Хондем дар дафотир ва кардем имтиҳон
خواندیم در دفاتر و کردیم امتحان
Кози баъд ҳар ғамӣ буд осоишии ниҳон
کز بعد هر غمی بود آسایشی نهان
Чун шаб тамом гардад рӯзӣ шавад падед
چون شب تمام گردد روزی شود پدید
Чун бугзарад балӣа рифоҳӣ шавад аён
چون بگذرد بلیه رفاهی شود عیان
Торбхи рӯзгори саросар бхўондаҳ ам
تاریخ روزگار سراسر بخوانده‌ام
Зоирону рӯму машриқу мағриби якон якон
زایران و روم و مشرق و مغرب یکان یکان
Қарнии ду чун гузашт ба бадбахти кишварӣ
قرنی دو چون گذشت به بدبخت کشوری
Пайдо шавад зи ғайби яке соҳиби қирон
پیدا شود ز غیب یکی صاحبِ قران
Гўбнд ҳар ба алиф барояд алифи қадӣ
گویند هر به اَلْف برآید اَلِف‌قدی
Худ ростаст ва нест хаму пайчии андари он
خود راست است و نیست خم و پیچی اندر آن
Чун нақшҳои гнҷФаҳ дар толеъи милал
چون نقش‌های گنجفه در طالع ملل
Пушти ҳам аўФтодаҳи гуҳии суди вгаҳи зиён
پشت هم اوفتاده گهی سود و گه زیان
Дар ҳар қимори суду зиён бо таносуб аст
در هر قمار سود و زیان با تناسب است
Вндри ҳаёт ҷомеъа пайдост ин нишон
وندر حیات جامعه پیداست این نشان
Дрбости зиндагонии ақвому андрў
دریاست زندگانی اقوام و اندر او
Пайвастаи ҷзру мади саодат буд аён
پیوسته جزر و مدّ سعادت بوَد عیان
Бошад шигифти қиссаи Эрону мардумаш
باشد شگفت قصهٔ ایران و مردمش
Ореи шигифтии орад ҳар сафҳае аз он
آری شگفتی آرد هر صفحه‌ای از آن
Баҳри намӯнаи рухсат агар ҳаст бшмрм
بهر نمونه رخصت اگر هست بشمرم
Торбхи малики Эрон аз аҳди бостон
تاریخِ مُلکِ ایران از عهدِ باستان
Як рӯз шуд ба панҷаи Калдонӣони асир
یک روز شد به پنجهٔ کَلدانیان اسیر
Эрон ва « биўрсб » дар он шуд хдоигон
ایران و «بیوَرَسب» در آن شد خدایگان
Даҳ қарни хоки Эрон дар чанги он гуруҳ
ده قرن خاک ایران در چنگ آن گروه
Бигирифт зи ашки хунин , рухсори арғавон
بگرفت ز‌َاشکِ خونین، رخسارِ ارغوان
Соҳиби қирони миллии ногуҳи буруни шитофт
صاحب‌قران ملی ناگه برون شتافت
Чун шери хашмноки зи бозори Исфаҳон
چون شیر خشمناک ز بازار اصفهان
Барбаст Коваи яксараи бозорҳои шаҳр
بربست کاوه یکسره بازارهای شهر
Баркаф гирифт рояти мнсўркоўён
بر کف گرفت رایتِ منصورِ کاویان
Лашкари басӯии паҳнаи Албурзи барад ва ёфт
لشکر به سوی پهنهٔ البرز برد و یافت
Фарзанди обтинро бо толеъи ҷавон
فرزند آبتین را با طالع جوان
Рӯз дигар зи стўти афросйоби тарк
روز دگر ز سُطوَتِ افراسیابِ ترک
Эрони хароби гашт ва тиҳӣ шуд аз обу нон
ایران خراب گشت و تهی شد از آب و نان
Ногуҳи ришодати писари зол зар бидод
ناگه رشادت پسر زال زر بداد
Аз трктози душман , ин маликро амон
از ترکتاز دشمن، این ملک را امان
Омад зкўҳсори дамованд , киқбод
آمد ز کوهسار دماوند، کیقباد
Шдкшўр аз қудумаш чун равзаи ҷинон
شد کشور از قدومش چون روضهٔ جَنان
Рӯзӣ дигар тасаллут шӯришгарон гирифт
روزی دگر تسلّطِ شورشگران گرفت
Аз Моду шӯш то ҳарӣу Балху ховарон
از ماد و شوش تا هری و بلخ و خاوران
Бегонагони зи лейдӣу мисрӣу бобулӣ
بیگانگان ز لیدی و مصری و بابلی
Баҳри хароби Эрони гаштанди тавъамон
بهر خراب ایران گشتند توأمان
Ҳаряки зи нотавонии Эрон қавӣ шуданд
هر یک ز ناتوانی ایران قوی شدند
Душман қавӣ шавад чу шавад марди нотавон
دشمن قوی شود چو شود مرد ناتوان
Ногоҳ гашт « Кӯруш » вологуҳари падед
ناگاه گشت « کورش» والاگهر پدید
Дар порси рехти тарҳи яке давлати ҷавон
در پارس ریخت طرح یکی دولت جوان
Гарданкашони гетии таслим вай шуданд
گردن‌کشانِ گیتی تسلیمِ وی شدند
Сар бар сипеҳри суди маин рояти каён
سر بر سپهر سود مهین رایت کیان
Ҷонаш агарчӣ дар раҳи ин мамлакат бирафт
جانش اگرچه در ره این مملکت برفت
Аз ӯ расед душмани ин мамлакат ба ҷон
از او رسید دشمن این مملکت به جان
Рӯз дигар ба даъвии шҳзодгӣ , ниҳод
روز دگر به دعوی شهزادگی، نهاد
Ҳргўшаҳи ғосибӣ ба сари афсар ба ройгон
هر گوشه غاصبی به سر افسر به رایگان
На тани зи ғосибону маҷусони зи шаш ҷиҳат
نُه تن ز غاصِبان و مَجوسان ز شش جهت
Кӯбидаи панҷ навбати шоҳӣ ба як замон
کوبیده پنج نوبت شاهی به یک زمان
Комади яке Фриштаҳ дар пеш « Дориюш »
کآمد یکی فریشته در پیش «داریوش»
Гуфташ буруни хиром ки ҳангоми тести ҳон
گفتش برون خرام که هنگام توست هان
Сардори номдори баромад бар асб ва ронад
سردار نامدار برآمد بر اسب و راند
Тавсани гуҳи сипеда ба майдони имтиҳон
توسن گه سپیده به میدان امتحان
Пеши сипоҳ , шеҳа кашид асби давлаташ
پیش سپاه، شیهه کشید اسب دولتش
Яъне куҷост тоҷ ки ӣнҷост қаҳрамон
یعنی کجاست تاج که اینجاست قهرمان
Тоҷаш ба сар ниҳоданд эрониёну гашт
تاجش به سر نهادند ایرانیان و گشت
Эрон чу аҳд « Кӯруш » дорои ъзу шан
ایران چو عهد «کورش» دارای عزّ و شان
Шуд мамлакати муназзами вомди зимни бахт
شد مملکت منظّم و آمد ز یُمنِ بخت
Аз қирвони мусаххар ӯ то ба қирвон
از قیروان مُسَخَّرِ او تا به قیروان
Шуд достонаши нақш ба кҳсори бесутун
شد داستانْش نقش به کُهسارِ بیستون
То бесутун баҷост биҷойаст достон
تا بیستون به جاست به جای است داستان
Рӯз дигар зи фитнаи Искандари аўФтод
روز دگر ز فتنهٔ اسکندر اوفتاد
Дороу тхтгоҳш дар хоку хокдон
دارا و تختگاهش در خاک و خاکدان
Аҳрӣманони Форс ба рағм худоён шитофтанд
اهریمنان به رغم خدایان شتافتند
Аз Мисру шому арбли тоблху Бомиён
از مصر و شام و اربل تا بلخ و بامیان
Як қарни ашги рехти ватан то ки баркашид
یک قرن اشک ریخت وطن تا که برکشید
Ашки бузург , рояти шавкат бар осмон
اشک بزرگ، رایت شوکت بر آسمان
Аз шаҳр « ашки обод » омад бурун ва ронад
از شهر «اشک‌آباد» آمد برون و راند
Бар дафъи ҷяши Юнон то шаҳри домғон
بر دفع جیش یونان تا شهر دامغان
Иксўи зи хасм шарқӣ пардохт бохтар
یک سو ز خصم شرقی پرداخت باختر
Иксўи зи хасм ғарбӣ перост хўрўрон
یک سو ز خصم غربی پیراست خوروران
Зошконён дубора шуд Эрони ҷавон ва рафт
ز‌اشکانیان دوباره شد ایران جوان و رفت
Он сӯзу сӯгворӣ аз ёди мардумон
آن سوز و سوگواری از یاد مردمان
Чун теғи Ардашери сарафроз , брдрид
چون تیغ اردشیر سرافراز، بردرید
Дар паҳнаи масоф , ҷигаргоҳи Ардавон
در پهنهٔ مصاف، جگرگاه اردوان
Бар сирати ҳахоманишии давлати бхост
بر سیرت هخامنشی دولت بخاست
Гашти замона нав кард он куҳнаи дудмон
گشت زمانه نو کرد آن کهنه دودمان
Сосониён шуданд яке давлати бузург
ساسانیان شدند یکی دولت بزرگ
Наз рӯмашони тазалзул ва наз чинашони зиён
نز رومشان تزلزل و نز چینشان زیان
Рӯз дигар зи найзагузорон бодия
روز دگر ز نیزه‌گذارانِ بادیه
Ҷусти оташӣ ба мкмни шерони Нитсаатон
جَست آتشی به مَکمَنِ شیرانِ نِیسِتان
Солии дивист бар сари ин Осиёи даҳр
سالی دویست بر سر این آسیای دهر
Аз хӯн бигноҳон шуд ҷӯйҳо равон
از خون بی‌گناهان شد جوی‌ها روان
Ногуҳ ба фари эзадӣ аз беша шуд падед
ناگه به فرّ ایزدی از بیشه شد پدید
Ёқӯби Лайс , шери биёбони систон
یعقوب لیث، شیر بیابان سیستان
Озодии аҷамро бунёни ниҳод ва кард
آزادی عجم را بنیان نهاد و کرد
Саҳми араби буруни зи дили қавми Ориён
سهم عرب برون ز دل قوم آریان
Пӯри всиФи сагзӣу басоами хориҷӣ
پور وصیف سگزی و بسام خارجی
Гуфтанд шеъри порсӣ ва зинда шуд забон
گفتند شعر پارسی و زنده شد زبان
То чори қарн , халқи хуросону нимрўз
تا چار قرن، خلق خراسان و نیمروز
Карданд саъй ва тоза шуд осори бостон
کردند سعی و تازه شد آثار باستان
Ифшоанд мейри наср , зару рӯдакӣ , сухан
افشاند میر نصر، زر و رودکی، سخن
Ореи сухани зи дили дамаду симу зари зи кон
آری سخن ز دل دمد و سیم و زر ز کان
Фирдавсӣ омаду сухан аз чархи бргзошт
فردوسی آمد و سخن از چرخ برگذاشت
Бар тарози паҳливонӣ ва бар ёди паҳлавон
بر طرز پهلوانی و بر یاد پهلوان
Онк ба хонадон аҷам кард хидматӣ
آنک به خاندان عجم کرد خدمتی
Кон ҳичгаҳ намеравад аз ёди хонадон
کان هیچگه نمی‌رود از یاد خاندان
Арҷўкаҳи куҳнаи турбат ӯ нав шўдкаҳ ҳаст
اَرجو که کهنه تربتِ او نو شود که هست
Давлати ҷавону малики ҷавону малики ҷавон
دولت جوان و مُلک جوان و مَلِک جوان
Вонгаҳи зи тираи бахтии хўорзмшаҳ , ниҳод
وآن گه ز تیره‌بختیِ خوارزمشه، نهاد
Чингизи брглўии ватани теғи хўнФшон
چنگیز بر گلوی وطن تیغ خون‌فشان
Беш аз ду қарн ва ним ниёкон мо шуданд
بیش از دو قرن و نیم نیاکان ما شدند
Хору залили зери паии тарку таркмон
خوار و ذلیل زیر پی ترک و ترکمان
Ҷуст аз миёни тӯдаи хокистари ватан
جَست از میان تودهٔ خاکستر وطن
Ногоҳ барқу гашти мунаввар аз ӯ замон
ناگاه برق و گشت منور از او زمان
Андари масофи тохти смоъили шоҳ ва ёфт
اندر مصاف تاخت سماعیل شاه و یافت
Эрони ҷалолу шавкати рафта ба ройгон
ایران جلال و شوکت رفته به رایگان
Вонгаҳ ки шуд зи сустии оли сафӣ , баланд
وآن گه که شد ز سستی آل‌صفی، بلند
Дар зери теғи афғон , афғон аз Исфаҳон
در زیر تیغ افغان، افغان از اصفهان
Рӯсияи тохт то табаристону Ардабӣл
روسیه تاخت تا طبرستان و اردبیل
Туркияи тохт аз Ҳамадон то ба Ереван
ترکیه تاخت از همدان تا به ایروان
Маҳмӯди систонӣ аз систон гирифт
محمود سیستانی از سیستان گرفت
То Қойиноту Тӯсу ншобўру Ардакон
تا قاینات و طوس و نشابور و اردکان
Омад буруни зи меғи ватани теғи нодарӣ
آمد برون ز میغ وطن تیغ نادری
Ваз вай гирифт равшании ин тираи хокдон
وز وی گرفت روشنی این تیره خاکدان
Ва имрӯзи бози нав шуда ин давлати куҳан
و امروز باز نو شده این دولت کهن
Баъд аз қиёми нодиру ҷаҳди Карими хон
بعد از قیام نادر و جهد کریم‌خان
Як қарн ва ним тай шуд каз насли порсӣ
یک قرن و نیم طی شد کز نسل پارسی
Касро набӯд тахти ҷаму кох кӣ , макон
کس را نبود تخت جم و کاخ کی، مکان
Эрон хароб шуд зи ду ҳамсояи қавӣ
ایران خراب شد ز دو همسایهٔ قوی
Ваз бе хаёлии шаҳу дарбори нотавон
وز بی‌خیالی شه و دربار ناتوان
Қонӯни харобу абтару қонӯни гузори кӯр
قانون خراب و اَبتَر و قانون‌گذار کور
Бадтари з ҳар ду муҷрии қонӯн дар он миён
بدتر ز هر دو مجری قانون در آن میان
Алқсаҳ нест мардуми ин маликро сипас
القصه نیست مردم این ملک را سپس
Баъд аз худои паноҳии ғайр аз хдоигон
بعد از خدا پناهی غیر از خدایگان
Фармондиҳи бузурги ризои шоҳи паҳлавӣ
فرمانده بزرگ رضا شاه پهلوی
Шоҳӣ ки ҳаст бар ҳамаи фармон ӯ равон
شاهی که هست بر همه فرمان او روان
Шоҳои худоӣ бар гилаи халқ , мари ту ро
شاها خدای بر گلهٔ خلق، مر تو را
Чӯпон сифат намӯд нигаҳбону посбон
چوپان‌صفت نمود نگهبان و پاسبان
Осоиши шубон чаҳ буд ? хизмати рама
آسایش شبان چه بود؟ خدمت رمه
Каз бҳрхдмт рама омад ҳамеи шубон
کز بهر خدمت رمه آمد همی شبان
Тафреҳи халқ дар гарави заҳмат шаҳ аст
تفریح خلق در گرو زحمت شه است
Дижи бғнўд чу бошад бедори дидаи бон
دژ بِغنَوَد چو باشد بیدار دیده‌بان
Иқрор мекунам ки дар ин аҳду рӯзгор
اقرار می‌کنم که در این عهد و روزگار
Ҳаргизи шаҳӣ ба аз ту надодааст имтиҳон
هرگز شهی به از تو نداده‌ست امتحان
Чун дрФтоди ғулғулаи зошўби болшевик
چون درفتاد غلغله زآشوب بلشویک
Андари вилояти табаристону Дайламон
اندر ولایت طبرستان و دیلمان
Тҳдидкрди ъосмаҳи маликро аду
تهدید کرد عاصمهٔ مُلک را عدو
Чун сайли хонаи кӯб ки хезади зи ҳркрон
چون سیلِ خانه‌کوب که خیزد ز هر کران
Ту бо қалили мояи сипаҳ , тохтӣ ба рашт
تو با قلیل‌مایه سپه، تاختی به رشت
Карда сипар ба пеши аҷониби тану равон
کرده سپر به پیشِ اَجانِب تن و روان
Зон бешаҳои саъби гузаштӣ ба размгоҳ
زآن بیشه‌های صَعب گذشتی به رزمگاه
Конҷои палангро натавон ронад бо синон
کآنجا پلنگ را نتوان راند با سنان
Мурдобҳои мувҳиш ва он санглох ҳо
مرداب‌های موحش و آن سنگلاخ‌ها
Бгзоштӣ , чу тир ки пургирад азкмон
بگذاشتی، چو تیر که پر گیرد از کمان
Андари миён душман рафтӣ ва омаданд
اندر میان دشمن رفتی و آمدند
Аз ҳар тарафи сипоҳии баста ба кини миён
از هر طرف سپاهی بسته به کین میان
Ҷустии зафар ба ёрии тадбиру теғи тез
جُستی ظفر به یاری تدبیر و تیغ تیز
Бар душманони хонагӣу хасм бе амон
بر دشمنان خانگی و خصم بی‌امان
Кишвари зи иҳтимоми ту якбораи амни гашт
کشور ز اهتمام تو یکباره امن گشت
Гарданкашону дуздони гаштанд бе нишон
گردن‌کشان و دزدان گشتند بی‌نشان
Ҷомосб гуфтааст ба ҷомосбномаҳ дар
جاماسب گفته است به جاماسب‌نامه در
Ёҷўҷёни з шарқ даройанд ногаҳон
یاجوجیان ز شرق درآیند ناگهان
Ҳар чизро хуранд ва ситонанд ва бигузаранд
هر چیز را خورند و ستانند و بگذرند
Ҳамчун малах ки бугзарад аз боғу бӯстон
همچون ملخ که بگذرد از باغ و بوستان
Аз баҳри дафъи онон берун шавад яке
از بهر دفع آنان بیرون شود یکی
Монанди ту аз Эрон дар охируззамон
مانند تو از ایران در آخرالزمان
Он қавмро ба дарёи резади зи размгоҳ
آن قوم را به دریا ریزد ز رزمگاه
Воирон дубора гардад чун аҳди бостон
و‌ایران دوباره گردد چون عهد باستان
Монандаи ниёкон гардад ба аҳди ту
مانندهٔ نیاکان گردد به عهد تو
Хуии нажоди Эрон бо сидқи ҳам Аннан
خوی نژاد ایران با صدق هم‌عنان
Ҷомосбномаҳро туе акнӯн шҳо гувоҳ
جاماسب‌نامه را تویی اکنون شها گواه
Аз ман ба ёди дор ва бар ин фол хуш барон
از من به یاد دار و بر این فال خوش بران