Ту бар кирдигори равону хирад
تو بر کردگار روان و خرد
Ситоиш гузин то чаҳ андар хӯрд
ستایش گزین تا چه اندر خورد
Бибин эй хирадманди равшани равон
ببین ای خردمند روشنروان
Ки чун бояд ӯро сутудан тавон
که چون باید او را ستودن توان
Ҳамаи дониши мо ба бечорагӣаст
همه دانش ما به بیچارگیست
Ба бечорагон бар бибояд гирист
به بیچارگان بر بباید گریست
Ту хстўи шӯи онро ки ҳаст ва якеаст
تو خستو شو آنرا که هست و یکیست
Равону хирадро ҷузин роҳ нест
روان و خرد را جزین راه نیست
Аё фалсафаи дон бисёр гӯй
ایا فلسفهدان بسیار گوی
Бпўими броҳӣ ки гӯйӣ мапуӣ
بپویم براهی که گویی مپوی
Турои ҳарч бар чашм сар бугзарад
ترا هرچ بر چشم سر بگذرد
Нагунҷад ҳаме дар дилат бо хирад
نگنجد همی در دلت با خرد
Сухан ҳарч боист тавҳид нест
سخن هرچ بایستِ توحید نیست
Ба ногуфтану гуфтан ӯ якеаст
به ناگفتن و گفتن او یکیست
Тугар сахтае шӯи сухани сахтаи гӯй
تو گر سختهای شو سخن سختهگوی
Наёяд ба бен ҳаргиз ин гуфту гӯй
نیاید به بن هرگز این گفت و گوی
Ба як дам задани рстӣ аз ҷону тан
به یک دم زدن رستی از جان و تن
Ҳамеи бас бузург оядат хештан
همی بس بزرگ آیدت خویشتن
Ҳаме бугзарад бар ту айёми ту
همی بگذرد بر تو ایام تو
Сарои ҷуз ин бошад ороми ту
سرای جز این باشد آرام تو
Нахуст аз ҷаҳони офарин ёд кун
نخست از جهانآفرین یاد کن
Парастиш бар ин ёд бунёд кун
پرستش بر این یاد بنیاد کن
Кзўисти гардуни гардони бпоӣ
کزویست گردونِ گردان بپای
Ҳам ӯйаст бар неку бади раҳнамоӣ
هم اویست بر نیک و بد رهنمای
Ҷаҳон пар шигифтаст чун бенгарӣ
جهان پر شگفتست چون بنگری
Надорад касе олати доварӣ
ندارد کسی آلت داوری
Ки ҷонат шигифтасту тани ҳам шигифт
که جانت شگفتست و تن هم شگفت
Нахуст аз худ андоза бояд гирифт
نخست از خود اندازه باید گرفت
Дигар онки ин гирди гардони сипеҳр
دگر آنک این گرد گردان سپهر
Ҳамеи нави намоядат ҳар рӯзи чеҳр
همی نو نمایدت هر روز چهر
Набошӣ бад-ӣн гуфта ҳамдостон
نباشی بدین گفته همداستان
Ки деҳқон ҳаме гуяд аз бостон
که دهقان همی گوید از باستان
Хирадманд кин достон башнавад
خردمند کاین داستان بشنوَد
Бадонаш гароед бад-ӣни негроад
بدانش گراید بدین نگرود
Валикин чу мъниши ёдоварӣ
ولیکن چو معنیش یادآوری
Шавад ром ва кӯтаҳ кунад доварӣ
شود رام و کوته کند داوری
Ту бишинав зи гуфтори деҳқони пер
تو بشنو ز گفتار دهقان پیر
Гар аидўнк бошад сухани дилпазир
گر ایدونک باشد سخن دلپذیر
Сухангӯии деҳқон чунин кард ёд
سخنگوی دهقان چنین کرد یاد
Ки як рӯзи Кайхусрав аз бомдод
که یک روز کیخسرو از بامداد
Биёрост гулшани басони баҳор
بیاراست گلشن بسان بهار
Бузургон нишастанд бо шаҳриёр
بزرگان نشستند با شهریار
Чу Гӯдарз ва чун рустаму Густаҳм
چو گودرز و چون رستم و گستهم
Чу брзини гршосп аз тухми ҷам
چو برزین گرشاسپ از تخم جم
Чу Гев ва чу раҳоами кори озмоӣ
چو گیو و چو رهام کار آزمای
Чу гургину хроди фархундаи рой
چو گرگین و خراد فرخنده رای
Чу аз рӯзи як соъати андари гузашт
چو از روز یک ساعت اندر گذشت
Биёмад бадаргоҳи чӯпони зи дашт
بیامد بدرگاه چوپان ز دشت
Ки гӯрӣ падед омад андари гила
که گوری پدید آمد اندر گله
Чу ширӣ ки аз банд гардад яла
چو شیری که از بند گردد یله
Ҳамон ранг хуршед дорад дуруст
همان رنگ خورشید دارد درست
Сипеҳраши бзри об гӯйӣ бишуст
سپهرش بزر آب گویی بشست
Яке баркашида хат аз ёли ӯй
یکی برکشیده خط از یال اوی
зи машки сияҳ то бадунболи ӯй
ز مشک سیه تا بدنبال اوی
Самандӣ бузургаст гӯйии биҷой
سمندی بزرگست گویی بجای
Варо чор гурзаст он дасту пой
ورا چار گرزست آن دست و پای
Яке нараҳ шераст гӯйии дижам
یکی نره شیرست گویی دژم
Ҳамеи бФгнди ёли аспони зи ҳам
همی بفگند یال اسپان ز هم
Бидонаст хусрав ки он нест гӯр
بدانست خسرو که آن نیست گور
Ки барнагзарад гӯри зи аспии бзўр
که برنگذرد گور ز اسپی بزور
Брстм чунин гуфт кини ранҷ низ
برستم چنین گفت کین رنج نیز
Ба пигор бар хештани санҷ низ
به پیگار بر خویشتن سنج نیز
Бирав хештанро нигаҳи дори азуӣ
برو خویشتن را نگهدار ازوی
Магар бошад оҳрмни кӣнаи ҷӯй
مگر باشد آهرمن کینهجوی
Чунин гуфт рустам ки бо бахти ту
چنین گفت رستم که با بخت تو
Натарсад парастандаи тахти ту
نترسد پرستندهٔ تخت تو
На дев ва на шер ва на нари аждаҳо
نه دیو و نه شیر و نه نر اژدها
зи шамшери тезами наёбади раҳо
ز شمشیر تیزم نیابد رها
Бурун шуд бнхчир чун нараҳ шер
برون شد بنخچیر چون نره شیر
Камандии бадасти аждаҳоеи бзир
کمندی بدست اژدهایی بزیر
Ба даштӣ куҷо дошт чӯпони гила
به دشتی کجا داشت چوپان گله
Взонсў гузар дошт гӯри яла
وزانسو گذر داشت گور یله
Се рӯзаши ҳамеи ҷуст дар марғзор
سه روزش همی جست در مرغزار
Ҳаме кард бар гирди аспони шикор
همی کرد بر گرد اسپان شکار
Чаҳорум бидидаш гурозони бдшт
چهارم بدیدش گرازان بدشت
Чу бод шимолӣ бирав бар гузашт
چو باد شمالی برو بر گذشت
Дарахшндаи заррини яке бора буд
درخشنده زرین یکی باره بود
Бачарам андаруни зишти патёра буд
بچرم اندرون زشت پتیاره بود
Барангехти Рахши диловари зи ҷой
برانگیخت رخش دلاور ز جای
Чу танг андар омад дигар шуд барои
چو تنگ اندر آمد دگر شد برای
Чунин гуфт кинро набояд Фгнд
چنین گفت کین را نباید فگند
Бибояд гирифтани бахами каманд
بباید گرفتن بخم کمند
Ншоидш кардани бхнҷри табоҳ
نشایدش کردن بخنجر تباه
Бад-ӣни сонаши зинда барам назд шоҳ
بدین سانش زنده برم نزد شاه
Биндохти рустами киёнии каманд
بینداخت رستم کیانی کمند
Ҳамеи хости корди сарашро бабанд
همی خواست کارد سرش را ببند
Чу гӯри диловар камандаш бидид
چو گور دلاور کمندش بدید
Шуд аз чашм ӯ дар замони нопадид
شد از چشم او در زمان ناپدید
Бидонаст рустам ки он нест гӯр
بدانست رستم که آن نیست گور
Або ӯ кунун чора бояд на зӯр
ابا او کنون چاره باید نه زور
Ҷузи акуони дев ин нишоед бадан
جز اکوان دیو این نشاید بُدن
Ббоистш аз боди теғӣ задан
ببایستش از باد تیغی زدن
Бшмшир бояд кунун чора кард
بشمشیر باید کنون چاره کرد
Дўонидн хӯн барон чарми зард
دوانیدن خون بران چرم زرد
з доно шунидам ки ин ҷой ӯст
ز دانا شنیدم که این جای اوست
Ки гуфтанд бастанд аз гӯри пӯст
که گفتند بستاند از گور پوست
Ҳмонгаҳ падед омад аз дашти боз
همانگه پدید آمد از دشت باز
Сипаҳбади барангехти он тунд тоз
سپهبد برانگیخت آن تند تاز
Камонро буза кард ва аз боди асп
کمان را بزه کرد و از باد اسپ
Биндохти тирӣ чу озари гшсп
بینداخت تیری چو آذر گشسپ
Ҳамон кӯи камони каёни дркшид
همان کو کمان کیان درکشید
Дигар бора шуд гӯри азуи нопадид
دگر باره شد گور ازو ناپدید
Ҳамеи тохти аспи андарони паҳни дашт
همی تاخت اسپ اندران پهن دشت
Чу се рӯз ва се шаб бирав бар гузашт
چو سه روز و سه شب برو بر گذشت
Ба обаш гирифт орзӯи ҳам ба нон
به آبش گرفت آرزو هم به نان
Сар аз хоб бар кӯҳаи зини занон
سر از خواب بر کوههٔ زین زنان
Чу бигирифташ аз оби равшани шитоб
چو بگرفتش از آب روشن شتاب
Ба пеш омадаш чашма чун гулоб
به پیش آمدش چشمهٔ چون گلاب
Фурӯд омаду Рахшро об дод
فرود آمد و رخش را آب داد
Ҳам аз мондагии чашмро хоб дод
هم از ماندگی چشم را خواب داد
Камандаши ббозўӣу бабри баён
کمندش ببازوی و ببر بیان
Бпўшидаҳу танги бастаи миён
بپوشیده و تنگ بسته میان
зи зин каёняш бикшод танг
ز زین کیانیش بگشاد تنگ
Ба болини ниҳоди он ҷноғи хаданг
به بالین نهاد آن جناغ خدنگ
Чарогоҳ Рахш омаду ҷои хоб
چراگاه رخش آمد و جای خواب
Нмдзини броФгнд бар пеши об
نمدزین برافگند بر پیش آب
Бидон ҷойгаҳ хуфту хобаши рабӯд
بدان جایگه خفت و خوابش ربود
Ки аз ранҷи ваз тохтани монда буд
که از رنج وز تاختن مانده بود
Чу акуонаш аз давр хуфта бидид
چو اکوانش از دور خفته بدید
Яке бод шуд то бар ӯ расед
یکی باد شد تا بر او رسید
Замин гирд бибареду бардошташ
زمین گرد ببرید و برداشتش
зи ҳомӯн бгрдўн барафрошташ
ز هامون بگردون برافراشتش
Ғамӣ шуд Таҳамтан чу бедор шуд
غمی شد تهمتن چو بیدار شد
Сари пари хиради пари з пайкор шуд
سر پر خرد پر ز پیکار شد
Чу рустам биҷунбед бар хештан
چو رستم بجنبید بر خویشتن
Бадв гуфт акуон ки эй пилтан
بدو گفت اکوان که ای پیلتن
Яке орзӯ кун ки то аз ҳаво
یکی آرزو کن که تا از هوا
Каҷот ояд афгандан акнӯн ҳаво
کجات آید افگندن اکنون هوا
Сӯй обат андозам ар сӯии кӯҳ
سوی آبت اندازم ار سوی کوه
Куҷо хоҳӣ афтод давр аз гуруҳ
کجا خواهی افتاد دور از گروه
Чу рустами бгФтор ӯ бингаред
چو رستم بگفتار او بنگرید
Ҳаво дар кафи дев вожўнаҳ дид
هوا در کف دیو واژونه دید
Чунин гуфт бо хештани пилтан
چنین گفت با خویشتن پیلتن
Ки бади номбурдор ҳар анҷуман
که بد نامبردار هر انجمن
Гар андоздм гуфт бар кӯҳсор
گر اندازدم گفت بر کوهسار
Тан ва устихонам наёяд бакор
تن و استخوانم نیاید بکار
Бдрё ба ояд ки андоздм
بدریا به آید که اندازدم
Кафани сина моҳён созадам
کفن سینهٔ ماهیان سازدم
Вагар гӯям ӯро бдрёи Фгн
وگر گویم او را بدریا فگن
Бкўаҳ афганд бдгҳри аҳриман
بکوه افگند بدگهر اهرمن
Ҳамаи вожгӯна буд кори дев
همه واژگونه بود کار دیو
Ки фарёдраси боди гиҳони хдиў
که فریادرس باد گیهان خدیو
Чунин дод посух ки донои чин
چنین داد پاسخ که دانای چین
Яке достонӣ задаст андарин
یکی داستانی زدست اندرین
Ки дар об ҳар кӯ бар оядаш ҳуш
که در آب هر کو بر آیدش هوش
Ба минӯ рӯонаш набинад сурӯш
به مینو روانش نبیند سروش
Бзории ҳам эдар бимонад биҷой
بزاری هم ایدر بماند بجای
Хиромаш наёяд бадӣгари сарой
خرامش نیاید بدیگر سرای
Ба кӯҳам биндоз то бабру шер
به کوهم بینداز تا ببر و شیر
Бибинанди чанголи марди далер
ببینند چنگال مرد دلیر
зи рустам чу бишунид акуони дев
ز رستم چو بشنید اکوان دیو
Баровард бар сӯии дарёи ғарив
برآورد بر سوی دریا غریو
Баҷое бихоҳам Фгнднт гуфт
بجایی بخواهم فگندنت گفت
Ки андари ду гетӣ Бамоне наҳуфт
که اندر دو گیتی بمانی نهفت
Бдрёии жарфи андари андохташ
بدریای ژرف اندر انداختش
зи кӣнаи хури моҳёни сохташ
ز کینه خور ماهیان ساختش
Ҳамон каз ҳавои сӯй дарё расед
همان کز هوا سوی دریا رسید
Сабки теғи тез аз миён баркашид
سبک تیغ تیز از میان برکشید
Наҳангон ки карданд оҳанги ӯй
نهنگان که کردند آهنگ اوی
Ббўднди саргашта аз чанги ӯй
ببودند سرگشته از چنگ اوی
Бадасти чап ва пой кард ошноа
بدست چپ و پای کرد آشناه
Бадӣгари зи душмани ҳамеи ҷусти роҳ
بدیگر ز دشمن همی جست راه
Бакораш наомад замонии диранг
بکارش نیامد زمانی درنگ
Чунин бошад он кӯ буд марди ҷанг
چنین باشد آن کو بود مرد جنگ
Агар монадӣ кас бамурдӣ бпоӣ
اگر ماندی کس بمردی بپای
Пай ӯ замонаи набардии зи ҷой
پی او زمانه نبردی ز جای
Валикин чунинаст гардандаи даҳр
ولیکن چنینست گردنده دهر
Гуҳӣ нӯш ёбанд азуи гоҳи заҳр
گهی نوش یابند ازو گاه زهر
з дарё бамурдӣ ба иксў кашид
ز دریا بمردی به یکسو کشید
Баромади бҳомўн ва хушкӣ бидид
برآمد بهامون و خشکی بدید
Ситоиш гирифт офаринанда ро
ستایش گرفت آفریننده را
Раҳонида аз бади тани банда ро
رهانیده از بد تن بنده را
Бросўд ва бикшод банди миён
برآسود و بگشاد بند میان
Бар чашма биниҳод бабри баён
بر چشمه بنهاد ببر بیان
Каманду силеҳаш чу бФгнди нам
کمند و سلیحش چو بفگند نم
Зираро бапушед шери дижам
زره را بپوشید شیر دژم
Бидон чашма омад куҷои хуфта буд
بدان چشمه آمد کجا خفته بود
Барон деви бадгавҳари ошуфта буд
بران دیو بدگوهر آشفته بود
Набӯд Рахш рахшон барон марғзор
نبود رخش رخشان بران مرغزار
Ҷаҳонҷӯй шуд тунд бо рӯзгор
جهانجوی شد تند با روزگار
Барошуфту бардошти зину лагом
برآشفت و برداشت زین و لگام
Бишуд бар паии Рахш то гоҳи шом
بشد بر پی رخش تا گاه شام
Пиёда ҳаме рафт ҷӯёни шикор
پیاده همی رفت جویان شکار
Ба пеш андар омад яке марғзор
به پیش اندر آمد یکی مرغزار
Ҳамаи беша ва обҳои равон
همه بیشه و آبهای روان
Баҳри ҷои дроҷу қамарии навон
بهر جای دراج و قمری نوان
Гилаи дори аспони афросйоб
گلهدار اسپان افراسیاب
Ба бешаи даруни сар ниҳода бихоб
به بیشه درون سر نهاده بخواب
Дмони Рахш бар модёнон чу дев
دمان رخش بر مادیانان چو دیو
Миён гила баркашида ғарив
میان گله برکشیده غریو
Чу рустам бидидаш киёнии каманд
چو رستم بدیدش کیانی کمند
БиФгнду сараш андар омад ба банд
بیفگند و سرش اندر آمد به بند
Бимолидаш аз гирд ва зин барниҳод
بمالیدش از گرد و زین برنهاد
зи яздони некӣ диҳиш кард ёд
ز یزدان نیکی دهش کرد یاد
Лагомаши басар бар зад ва барнишаст
لگامش بسر بر زد و برنشست
Барон тез шамшер биниҳод даст
بران تیز شمشیر بنهاد دست
Гила ҳар куҷо дид яксар баранд
گله هر کجا دید یکسر براند
Бшмшир бар ном яздон бихонад
بشمشیر بر نام یزدان بخواند
Гилаи дор чун бонг асбон шунид
گلهدار چون بانگ اسبان شنید
Сросимаҳ аз хоби сар бар кашид
سرآسیمه از خواب سر بر کشید
Саворон ки буданд бо ӯ бихонад
سواران که بودند با او بخواند
Бар аспи сарафрозашони брншонд
بر اسپ سرافرازشان برنشاند
Гирифтанд ҳар каси каманду камон
گرفتند هر کس کمند و کمان
Бидон то ки бошад чунин бадгумон
بدان تا که باشد چنین بدگمان
Ки ёради бад-ӣни марғзор омадан
که یارد بدین مرغزار آمدن
Бнздики чандини савор омадан
بنزدیک چندین سوار آمدن
Пас андар саворон бирафтанд гарм
پس اندر سواران برفتند گرم
Ки бар пушт рустам бадаранд чарм
که بر پشت رستم بدرند چرم
Чу рустами шитобандагонро бидид
چو رستم شتابندگان را بدید
Сабки теғи тез аз миён баркашид
سبک تیغ تیز از میان برکشید
Буғурред чун шеру бргФти ном
بغرید چون شیر و برگفت نام
Ки ман рустамами пӯри дастони сом
که من رستمم پور دستان سام
Бшмшир азишон ду баҳра бикушт
بشمشیر ازیشان دو بهره بکشت
Чу чӯпон чунон дид бинмуд пушт
چو چوپان چنان دید بنمود پشت
Чу бод аз шигифтии ҳам андари шитоб
چو باد از شگفتی هم اندر شتاب
Бадӣдор асп омад афросйоб
بدیدار اسپ آمد افراسیاب
Баҷое ки ҳар соли чӯпони гила
بجایی که هر سال چوپان گله
Барон дашт ва он об кардӣ яла
بران دشت و آن آب کردی یله
Худ ва ду ҳазор аз яли номдор
خود و دو هزار از یل نامدار
Расиданд тозон барон марғзор
رسیدند تازان بران مرغزار
Абои бода ва раваду гардони баҳам
ابا باده و رود و گردان بهم
Бидон то кунад бар дили андеша кам
بدان تا کند بر دل اندیشه کم
Чу наздики он марғзорон расед
چو نزدیک آن مرغزاران رسید
зи аспону чӯпон нишоне надид
ز اسپان و چوپان نشانی ندید
Якояк хурӯшидан омад зи дашт
یکایک خروشیدن آمد ز دشت
Ҳамаи аспи як бар дигар бргзшт
همه اسپ یک بر دگر برگذشت
зи хоки паии Рахш бар саракашон
ز خاک پی رخش بر سرکشان
Падед омад аз даври пайдои нишон
پدید آمد از دور پیدا نشان
Чу чӯпон бар шоҳ турон расед
چو چوپان بر شاه توران رسید
Бадв боз гуфт он шигифтӣ ки дид
بدو باز گفت آن شگفتی که دید
Ки танҳо гилаи баради рустами зи дашт
که تنها گله برد رستم ز دشت
зи мо кишт бисёру андари гузашт
ز ما کشت بسیار و اندر گذشت
зи таркони баромад яке гуфту гӯй
ز ترکان برآمد یکی گفت و گوی
Ки танҳо баҷанг омад ин кӣнаи ҷӯй
که تنها بجنگ آمد این کینهجوی
Бибояд кашӣдан якояки силеҳ
بباید کشیدن یکایک سلیح
Ки ин кор бар мо гузашт аз мзиҳ
که این کار بر ما گذشت از مزیح
Чунин зор гаштему хору забун
چنین زار گشتیم و خوار و زبون
Ки як тани сӯй мо гароед ба хӯн
که یک تن سوی ما گراید به خون
Ҳамеи бФгнди номи мардии зи мо
همی بفگند نام مردی ز ما
Ба теғ ӯ баранд зи хӯни Асия
به تیغ او براند ز خون آسیا
Ҳаме бигузаранд ба як тани гила
همی بگذراند به یک تن گله
Нишоед чунин кор кардани яла
نشاید چنین کار کردن یله
Сипаҳдор бо чори пелу сипоҳ
سپهدار با چار پیل و سپاه
Пас рустам андар гирифтанд роҳ
پس رستم اندر گرفتند راه
Чу гаштанди наздики рустами камон
چو گشتند نزدیک رستم کمان
зи бозу бурун кард ва омад дмон
ز بازو برون کرد و آمد دمان
Баришон баборед чу жолаи меғ
بریشان ببارید چو ژاله میغ
Чаҳ тир аз камон ва чаҳ пӯлоди теғ
چه تیر از کمان و چه پولاد تیغ
Чу афганда шуд шасти марди далер
چو افگنده شد شست مرد دلیر
Бгрз андар омад зи шамшери шер
بگرز اندر آمد ز شمشیر شیر
Ҳаме гурз борид ҳамчун тагарг
همی گرز بارید همچون تگرگ
Ҳамеи чок чок омад аз худу трг
همی چاک چاک آمد از خود و ترگ
Азишон чиҳил мард дигар бикушт
ازیشان چهل مرد دیگر بکشت
Ғамӣ шуд сипаҳдор ва бинмуд пушт
غمی شد سپهدار و بنمود پشت
Азуи бастади он чори пели сипед
ازو بستد آن چار پیل سپید
Шуданд он сипоҳ аз ҷаҳони ноумед
شدند آن سپاه از جهان ناامید
Пас пушташони рустами гурздор
پس پشتشان رستم گرزدار
Ду фарсанг бирасон абри баҳор
دو فرسنگ برسان ابر بهار
Чу баргашти бардошти пелу рама
چو برگشت برداشت پیل و رمه
Буна ҳарч омад бчнгши ҳама
بنه هرچ آمد بچنگش همه
Биёмад гурозон барон чашмаи боз
بیامد گرازان بران چشمه باز
Дилаши ҷанги ҷӯёни бчнги дароз
دلش جنگ جویان بچنگ دراز
Дигар бораи акуони бадв боз хӯрд
دگر باره اکوان بدو باز خورد
Нагаштӣ бадв гуфт сайр аз набард
نگشتی بدو گفت سیر از نبرد
Брстии зи дарёу чанги наҳанг
برستی ز دریا و چنگ نهنگ
Бдшт омадӣ боз печон баҷанг
بدشت آمدی باز پیچان بجنگ
Таҳамтан чу бншиди гуфтори дев
تهمتن چو بنشید گفتار دیو
Баровард чун шери ҷангии ғарив
برآورد چون شیر جنگی غریو
з фитрок бикшод печони каманд
ز فتراک بگشاد پیچان کمند
БиФгнд ва омад майонаш ба банд
بیفگند و آمد میانش به بند
Бипечед бар зину гурзи гарон
بپیچید بر زین و گرز گران
Броҳихт чун путки оҳангарон
برآهیخت چون پتک آهنگران
Бузад бар сари дев чун пели маст
بزد بر سر دیو چون پیل مست
Сару мағзаш аз гурз ӯ гашти паст
سر و مغزش از گرز او گشت پست
Фурӯд омад он обгуни ханҷараш
فرود آمد آن آبگون خنجرش
Броҳихт ва бибаред ҷангии сараш
برآهیخت و ببرید جنگی سرش
Ҳаме хонд бар кирдигори офарин
همی خواند بر کردگار آفرین
Казу буд пирӯзӣу зӯри кин
کزو بود پیروزی و زور کین
Ту мари девро мардуми бади шинос
تو مر دیو را مردم بد شناس
Касе кӯ надорад зи яздони сипос
کسی کو ندارد ز یزدان سپاس
Ҳронкўи гузашт аз раҳи мардумӣ
هرانکو گذشت از ره مردمی
зи девони шимури мшмр аз одамӣ
ز دیوان شمر مشمر از آدمی
Хирадгар барин гуфтҳо негроад
خرد گر برین گفتها نگرود
Магари неки мағзаш ҳаме нашунӯд
مگر نیک مغزش همی نشنود
Гар он паҳливонӣ буд зӯрманд
گر آن پهلوانی بود زورمند
Ба бозуи ситабр ва ба болои баланд
به بازو ستبر و به بالا بلند
Гӯон хону акуон деваш махон
گوان خوان و اکوان دیوش مخوان
Ки бар паҳливонии бигардади зиён
که بر پهلوانی بگردد زیان
Чаҳ гӯйии ту эй хоҷаи солхўрд
چه گویی تو ای خواجهٔ سالخورد
Чашида зи гетии басии гарму сард
چشیده ز گیتی بسی گرم و سرد
Ки донад ки чандини нишебу фароз
که داند که چندین نشیب و فراز
Ба пеши оради ин рӯзгори дароз
به پیش آرد این روزگار دراز
Таги рӯзгор аз дарозӣ ки ҳаст
تگ روزگار از درازی که هست
Ҳаме бигузаранд суханҳо зи даст
همی بگذراند سخنها ز دست
Ки донад казин гунбади тизгрд
که داند کزین گنبد تیزگرد
Дарави сур чандаст ва чанде набард
درو سور چند است و چندی نبرد
Чу бибаред рустами сари деви паст
چو ببرید رستم سر دیو پست
Барон бораи пел пайкар нишаст
بران بارهٔ پیل پیکر نشست
Ба пеш андар оварад яксар гила
به پیش اندر آورد یکسر گله
Буна ҳарч карданд таркони яла
بنه هرچ کردند ترکان یله
Ҳаме рафт бо пел ва бо хоста
همی رفت با پیل و با خواسته
Взў шуд ҷаҳон яксар ороста
وزو شد جهان یکسر آراسته
зи раҳ чун ба шоҳ омад ин огаҳӣ
ز ره چون به شاه آمد این آگهی
Ки баргашт рустам бидон Фрҳӣ
که برگشت رستم بدان فرهی
Аз эдар миёнро бидон кард банд
از ایدر میان را بدان کرد بند
Куҷо гӯр гирад бахами каманд
کجا گور گیرد بخم کمند
Кунун деву пели омдстши бчнг
کنون دیو و پیل آمدستش بچنگ
Бхшкии палангу бдрёи наҳанг
بخشکی پلنگ و بدریا نهنگ
Наёбади гузари шер бар теғи ӯй
نیابد گذر شیر بر تیغ اوی
Ҳамон дев ва ҳам мардуми кӣнаи ҷӯй
همان دیو و هم مردم کینهجوی
Пазира шуданро биёрост шоҳ
پذیره شدن را بیاراست شاه
Басар бар ниҳоданд гардони кулоҳ
بسر بر نهادند گردان کلاه
Дирафши шаҳаншоҳ бо курноӣ
درفش شهنشاه با کرنای
Ббрднд бо жандаи пел ва дароӣ
ببردند با ژنده پیل و درای
Чу рустами дирафши ҷаҳондори шоҳ
چو رستم درفش جهاندار شاه
Нигаҳ кард комадпазира бароа
نگه کرد کامد پذیره براه
Фурӯд омаду хокро дод бӯс
فرود آمد و خاک را داد بوس
Хурӯш сипоҳ омаду буқу кӯс
خروش سپاه آمد و بوق و کوس
Сари саракашони рустами тоҷи бахш
سر سرکشان رستم تاج بخش
Бифармуд то брншинди брхш
بفرمود تا برنشیند برخش
Взонҷои боиўон шоҳ омаданд
وزانجا بایوان شاه آمدند
Кушодаи дилу нек хоҳ омаданд
گشاده دل و نیک خواه آمدند
Ба эрониён бар гила бахш кард
به ایرانیان بر گله بخش کرد
Нишаст тани хештан Рахш кард
نشست تن خویشتن رخش کرد
Фиристод пелон бар пели шоҳ
فرستاد پیلان بر پیل شاه
Ки бар шер пелон бигиранд роҳ
که بر شیر پیلان بگیرند راه
Бики ҳафта айвон биёростанд
بیک هفته ایوان بیاراستند
намева равад ва ромишгарон хостанд
می و رود و رامشگران خواستند
Бамии рустами он достон баргушод
بمی رستم آن داستان برگشاد
Вази акуон ҳаме кард бар шоҳи ёд
وز اکوان همی کرد بر شاه یاد
Ки гӯрӣ надидам бахӯбии чунуӣ
که گوری ندیدم بخوبی چنوی
Бидон сарафрозӣ ва он рангу буи
بدان سرافرازی و آن رنگ و بوی
Чу ханҷар бадаред бар таниши пӯст
چو خنجر بدرید بر تنش پوست
Брўбри нбхшўди душман на дӯст
بروبر نبخشود دشمن نه دوست
Сараш чун сари пелу мӯяши дароз
سرش چون سر پیل و مویش دراز
Даҳани пари здндонҳои гуроз
دهن پر زدندانهای گراز
Ду чашмаши кабӯду лабонаши сиёҳ
دو چشمش کبود و لبانش سیاه
Танишро ншоист кардани нигоҳ
تنش را نشایست کردن نگاه
Бидон зӯр ва он тан набошад ҳиўн
بدان زور و آن تن نباشد هیون
Ҳамаи дашт азу шуд чу дарёии хӯн
همه دشت ازو شد چو دریای خون
Сараш кардам аз тани бхнҷри ҷудо
سرش کردم از تن بخنجر جدا
Чу борони азу хӯн шуд андари ҳаво
چو باران ازو خون شد اندر هوا
Азу монад Кайхусрави андари шигифт
ازو ماند کیخسرو اندر شگفت
Чу биниҳод ҷом офарин барграфт
چو بنهاد جام آفرین برگرفت
Барон кӯи чунон паҳлавони офарид
بران کو چنان پهلوان آفرید
Касе ин шигифтӣ бгитӣ надид
کسی این شگفتی بگیتی ندید
Ки мардум буд худ бикрдори ӯй
که مردم بود خود بکردار اوی
Бамурдӣу болоу дидори ӯй
بمردی و بالا و دیدار اوی
Ҳаме гуфт агар кирдигори сипеҳр
همی گفت اگر کردگار سپهر
Надодии марои баҳра аз доду меҳр
ندادی مرا بهره از داد و مهر
Набӯдӣ бгитии чунин кеҳтарам
نبودی بگیتی چنین کهترم
Ки ҳзмони бадви деву пели ашкрм
که هزمان بدو دیو و پیل اشکرم
Ду ҳафта барон гӯна буданд шод
دو هفته بران گونه بودند شاد
зи акуони ваз базм карданд ёд
ز اکوان وز بزم کردند یاد
Се дигари Таҳамтан чунин кард рой
سه دیگر تهمتن چنین کرد رای
Ки пирӯз ва шодон шавад бози ҷой
که پیروز و شادان شود باز جای
Марои буйа зол сомаст гуфт
مرا بویهٔ زال سامست گفت
Чунин орзӯро нишоед наҳуфт
چنین آرزو را نشاید نهفت
Шавам зуд ва оем бадаргоҳи боз
شوم زود و آیم بدرگاه باز
Бибояд ҳамеи кӣнаро кард соз
بباید همی کینه را کرد ساز
Ки кини Сиёвуш ба пелу гила
که کین سیاوش به پیل و گله
Нишоед чунин хор кардани яла
نشاید چنین خوار کردن یله
Дар ганҷ бикшод шоҳи ҷаҳон
در گنج بگشاد شاه جهان
Гиронмояи чизе ки будаш ниҳон
گرانمایه چیزی که بودش نهان
Биоварад даҳ ҷоми гавҳари зи ганҷ
بیاورد ده جام گوهر ز گنج
Бзри бофтаи ҷомаи шоҳи панҷ
بزر بافته جامهٔ شاه پنج
Ғуломони рўзмии бзрини камар
غلامان رومی بزرین کمر
Парастандагон низ бо тавқи зар
پرستندگان نیز با طوق زر
зи гстрдниҳо ва аз тахти оҷ
ز گستردنیها و از تخت عاج
зи дебоу динору пирӯзаи тоҷ
ز دیبا و دینار و پیروزه تاج
Бнздик рустам фиристод шоҳ
بنزدیک رستم فرستاد شاه
Ки ин ҳадя бо хештан бар бароа
که این هدیه با خویشتن بر براه
Як имрӯз бо мо бибояд бадан
یک امروز با ما بباید بدن
Вазони пас турои рой рафтан задан
وزان پس ترا رای رفتن زدن
Ббўду бпимўд чанде набед
ببود و بپیمود چندی نبید
Бшбгири ҷузи рой рафтан надид
بشبگیر جز رای رفتن ندید
Ду фарсанг бо ӯ бишуд шаҳриёр
دو فرسنگ با او بشد شهریار
Бпдрўд кардан гирифташ канор
بپدرود کردن گرفتش کنار
Чу бо роҳи рустами ҳам овози гашт
چو با راه رستم هم آواز گشت
Сипаҳдори Эрони азуи бозгашт
سپهدار ایران ازو بازگشت
Ҷаҳони пок бар меҳр ӯ гашти рост
جهان پاک بر مهر او گشت راست
Ҳаме дошт гетӣ бар инсон ки хост
همی داشت گیتی بر انسان که خواست
Барин гӯна гардад ҳамеи чархи пер
برین گونه گردد همی چرخ پیر
Гуҳӣ чун камонаст ва гоҳе чу тир
گهی چون کمانست و گاهی چو تیر
Чу ин достон србср бишинавӣ
چو این داستان سربسر بشنوی
Аз акуони сӯии кини бежани шӯй
از اکوان سوی کین بیژن شوی