Қоли аллоҳ , табораку таъолӣ : « إни аллазӣнаи омнўоу ъмлўои алсолҳоти сиҷъли ?лаами арраҳмони вдо ( ۹۶/мрим ) , эй : бҳсни ръоитҳми алإхўон . »
قال اللّه، تبارک و تعالی: «إنَّ الّذینَ آمَنُوا و عَمِلُوا الصّالِحاتِ سیجعلُ لهمُ الرّحمنُ وُدّاً (۹۶/مریم)، ای: بحسن رعایتهم الإخْوانَ.»
Муъминоне ки кирдори эшон некӯ буд , худованди ъзу ҷли мари эшонро дӯст гирад ва дӯст гирданд андари дилҳо , бдонкаҳи дилҳо нигоҳ доранду ҳақҳои бародарони бгзорнду фазли эшон бар худ бибинанд .
مؤمنانی که کردار ایشان نیکو بود، خداوند عزّ و جلّ مر ایشان را دوست گیرد و دوست گرداند اندر دلها، بدانکه دلها نگاه دارند و حق‌های برادران بگزارند و فضل ایشان بر خود ببینند.
Вқоли расӯли аллоҳ , слии аллоҳи алайҳу силам : « слоси исФини лак ваад أхик : тслми алайҳи إни лқитаҳ ,у тўсъи ?лаи фии алмҷлс ,у тдъўаҳи бأҳби أсмоӣаҳ . »
وقال رسول اللّه، صلّی اللّه علیه و سلم: «ثلاثٌ یُصْفینَ لک وُدَّ أخیکَ: تُسَلِّمُ علیه إنْ لَقیتَهُ، و تُوسِعُ له فِی المَجْلِس، و تَدْعُوهُ بِأحَبِّ أسْمائه.»
Инчаи расӯли слии аллоҳ алайҳ фармуд аз ҳасани риояту ҳифзи ҳурмат буд . Гуфт : « дӯстии бародарони мусулмонро се чиз мусаффо кунад : яке чун бибинӣ варо салом кунӣ андари роҳҳо вдигри ҷой бар вай фарох кунӣ андари маҷлисҳоу сдигр ӯро ба номии хуоне ки он ба наздики ваии дӯсттарин номҳо буд . »
اینچه رسول صلّی اللّه علیه فرمود از حسن رعایت و حفظ حرمت بود. گفت: «دوستی برادران مسلمان را سه چیز مصفا کند: یکی چون ببینی ورا سلام کنی اندر راه‌ها ودیگر جای بر وی فراخ کنی اندر مجلس‌ها و سدیگر او را به نامی خوانی که آن به نزدیک وی دوست ترین نام‌ها بود.»
Қавла , таъолӣ : « إнмои алмؤмнўни إхўаҳи Фأслҳўои байни أхўикм ( ۱۰/олҳҷрот ) . »
قوله، تعالی: «إنَّما المُؤمِنُونَ إخوةٌ فَأصْلِحُوا بَیْنَ أَخَوَیْکُم (۱۰/الحجرات).»
Ҷумларо тътФ ва тлтФ фармуд миёни ду бародари мусулмон то длҳоишон бо як дигар харошида набошад .
جمله را تعطف و تلطف فرمود میان دو برادر مسلمان تا دلهایشان با یک‌دیگر خراشیده نباشد.
Ва қавла , алайҳи ассалом : « أксрўои ман алإхўон , ?фони рбкми ҳеи Карими истҳиии أни иъдби абдаи байни إхўонаҳи явми алқёмаҳ . »
و قوله، علیه السّلام: «أکْثِرُوا مِنَ الإخْوانِ، فانَّ رَبّکُم حیّیٌ کریمٍ یَستحیی أَنْ یُعَدِّبَ عبدَهُ بینَ إخوانِه یومَ القِیامة.»
Бародарон бисёр гиред ба ҳифзи адабу мъомлт некӯ кунед бо эшон ки худои ъзу ҷли ҳе ва Каримаст ба шарми карами худ бандаро азоб накунад миёни бародарони ваии рӯзи қиёмат . Аммо бояд ки суҳбат аз барои худовандро бошад ъзу ҷл на аз барои ҳавои нафасроу ҳусӯли муроду ағрозро ; то ба ҳифзи адаб , он банда мшкўр гардад .
برادران بسیار گیرید به حفظ ادب و معاملت نیکو کنید با ایشان که خدای عزّ و جلّ حیّی و کریم است به شرمِ کرم خود بنده را عذاب نکند میان برادران وی روز قیامت. اما باید که صحبت از برای خداوند را باشد عزّ و جلّ نه از برای هوای نفس را و حصول مراد و اغراض را؛ تا به حفظ ادب، آن بنده مشکور گردد.
Молик динор гуфт мари домоди худро муғираи бен шуъба , разии аллоҳи ънҳмо : « кули أху соҳиби лам тстФд манеҳ фии динки хиро , Фонбзи ънки суҳбата ҳатто тслм . »
مالک دینار گفت مر داماد خود را مغیرة بن شعبة، رضی اللّه عنهما: «کلُّ أخٍ و صاحبٍ لَمْ تَسْتَفِدْ منه فی دینک خیراً، فانْبِذْ عَنْک صحبتَه حتّی تَسْلَمَ.»
Ҳар бародарӣу ёрӣ ки дайни туро аз суҳбати ваии фоидае он ҷаҳонӣ набошад бо вай суҳбат макун ки суҳбати он кас бар ту ҳаром буд . Маънии ин ан буд ки суҳбат бо ма аз худ бояд кард ё бо ки ; ки агар бо ма аз худ кунӣ туро аз ваии фоида Эй бошад ва агар бо ки аз худ кунӣ ӯро аз ту фоида бошад андари дайн ; ки агар вай аз ту чизе омӯзад динии фоидаи динӣ ҳосил ояд ва агар ту чизеи омӯзӣ ҳамчунон . Ва аз он буд ки пайғамбари алайҳ ассалом гуфт : « إни ман тамоми алтқўии таълими ман лоиълм . Камоли парҳезгории омухтани илм буд мар касеро ки надонад . »
هر برادری و یاری که دین تو را از صحبت وی فایده‌ای آن جهانی نباشد با وی صحبت مکن که صحبت آن کس بر تو حرام بود. معنی این ان بود که صحبت با مه از خود باید کرد یا با کِه؛ که اگر با مه از خود کنی تو را از وی فایده‌ای باشد و اگر با که از خود کنی او را از تو فایده باشد اندر دین؛ که اگر وی از تو چیزی آموزد دینی فایدهٔ دینی حاصل آید و اگر تو چیزی آموزی همچنان. و از آن بود که پیغمبر علیه السّلام گفت: «إنَّ مِنْ تمامِ التّقوی تعلیمُ مَنْ لایَعْلَمُ. کمال پرهیزگاری آموختن علم بود مر کسی را که نداند.»
Ва аз яҳёи бен маози алрозии рҳмҳоллаҳ алайҳ меояд ки гуфт : « бӣси алсдиқи садиқи тҳтоҷи أни тқўли ?лаи إзкрнии фии дъоӣк ,у бӣси алсдиқи садиқи тҳтоҷи أни тъиши маъааи болмдороаҳ ,у бӣси алсдиқи садиқи илҷӣки إлии алإътзори фии зулаи канти мнк . »
و از یحیی بن مُعاذ الرّازی رحمةاللّه علیه می‌آید که گفت: «بِئْسَ الصَّدیقُ صَدیقٌ تحتاجُ أنْ تقولَ له إُذکُرْنی فی دُعائک، و بئسَ الصّدیقُ صدیقٌ تحتاجُ أنْ تعیشَ معه بالمُداراةِ، و بئس الصّدیقُ صدیقٌ یُلجئک إلی الإعتذارِ فی زَلَّةٍ کانَتْ مِنک.»
Бади ёрӣ буд он ки ӯро ба дуои васият бояд кард ; ки ҳақи суҳбати як соъатаи дуоӣ пайваста бошад ;у бади ёрӣ буд он ки бо ваии зиндагонӣ ба мудоро бояд кард ; ки сармояи суҳбати инбисот буд ;у бади ёрӣ буд он ки ба гуноҳӣ ки бар ту рафта бошад азуии узр бояд хост ; аз он чаҳ узри шарти бегонагӣ буду андари суҳбати бегонагии ҷафо буд .
بد یاری بود آن که او را به دعا وصیت باید کرد؛ که حق صحبت یک ساعته دعای پیوسته باشد؛ و بد یاری بود آن که با وی زندگانی به مدارا باید کرد؛ که سرمایهٔ صحبت انبساط بود؛ و بد یاری بود آن که به گناهی که بر تو رفته باشد ازوی عذر باید خواست؛ از آن‌چه عذر شرط بیگانگی بود و اندر صحبت بیگانگی جفا بود.
Ва қол алнабӣ , слии аллоҳи алайҳу силам : « алмрءи алии дайни халила , Флинзри أҳдкми ман ихол . »
و قال النبی، صلّی اللّه علیه و سلم: «المرءُ علی دینِ خَلیله، فلینظُرْ أحدُکم مَنْ یُخالّ.»
Марди он дайни дордўи он тариқ равад ки дӯсти вай , нигоҳ кун то дӯстӣу суҳбат бо ки медорад агар суҳбат бо некон дорад , вай гарчи бадаст некаст ; аз он чаҳ он суҳбат ӯро нек гирданд ва агар суҳбат бо бидон дорад вай гарчи некаст бадаст ; аз он чаҳ бидонча дар эшонаст варо ризост чун ба бад розӣ бошад агарчӣ ваии нек буд бад гардад .
مرد آن دین داردو آن طریق رود که دوست وی،نگاه کن تا دوستی و صحبت با که می‌دارد اگر صحبت با نیکان دارد، وی گرچه بد است نیک است؛ از آن‌چه آن صحبت او را نیک گرداند و اگر صحبت با بدان دارد وی گرچه نیک است بد است؛ از آن‌چه بدانچه در ایشان است ورا رضاست چون به بد راضی باشد اگرچه وی نیک بود بد گردد.
Ки андар ҳикоётаст ки мардии гирди каъба тавоф мекард ва мегуфт : « аллоҳами أслҳи إхўонӣ . ё раби ту бародарони марои неки гардон . » вайро гуфтанд : « бад-ӣни мақоми шарифи расидае , чаро худро дуое накунӣ ки ҳамаи бародаронро дуо кунӣ ? » гуфт , раҳмаи аллоҳ : « ани лии إхўонои أрҷъи إлиҳм . Фإни слҳўои сулҳати мъҳму إни Фсдўои Фсдти мъҳм . Маро бародаронанд , чун бадишони бози гирдам агар эшонро дар салоҳ ёбам ман ба салоҳи эшон солеҳ шавам ва агар ба фасодашон ёбам ман ба фасоди эшон муфсид шавам чун қоидаи салоҳи ман суҳбати муслеҳон буд , ман бародарони худро дуо кунам то мақсӯди ман ва аз он эшон барояд , ани шоءи аллоҳ . »
که اندر حکایات است که مردی گرد کعبه طواف می‌کرد و می‌گفت: «اللهُّمَ أصلِحْ إخوانی. یا ربّ تو برادران مرا نیک گردان.» وی را گفتند: «بدین مقام شریف رسیده‌ای، چرا خود را دعایی نکنی که همه برادران را دعا کنی؟» گفت، رحمه اللّه: «انّ لی إخواناً أرْجِعُ إلیهم. فإنْ صَلَحُوا صَلَحْتُ مَعَهُمَ و إنْ فَسَدُوا فَسَدْتُ مَعَهُم. مرا برادران‌اند، چون بدیشان باز گردم اگر ایشان را در صلاح یابم من به صلاح ایشان صالح شوم و اگر به فسادشان یابم من به فساد ایشان مفسد شوم چون قاعدهٔ صلاح من صحبت مصلحان بود، من برادران خود را دعا کنم تا مقصود من و از آنِ ایشان برآید، ان شاء اللّه.»
Ва асоси ин ҷумла онаст ки нафасро сукӯн бо одат буд дар миён ҳар гуруҳе ки бошад одати феъл эшон гирад ; аз он чаҳ ҷумлаи муомилоту иродати ҳақу ботили андари вай мураккабаст он чаҳ бинад аз муомилоти иродати он парвариш ёбад андари вай ва ғалаба гирад бар иродати дайгарӣ . Ва суҳбатро асарӣ азимаст андари табъу одатро савлатии саъб ; то ҳаддӣ ки боз ба суҳбати одамӣ олам мешаваду тӯтӣ ба тааллуми нотиқу асб ба риёзат аз ҳади одати бҳимӣ ба одат одамӣ ояду мслҳм . Ин ҷумлаи нишони таъсир суҳбатаст ки кули одати ғарӣзии аисон мқлўб гаштааст .
و اساس این جمله آن است که نفس را سکون با عادت بود در میان هر گروهی که باشد عادت فعل ایشان گیرد؛ از آن‌چه جملهٔ معاملات و ارادت حق و باطل اندر وی مرکب است آن‌چه بیند از معاملات ارادت آن پرورش یابد اندر وی و غلبه گیرد بر ارادت دیگری. و صحبت را اثری عظیم است اندر طبع و عادت را صولتی صعب؛ تا حدی که باز به صحبتِ آدمی عالم می‌شود و طوطی به تعلم ناطق و اسب به ریاضت از حد عادت بهیمی به عادت آدمی آید و مثلهم. این جمله نشان تأثیر صحبت است که کل عادت غریزی ایسان مقلوب گشته است.
Ва машойихи ин қиссаи разии аллоҳи анҳуам нахуст аз як дигари ҳақ суҳбат талабанду мурӣдонро бидон фармойанд ; то ҳаддӣ ки суҳбати андари миёни эшон чун фариза гаштааст . Ва пеш аз ин машойихи разии аллоҳи анҳуам андари одоби суҳбати ин гуруҳи кутуб сохтаанд мшрҳ ; чунон ки ҷунайди разии аллоҳи анҳу китобӣ кард номи он тасҳеҳи алородаҳ , ва яке аҳмдбн хзўриаҳ кард номи он алруъоя бҳқўқи аллоҳ ,у мҳмдбни алии алтрмзии раҳмаи аллоҳи алайҳ низ китобӣ кардааст онро баёни одоби алмридин ном кардау Абулқосими ҳакими разии аллоҳи анҳуу Абубакри вроқу саҳли бен Абдуллоҳу Абуабдураҳмони алслмӣу устоди Абулқосими қширии раҳмаи аллоҳи алайҳими аҷмъин низ андари ин маънии кутуб сохтаанд мстўФо ва ин ҷумлаи аъиммаи ин фан бӯдаанд .
و مشایخ این قصه رضی اللّه عنهم نخست از یک‌دیگر حق صحبت طلبند و مریدان را بدان فرمایند؛ تا حدی که صحبت اندر میان ایشان چون فریضه گشته است. و پیش از این مشایخ رضی اللّه عنهم اندر آداب صحبت این گروه کتب ساخته‌اند مشرح؛ چنان‌که جنید رضی اللّه عنه کتابی کرد نام آن تصحیح الارادة، و یکی احمدبن خضوریه کرد نام آن الرّعایة بحقوق اللّه، و محمدبن علی التّرمذی رحمة اللّه علیه نیز کتابی کرده است آن را بیان آداب المریدین نام کرده و ابوالقاسم حکیم رضی اللّه عنه و ابوبکر وراق و سهل بن عبداللّه و ابوعبدالرحمان السُّلمی و استاد ابوالقاسم قشیری رحمة اللّه علیهم اجمعین نیز اندر این معنی کتب ساخته‌اند مستوفا و این جمله ائمهٔ این فن بوده‌اند.
Ва мақсӯди ман андари ин китоб онаст то ҳар киро ин бошдбаҳи кутуби дигар ҳоҷатманд нагардаду пеш аз ин гуфтам андари муқаддамаи китоби андари ҳоли саволи ту ки ин китоби мари туро ғанӣа Эй бошаду мари толибони ин тариқатро . Акнӯн ин абвоби андари анвоъи мъомлти эшон мураттаб биорам , ани шоءи аллоҳи таъолии вҳдаҳу кафӣ .
و مقصود من اندر این کتاب آن است تا هر که را این باشدبه کتب دیگر حاجتمند نگردد و پیش از این گفتم اندر مقدمهٔ کتاب اندر حال سؤال تو که این کتاب مر تو را غُنیه‌ای باشد و مر طالبان این طریقت را. اکنون این ابواب اندر انواع معاملت ایشان مرتب بیارم، ان شاء اللّه تعالی وحده و کفی.