Бидон ки одамиро аз أкл чора нест ; ки иқомати таълӣфи табоиъи ҷуз ба таом ва шароб нест ; аммо шарти мурувват онаст ки андари он маболиғат накунаду рӯзу шаби худро дар андешаи он машғӯл нигараданд .
بدان که آدمی را از أکل چاره نیست؛ که اقامت تألیف طبایع جز به طعام و شراب نیست؛ اما شرط مروت آن است که اندر آن مبالغت نکند و روز و شب خود را در اندیشهٔ آن مشغول نگرداند.
Шофиӣ гуяд , раҳмаи аллоҳи алайҳ : « ман кони ҳамтаҳи моидхли фии ҷўФаҳ , ?фони қимата моихрҷ манеҳ . »
شافعی گوید، رحمة اللّه علیه: «مَنْ کانَ هَمّتُه مایدخُلُ فی جَوْفِه، فانَّ قیمَتَه مایَخْرُجُ منه.»
Ва мари мурӣди ҳақро ҳеҷ чизи музиртар аз хӯрдан бисёр нест . Ва пеш аз ин андари ин китоб , андар « боби алҷўъ » тарафӣ аз ин маънӣ гуфтаам ; аммо ин ҷои ин миқдори андар хур мебошад .
و مر مرید حق را هیچ چیز مضرتر از خوردن بسیار نیست. و پیش از این اندر این کتاب، اندر «باب الجوع» طرفی از این معنی گفته ام؛ اما این‌جا این مقدار اندر خور می‌باشد.
Ва андар ҳикоёт ёфтам ки : Абуязидро разии аллоҳ анҳу пурседанд ки : « чаро ту мадҳи гуруснагӣ бисёр гӯйӣ ? » гуфт : « оре , агар фиръавни гурусна будӣ , ҳаргизи анои рбкми алоълӣ ( ۲۴/олнозъот ) нагуфтӣ ва агар қоруни гурусна будӣ ёғӣ нагаштӣ ;у сълбаҳ то гурусна буд ба ҳамаи забонҳо сутӯда буд , чун сайр шуд нифоқ зоҳир кард . »у қоли аллоҳи таъолӣ : « волзини кФрўои итмтъўну иأклўни комаи тأкли алأнъому алнори мсўии ?лаам ( ۱۲/мҳмд ) . »
و اندر حکایات یافتم که: ابویزید را رضی اللّه عنه پرسیدند که: «چرا تو مدح گرسنگی بسیار گویی؟» گفت: «آری، اگر فرعون گرسنه بودی، هرگز انا ربّکم الاعلی (۲۴/النّازعات) نگفتی و اگر قارون گرسنه بودی یاغی نگشتی؛ و ثعلبه تا گرسنه بود به همه زبان‌ها ستوده بود، چون سیر شد نفاق ظاهر کرد.» و قال اللّه تعالی: «والّذینَ کَفَرُوا یَتَمَتَّعُونَ و یَأکُلُونَ کَما تَأکُلُ الأنعامُ و النّارُ مثویً لَهُم(۱۲/محمد).»
Ва саҳли бен Абдуллоҳи разии аллоҳ анҳу гуфт : « шиками пар аз хамри ҳароми дӯст тар дорам ки пар аз таоми ҳалол . » гуфтанд : « чаро ? » гуфт : « аз барои он ки чун шиками пар аз хамр буд , ақли бёромду оташи шаҳвати бимираду халқ аз дасту забони вай эмин шаванд ; аммо чун пари таоми ҳалол буд фузул орзӯ кунаду шаҳват қӯт гираду нафас ба талаби насибҳои худ сари برارد . »
و سهل بن عبداللّه رضی اللّه عنه گفت: «شکم پر از خمر حرام دوست‌تر دارم که پر از طعام حلال.» گفتند: «چرا؟» گفت: «از برای آن که چون شکم پر از خمر بود، عقل بیارامد و آتش شهوت بمیرد و خلق از دست و زبان وی ایمن شوند؛ اما چون پر طعام حلال بود فضول آرزو کند و شهوت قوت گیرد و نفس به طلب نصیب‌های خود سر برآرد.»
Ва гуфтаанд машойих дар сифати эшон ки : « أклҳми кأкли алмрзӣу нўмаҳи кнўми алғрқӣ . Хӯрданашон чун аз он беморон буду хобашон чун хоби ғарқа шудагон . »
و گفته‌اند مشایخ در صفت ایشان که: «أکلُهُم کَأکْلِ الْمَرْضی و نُوْمُهُ کَنَوْمِ الْغَرْقی. خوردنشان چون از آنِ بیماران بود و خوابشان چون خواب غرقه شدگان.»
Пас шарти одоби акл онаст ки танҳо нахуранд ва эсор кунанд мари як дигарро ; лқўлаҳ , алайҳи ассалом : « шари анноси ман أкли вҳдаҳи взрби абдаи вмнъи рФдаҳ . » чун бар суфра нишинанд хомӯш набошанду ибтидо ба ном худоӣ кунанду ҳадисии нгўинд аз ниҳоду бардошт ки асҳобро аз он кроҳит ояду луқмаи аввал бар намак зананду мари рафиқи худро инсоф диҳанд .
پس شرط آداب اکل آن است که تنها نخورند و ایثار کنند مر یک‌دیگر را؛ لقوله، علیه السّلام: «شرُّ النّاسِ مَنْ أَکَلَ وَحْدَهُ وَضَرَبَ عَبْدَهُ وَمَنَعَ رِفْدَهُ.» چون بر سفره نشینند خاموش نباشند و ابتدا به نام خدای کنند و حدیثی نگویند از نهاد و برداشت که اصحاب را از آن کراهیت آید و لقمهٔ اول بر نمک زنند و مر رفیق خود را انصاف دهند.
Ва саҳли бен Абдуллоҳро пурседанд аз маънӣ « إни аллоҳи иأмри болъдлу алإҳсон ( ۹۰/и алнҳл ) . » гуфт : « адли он буд ки инсофи рафиқи андар луқма бидиҳаду эҳсони он ки вайро бидон луқмаи аввалитар аз худ донад . »
و سهل بن عبداللّه را پرسیدند از معنی «إنَّ اللّهَ یَأْمُرُ بالعَدْلِ و الإحْسانِ (۹۰/ النّحل).» گفت: «عدل آن بود که انصاف رفیق اندر لقمه بدهد و احسان آن که وی را بدان لقمه اولی‌تر از خود داند.»
Ва шайхи ман разии аллоҳ анҳу гуфтӣ ки : « аҷаб дорам аз он муддаӣ ки гуяд ман ба тарк дунё гуфтаам ,у андари андеша луқма бошад . »
و شیخ من رضی اللّه عنه گفتی که: «عجب دارم از آن مدعی که گوید من به ترک دنیا گفته‌ام، و اندر اندیشهٔ لقمه باشد.»
Онгоҳ бояд ки таом ба даст рост хӯрду ҷузи андари луқма худ нанигарад вдри таом хӯрдани об камтар хӯрд магари андари ҳоли тишнагии содиқ ва чун бихӯрад андак хӯрд чандон ки ҷигартар шаваду луқма бузург накунаду хиради бхоид ва шитоб накунад ; ки аз ин чизҳо бими тухмаҳо буду мухолифати суннат ва чун аз таом фориғ шавад ҳамд гуяд ва даст бишӯяд .
آنگاه باید که طعام به دست راست خورد و جز اندر لقمهٔ خود ننگرد ودر طعام خوردن آب کمتر خورد مگر اندر حال تشنگی صادق و چون بخورد اندک خورد چندان که جگرتر شود و لقمه بزرگ نکند و خرد بخاید و شتاب نکند؛ که از این چیزها بیم تخمه‌ها بود و مخالفت سنت و چون از طعام فارغ شود حمد گوید و دست بشوید.
Ва агар аз миёни ҷамоати ду ё се кас ё бештари пинҳони ҷамоат ба даъватӣ шаванд ва чизе хуранд баъзе аз машойих гуфтаанд ки : « он ҳаром бошаду андари суҳбат кардани хиёнат буд ; аўлӣки моиأклўни фии бтўнҳми إлои алнор ( ۱۷۴/олбқраҳ ) » , ва гуруҳе гуфтаанд ки : « чун ҷамоатӣ бошанд бар мувофиқати як дигар раво бошад . » ва гуруҳе гуфтаанд ки : « агар як кас бошад ҳам раво бошад ; ки вайро инсоф на дар ҳоли ваҳдат мебояд дод ки андари ҳоли суҳбат мебояд дод . Чун танҳо бошад ҳукми суҳбати як соъата аз вай бархезад ва бидон махӯз набошад . »
و اگر از میان جماعت دو یا سه کس یا بیشتر پنهانِ جماعت به دعوتی شوند و چیزی خورند بعضی از مشایخ گفته‌اند که: «آن حرام باشد و اندر صحبت کردن خیانت بود؛ اولئکَ مایَأْکُلُونَ فی بُطُونِهم إلّا النّارَ (۱۷۴/البقره)»، و گروهی گفته‌اند که: «چون جماعتی باشند بر موافقت یک‌دیگر روا باشد.» و گروهی گفته‌اند که: «اگر یک کس باشد هم روا باشد؛ که وی را انصاف نه در حال وحدت می‌باید داد که اندر حال صحبت می‌باید داد. چون تنها باشد حکم صحبت یک ساعته از وی برخیزد و بدان مأخوذ نباشد.»
Ва муҳимтарин аслии андари ин мазҳаб онаст ки даъвати дарвеширо рад накунаду даъват днёдорӣ нараваду таоми эшонро иҷобат накунад ва аз эшон чизе андар нахоҳад ; ки андари он ваҳнӣ бошад мари тариқатро ; аз он чаҳ аҳли дунё муҳаррам наянд мари даравишонро .
و مهم‌ترین اصلی اندر این مذهب آن است که دعوت درویشی را رد نکند و دعوت دنیاداری نرود و طعام ایشان را اجابت نکند و از ایشان چیزی اندر نخواهد؛ که اندر آن وهنی باشد مر طریقت را؛ از آن‌چه اهل دنیا محرم نیند مر درویشان را.
Ва дар ҷумлаи мард ба касрати матоъ , дунё дор набошад ва ба қиллати он дарвеш на ; ки ҳар ки ба тафзили фақр бар Ганаи мақар буд , вай дунёдор набошад агарчӣ мулкӣ бошад ва ҳар ки мункир буд дунёдор буд агарчӣ музтарӣ буд .
و در جمله مرد به کثرت متاع، دنیا دار نباشد و به قلت آن درویش نه؛ که هر که به تفضیل فقر بر غنا مُقرّ بود، وی دنیادار نباشد اگرچه مَلِکی باشد و هر که منکر بود دنیادار بود اگرچه مضطری بود.
Ва чун ба даъват ҳозир шуд ба чизе хӯрдан ва нохӯрдан такаллуф накунад бар ҳукм вақт баравад . Ва чун соҳиби даъват муҳаррам бошад раво буд ки мтأҳлии зула Эй баргирад ва агар номаҳрам буд ба хонаи вай рафтан раво набӯд . Аммо ҳамаи вақти зула нокардани аввалӣ тар бошад ; ки саҳли бен Абдуллоҳи разии аллоҳ анҳу гуяд : « алзлаҳи зула . Зулаи зулат буд . »у аллоҳи аълами болсўоб .
و چون به دعوت حاضر شد به چیزی خوردن و ناخوردن تکلف نکند بر حکم وقت برود. و چون صاحب دعوت محرم باشد روا بود که متأهلی زَلّه‌ای برگیرد و اگر نامحرم بود به خانهٔ وی رفتن روا نبود. اما همه وقت زله ناکردن اولی‌تر باشد؛ که سهل بن عبداللّه رضی اللّه عنه گوید: «الزَّلةُ زَلّةٌ. زلّه زلّت بود.» و اللّه اعلم بالصّواب.