Бидон ки ваҷд вўҷўд масдаранд : яке ба маънии андӯҳ ,у дайгарӣ ба маънӣ ёфтану фоил ҳар ду чун яке бошаду ҷуз ба масдар фарқ натавон кард миёни он ; чунон ки гӯйанд : « ваҷди иҷди вҷўдои вўҷдоно » чун бёФт , « ваҷди иҷди вҷдо » чун андӯҳгин шуд ва низ « ваҷди иҷди ҷадда » чун тавонгар шуд ва « ваҷди иҷди мўҷдаҳ » чун дар хашм шуду фарқи ин ҷумла ба масодир буд на афъол .
بدان که وجد ووجود مصدراند: یکی به معنی اندوه، و دیگری به معنی یافتن و فاعل هر دو چون یکی باشد و جز به مصدر فرق نتوان کرد میان آن؛ چنان‌که گویند: «وَجَدَ یَجِدُ وُجُوداً ووِجْداناً» چون بیافت، «وجَدَ یَجِدُ وَجْدا» چون اندوهگین شد و نیز «وجَدَ یَجِدُ جِدَةً» چون توانگر شد و «وجَدَ یَجِدُ موجِدَةً» چون در خشم شد و فرق این جمله به مصادر بود نه افعال.
Ва муроди ин тайифа аз ваҷду вуҷӯд , исботи ду ҳол бошад ки мари эшонро падедор ояд андари самоъ : яке мақрун андӯҳ бошад ,у дигар мавсул ёфт муроду ҳақиқати андӯҳи Фқди маҳбӯбу манъ мурод бошад ва ҳақиқат ёфт ҳусӯли муроду фарқи миёни ҳузну ваҷди он буд ки ҳузни номи андӯҳӣ буд ки андари насиб худ бошаду ваҷди ном андӯҳӣ бошад ки андари насиби ғайр буд бар ваҷҳи муҳаббат ва ин тағайюри ҷумлаи сифат толибасту إло « алҳақ лоятағайир . »
و مراد این طایفه از وجد و وجود،اثبات دو حال باشد که مر ایشان را پدیدار آید اندر سماع: یکی مقرون اندوه باشد، و دیگر موصول یافت مراد و حقیقت اندوه فقد محبوب و منع مراد باشد و حقیقت یافت حصول مراد و فرق میان حزن و وجد آن بود که حزن نام اندوهی بود که اندر نصیب خود باشد و وجد نام اندوهی باشد که اندر نصیب غیر بود بر وجه محبت و این تغیر جمله صفت طالب است و إلا «الحقُّ لایتغیّرُ.»
Ва кайфияти ваҷди андари таҳт иборат наёяд , аз он чаҳ он ?иламаст андари мғоибаҳу ?иламро ба қалам баён натавон кард . Пас ваҷд сиррӣ бошад миёни толибу матлӯб ки баёни он андари кашфи он ғайбат буд ва ба кайфияти вуҷӯди баёни ишорат дуруст наёяд ; аз он чаҳ он тарабаст андари мшоҳдт ,у тарабро ба талаб андар натавон ёфт . Пас вуҷӯд фазлӣ бошад аз маҳбӯб ба муҳиб , ишорат аз ҳақиқати он маъзул буд .
و کیفیت وجد اندر تحت عبارت نیاید،از آن‌چه آن الم است اندر مغایبه و الم را به قلم بیان نتوان کرد. پس وجد سری باشد میان طالب و مطلوب که بیان آن اندر کشف آن غیبت بود و به کیفیت وجود بیان اشارت درست نیاید؛ از آن‌چه آن طرب است اندر مشاهدت، و طرب را به طلب اندر نتوان یافت. پس وجود فضلی باشد از محبوب به محب، اشارت از حقیقت آن معزول بود.
Ва ба наздики ман ваҷди исобат алмӣ бошад мари дилро ё аз фараҳ ё аз трҳ , ё аз тараб ё аз тъб . Ва вуҷӯди азолти ғамӣ аз дилу мусодифати муроди ону сифати воҷид аммо ҳаракат буд андари ғалаёни шавқи андари ҳоли ҳиҷоб , ва аммо сукӯни андари ҳоли мшоҳдти андари ҳоли кашф , аммо зФир ва аммо нафир аммо анин ва аммо ҳнин , аммо айш ва аммо тиш аммо крб ва аммо тараб .
و به نزدیک من وجد اصابت المی باشد مر دل را یا از فَرَح یا از تَرَح، یا از طرب یا از تعب. و وجود اِزالت غمی از دل و مصادفت مراد آن و صفت واجد اِمّا حرکت بود اندر غلیان شوق اندر حال حجاب، و اما سکون اندر حال مشاهدت اندر حال کشف، اما زفیر و اما نفیر اما انین و اما حنین، اما عیش و اما طیش اما کَرَب و اما طرب.
Ва мухталифанд машойих то ваҷди тамомтар ё вуҷӯд .
و مختلف‌اند مشایخ تا وجد تمام‌تر یا وجود.
Гуруҳе гуфтанд ки : вуҷӯди сифат мурӣдонасту ваҷди наъти орифон чун дарҷати ориф аз мурӣди баландтар буд бояд ки сифати ин аз он комилтар буд ; аз он чаҳ ҳар чизе ки андар таҳт ёфт даромад мадрак шуд ва он сифат ҷинсаст ; аз он чаҳ идрок , ҳад иқтизо кунаду худованди таъолӣ беҳадаст . Пас он чаҳ ёфт банда шавад ба ҷуз машрабӣ набӯд ва он чаҳ наёфт толибу андари он мунқатиъ шуд вози талаби он оҷизи гашти воҷиди он ҳақиқат ҳақ бошад .
گروهی گفتند که: وجود صفت مریدان است و وجد نعت عارفان چون درجت عارف از مرید بلندتر بود باید که صفت این از آن کامل‌تر بود؛ از آن‌چه هر چیزی که اندر تحت یافت درآمد مُدرَک شد و آن صفت جنس است؛ از آن‌چه ادراک، حد اقتضا کند و خداوند تعالی بی حد است. پس آن‌چه یافت بنده شود به‌جز مشربی نبود و آن‌چه نیافت طالب و اندر آن منقطع شد واز طلب آن عاجز گشت واجد آن حقیقت حق باشد.
Ва гуруҳе гӯйанд : ваҷди ҳрқт мурӣдон бошад вўҷўди тӯҳфаи муҳибон . Дарҷати муҳибони баландтар аз мурӣдон бошад бояд то ором бо тӯҳфаи тамом тар бошад аз ҳрқти андари талаб ва ин маънӣ кашф нагардад ҷузи андари ҳикоятӣ ва он онаст ки рӯзии шайхи абобкри шблии раҳмаи аллоҳи алайҳи андари ғалаёни ҳоли худ ба наздики ҷунайди разии аллоҳ анҳу омад вайро ёфт андӯҳгин . Гуфт : « аиҳо ашшайх , чаҳ бӯдааст ? » ҷунайд гуфт , разии аллоҳи анҳу : « ман талаби ваҷд . » вай гуфт : « ло , бали ман ваҷди талаб . »
و گروهی گویند: وجد حُرقت مریدان باشد ووجود تحفهٔ محبان. درجت محبان بلندتر از مریدان باشد باید تا آرام با تحفه تمام‌تر باشد از حُرقت اندر طلب و این معنی کشف نگردد جز اندر حکایتی و آن آن است که روزی شیخ ابابکر شبلی رحمة اللّه علیه اندر غلیان حال خود به نزدیک جنید رضی اللّه عنه آمد وی را یافت اندوهگین. گفت: «ایّها الشیخ، چه بوده است؟» جنید گفت، رضی اللّه عنه: «مَن طَلَبَ وجَدَ.» وی گفت: «لا، بَلْ مَنْ وَجَدَ طَلَبَ.»
Онгоҳи машойихи андари ин сухан гуфтанд : аз он ки яке нишон аз ваҷд дод вони дигари ишорат ба вуҷӯд кард ва ба наздики ман муътабари қавл ҷунайдаст разии аллоҳи анҳу аз он чаҳ чун банда бишнохт ки маъбуд ӯ аз ҷинс ӯ нест андӯҳи вай дароз гардаду андари ин сухан рафтааст дар ин китоб .
آنگاه مشایخ اندر این سخن گفتند: از آن که یکی نشان از وجد داد وآن دیگر اشارت به وجود کرد و به نزدیک من معتبر قول جنید است رضی اللّه عنه از آن‌چه چون بنده بشناخت که معبود او از جنس او نیست اندوه وی دراز گردد و اندر این سخن رفته است در این کتاب.
Ва муттафиқанд машойихи разии аллоҳи анҳуам ки : султони илми қавитар бояд аз султони ваҷд ва аз он чаҳ чун қӯти мари султони ваҷдро бошад воҷид бар маҳал хатар бошад ва чун султони илмро буд дар маҳал амн бошаду мурод аз ин ҷумла онаст ки андари ҳамаи аҳвол бояд ки толиби мтобъи илм ва шаръ бошад чун ба ваҷд мағлуб бошад хитоб аз вай бархезад ва чун хитоб бархест савоб въқоб бархезад ва чун савоб ва уқоб бархест каромат ва иҳонат бархезад . Онгоҳи ҳукми ваии ҳукми мҷонин буд на аз он авлиёу муқаррабон ва чун султони илм ғолиб бошад бар султони ҳол , бандаи андари кнФи овомир ва навоҳӣ буду андари саропардаи худ ҳамеша мшкўр ;у боз чун султони ҳоли ғолиб буд бар султони илм , банда аз ҳудӯди хориҷ буд ва аз хитоби маҳрӯми андари маҳали нақси худ , إмои маъзӯру إмои мағрур .
و متفق‌اند مشایخ رضی اللّه عنهم که: سلطان علم قوی‌تر باید از سلطان وجد و از آن‌چه چون قوت مر سلطان وجد را باشد واجد بر محل خطر باشد و چون سلطان علم را بود در محل امن باشد و مراد از این جمله آن است که اندر همه احوال باید که طالب متابع علم و شرع باشد چون به وجد مغلوب باشد خطاب از وی برخیزد و چون خطاب برخاست ثواب وعقاب برخیزد و چون ثواب و عقاب برخاست کرامت و اهانت برخیزد. آنگاه حکم وی حکم مجانین بود نه از آنِ اولیا و مقربان و چون سلطان علم غالب باشد بر سلطان حال، بنده اندر کَنَف اوامر و نواهی بود و اندر سراپردهٔ خود همیشه مشکور؛ و باز چون سلطان حال غالب بود بر سلطان علم، بنده از حدود خارج بود و از خطاب محروم اندر محل نقص خود، إما معذور و إما مغرور.
Ва бъини ин маънии қавл ҷунайдаст разии аллоҳи анҳу ки гуфт : « роҳ дуаст : ё ба илм ё ба равиш . Равиш ки беилм буд агарчӣ некӯ буд ҷаҳл ва нақс бошад ,у илм агарчӣ беравиш буд ъзу шараф . » ва аз он буд ки бўизиди разии аллоҳ анҳу гуфт : « куфри أҳли алҳмаҳи أшрФи ман إсломи أҳли алмниаҳ . » бар аҳли ҳиммати куфрон сӯрат нагирад , аммо агар тақдир кунанд аҳли ҳиммат бо куфри комил тар бошанд аз аҳли манят бо имон .
و بعین این معنی قول جنید است رضی اللّه عنه که گفت: «راه دو است: یا به علم یا به روش. روش که بی علم بود اگرچه نیکو بود جهل و نقص باشد، و علم اگرچه بی روش بود عزّ و شرف.» و از آن بود که بویزید رضی اللّه عنه گفت: «کفرُ أهْلِ الهِمَّةِ أشْرَفُ مِنْ إسلام أهْلِ المُنْیَةِ.» بر اهل همت کفران صورت نگیرد، اما اگر تقدیر کنند اهل همت با کفر کامل‌تر باشند از اهل منیت با ایمان.
Ва ҷунайди мари шблиро гуфт , раҳмаи аллоҳи ъалиҳумо : « алшблии скрони валави أФоқи ман скраҳ лҷоء манеҳ إмоми интФъ ба . »
و جنید مر شبلی را گفت، رحمة اللّه علیهما: «الشّبلی سَکرانُ ولو أفاقَ مِنْ سُکْرِه لجاءَ مِنْه إمامٌ یُنْتَفَعُ به.»
Ва андари ҳикоёт машҳураст ки ҷунайду Муҳамади бен мсрўқи вобўолъбоси бен ъторзии аллоҳи анҳуам муҷтамаъ буданд қўол байтӣ бархонад , эшон тўоҷд мекарданд ваии сокин май буд . Гуфтанд : « аиҳо ашшайх , туро аз ин самоъи ҳеҷ насиб намебошад ? » вай бархонад қавла , таъолӣ : « тҳсбҳои ҷомидау ҳаии тмри мари алсҳоб ( ۸۸/олнмл ) . »
و اندر حکایات مشهور است که جنید و محمد بن مسروق وابوالعباس بن عطارضی اللّه عنهم مجتمع بودند قوال بیتی برخواند، ایشان تواجد می‌کردند وی ساکن می‌بود. گفتند: «ایّها الشیخ، تو را از این سماع هیچ نصیب نمی‌باشد؟» وی برخواند قوله، تعالی: «تَحْسَبُها جامِدَةً و هی تَمُرُّ مَرَّ السَّحابِ (۸۸/النمل).»
Аммо тўоҷди такаллуф буд андари ?утёни ваҷд ва он арза кардани анъому шавоҳиди ҳақ буд бар дилу андешаи иттисолу таманнои равиши мардону гуруҳеи андар он матарсаманд ки тақлид кардаанд ба ҳаракоти зоҳиру тартиби рақсу тазйини ашороти эшон ва ин ҳаром маҳз бошаду гуруҳе муҳаққиқанд ки муродашони андари он , талаби аҳволу дарҷати бузургон мутасаввифааст на ҳаракоту русум ; лқўлаҳ , алайҳи ассалом : « ман ташаббуҳи бқўм Фҳў манеҳам . » ва ин хабар нотиқаст бар абоҳти тўоҷд ва аз он буд ки он пер гуфт , разии аллоҳи анҳу : « ҳазор фарсанг ба дурӯғ биравам то як қадам аз он сидқ бошад . »
اما تواجد تکلف بود اندر اتیان وجد و آن عرضه کردن انعام و شواهد حق بود بر دل و اندیشهٔ اتصال و تمنای روش مردان و گروهی اندر آن مترسم‌اند که تقلید کرده‌اند به حرکات ظاهر و ترتیب رقص و تزیین اشارات ایشان و این حرام محض باشد و گروهی محقق‌اند که مرادشان اندر آن، طلب احوال و درجت بزرگان متصوّفه است نه حرکات و رسوم؛ لقوله، علیه السّلام: «من تَشَبّه بقومٍ فهو منهم.» و این خبر ناطق است بر اباحت تواجد و از آن بود که آن پیر گفت، رضی اللّه عنه: «هزار فرسنگ به دروغ بروم تا یک قدم از آن صدق باشد.»
Ва сухани андари ин боб беш аз инед аммо ман бар ин ихтисор кардаму ассалом .
و سخن اندر این باب بیش از این اید اما من بر این اختصار کردم و السّلام.