Аз майдони истиқомати майдон тафаккур зояд . Тафаккури длро , чун пўииднаст нафасро , алтФкри ҳўи тартиби أмўри маълумаи ллтأдии илои маҷҳӯл . Қавлаи таъолӣ : «у тлки аломсоли нзрбҳои ллноси лълҳми итФкрўн » тафаккур бар се қисмаст : яке ҳаромаст , ва яке мустаҳабаст , ва дигар воҷибаст . Он қисми тафаккур ки ҳаромаст дар се чизаст : дар сифоти раби алъзаҳ , ки он тафаккур тухм ҳайратаст ,у дигар дар ҷазоӣ кор вайаст , ки он тухм тӯҳматаст ; сим дар асрор хилқатаст , ки он тухм хусуматаст . Ва онкӣ мустаҳабаст тафаккур дар саноеъ сонеъаст , ки он тухм ҳикматаст ; ва дар ақсоми ҳақ , ки он тухм басиратаст ; ва дар олоءи вай , ки он тухм муҳаббатаст сими тафаккурӣ ки воҷибаст тафаккур дар кор хешаст , ки он кор таъзимаст ; ва ҷустани айби хеш « дар » тоъатаст , ки онтхм шармаст ;у ғарази томи ҷузами он ҳзми худро дидан , ки он тухм бимаст ; ва парвардани ниёз ки ҷазоӣ он дидораст . Ва он се чизаст : тафаккуру тадаббуру тазаккур ; тафаккур дар кард ,у тадаббур дар гуфт ,у тазаккур дар бахш : кард чун , ва гуфт чаҳ ,у бахш чанд ; кард нағз , ва гуфт рост ,у бахши пок .

از میدان استقامت میدان تفکر زاید. تفکر دلرا، چون پوییدن است نفس را، التفکر هو ترتیب أمور معلومة للتأدی الی مجهول. قوله تعالی: «و تلک الامثال نضربها للناس لعلهم یتفکرون» تفکر بر سه قسم است: یکی حرامست، و یکی مستحبست، و دیگر واجبست. آن قسم تفکر که حرام است در سه چیز است: در صفات رب العزة، که آن تفکر تخم حیرتست، و دیگر در جزای کار ویست، که آن تخم تهمتست؛ سیم در اسرار خلقتست، که آن تخم خصومتست. و آنکه مستحبست تفکر در صنایع صانعست، که آن تخم حکمتست؛ و در اقسام حق، که آن تخم بصیرتست؛ و در آلاء وی، که آن تخم محبتست سیم تفکری که واجبست تفکر در کار خویش است، که آن کار تعظیم است؛ و جستن عیب خویش «در» طاعتست، که آنتخم شرمست؛ و غرض تام جزم آن حزم خود را دیدن، که آن تخم بیمست؛ و پروردن نیاز که جزای آن دیدارست. و آن سه چیزست: تفکر و تدبر و تذکر؛ تفکر در کرد، و تدبر در گفت، و تذکر در بخش: کرد چون، و گفت چه، و بخش چند؛ کرد نغز، و گفت راست، و بخش پاک.