Марҳабо эй ҳудҳуди ҳодӣ шуда

مرحبا ای هدهدِ هادی شده!

Дар ҳақиқати пайк ҳар водӣ шуда

در حقیقت پیکِ هر وادی شده

эй ба сарҳади сабои сайри ту хуш

ای به سرحدِّ سبا سِیرِ تو خوش

Бо сулаймони мантиқи алтири ту хуш

با سلیمان، منطق‌الطّیرِ تو خوش

Соҳиби сар сулаймон омадӣ

صاحبِ سرِّ سلیمان آمدی

Аз тафохури тоҷўр зон омадӣ

از تفاخُر تاجوَر زان آمدی

Девро дар банду зиндони бози дор

دیو را در بند و زندان باز دار

То сулаймонро ту бошӣ роздор

تا سلیمان را تو باشی رازدار

Девро вақте ки дар зиндон кунӣ

دیو را وقتی که در زندان کنی

Бо сулаймони қасд шодравон кунӣ

با سلیمان قصدِ شادُروان کنی

Хаи хае мўсиҷаҳи Мӯсои сифат

خه‌خه ای موسیجهٔ موسی‌صفت!

Хези мўсиқори зан дар маърифат

خیز موسیقار زن در معرفت

Кард аз ҷони марди мусиқии шинос

کرد از جان مردِ موسیقی‌شناس

Лаҳни мусиқии хилқатро сипос

لحنِ موسیقیِّ خلقت را سپاس

Ҳамчуи Мӯсои дидае оташи зи давр

همچو موسی دیده‌ای آتش ز دور

Лоҷарами мўсиҷаҳ эй бар кӯҳи тавр

لاجرم موسیجه‌ای بر کوهِ طور

Ҳам зи фиръавни бҳимии даври шӯ

هم ز فرعونِ بَهیمی دور شو

Ҳам ба миқоти ойу мурғи таври шӯ

هم به میقات آی و مرغِ طور شو

Пас калом безФон ва бе хурӯш

پس کلامِ بی‌زفان و بی‌خروش

Фаҳм кун беақл , бишинав на ба гӯш

فهم کن بی‌عقل و بشنو، نه به گوش

Марҳабо эй тӯтӣ тӯбо нишин

مرحبا ای طوطیِ طوبی‌نشین!

Ҳалаи дрпўшидаҳи тавқии оташин

حُلّه درپوشیده، طوقی آتشین

Тавқи оташ аз барои дўзхист

طوقِ آتش از برای دوزخی‌ست

Ҳала аз баҳри биҳиштӣ ва сахӣаст

حُلّه از بهرِ بهشتی و سخی‌ست

Чун халили он кас ки аз намруд раст

چون خلیل، آن کس که از نمرود رَست

Хуш тавонад кард бар оташ нишаст

خوش تواند کرد برِ آتش نشست

Сар бизан намрудро ҳамчун қалам

سر بزن نمرود را همچون قلم

Чун халили илоҳ дар оташ на қадам

چون خلیل‌الّه در آتش نِه قدم

Чун шудӣ аз ваҳшати намруди пок

چون شدی از وحشتِ نمرود پاک

Ҳалаи пӯш , аз оташини тавқат чаҳ бок

حُلّه پوش، از آتشین طوقت چه باک؟

Хаи хае Кебеки хиромон дар хиром

خه‌خه ای کبکِ خرامان در خرام!

Хуши хушӣ аз кӯҳи ирфон дар хиром

خوش‌خوشی از کوهِ عرفان در خرام

Қаҳқаҳа дар шеваи ин роҳи зан

قهقهه در شیوهٔ این راه زن

Ҳалқа бар санадони дороллаҳи зан

حلقه بر سِندانِ دارُالله زن

Кӯҳи худ дар ҳам гудоз аз фоқа Эй

کوهِ خود در هم گداز از فاقه‌ای

То бурун ояд зи кӯҳати ноқа Эй

تا برون آید ز کوهت ناقه‌ای

Чун мусаллами ноқае ёбии ҷавон

چون مُسلَّم ناقه‌ای یابی جوان

Ҷӯии шеру ангабини бинии равон

جوی شیر و انگبین بینی روان

Ноқа май ронгар масолеҳ оядат

ناقه می‌ران گر مصالح آیدت

Худ ба истиқбол солеҳ оядат

خود به استقبال صالح آیدت

Марҳабо эй танги бози танги чашм

مرحبا ای تُنْگ‌بازِ تَنگ‌چشم!

Чанд хоҳӣ буд тунду тизхшм

چند خواهی بود تند و تیزخشم

Номаи ишқи азал бар пои банд

نامهٔ عشقِ ازل بر پای بند

То абади он номаро магушоӣ банд

تا ابد آن نامه را مگشای بند

Ақл модарзод кун бо дили бадал

عقلِ مادرزاد کن با دل بَدَل

То яке бинии абадро то азал

تا یکی بینی اَبَد را با اَزَل

Чорчӯб табъ башикан мрдўор

چارچوبِ طبعْ بشکن مردوار

Дар даруни ғор ваҳдат кун қарор

در درون غارِ وحدت کن قرار

Чун ба ғори андар қарор ояд туро

چون به غار اندر قرار آید تو را

Садри олами ёр ғор ояд туро

صدرِ عالم یارِ غار آید تو را

Хаи хае дроҷи миъроҷи аласт

خه‌خه ای دُرّاجِ معراجِ الست!

Дида бар фарқи балии тоҷи аласт

دیده بر فرقِ بلیٰ تاجِ الست

Чун аласт ишқ бишунидӣ ба ҷон

چون الستِ عشق بشنیدی به جان

Аз балии нафаси безории ситон

از بلیِّ نَفْس بیزاری ستان

Чун балии нафас гирдоб балост

چون بلیِّ نَفْس گردابِ بلاست

Кӣ шавад кори ту дар гирдоби рост

کی شود کارِ تو در گرداب، راست؟

Нафасро ҳамчун хар исо бисӯз

نفس را همچون خرِ عیسی بسوز

Пас чу исои ҷони шӯу ҷони брФрўз

پس چو عیسی جان شو و جان برفروز

Хар бисӯзу мурғи ҷонро кори соз

خر بسوز و مرغِ جان را کار ساز

То хушати рӯҳ илоҳ ояд пеши боз

تا خوشت روح‌الّه آید پیش باز

Марҳабо эй андалеби боғи ишқ

مرحبا ای عندلیبِ باغِ عشق!

Нола кун хуши хуши зи дарду доғи ишқ

ناله کن خوش‌خوش ز درد و داغِ عشق

Хуш бинол аз дарди дили доўўдўор

خوش بنال از دردِ دل داوودوار

То кунандат ҳар нафаси сад ҷони нисор

تا کنندت هر نَفَس صد جان نثار

Ҳалқи Довӯдӣ ба маънии бргшоӣ

حلقِ داوودی به معنی برگشای

Халқро аз лаҳни хилқат раҳ намой

خلق را از لحنِ خلقت ره نمای

Чанд пайвандии зира бар нафас шавам

چند پیوندی زِرِه بر نفس شوم

Ҳамчуи Довӯди оҳан худ кун чу мум

همچو داوود آهنِ خود کُن چو موم

Гар шавад ин оҳанат чун муми нарм

گر شود این آهنت چون موم نرم

Ту шӯй дар ишқ чун Довӯди гарм

تو شوی در عشق، چون داوود گرم

Хаи хае товуси боғи ҳашт дар

خه‌خه ای طاووسِ باغ هشت‌در!

Сӯхтӣ аз захми мори ҳафт сар

سوختی از زخمِ مارِ هفت‌سر

Суҳбати ин мор дар хӯнат фиканд

صحبتِ این مار، در خونت فکند

Вази биҳишти адан берунат фиканд

وز بهشتِ عَدْن بیرونت فکند

Барграфтат сидрау тӯбои зи роҳ

برگرفتت سِدره و طوبی ز راه

Кардат аз сади табиати дили сиёҳ

کردت از سَدِّ طبیعت دل سیاه

То нигарадоне ҳалоки ин мор ро

تا نگردانی هلاک این مار را

Кӣ шӯии шоистаи ин асрор ро

کی شوی شایسته، این اسرار را؟

Гар халосии бошиддати зини мори зишт

گر خلاصی باشدت زین مارِ زشت

Одамат бо хос гирад дар биҳишт

آدمت با خاص گیرد در بهشت

Марҳабо эй хуши тзрўи дурбин

مرحبا ای خوش تذروِ دوربین!

Чашмаи дили ғарқи баҳри нури байн

چشمهٔ دل غرقِ بحرِ نور بین

эй миёни чоҳи зулмати монда

ای میانِ چاهِ ظلمت مانده!

Мубталои ҳабси меҳнати монда

مبتلایِ حبسِ تهمت مانده

Хешро зини чоҳ зулмоне барор

خویش را زین چاهِ ظلمانی برآر

Сари зи авҷи арш раҳмонӣ барор

سر ز اوجِ عرشِ رحمانی برآر

Ҳамчу Юсуф бигузар аз зиндону чоҳ

همچو یوسف بگذر از زندان و چاه

То шӯй дар Мисри иззати подшоҳ

تا شوی در مصرِ عزّت پادشاه

Гар чунин мулкӣ мусаллам оядат

گر چنین مُلکی مسلّم آیدت

Юсуфи садиқ ҳамдам оядат

یوسفِ صدّیق همدم آیدت

Хаи хае қамарии дмсози омада

خه‌خه ای قُمری دمساز آمده!

Шоди рафтаи танги дили бози омада

شاد رفته، تَنگ دل باز آمده

Танги дили зоне ки дар хӯни монда Эй

تَنگ‌دل زانی که در خون مانده‌ای

Дар мзиқи ҳабси зўолнўни монда Эй

در مضیقِ حبسِ ذوالنّون مانده‌ای

эй шудаи саргаштаи моҳии нафас

ای شده سرگشتهٔ ماهیِّ نفس!

Чанд хоҳӣ дид бади хоҳии нафас

چند خواهی دید بدخواهیِّ نفس؟

Сар бикун ин моҳии бадхоҳ ро

سَر بکَن این ماهیِ بدخواه را

То туоне суди фарқи моҳ ро

تا توانی سود فرقِ ماه را

Гар буд аз моҳӣ нафаст халос

گر بُوَد از ماهیِ نفست خلاص

Мӯниси Юнуси шӯй дар баҳри хос

مونسِ یونس شوی در صدرِ خاص

Марҳабо эй фохта бигушоӣ лаҳн

مرحبا ای فاخته! بگشای لحن

То гуҳар бар ту фишонд ҳафт саҳн

تا گهر بر تو فشاند، هفت صحن

Чун буд тавқи вафо дар гарданат

چون بود طوقِ وفا در گردنت

Зишт бошад бевафое карданат

زشت باشد بی‌وفایی کردنت

Аз вуҷӯдат то буд мўӣии биҷой

از وجودت تا بُوَد مویی به جای

Бевафоят хон аз сар то ба пой

بی‌وفایت خوانم از سر تا به پای

Гар даройӣу буруни оеи зи худ

گر در آیی و برون آیی ز خوَد

Сӯии маънии роҳи ёбӣ аз хирад

سویِ معنی راه یابی از خِرد

Чун хиради сӯй маъонӣат оварад

چون خِرد سویِ معانیت آورد

Хизри об зиндагонӣат оварад

خضر، آبِ زندگانیت آورد

Хаи хае боз ба парвози омада

خه‌خه ای بازِ به پرواز آمده!

Рафтаи саркаш сарнигӯн бозомада

رفته سرکش، سرنگون باز آمده

Сари макаш чун сарнигӯнии монда Эй

سر مکش چون سرنگونی مانده‌ای

Тани буна чун ғарқи хӯнии монда Эй

تن بِنِه چون غرقِ خونی مانده‌ای

Бастаи мурдор дунё омадӣ

بستهٔ مردارِ دنیا آمدی

Лоҷарами маҳҷӯр маънӣ омадӣ

لاجرم مهجور معنیٰ آمدی

Ҳам зи дунёи ҳам зи уқбои даргузар

هم ز دنیا، هم ز عقبی درگذر

Пас кулоҳ аз сар бигиру дрнгр

پس کلاه از سر بگیر و دَرنگر

Чун бигардад аз ду гетии рои ту

چون بگردد از دو گیتی رایِ تو

Даст зулқарнайн ояд ҷои ту

دستِ ذوالقرنین آید جایِ تو

Марҳабо эй мурғи заррин , хуши дарой

مرحبا ای مرغِ زرّین! خوش درآی

Гарми шӯ дар кор ва чун оташи дарой

گرم شو در کار و چون آتش درآی

Ҳар чаҳ пешат ояд аз гармӣ бисӯз

هر چه پیشت آید از گرمی بسوز

зи офариниши чашми ҷон кул бидӯз

زآفرینش چشمِ جانِ کُل بدوز

Чун бисӯзӣ ҳар чаҳ пеш ояд туро

چون بسوزی هر چه پیش آید تو را

Назул ҳақ ҳар лаҳза беш ояд туро

نُزْلِ حق هر لحظه بیش آید تو را

Чун дилат шуд воқифи асрори ҳақ

چون دلت شد واقفِ اسرارِ حق

Хештанро вақф кун бар кори ҳақ

خویشتن را وقف کن بر کارِ حق

Чун шӯй дар кори ҳақи мурғи тамом

چون شوی در کارِ حق مرغِ تمام

Ту наМонӣ ҳақ бимонад вассалом

تو نمانی، حق بماند و السّلام

Маҷмаъӣ карданд мурғони ҷаҳон

مجمعی کردند مرغان جهان

Онч буданд ошкороу ниҳон

آنچ بودند آشکارا و نهان

Ҷумла гуфтанд ин замон дар даври кор

جمله گفتند این زمان در دور کار

Нест холии ҳеҷ шаҳр аз шаҳриёр

نیست خالی هیچ شهر از شهریار

Чун буд коқлими моро шоҳ нест

چون بود کاقلیم ما را شاه نیست

Беш аз ин бешоҳ бӯдан роҳ нест

بیش از این بی شاه بودن راه نیست

Як дигарро шояд ар ёрӣ кунем

یک دگر را شاید ار یاری کنیم

Подшоҳиро талаб корӣ кунем

پادشاهی را طلب کاری کنیم

Зонк чун кишвар буд бе подшоҳ

زآنک چون کشور بود بی‌پادشاه

Назм ва тартибӣ намонад дар сипоҳ

نظم و ترتیبی نماند در سپاه

Пас ҳама бо ҷойгоҳӣ омаданд

پس همه با جایگاهی آمدند

Сар ба сари ҷӯёӣ шоҳӣ омаданд

سر به سر جویای شاهی آمدند

Ҳудҳуди ошуфтаи дили пуринтизор

هدهد آشفته، دل پرانتظار

Дар миён ҷамъ омад бе қарор

در میان جمع آمد بی‌قرار

Ҳалае буд аз тариқат дар буриш

حله‌ای بود از طریقت در برش

Афсарӣ буд аз ҳақиқат бар сараш

افسری بود از حقیقت بر سرش

Тизўҳмӣ буд дар роҳи омада

تیزوهمی بود در راه آمده

Аз бад ва аз неки огоҳи омада

از بد و از نیک آگاه آمده

Гуфт эй мурғони манам бе ҳеҷ риб

گفت: ای مرغان! منم بی هیچ ریب

Ҳам бурид ҳазрат ва ҳам пайки ғайб

هم برید حضرت و هم پیک غیب

Ҳам з ҳар ҳазрати хабардори омадам

هم ز هر حضرت خبردار آمدم

Ҳам зи Фтнти соҳиби асроромдм

هم ز فطنت صاحب‌اسرار آمدم

Онки бисмии аллоҳ дар минқор ёфт

آنک بسم الله در منقار یافت

Давр набӯдгар басӣ асрор ёфт

دور نبود گر بسی اسرار یافت

Май гузорам дар ғами худ рӯзгор

می‌گذارم در غم خود روزگار

Ҳеҷ касро нест бо ман ҳеҷ кор

هیچ کس را نیست با من هیچ کار

Чун ман озодами зи халқон , лоҷарам

چون من آزادم ز خلقان، لاجرم

Халқ озоданд аз ман низ ҳам

خلق آزادند از من نیز هم

Чун манам машғӯли дарди подшоҳ

چون منم مشغول درد پادشاه

Ҳаргизам дардӣ набошад аз сипоҳ

هرگزم دردی نباشد از سپاه

Об бинмоем зи ваҳми хештан

آب بنمایم ز وهم خویشتن

Розҳо донам басии зин беш ман

رازها دانم بسی زین بیش من

Бо сулаймон дар сухани пеши омадам

با سلیمان در سخن پیش آمدم

Лоҷарам аз хайл ӯ беш омадам

لاجرم از خیل او بیش آمدم

Ҳрк ғоиб шуд зи маликаш эй аҷаб

هرک غایب شد ز ملکش ای عجب

ӯ напурсед ва накард ӯро талаб

او نپرسید و نکرد او را طلب

Ман чу ғоиби гаштам аз ваии як замон

من چو غایب گشتم از وی یک زمان

Кард ҳар сӯеи талаби кории равон

کرد هر سویی طلب کاری روان

Зонк менашикуфт аз ман як нафас

زآنک می‌نشکفت از من یک نفس

Ҳудҳудиро то абади ин қадари бас

هدهدی را تا ابد این قدر بس

Нома ӯ барадаму бози омадам

نامهٔ او بردم و باز آمدم

Пеш ӯ дар пардаи ҳамрози омадам

پیش او در پرده هم‌راز آمدم

Ҳрк ӯ матлӯби пайғамбар буд

هرک او مطلوب پیغمبر بوَد

Зибдш бар фарқ агар афсар буд

زیبدش بر فرق اگر افسر بود

Ҳрки мазкӯр худоӣ омад ба хайр

هرک مذکور خدای آمد به خیر

Кӣ расад дар гирди сайраши ҳеҷ тайр

کی رسد در گرد سیرش هیچ طیر؟

Солҳо дар баҳр ва бар мегашта ам

سال‌ها در بحر و بر می‌گشته‌ام

Пои андари раҳ ба сар мегашта ам

پای اندر ره به سر می‌گشته‌ام

Водӣу кӯҳу биёбон рафта ам

وادی و کوه و بیابان رفته‌ام

Олимӣ дар аҳди тӯфон рафта ам

عالمی در عهد طوفان رفته‌ام

Бо сулаймон дар сафарҳо бӯда ам

با سلیمان در سفرها بوده‌ام

Арсаи олами басӣ паймӯда ам

عرصهٔ عالم بسی پیموده‌ام

Подшоҳи хешро дониста ам

پادشاه خویش را دانسته‌ام

Чун рӯм танҳо чу натавониста ам

چون روم تنها چو نتوانسته‌ام

Лек бо мангар шумо ҳамраҳ шавед

لیک با من گر شما همره شوید

Муҳаррами он шоҳ ва он дарга шавед

محرم آن شاه و آن درگه شوید

Вораед аз нанги худбинии хеш

وارهید از ننگ خودبینی خویش

То кӣ аз тшўир бе динии хеш

تا کی از تشویر بی‌دینی خویش

Ҳрк дар ваии бохти ҷон аз худ бараст

هرک در وی باخت جان از خود برست

Дар раҳи ҷонони зи нек ва бад бараст

در ره جانان ز نیک و بد برست

Ҷон фишонеду қадам дар раҳ наед

جان فشانید و قدم در ره نهید

Пои кӯбон сар бидон дарга наед

پای‌کوبان سر بدان درگه نهید

Ҳаст моро подшоҳӣ бе хилоф

هست ما را پادشاهی بی خلاف

Дар пас кӯҳӣ ки ҳаст он кӯҳи қоф

در پس کوهی که هست آن کوه قاف

Ном ӯ симурғи султони туюр

نام او سیمرغ، سلطان طیور

ӯ ба мо наздик ва мо зу даври давр

او به ما نزدیک و ما زو دور دور

Дар ҳарим иззатаст ором ӯ

در حریم عزت است آرام او

Нест ҳад ҳар зФонии ном ӯ

نیست حد هر زفانی نام او

Сад ҳазорон парда дорад бештар

صد هزاران پرده دارد بیشتر

Ҳам зи нур ва ҳам зи зулмати пеш дар

هم ز نور و هم ز ظلمت پیش در

Дар ду олам нест касро Зуҳра Эй

در دو عالم نیست کس را زهره‌ای

Ков тавонад ёфт аз ваии баҳра Эй

کاو تواند یافت از وی بهره‌ای

Доимо ӯ подшоҳ мутлақ аст

دایما او پادشاه مطلق است

Дар камоли ъзи худ мустағриқ аст

در کمال عز خود مستغرق است

ӯ ба сар ноед зи худ онҷо ки ӯст

او به سر ناید ز خود آن جا که اوست

Кӣ расад илму хиради онҷо ки ӯст

کی رسد علم و خرد آن جا که اوست؟

На бадви раҳ , на шикебе аз ӯ

نه بدو ره، نه شکیبایی از او

Сад ҳазорон халқи савдое аз ӯ

صد هزاران خلق سودایی از او

Васф ӯ чун кори ҷон пок нест

وصف او چون کارِ جانِ پاک نیست

Ақлро сармоя идрок нест

عقل را سرمایهٔ ادراک نیست

Лоҷарами ҳам ақл ва ҳам ҷон хира монад

لاجرم هم عقل و هم جان خیره ماند

Дар сафоташ бо ду чашм тира монад

در صفاتش با دو چشم تیره ماند

Ҳеҷ донои камол ӯ надид

هیچ دانایی کمال او ندید

Ҳеҷ бенаии ҷамол ӯ надид

هیچ بینایی جمال او ندید

Дар камолаши офариниш раҳ наёфт

در کمالش آفرینش ره نیافت

Дониш аз пай рафту бениш раҳ наёфт

دانش از پی رفت و بینش ره نیافت

Қисми халқон зон камол ва зон ҷамол

قسم خلقان زان کمال و زان جمال

Ҳаст агар бар ҳам наҳй мушти хаёл

هست اگر بر هم نهی مشت خیال

Бар хаёлӣ кӣ тавон ин раҳи супурд

بر خیالی کی توان این ره سپرد؟

Ту ба моҳӣ чун туоне маи супурд

تو به ماهی، چون توانی مه سپرد؟

Сад ҳазорон сар чу гӯии онҷо буд

صد هزاران سر چو گوی آن جا بوَد

Ҳоиҳои ваҳоиу ҳўии онҷо буд

های های و های و هوی آن جا بود

Бас ки хушкии бас ки дарё бар раҳ аст

بس که خشکی، بس که دریا بر ره است

То напиндорӣ ки роҳӣ кӯтаҳ аст

تا نپنداری که راهی کوته است

Шермардӣ бояд ин раҳро шигарф

شیرمردی باید این ره را شگرف

Зонк раҳ даврасту дарёи жарфи жарф

زآنک ره دور است و دریا ژرف ژرف

Рӯй он дорад ки ҳайрон ме рӯем

روی آن دارد که حیران می‌رویم

Дар раҳаши гирён ва хандон ме рӯем

در رهش گریان و خندان می‌رویم

Гар нишон ёбем аз ӯ корӣ буд

گر نشان یابیم از او کاری بود

Вар на бе ӯ зистани орӣ буд

ور نه بی او زیستن عاری بود

Ҷон беҷонон агар ояд ба кор

جان بی جانان اگر آید به کار

Гар ту мардии ҷон бе ҷонони мадор

گر تو مردی جان بی جانان مدار

Мард май бояд тамоми ин роҳ ро

مرد می‌باید تمام این راه را

Ҷон фишондан бояд ин даргоҳ ро

جان فشاندن باید این درگاه را

Даст бояд шаст аз ҷони мрдўор

دست باید شست از جان مردوار

То тавон гуфтан ки ҳастӣ марди кор

تا توان گفتن که هستی مردِ کار

Ҷон чу беҷонон наярзад ҳеҷ чиз

جان چو بی جانان نیَرزد هیچ چیز

Ҳамчуи мардони барфашони ҷони азиз

همچو مردان برفشان جان عزیز

Гар ту ҷонии брФшонии мрдўор

گر تو جانی برفشانی مردوار

Бас ки ҷонон ҷон кунад бар ту нисор

بس که جانان جان کند بر تو نثار