Агар инсоф бошад боз гӯям

اگر انصاف باشد باز گویم

Ҷалоири ҳарфро з оғоз гӯям

جلایر حرف را زآغاز گویم

Вагарнаи ин сухани ногуфтаи беҳтар

وگرنه این سخن ناگفته بهتر

Дар ганҷи ҳунари носуфтаи беҳтар

دُر گنج هنر ناسفته بهتر

Ҳамин рӯсӣ ки ӯ оварад лашкар

همین روسی که او آورد لشکر

Ба малик рӯс шуд шаш моҳи камтар

به ملک روس شد شش ماه کمتر

Чаҳ шуд ин маликро зер ва зибр кард ?

چه شد این ملک را زیر و زبر کرد؟

Ки рӯй хоки ин ғавғо ба сар кард

که روی خاک این غوغا به سر کرد

Ба ҳар шаҳраш расад оташ барафрӯхт

به هر شهرش رسد آتش برافروخت

Тамоми давлати ъсмонлўии сӯхт

تمام دولت عثمانلوی سوخت

Шаҳи рӯмӣ ба пеши асбоби размаш

شه رومی به پیش اسباب رزمش

Муҳайё беҷасорат буд азмаш

مهیا بی جسارت بود عزمش

Буд ӯ лашкараш аз қоф то қоф

بود او لشکرش از قاف تا قاف

Ҳама кас донад ин ногуфтаам лоф

همه کس داند این ناگفته‌ام لاف

Ҳамон давлат ки ҳтшсди сол пеш аст

همان دولت که هشتصد سال پیش است

Чаҳ шуд андаки замонии хор ва ришаст ?

چه شد اندک زمانی خوار و ریش است؟

Магари султони Маҳмӯди ҷаҳони дор

مگر سلطان محمود جهاندار

Набӯдаш дар хазинаи ҳеҷ динор ?

نبودش در خزینه هیچ دینار؟

Магари тӯбу туфангаш кам бад аз рӯс

مگر توپ و تفنگش کم بد از روس

Чаро дорад дареғу оҳу афсӯс ?

چرا دارد دریغ و آه و افسوس؟

Ба як қасдӣ чаро рӯсӣ бадар рафт

به یک قصدی چرا روسی به در رفت

Магари ин буд оташ , он дигар нафт ?

مگر این بود آتش، آن دگر نفت؟

Тасаввур кун ки соли он чунон буд

تصور کن که سال آنچنان بود

Ки ҷанги рӯсу Озарбойҷон буд

که جنگ روس و آذربایجان بود

Вале аҳди шаҳи он иқболи фирӯз

ولیعهد شه آن اقبال فیروز

Муқобил бо гуруҳеи оташи афрӯз ,

مقابل با گروهی آتش افروز

зи ҳади беруни қаттол ва ҷанг карданд

ز حد بیرون قتال و جنگ کردند

Ба қасди молу ҷон оҳанг карданд

به قصد مال و جان آهنگ کردند

Басии сари ғозёни широФкн

بسی سر غازیان شیرافکن

Змидони адуи бибрида аз тан . . .

زمیدان عدو ببریده از تن...

Басии зиндаи асир ғозён шуд

بسی زنده اسیر غازیان شد

Ки аз ин ҷои сӯии тҳрон равон шуд

که از اینجا سوی طهران روان شد

Басии ҷамъиятии ин ҷои з рӯс аст

بسی جمعیتی اینجا ز روس است

Ба силки чокарони хок бӯс аст

به سلک چاکران خاک بوس است

Бидиданд ҳам саботи ҷанг ӯ ро

بدیدند هم ثبات جنگ او را

Низоми тӯб ва ҳам сарҳанг ӯ ро

نظام توپ و هم سرهنگ او را

Агар рӯзӣ ткоҳл рафт дар кор

اگر روزی تکاهل رفت در کار

На лашкар буд мавҷӯд ва на динор

نه لشکر بود موجود و نه دینار

Вагар пӯлаш раседӣ аз зарурат

وگر پولش رسیدی از ضرورت

Куҷо дастӣ кашидӣ аз хусумат

کجا دستی کشیدی از خصومت

зи теғу тири оташи бори бардошт

ز تیغ و تیر آتشبار برداشت

Дамор аз лашкари куффори бардошт

دمار از لشکر کفار برداشت

Ҳамеша буд чопорш ба роҳӣ

همیشه بود چاپارش به راهی

Ариза дошт бар дарбори шоҳӣ

عریضه داشت بر دربار شاهی

Кигар пӯлӣ расад аз баҳри лашкар

که گر پولی رسد از بهر لشکر

Ба Авн ҳақ бикӯбам хасмро сар

به عون حق بکوبم خصم را سر

Кунам поки он ҳудӯд аз ҷумлаи нопок

کنم پاک آن حدود از جمله ناپاک

Ба даст хасм нагузорам кафии хок

به دست خصم نگذارم کفی خاک

Ҳудӯди маликро мҳрўс дорам

حدود ملک را محروس دارم

Масӯн аз дасти зулм рӯс дорам

مصون از دست ظلم روس دارم

Мухолифи гӯ чу будӣ хизмати шоҳ

مخالف گو چو بودی خدمت شاه

Намӯдӣ ҳар ки арзӣ лек , дили хоҳ

نمودی هر که عرضی لیک، دلخواه

Ки : қурбонат бигардам нест ташвиш

که قربانت بگردم نیست تشویش

Арас ар ҳаст андак бошад аз пеш

ارس ار هست اندک باشد از پیش

Ки : озарбойҷонӣ ҳо бихоҳанд

که آذربایجانی‌ها بخواهند

Ба ин ҳилаи зар нақдӣ ситонанд

به این حیله زر نقدی ستانند

Мадори андеша аз инҳои ва ин ҳўӣ

مدار اندیشه از این های و این هوی

Пиёдаи хасм кӣ ояд бад-ӣни сӯй ?

پیاده خصم کی آید بدین سوی؟

Ки худ эшон намоянди чораи ин кор

که خود ایشان نمایند چاره این کار

Карам кардан аз ин ҷо нест дар кор

کرم کردن از اینجا نیست در کار

Яке гуяд : Арас бошад ривоят

یکی گوید ارس باشد روایت

Ҳамаи мақсӯд пӯласт ин ҳикоят

همه مقصود پول است این حکایت

Шудаи хуши рӯси даст ӯ дарин кор

شده خوش روس دست او درین کار

Ки гиранд аз хазонаи пӯл бисёр

که گیرند از خزانه پول بسیار

Яке гуяд ки : шаҳ бо рӯм созад

یکی گوید که شه با روم سازد

Чаро пӯлӣ диҳад корӣ насозад ?

چرا پولی دهد کاری نسازد؟

Яке гуяд : яке гаштанд бо рӯс

یکی گوید یکی گشتند با روس

Ҳамеша аз ман он ҷо ҳаст ҷосус

همیشه از من آنجا هست جاسوس

Нависад бар ман аз ҳар боби нома

نویسد بر من از هر باب نامه

Расад ҳар рӯзи азуи як рӯзнома

رسد هر روز ازو یک روزنامه

Ба банда воҷиб омад арзи ин кор

به بنده واجب آمد عرض این کار

Буд амр аз шҳншҳаҳ ҳаст мухтор

بود امر از شهنشهه هست مختار

зи нақл рӯс бӯда ин суолат

ز نقل روس بوده این سئوالت

Басии некӯ бибояд ҳасби ҳолат

بسی نیکو بباید حسب حالت

Пиёдаи лашкарӣ бе зӯри байнам

پیاده لشکری بی زور بینم

Мисоли мурдаҳои гӯри байнам

مثال مرده‌های گور بینم

Мадори андеша худ гардид зойеъ

مدار اندیشه خود گردید ضایع

зи ман ҳар ҷо рисӣ кун ин вақойиъ

ز من هرجا رسی کن این وقایع

Яке гуяд ки :гар ҳукм ҷидол аст

یکی گوید که گر حکم جدال است

Ба ҷузи ман фатҳи дигарро маҳол аст

بجز من فتح دیگر را محال است

Зшмшири ҷаҳон сӯзам бисӯзам

ز شمشیر جهان‌سوزم بسوزم

Чаҳ оташҳо ки аз кини брФрўзм

چه آتش‌ها که از کین برفروزم

Таъаҳҳуд мекунам каз рӯси як тан

تعهد می‌کنم کز روس یک تن

Бадар аз маъракаи нгзормши ман

به در از معرکه نگذارمش من

Ба ҳақ бошад садои тӯби размӣ

به حق باشد صدای توپ رزمی

Надидаи дида дар шилони базмӣ

ندیده دیده در شیلان بزمی

Хусусан тӯби шасту чорпўндӣ

خصوصا توپ شصت و چار پوندی

Чу раъдӣ дар садо чун барқи тундӣ

چو رعدی در صدا چون برق تندی

Надидаи табли ҷангу фавҷи солдот

ندیده طبل جنگ و فوج صالدات

Пиёда дар рухи асб , фил шуд мот

پیاده در رخ اسب، فیل شد مات

Бигуфтӣ ҷанги рӯси осони намояд

بگفتی جنگ روس آسان نماید

Дар он ҷо кист дасту пои кушояд ?

در آنجا کیست دست و پا گشاید؟

Яке гуяд ки : то моро буд ҷон

یکی گوید که تا مارا بود جان

Набояд ғам хӯрд шоҳи ҷаҳони бон

نباید غم خورد شاه جهانبان

На зари хоҳем ва на заҳмати диҳемаш

نه زر خواهیم و نه زحمت دهیمش

зи молу ҷони худ ёрӣ кунемаш

ز مال و جان خود یاری کنیمش

Ба душмани ҷумлагии як бора тозем

به دشمن جملگی یکباره تازیم

з Ҷайҳун равад хӯн бар хасм созем

ز جیحون رود خون بر خصم سازیم

Яке гуяд ки : рафъ ҳар блоӣӣ

یکی گوید که رفع هر بلائی

Фалон зоҳид кунад бо як дъоӣӣ

فلان زاهد کند با یک دعائی

Яке гуяд : зхирот ва мабарот

یکی گوید ز خیرات و مبرات

Бидидам чорае аз баҳри офот

بدیدم چاره‌ای از بهر آفات

Яке гуяд : миёни иқзаҳу хоб

یکی گوید میان یقظه و خواب

Муқаддас одамӣ дид , оташу об

مقدس آدمی دید، آتش و آب

Ки он оби оташи сӯзони бгштӣ

که آن آب آتش سوزان بگشتی

Ба ҷои нори райҳони сабзи гаштӣ

به جای نار ریحان سبز گشتی

Пас он гуҳ ҳотифӣ дода сурӯшаш

پس آنگه هاتفی داده سروشش

Расидаи ин сухан бар ҳар ду гӯшаш

رسیده این سخن بر هر دو گوشش

Ки оташ куфр ҳасту оби ислом

که آتش کفر هست و آب اسلام

Ту эй зоҳид бикун бар халқи эълом

تو ای زاهد بکن بر خلق اعلام

Вусуқӣ чун ки бо ин банда дорад

وثوقی چون که با این بنده دارد

Аз ин гӯнаи дақоиқ ҳо нагорд

از این گونه دقایق‌ها نگارد

Яке гуяд ки : оқоӣии зи Кирмон

یکی گوید که آقائی ز کرمان

Иқомат дошт чанде шаҳри Кошон

اقامت داشت چندی شهر کاشان

Кунун дролхлоФаҳ ҳаст имрӯз

کنون درالخلافه هست امروز

Шиносади ахтари ин бахти фирӯз

شناسد اختر این بخت فیروز

Вале аз ҷФри ҳам бо рабт бошад

ولی از جفر هم با ربط باشد

Буриши илми ғариба забт бошад

برش علم غریبه ضبط باشد

Шаби одинаи ҷамъӣ ҳар ки чизе

شب آدینه جمعی هر که چیزی

Бпрсиднд аз ӯ , дода тамизӣ . . .

بپرسیدند از او، داده تمیزی...

Суолӣ шуд зи ҷФрўи рамл ҳам дид

سئوالی شد ز جفر و رمل هم دید

Бигуфто шодмон шӯ ҳаст умед

بگفتا شادمان شو هست امید