Алҳамдулиллоҳи раби Алъоламин волслўаҳи вассаломи алии сидолоўлини волохрини Муҳамаду алии волҳмои алтибини алтоҳрин

الحمدالله رب العالمین والصلوه والسلام علی سیدالاولین والآخرین محمد و علی وآلهما الطیبین الطاهرین

Аммо баъд ; бар нафаси рӯҳонӣу ақли осмонӣу фикри соқибу раъии соиби онон ки дар кашфи муъзалоту ҳали мушкилот , мақсӯди қосдоннду мунтаҷаъи роидон , яъне асҳоби Фтнту зкоء ва арбоб киёсту дҳоء – ки фикри гиреҳи гушойашони мизон кам ва Киевасту раъии савоби намоишони меъёри нақду зиФ , мастур ва мактум нест , бал ки пайдо ва маълумаст ки баъд аз малакаи ҳикмат яъне илми асмоءу шинохти ҳақоиқи ашёъ , ки бҳқиқти рӯҳи рӯҳи инсонӣу сармояи футуҳ ҷовдонӣаст ; фасоҳати забону балоғати баёнро тқриро бар ҳар ҳрФтӣу саноатӣ мазиятаст , ва ҳеҷ маҳбӯбро ҷилваи ҷамоли ин ҳусно ва ҳеҷ машрӯбро нашоҳ зўоқи ин саҳбои натавонад буд . Чаҳ инсони мадании алтбъ дар рафъи ҳоҷати шахсеи боФрод навъе муҳтоҷаст ;у мақсӯди хавотиру макнуни змоир , бе мадади тақрири забону мъўнти таҳрири бенон аз қавмии бқўмӣ ва аз явмии биўмӣ муттасил нашавад ,у балоғати тақрир чун сромт шамшерасту тақрири маълулро дар ҳангоми мақолу шамшери мФлўлро дар ҳангомаи қаттол , ҳунарии машҳуру асарӣ мазкӯр нахоҳад буд . Ва дарин аҳд ки бҳсни астноъи дорои доноу шаҳриёри тавоно , соҳиби малики қавӣаму вориси тоҷи втхти қадим , молики сўту сайфу дофеъи зулму ҳайф , ҳорси ҷумлаи билоду соиси кафеи ибоди мбтғои раҷёну мстғоси мазлӯмон , шоҳаншоҳи мамолики маҳрусаи Эрон , алслтони бен алслтону алхоқони бен алхоқони бен алхоқони алслтони Носириддини шоҳи қоҷори лозоли ллдини носроу ллкФри косроу ллъдли ноштоу ллзлми коштоу ллблоди ҳорсоу ллъбоди соисоу алии сарири алмалики қоъдоу алии мъорҷи алъзи соъдои мо тъзд алотёр ъанд тнсми алсбоҳу тамоюл алошҷор ъанд тнсми алрёҳ – ки дониши баназари анояти млҳўз ,у донои бдўлти қурбати маҳзуз ,у рубъи фазойили мриъу мхсбу фақри рзоили ммҳл ва мҷдбаст , наввоби ашрафи волои зўолъзи албоҳру алързи алўоФри волўҷаҳи албҳиҷи волрои алнзиҷу алнсби алмзкўру алҳсби алмўФўру алкўокби алмсъўдаҳу алмқоми алмҳмўдаҳу алмнзли алрФиъи алшомху алмҳли алмниъи албозх , қурбат ёфта боргоҳи манзури анояти подшоҳи шоҳзодаи озода , нойиби алоёлаҳи албоҳраҳи мътмдолдўлаҳи алқоҳраҳ , Фарҳоди мирзо – ки бо қурбати даргоҳу қаробати шоҳаншоҳу таҳаммули Фодҳоти ҳукӯмат ,у боҳзоти раёсат , аз тасҳеҳи каломи форсии забонони балхӣу ҳрўӣу арабии доноёни бадавӣу қрўӣу Фсҳои хзоъаҳу аданону блғои қзораҳу қаҳтон , худро чун субҳ аз хандидану меҳр аз тобидан ,у сҳоб аз саховату баҳор аз тароват , ва рӯй маъшӯқ аз сафоу дили ошиқ аз вафои боз натавонад дошт ; аз ин ҷумлаи як чанд маҳзи бси фавойиди фасоҳату нашри Фўоиҳи балоғат , ва сӯхтан ин авду сохтани ин сурӯд ,у ривоҷи ин нақду низоми ин ақди хотири дарёи захоири бргмошту расоълу мФоўзоту фаромину номаи ҷот ,у ҳикоёти баҳҷати ангезу наводири таййибатомез аз мактуботи Сайиди бузургвору вазири олии миқдор , ҳосили гардиши гардун , натиҷаи адвору қурун , трозндаҳи маъонии мусаллами ақосии водонӣ , доҳиаҳи аср , боқъаҳи даҳр , ҷаноби ризвони моби мирзои Абулқосими қоими мақом – лозоли мстғрқои фии баҳори алнъиму мстрўҳои бнсими алтнсим – ки мунташиру мутафарриқ буд , авқоти гиромии харҷ ва дарин маҷмӯъа дарҷ кард . Волҳқи томтар силони дукони адаби кушодау матоъи ҳунар бар ваии ниҳода ,у номаи балоғатро бхти ороста ,у хомаи фасоҳатро бқт перостаанд , дасти хирадро чунин вазирӣу малики адабро чунин муширӣ ,у боғи фазлро самарии бад-ӣни ширинӣ ,у кони илмро гавҳарии бад-ӣни рангинӣ нишон надодаанд ;у фозилони бихараду доноёни неку бад ки саррофони рустаи броъту наққодон ҳар саноатанд , чун баназари таҳқиқи холӣ аз хаёли ботилу шуғли шоғил , ва ҳам мғФл дар бадоеъи ании сҳоиФу рўоиъи ин латоиф аз таъмини хоӣФу истимолати мутамаррид ,у тҳбиби аҷонибу тақрйви абоъд ,у тасаллӣаи маҳзуну танбеҳи ғофил ,у тазкираи оқил дар нигаранд , донанд ки дарин ҳуққа чаҳ гавҳарҳо ва дарин талаба чаҳ анбарҳо , ва дарин дил чаҳ розҳо ва дарин парда чаҳ оўозҳост , ва маълум шавад ки ҳеҷ як аз мтрслони салафу халаф , чеҳраи бизоءи сафҳаро бад-ӣни хушии нёростаҳу ламаи савдои хатро бад-ӣн дилкашӣ наперостаанд , ва ҳеҷ с аз арбоби саноати балоғату бизоъати броъти маънии ҷалилро дар лафзи қалил ,у мақсӯди дақиқро дар қолаби рақиқ , ббёнии ҳлўи алмзоқу тбёнии ъзби алмсоғи бҳиси иҳлўи аъло алоФўоаҳи лафзау илзълии алозҳони ҳифза , бад-ӣни латофат эрод накарда дар ҳақиқати каломи ин устоди ризвони маъод дар равонӣу саломату содагӣу латофат , оби қроҳ боронасту вуҷӯҳи сабоҳи ёрон , ки ин беолоишӣ , дар ҳақи ташнагон гуворотараст ва он беороишӣ дар чашми ошиқони зеботар . Агарчӣ шоҳзодаи озодаи лозоли мўидои лрФъи илми олълуму тсФҳи алмнсўру алмнзўм дар назм ин фароед хроиду ҷамъи ин аўобди шўорд , аз ӯҳдаи талаб тФсӣ кард ; вале чун сулолаи хотиру зодаи табъи он Сайиди олии мақом , дар атрофи Эрон , бали акнофи ҷаҳони парокандау мутафарриқ буд ; ва чунон ки алоқа дару риштаи гавҳарӣ ки мнсрм ва мнФсм шавад ва ҳар дона дар рахна ё шикофии золу маҷҳӯл улҳол бимонад , ҷамъаш мтъср бошад ; тадвини ин ҷумлаи мтбддот низ мутааззир менамӯд ; бидон чаҳ дарин маҷмӯъаи мзбўт ва мусбатаст , ақсор кард , ва ҳамин қадар бар фазли он ҷаноб бурҳонӣаст вофе ,у иқтизои китобу иқтидои асҳобро кофӣ , ки доманӣ аз гулҳои бустону таронае аз таронаҳои ҳазор дастони бози намояд ; ки ин боғро чаҳ рангҳо ва ин мурғро чаҳ оҳангҳост .

اما بعد؛ بر نفس روحانی و عقل آسمانی و فکر ثاقب و رأی صائب آنان که در کشف معضلات و حل مشکلات، مقصود قاصدانند و منتجع رایدان، یعنی اصحاب فطنت و ذکاء و ارباب کیاست و دهاء – که فکر گره گشایشان میزان کم و کیف است و رأی صواب نمایشان معیار نقد و زیف، مستور و مکتوم نیست، بل که پیدا و معلوم است که بعد از ملکه حکمت یعنی علم اسماء و شناخت حقایق اشیاء، که بحقیقت روح روح انسانی و سرمایه فتوح جاودانی است؛ فصاحت زبان و بلاغت بیان را تقریراً بر هر حرفتی و صناعتی مزیت است، و هیچ محبوب را جلوه جمال این حسنا و هیچ مشروب را نشاه ذواق این صهبا نتواند بود. چه انسان مدنی الطبع در رفع حاجت شخصی بافراد نوعی محتاج است؛ و مقصود خواطر و مکنون ضمایر، بی مدد تقریر زبان و معونت تحریر بنان از قومی بقومی و از یومی بیومی متصل نشود، و بلاغت تقریر چون صرامت شمشیر است و تقریر معلول را در هنگام مقال و شمشیر مفلول را در هنگامه قتال، هنری مشهور و اثری مذکور نخواهد بود. و درین عهد که بحسن اصطناع دارای دانا و شهریار توانا، صاحب ملک قویم و وارث تاج وتخت قدیم، مالک سوط و سیف و دافع ظلم و حیف، حارس جمله بلاد و سایس کافه عباد مبتغای راجیان و مستغاث مظلومان، شاهنشاه ممالک محروسه ایران، السلطان بن السلطان و الخاقان بن الخاقان بن الخاقان السلطان ناصرالدین شاه قاجار لازال للدین ناصرا و للکفر کاسرا و للعدل ناشطا و للظلم کاشطا و للبلاد حارسا و للعباد سایسا و علی سریر الملک قاعدا و علی معارج العز صاعدا ما تعزد الاطیار عند تنسم الصباح و تمایل الاشجار عند تنسم الریاح – که دانش بنظر عنایت ملحوظ، و دانا بدولت قربت محظوظ، و ربع فضایل مریع و مخصب و فقر رذایل ممحل و مجدب است، نواب اشرف والا ذوالعز الباهر و العرض الوافر والوجه البهیج والرای النضیج و النسب المذکور و الحسب الموفور و الکواکب المسعوده و المقام المحموده و المنزل الرفیع الشامخ و المحل المنیع الباذخ، قربت یافته بارگاه منظور عنایت پادشاه شاهزاده آزاده، نایب الایاله الباهره معتمدالدوله القاهره، فرهاد میرزا – که با قربت درگاه و قرابت شاهنشاه و تحمل فادحات حکومت، و باهظات ریاست، از تصحیح کلام فارسی زبانان بلخی و هروی و عربی دانایان بدوی و قروی و فصحای خزاعه و عدنان و بلغای قزاره و قحطان، خود را چون صبح از خندیدن و مهر از تابیدن، و صحاب از سخاوت و بهار از طراوت، و روی معشوق از صفا و دل عاشق از وفا باز نتواند داشت؛ از این جمله یک چند محض بث فواید فصاحت و نشر فوایح بلاغت، و سوختن این عود و ساختن این سرود، و رواج این نقد و نظام این عقد خاطر دریا ذخایر برگماشت و رسائل و مفاوضات و فرامین و نامة جات، و حکایات بهجت انگیز و نوادر طیبت آمیز از مکتوبات سید بزرگوار و وزیر عالی مقدار، حاصل گردش گردون، نتیجه ادوار و قرون، طرازنده معانی مسلم اقاصی وادانی، داهیه عصر، باقعه دهر، جناب رضوان مآب میرزا ابوالقاسم قائم مقام – لازال مستغرقا فی بحار النعیم و مستروحا بنسیم التنسیم – که منتشر و متفرق بود، اوقات گرامی خرج و درین مجموعه درج کرد. والحق تامتر سلان دکان ادب گشاده و متاع هنر بر وی نهاده، و نامة بلاغت را بخط آراسته، و خامة فصاحت را بقط پیراسته اند، دست خرد را چنین وزیری و ملک ادب را چنین مشیری، و باغ فضل را ثمری بدین شیرینی، و کان علم را گوهری بدین رنگینی نشان نداده اند؛ و فاضلان بخرد و دانایان نیک و بد که صرافان رسته براعت و نقادان هر صناعت اند، چون بنظر تحقیق خالی از خیال باطل و شغل شاغل، و هم مغفل در بدایع انی صحایف و روایع این لطایف از تامین خائف و استمالت متمرد، و تحبیب اجانب و تقریب اباعد، و تسلیه محزون و تنبیه غافل، و تذکره عاقل در نگرند، دانند که درین حقه چه گوهرها و درین طلبه چه عنبرها، و درین دل چه رازها و درین پرده چه آوازهاست، و معلوم شود که هیچ یک از مترسلان سلف و خلف، چهره بیضاء صفحه را بدین خوشی نیاراسته و لمه سودای خط را بدین دلکشی نپیراسته اند، و هیچ س از ارباب صناعت بلاغت و بضاعت براعت معنی جلیل را در لفظ قلیل، و مقصود دقیق را در قالب رقیق، ببیانی حلو المذاق و تبیانی عذب المساغ بحیث یحلو اعلی الافواه لفظه و یلذعلی الاذهان حفظه، بدین لطافت ایراد نکرده در حقیقت کلام این استاد رضوان معاد در روانی و سلامت و سادگی و لطافت، آب قراح باران است و وجوه صباح یاران، که این بی آلایشی، در حق تشنگان گواراتر است و آن بی آرایشی در چشم عاشقان زیباتر. اگرچه شاهزاده آزاده لازال مویدا لرفع علم العلوم و تصفح المنثور و المنظوم در نظم این فراید خراید و جمع این اوابد شوارد، از عهدة طلب تفصی کرد؛ ولی چون سلاله خاطر و زاده طبع آن سید عالی مقام، در اطراف ایران، بل اکناف جهان پراکنده و متفرق بود؛ و چنان که علاقه درّ و رشته گوهری که منصرم و منفصم شود و هر دانه در رخنه یا شکافی ضال و مجهول الحال بماند، جمعش متعسر باشد؛ تدوین این جمله متبددات نیز متعذر می‌نمود؛ بدان چه درین مجموعه مضبوط و مثبت است، اقصار کرد، و همین قدر بر فضل آن جناب برهانی است وافی، و اقتضای کتاب و اقتدای اصحاب را کافی، که دامنی از گل‌های بستان و ترانه ای از ترانه‌های هزار دستان باز نماید؛ که این باغ را چه رنگ ها و این مرغ را چه آهنگ هاست.

Умед ки дар сояи анояти шоҳаншоҳи исломёни паноҳ – ки рӯзгораши бкому аҳдаш то абад бар давоми бод – ин шоҳзодаи озода бар муроди дилу коми хотири рӯзгори гзронод , ва аз тўорқи лиёлӣу бўоӣқи айёмаши кароҳатии мрсод . Мо тродФи аллилу алнҳору тъоқби алқрўни волоъсор

امید که در سایه عنایت شاهنشاه اسلامیان پناه – که روزگارش بکام و عهدش تا ابد بر دوام باد – این شاهزاده آزاده بر مراد دل و کام خاطر روزگار گذراناد، و از طوارق لیالی و بوائق ایامش کراهتی مرساد. ما ترادف اللیل و النهار و تعاقب القرون والاعصار

Ин даъватро бгоҳ тҳлили омин омин кунод Ҷабраил .

این دعوت را بگاه تهلیل آمین آمین کناد جبرئیل.