Ман ки дар ин боғ чу мурғи саҳар
من که در این باغ چو مرغ سحر
Соз кунам замзамае аз ҳунар
ساز کنم زمزمه ای از هنر
Булбули фазлами зи ҳунари боғи ман
بلبل فضلم ز هنر باغ من
Носиаҳи маърифат аз доғи ман
ناصیه معرفت از داغ من
Замзамаи зинати гӯши хирад
زمزمه زینت گوش خرد
Боҷи стонндаҳи зи ҳуши хирад
باج ستاننده ز هوش خرد
Шоҳиди маънӣ ки дилам ҷой ӯст
شاهد معنی که دلم جای اوست
Ҳуши хиради банда ва мавлоӣ ӯст
هوش خرد بنده و مولای اوست
Бист марои соли зи даври қамар
بیست مرا سال ز دور قمر
Лек ба дониши зи хиради пертар
لیک به دانش ز خرد پیرتر
Хоҷаи фазлу малики донишам
خواجه فضل و ملک دانشم
Такяи гуҳ аз ақлу хиради болшм
تکیه گه از عقل و خرد بالشم
Фикрати ман соҳиби шаръи ҳунар
فکرت من صاحب شرع هنر
Хотири ман дафтари сари қадар
خاطر من دفتر سر قدر
Ҷони марои кӯ ба ҳунар тоза рӯаст
جان مرا کو به هنر تازه روست
Табъи хуш аз тавқ намоён ӯст
طبع خوش از طوق نمایان اوست
Фикри марои кӯи малик дониш аст
فکر مرا کو ملک دانش است
Дасти табоиъи раҳе хоҳиш аст
دست طبایع رهی خواهش است
Гар маликони ҷоҳ чу бадар менар
گر ملکان جاه چو بدر مینر
Орӣа гаранд зи тоҷу сарир
عاریه گرند ز تاج و سریر
Тоҷи ман аз илм илоҳӣ кунам
تاج من از علم الهی کنم
Тахти ман аз ҳикмат шоҳӣ кунам
تخت من از حکمت شاهی کنم
Хотам тўқиъ кунам ҳамтем
خاتم توقیع کنم همتم
Мамлакат аз ҳандасау ҳиأтм
مملکت از هندسه و هیأتم
Мусандам аз маърифат бе завол
مسندم از معرفت بی زوال
Моидаам фиқҳу ҳадису риҷол
مائده ام فقه و حدیث و رجال
Дафтари тафсир ва усӯл оварам
دفتر تفسیر و اصول آورم
Лашкарӣ аз хайл Фҳўл оварам
لشکری از خیل فحول آورم
Бораи улӯми арабӣоти ман
باره علوم عربیات من
Хомаи фунуни адабиёти ман
خامه فنون ادبیات من
Фитрати олӣу сафои ниҳод
فطرت عالی و صفای نهاد
Ҳар ду дилу табъи марои хонаи зод
هر دو دل و طبع مرا خانه زاد
Ақл ки орост чу тақрири хеш
عقل که آراست چو تقریر خویش
Даъвӣ ҳар илм ба таҳрири хеш
دعوی هر علم به تحریر خویش
Дар ҳаммаи даъвоаши меҳвари манам
در هممه دعواش محور منم
Дар ҳамаи рؤёши маъбари манам
در همه رؤیاش معبر منم
Фикр ки соҳиби расад дониш аст
فکر که صاحب رصد دانش است
Ҳам з дар табъи маниш хоҳиш аст
هم ز در طبع منش خواهش است
Нотиқа каз қавли сухани подшост
ناطقه کز قول سخن پادشاست
Ҳам зи дирами нутқ ба дарюзаи хост
هم ز درم نطق به دریوزه خواست
Дидаи таҳқиқи зи ман равшан аст
دیده تحقیق ز من روشن است
Салтанати фазли зи табъ ман аст
سلطنت فضل ز طبع من است
Ақл ки дарюза ба шоҳӣ диҳад
عقل که دریوزه به شاهی دهد
Низ барӣни қавл гувоҳӣ диҳад
نیز براین قول گواهی دهد
Ман чу куҳани бодаи фалак чун каду
من چو کهن باده فلک چون کدو
Ман чу май нобу ҷаҳон чун сабу
من چو می ناب و جهان چون سبو
Ин илми фазл ки афрохтам
این علم فضل که افراختم
Сад як зон нест ки ман тохтам
صد یک زان نیست که من تاختم
Буд баландам чу фалаки мадракӣ
بود بلندم چو فلک مدرکی
Ҳодиса нагузошт аз он сад яке
حادثه نگذاشت از آن صد یکی
Умри маро дар чамани унфувон
عمر مرا در چمن عنفوان
Хӯн ба тани афсарад ба боди хазон
خون به تن افسرد به باد خزان
Шахс маро шуд ба гуҳи антмо
شخص مرا شد به گه انتما
НаУмия маъзули зи шуғли намо
نامیه معزول ز شغل نما
Табъи марои баду замони баҳор
طبع مرا بد و زمان بهار
Ҳодиса кардаш зи хазони длФгор
حادثه کردش ز خزان دلفگار
Нест чу паргори ҷавонии дуруст
نیست چو پرگار جوانی درست
Калаки мроҳм шудаи пргорсст
کلک مراهم شده پرگارسست
Тоҷири ғами муфлиси шодии манам
تاجر غم مفلس شادی منم
Худ дили ошиқ ба родии манам
خود دل عاشق به رادی منم
Онкӣ буд Тифли тараб зу ъдим
آنکه بود طفل طرب زو عدیم
Толеъ анин шуду бахти ақим
طالع عنین شد و بخت عقیم
Ҳар ду шарикон всоқ мананд
هر دو شریکان وثاق منند
Хӯшаи умед маро хирмананд
خوشه امید مرا خرمنند
Бахти марои ҳодисаи маскан шуда
بخت مرا حادثه مسکن شده
Вази халафи айши сатарван шуда
وز خلف عیش سترون شده
Боғи маро буд дарахти ҳунар
باغ مرا بود درخت هنر
Рӯзи хазон ҳодиса биравӣ табар
روز خزان حادثه بروی تبر
Буд зи фикрами чамании хуши насим
بود ز فکرم چمنی خوش نسیم
Лек шуд аз тешаи ғами ним ним
لیک شد از تیشه غم نیم نیم
Ҳуққаи фикрами ҳама дар адан
حقه فکرم همه در عدن
Дошт ки дуздед ҷаҳонаши змн
داشت که دزدید جهانش زمن
Гавҳарӣ оростам аз табъи хеш
گوهری آراستم از طبع خویش
Дузди ҳаводиси брбўдши зи пеш
دزد حوادث بربودش ز پیش
Зини нмтм чун хирад омад бҳўш
زین نمطم چون خرد آمد بهوش
Гуфт хиради хоҷаи дилро ба гӯш
گفت خرد خواجه دل را به گوش
Монда агар гавҳарӣ аз кони фикр
مانده اگر گوهری از کان فکر
ё хзФӣ дар таҳи дукони фикр
یا خزفی در ته دکان فکر
Гар ғазаб оре накунӣ муҳкамаш
گر غضب آری نکنی محکمش
Дузди ҳаводиси бабради икдмш
دزد حوادث ببرد یکدمش
Фикр дар айёми ҷавонӣ хуш аст
فکر در ایام جوانی خوش است
Бо сухан бикр шавад ҳам нишаст
با سخن بکر شود هم نشست
Бикр ки бошад чу арӯси баҳор
بکر که باشد چو عروس بهار
Пер наёрад ки кашад дар канор
پیر نیارد که کشد در کنار
Табъи турои навбати шуғли масоф
طبع ترا نوبت شغل مصاف
Гӯи манишин биҳдаҳ дар эътикоф
گو منشین بیهده در اعتکاف
Ҳиммати ту мӯътакифи хонаи бас
همت تو معتکف خانه بس
Ганҷи туро аз дили вайронаи бас
گنج ترا از دل ویرانه بس
Рози нӣии баҳр чаҳ бошӣ ниҳон
راز نئی بهر چه باشی نهان
Айши нӣӣ чун нӣии андари миён
عیش نئی چون نئی اندر میان
Хезу дили мо чу чаман тоза кун
خیز و دل ما چو چمن تازه کن
Гунбади гардандаи пар овоза кун
گنبد گردنده پر آوازه کن
Дил ки шунид ин сухан аз пери ақл
دل که شنید این سخن از پیر عقل
Ҳукм амал дод ба тадбири ақл
حکم عمل داد به تدبیر عقل
Гуфт заҳр илм кунӣ насахтӣ
گفت زهر علم کنی نسختی
Каши рсдоз ҳар қаламии зарбатӣ
کش رسداز هر قلمی ضربتی
Чунки нуҳум бар сар ҳар нусхаи тоҷ
چونکه نهم بر سر هر نسخه تاج
Аз кутуб қавм сетанд хароҷ
از کتب قوم ستاند خراج
Соф кунам бодаи илм аз шабаҳ
صاف کنم باده علم از شبه
Ҳол кунам бар шаку шубҳаи таба
حال کنم بر شک و شبهه تبه
Дарди замон низ кунам сарфи шеър
درد زمان نیز کنم صرف شعر
Гоҳи забон тар кунам аз ҳарфи шеър
گاه زبان تر کنم از حرف شعر
Дар бар дониш фиканам Тифли вақт
در بر دانش فکنم طفل وقت
Низ ба ашъори даҳуми сиқли вақт
نیز به اشعار دهم ثقل وقت
Воҳби ҷон ар кунад аз фазли хос
واهب جان ار کند از فضل خاص
Зиммаам аз воми ҳаводиси халос
ذمه ام از وام حوادث خلاص
Нақди атои карами зўолмнн
نقد عطای کرم ذوالمنن
Гӯ барраанд зи гарави фикри ман
گو برهاند ز گرو فکر من
Хоҷаи тавфиқи зи дукони хеш
خواجه توفیق ز دکان خویش
Оварад асбоби сухангар ба пеш
آورد اسباب سخن گر به پیش
Он гуҳар аз кон дил оварам бурун
آن گهر از کان دل آورم برون
Дар ҳамаи фан каз гуҳаред фузун
در همه فن کز گهر اید فزون
Дар садаф ҳар фаннии он дар нуҳум
در صدف هر فنی آن در نهم
Каш ба зиёрат баравад дар зем
کش به زیارت برود در زیم
Нукта ки тобон кунам аз нури ақл
نکته که تابان کنم از نور عقل
ТўФ кунад гирд дараш таври ақл
طوف کند گرد درش طور عقل
Нусха ки созами зи зари всими илм
نسخه که سازم ز زر وسیم علم
Малик хирад бошаду иқлӣми илм
ملک خرد باشد و اقلیم علم
Венаи халафи хотиру навзоди ғайб
وین خلف خاطر و نوزاد غیب
Комдаҳ аз сулби қалами поки ҷайб
کآمده از صلب قلم پاک جیب
Аз қалами файз рақам кардамаш
از قلم فیض رقم کردمش
Машриқи алонвор илм кардамаш
مشرق الانوار علم کردمش
Токаи дарахшнда буд моҳи вҳўр
تاکه درخشنده بود ماه وهور
То набӯд сояи дурахшон чу нур
تا نبود سایه درخشان چو نور
Нури хиради машриқи анвори бод
نور خرد مشرق انوار باد
Соя ӯ махзани асрори бод
سایه او مخزن اسرار باد
Гулшани ишроқи азуи тозаи бод
گلشن اشراق ازو تازه باد
Ҳар ду ҷаҳони зи ваии пари овозаи бод
هر دو جهان ز وی پر آوازه باد
Ёрбаш аз оинаи эҳтиром
یاربش از آینه احترام
Ҷилваи диҳӣ дар назари хосу ом
جلوه دهی در نظر خاص و عام
Чун фалак аз хомаи кавкаб нигор
چون فلک از خامه کوکب نگار
Пар куниаш зи анҷуми маънии канор
پر کنی اش ز انجم معنی کنار
Ҳамчуи ма аз мшгтар шаб фурӯз
همچو مه از مشگ تر شب فروز
Зулфи шабаши бахшеу симои рӯз
زلف شبش بخشی و سیمای روز