Шайхро пурседанд ки банда аз войаст худ кӣ боз раҳад ? гуфт онгаҳ кӣ худовандаш барраанд . Ин биҷаҳад банда набошад бФзлу худовандии вай буду бснъу бтўФиқи вай . Нахуст войаст ин ҳадис дар ваии падеди орад , онгаҳ дар тавба бар вай бигушоед , онгаҳ дар муҷоҳида афганд то банда ҷаҳд мекунад , як чанд дар он ҷаҳди худ сармӣ кашад пиндорад кӣ аз ҷое меояд ва ёкорӣ мекунад пас аз он оҷиз ояду роҳати наёбад кӣ ҳоизаст ва олӯдааст , онгаҳ бидонад кӣ он тоъатҳо бпндошт кардааст тавба кунаду бидонад кӣ бтўФиқ худованд бӯдааст чун ин бидонад онгаҳ роҳи ҳақи бадалаши даройад онгаҳ дар яқин биравӣ бигушоӣанд , як чанде меравад ва аз ҳама касе ҳар чизе фаро месетанд ва хорӣҳо бикашад ва ба яқин медонад кӣ ин фароз карда кист онгаҳ шак аз дилаш бархезад . Пас дар муҳаббат бар ваии бгшонид то дарони дӯстии як чанде фарои намояд ва дар он дӯстии манӣ сар аз мардуми барзанад ва дар он манӣ маломатҳо брпзирду маломат ин бошад кӣ ҳар чизе пеш ояд брпзирд дар дӯстии худоӣ ва аз маломат наяндешад , пиндоштӣ дар вай пдидоид гуяд ман дӯстдорам , дар он низ як чанд бадвад , аз он низ барояд вбнаҳ осоеду нёромду бидонад кӣ худовандро дӯст медораду худовандро бо ӯ фазласт ин ҳамаи бдўстӣ ва ба фазл ӯст на биҷаҳад мо , чун ин ҳама бидид биёсоед , онгоҳ дар тавҳид бар вай бигушоед то бидонад ва бибинаду шносогрдондш то бишносад кӣ корҳо бхдоўндсти ҷли ҷалолаи анмои алошёءи брҳмҳоллаҳи ӣнҷои бидонад кӣ ҳама ӯсту ҳамау ҳама пиндоштаст кӣ бад-ӣн халқ ниҳодаст ибтилои эшонроу балои эшонроу ғлтист кӣ баришон меронад бҷбории хеш барои онкии сифат ҷабборӣ ӯрост , бандаи бсФтҳоӣ ӯ берун нигарад бидонад кӣ худованд ӯсту онч хабар бошад аёнаш мешавад ва муъоина мебинад вдри кирдори худованд назора мекунад онгоҳ ба ҷумлаи бидонад кӣ ӯро нарасад кӣ гуяд ман ё аз ман , ӣнҷои дарин мақоми бандаро аҷзӣ падед ояду воистҳо азуӣ биафтад , бандаи озод восўдаҳ гардад , банда он хоҳад кӣ ӯ хоҳад хост , банда рафт ва босоиш расед , ҳама ӯст ва ту ҳеҷ каси нестӣ , акнӯн ҳамеи гӯйӣ кӣ ҳеҷ кас наам аввали кор май бояд онгаҳ дониш кӣ то бадонеи ҳеҷ чиз наме донеу бадоне ки ҳеҷ кас на , ин чунин осон осон натавон донист ва ин бтълиму талқин буна ояд ва ин бсўзн бар натавон дӯхту биришта бар натавон баст , ин атоӣ эзадаст , таълими ҳақ май бояд злки ммои ълмнии рабии арраҳмони илми алқуръон . Сами қоли ашшайх : ҷазби ҷазбаи ман алхлқи илои муъоинаи алзоти Фҳинӣзи сори алълм айнану алъайни кшФоу алкшФи шҳўдои вуҷӯди аўсори хрсоу алҳиўаҳи мўтоу анқтъти алъбороту анмҳти алошороту анмҳқти алхсўмоти втми алФноءу сҳи албқоءу золати алтъбу алъноءи втоҳи алмоءу алтину бқии ман лами изли комаи лами изли ҳайни лоҳини қул أрأитми ани асбҳи мأўкми ғўрои Фмни иأтикми бмоءи муайян .

شیخ را پرسیدند که بنده از وایست خود کی باز رهد؟ گفت آنگه کی خداوندش برهاند. این بجهد بنده نباشد بفضل و خداوندی وی بود و بصنع و بتوفیق وی. نخست وایست این حدیث در وی پدید آرد، آنگه در توبه بر وی بگشاید، آنگه در مجاهده افگند تا بنده جهد می‌کند، یک چند در آن جهد خود سرمی‌کشد پندارد کی از جایی می‌آید و یاکاری می‌کند پس از آن عاجز آید و راحت نیابد کی حایض است و آلوده است، آنگه بداند کی آن طاعتها بپنداشت کرده است توبه کند و بداند کی بتوفیق خداوند بوده است چون این بداند آنگه راه حقّ بدلش درآید آنگه در یقین بروی بگشایند، یک چندی می‌رود و از همه کسی هر چیزی فرا می‌ستاند و خواریها بکشد و به یقین می‌داند کی این فراز کردۀ کیست آنگه شک از دلش برخیزد. پس در محبت بر وی بگشانید تا درآن دوستی یک چندی فرا نماید و در آن دوستی منی سر از مردم برزند و در آن منی ملامتها برپذیرد و ملامت این باشد کی هر چیزی پیش آید برپذیرد در دوستی خدای و از ملامت نیندیشد، پنداشتی در وی پدیدآید گوید من دوستدارم، در آن نیز یک چند بدود، از آن نیز برآید وبنه آساید و نیارامد و بداند کی خداوند را دوست می‌دارد و خداوند را با او فضلست این همه بدوستی و به فضل اوست نه بجهد ما، چون این همه بدید بیاساید، آنگاه در توحید بر وی بگشاید تا بداند و ببیند و شناساگرداندش تا بشناسد کی کارها بخداوندست جل جلاله اِنّما الاشیاء برحمةاللّه اینجا بداند کی همه اوست و همه و همه پنداشت است کی بدین خلق نهادست ابتلای ایشان را و بلای ایشان را و غلطیست کی بریشان می‌راند بجباری خویش برای آنکه صفت جباری اوراست، بنده بصفتهای او بیرون نگرد بداند کی خداوند اوست و آنچ خبر باشد عیانش می‌شود و معاینه می‌بیند ودر کردار خداوند نظاره می‌کند آنگاه به جمله بداند کی او را نرسد کی گوید من یا از من، اینجا درین مقام بنده را عجزی پدید آید و وایستها ازوی بیفتد، بنده آزاد وآسوده گردد، بنده آن خواهد کی او خواهد خواست، بنده رفت و بآسایش رسید، همه اوست و تو هیچ کس نیستی، اکنون همی گویی کی هیچ کس نه‌ام اول کار می‌باید آنگه دانش کی تا بدانی هیچ چیز نمی‌دانی و بدانی که هیچ کس نۀ، این چنین آسان آسان نتوان دانست و این بتعلیم و تلقین بنه آید و این بسوزن بر نتوان دوخت و برشته بر نتوان بست، این عطای ایزدست، تعلیم حقّ می‌باید ذلِکَ مِمّا عَلَّمَنی رَبِّی اَلْرَّحْمنُ عَلَّمَ الْقُرآن. ثم قال الشیخ: جذب جذبة من الخلق الی معاینة الذات فحینئذ صار العلم عینا و العین کشفا و الکشف شهودا وجود اوصار خرسا و الحیوة موتا و انقطعت العبارات و انمحت الاشارات و انمحقّت الخصومات وتم الفناء و صح البقاء و زالت التعب و العناء وطاح الماء و الطین و بقی من لم یزل کما لم یزل حین لاحین قُلْ أَرأَیتُمْ اِنْ اَصْبَحَ مأُوکُمْ غَوراً فَمَنْ یَأْتِیکُمْ بِماءٍ مَعین.