Шайхи моро савол кард дарвешӣ кӣ ё шайхи ин чаҳ сӯзаст кӣ дарин длҳост ? шайх гуфт инро оташ ниёз гӯйанду худои таъолии ду оташ офарӣдааст яке оташи зинда ва яке оташи мурда . Оташи зиндаи оташ ниёзаст кӣ дар синҳои бандагон ниҳодааст то нафаси эшон сӯхта гардад , ва он оташӣаст нӯронӣ , чун нафаси сӯхтаи гашт онгаҳ он оташи ниёз шавқ гардад ва он оташи шавқи ҳаргизи бнрсд на дарин ҷаҳон ва на дарони ҷаҳон . Ва ин оташаст ки расӯл гуфт слии аллоҳи алайҳи азои ародоллаҳи бъбди хайри ақзФи фии қалбаи нўроқил ё расӯли аллоҳи мо алломаи злки алнўр ? қоли алтҷоФии ани доролғрўру алонобаҳи илои доролхлўду алостъдоди ллмўт қабл нузули аламут . Он соил гуфт ё шайх чун он дидори пок ато кунад он оташи шавқ ором гирад ? шайх гуфт : аз дидани моҳи баҳра брнтўон дошт ! он дидори тишнагӣ зиёдат кунад на сирии орад чунонк имрӯз ғайбаст фардо ки бихоҳанд дид ғайб хоҳад буд . Гардиш бар сифат ӯ раво нест ҳар касе кӣ бинад ӯро бар ҳади имон худ бинад он нури имон буд кӣ аз дилҳо бчшмҳо ояд то бидон нури имон бар ҳади худ ҷалолу ҷамол худ бинад бони оташи мурда май бсўзндш чаҳ дарин ҷаҳон ва чаҳ дарон ҷаҳони пас ин байт бигуфт :

شیخ ما را سؤال کرد درویشی کی یا شیخ این چه سوزست کی درین دلهاست؟ شیخ گفت این را آتش نیاز گویند و خدای تعالی دو آتش آفریده است یکی آتش زنده و یکی آتش مرده. آتش زنده آتش نیاز است کی در سینهای بندگان نهاده است تا نفس ایشان سوخته گردد، و آن آتشی است نورانی، چون نفس سوخته گشت آنگه آن آتش نیاز شوق گردد و آن آتش شوق هرگز بنرسد نه درین جهان و نه درآن جهان. و این آتش است که رسول گفت صلی اللّه علیه اذا اَرادَاللّه بعبدٍ خیر اَقَذَفَ فی قلبه نوراقیل یا رسول اللّه ما علامة ذلک النور؟ قال التجافی عن دارالغرور و الانابة الی دارالخلود و الاستعداد للموت قبل نزول الموت. آن سایل گفت یا شیخ چون آن دیدار پاک عطا کند آن آتش شوق آرام گیرد؟ شیخ گفت: از دیدن ماه بهره برنتوان داشت! آن دیدار تشنگی زیادت کند نه سیری آرد چنانک امروز غیبست فردا که بخواهند دید غیب خواهد بود. گردش بر صفت او روا نیست هر کسی کی بیند او را بر حدّ ایمان خود بیند آن نور ایمان بود کی از دلها بچشمها آید تا بدان نور ایمان بر حدّ خود جلال و جمال خود بیند بآن آتش مرده می‌بسوزندش چه درین جهان و چه دران جهان پس این بیت بگفت: