Бдонки пайдо омадани каромот бар авлиёъ ҷоизасту далел бар ҷавоз он онаст ки ҳар кор ки бӯдан он сӯрат ба бандад дар ақлу ҳосил шудан он адо накунад бардоштан аслӣ аз усӯл , воҷиб буд васф кардани ҳақи таъолӣ бақадрат бар офаридан он ва чун воҷиб буд он дар мақдӯри ҳақи таъолӣ бояд ки раво буд ҳосил шудан ону падед омадани каромоти нишони сидқи онкас буд ки бар вай зоҳир гардад андари аҳвол ва ҳар ки содиқ набӯд каромот раво набӯд ки бар вай зоҳир гардаду далел барин онаст ки қадими субҳонаи втъолии моро бишносанд то мо фарқ кунем миёни онки содиқ буд андари аҳволу миёни онки мбтл буд аз тариқи истидлол ки он корӣаст мавҳум ва ин набӯд магари бохтсос вале бидонча боз наёранд дар даъвии вай зеро ки агар андари даъвии козиб буд ӯро каромат набӯд ки агар чунин будӣ фарқ набӯдӣ миёни рости гӯйу дурӯғи гӯй ва ин он кароматаст ки мо бидон ишорат кардему лобуди каромати феълӣ буд ноқизи одати андари айёми таклиф , зоҳир гардад бар касе ки мавсуф буд бўлоит , андари маънии тасдиқи ҳол ӯ .

بدانک پیدا آمدن کرامات بر اولیاء جایز است و دلیل بر جواز آن آنست که هر کار که بودن آن صورت به بندد در عقل و حاصل شدن آن ادا نکند برداشتن اصلی از اصول، واجب بود وصف کردن حق تعالی بقدرت بر آفریدن آن و چون واجب بود آن در مقدور حق تعالی باید که روا بود حاصل شدن آن و پدید آمدن کرامات نشان صدق آنکس بود که بر وی ظاهر گردد اندر احوال و هر که صادق نبود کرامات روا نبود که بر وی ظاهر گردد و دلیل برین آنست که قدیم سُبْحانَهُ وَتَعالی ما را بشناساند تا ما فرق کنیم میان آنک صادق بود اندر احوال و میان آنک مُبْطِل بود از طریق استدلال که آن کاریست موهوم و این نبود مگر باختصاص ولی بدانچه باز نیارند در دعوی وی زیرا که اگر اندر دعوی کاذب بود او را کرامت نبود که اگر چنین بودی فرق نبودی میان راست گوی و دروغ گوی و این آن کرامتست که ما بدان اشارت کردیم و لابدّ کرامت فعلی بود ناقض عادت اندر ایّام تکلیف، ظاهر گردد بر کسی که موصوف بود بولایت، اندر معنی تصدیق حال او.

Ва сухан гуфтаанд мардумони андари фарқи миёни каромату мӯъҷизот аз аҳли ҳақ .

و سخن گفته اند مردمان اندر فرق میان کرامت و معجزات از اهل حق.

Устоди эмоми абўосҳқи Исфаройинии қудс сира гуфтӣ мӯъҷизоти далели сидқи анбёء буду далели набувват бо ғайр набӣ ёфтан маҳол буд чунонк феъли муҳками оламро далел буд андари он ки ӯ оламаст , аз касе ки на олам буд наёяд ва гуфтӣ авлиёъро каромат буд чун монанди дъоӣӣ ки иҷобат буд аммо ончии ҷинси мӯъҷизоти пайғамбарон буд авлиёро набӯд .

استاد امام ابواسحق اسفراینی قُدِسَّ سِرُّهُ گفتی معجزات دلیل صدق انبیاء بود و دلیل نبوّت با غیر نبی یافتن محال بود چنانک فعل محکم عالِم را دلیل بود اندر آن که او عالمست، از کسی که نه عالم بود نیاید و گفتی اولیاء را کرامت بود چون مانند دعائی که اجابت بود امّا آنچه جنس معجزات پیغمبران بود اولیا را نبود.

Аммо устоди эмоми Абубакри Фўрки раҳма аллоҳ гуяд мӯъҷизот далолат сидқаст , агар касе даъвӣ набувват кунад муъҷизаи фарои намояди далел буд бар сидқ ӯу гуфтор ӯ ва агар даъвӣ вилоят кунад муъҷизаи далел буд бар сидқ ӯ андари ҳол ӯу онро каромат гӯйанду муъҷизаи нгўинд , ҳарчанд ки ӯ ҷинси муъҷиза буд то фарқ буд миёни набӣ ва валеу муъҷизау каромат .

امّا استاد امام ابوبکر فورک رَحِمَهُ اللّهُ گوید معجزات دلالت صدقست، اگر کسی دعوی نبوّت کند معجزه فرا نماید دلیل بود بر صدق او و گفتار او و اگر دعوی ولایت کند معجزه دلیل بود بر صدق او اندر حال او و آنرا کرامت گویند و معجزه نگویند، هرچند که او جنس معجزه بود تا فرق بود میان نبی و ولی و معجزه و کرامت.

Ва ӯ гуфтӣ фарқи миёни муъҷиза ва каромат онаст ки анбиёи алайҳим ассалом маъмуранд бозҳори муъҷиза ва бар вале пинҳони доштан он воҷибаст ва набӣ бидон даъвӣ кунад ва бар қатъ ва яқин гуяд ки чунин бошад ки ман мегӯям ва вале даъвӣ накунад ва қатъ накунад ки чунин кунам аз бим онк набояд ки макрӣ буд .

و او گفتی فرق میان معجزه و کرامت آنست که انبیا عَلَیْهِمُ السَّلامُ مأمورند باظهار معجزه و بر ولی پنهان داشتن آن واجبست و نبی بدان دعوی کند و بر قطع و یقین گوید که چنین باشد که من میگویم و ولی دعوی نکند و قطع نکند که چنین کنم از بیم آنک نباید که مکری بود.

Чунин гуяд онки ягонаи рӯзгори хеш буд андари бораи хеши қозии эмоми Абубакри ашъарии қудси рӯҳа ки мӯъҷизоти хоссаи анбиёро буду каромоти авлиёро буду авлиёро мӯъҷизот набӯд зеро ки аз шарт мӯъҷизаст ки даъвӣ бо ваии пайваста буду мӯъҷизат на айни муъҷизаро буду муъҷиза онгаҳ муъҷиза буд ки ҳосил ояд бар васфҳои бисёр ки ҳар гуҳи як шарт мухтал шавад аз шароити вай , муъҷиза набӯд ва яке аз шароити он даъвии пиғмбрист ва вале даъвӣ пайғамбарӣ накунад пас ончии вайро шавад муъҷиза набӯд ва ин он қавласт ки эътимод бар вайаст ва мо бад-ӣн тариқ гӯйему шроӣти муъҷизаи бештари андар каромот бозёбанд магари ин як шарт .

چنین گوید آنک یگانۀ روزگار خویش بود اندر بارۀ خویش قاضی امام ابوبکر اشعری قُدِسَّ روحُهُ که معجزات خاصه انبیا را بود و کرامات اولیا را بود و اولیا را معجزات نبود زیرا که از شرط معجزست که دعوی با وی پیوسته بود و معجزت نه عین معجزه را بود و معجزه آنگه معجزه بود که حاصل آید بر وصفهای بسیار که هر گه یک شرط مختلّ شود از شرایط وی، معجزه نبود و یکی از شرایط آن دعوی پیغمبریست و ولی دعوی پیغمبری نکند پس آنچه وی را شود معجزه نبود و این آن قول است که اعتماد بر وی است و ما بدین طریق گوییم و شرائط معجزه بیشتر اندر کرامات بازیابند مگر این یک شرط.

Ва каромоти феълӣ буд ночор зеро ки ҳарчӣ қадим буд ӯро бксӣ ихтисос набӯд ва он ноқиз одат бошад ва ҳосил шавад дар замони таклиф ва изҳор кунад бар бандаи тахсӣсу тафзил ӯро , бошад ки ҳосил шавад бохтёру дъоء ӯ ва бошад ки ҳосил наёяд ва бошад ки беихтиёр ӯ пайдо ояд андари баъзе авқот .

و کرامات فعلی بود ناچار زیرا که هرچه قدیم بود او را بکسی اختصاص نبود و آن ناقض عادت باشد و حاصل شود در زمان تکلیف و اظهار کند بر بنده تخصیص و تفضیل او را، باشد که حاصل شود باختیار و دعاء او و باشد که حاصل نیاید و باشد که بی اختیار او پیدا آید اندر بعضی اوقات.

Ва валеро бдъўт кардан халқ нафармӯда андбхўиштн ва агар чизе падед кунад бар он кас ки аҳл буд ҷоиз буд .

و ولی را بدعوت کردن خلق نفرموده اندبخویشتن و اگر چیزی پدید کند بر آن کس که اهل بود جایز بود.

Ва аҳли ҳақ мухталифанд ки раво буд ки вале донад ки ӯ валеаст ё на .

و اهل حق مختلف اند که روا بود که ولی داند که او ولی است یا نه.

Устоди эмоми Абубакри Фўрки раҳма аллоҳ гуфтӣ нишоед , ки хавфаши бишаваду амн воҷиб кунад .

استاد امام ابوبکر فورک رَحِمَهُ اللّهُ گفتی نشاید، که خوفش بشود و امن واجب کند.

Устоди Абӯалии раҳма аллоҳ гуфтӣ раво буд ки донад ва ин гуфтӣ ва ин ихтиёр ҷоиз дорад ва мо низ онро баргузӣдаем ва бидон гӯйем ва ин воҷиб нест дар ҷумлаи авлиё то ҳарякӣ аз эшон бидонад ки ӯ валеаст воҷбои валикин ҷоӣзаст ки баъзе донанд чунонк ҷоӣзаст ки баъзе ндонанд , ва чун баъзе донад ки ӯ валеаст он маърифат , кароматӣ буд ӯро , ҷудогона , ва на каромат ки якеро буд аз авлиёъи воҷиб буд ки ҳамаро , он буд ва агар валеро каромат зоҳир набӯд , андари дунё , андари вилоят ӯ бохрт , қадаҳ накунад нобӯдан он каромати андари дунё , бхлоФи анбиёи алайҳими ассалом ки воҷиб буд ки аишонрои мӯъҷизот буд зеро ки пайғомбар фиристодааст бхлқ , мрдмонрои ҳоҷат буд бдонстни сидқ ӯ ва он сидқи буна тавон донист алои бмъҷзаҳу ҳол вале бъкси ин буд зеро ки бар халқ воҷиб нест бдонстн ӯ ки ӯ валеаст ва на бар вай низ ва даҳ кас аз саҳобаи пайғомбари слии аллоҳи алайҳи вслм бовар доштанд дар ончии аишонро хабар дод ки эшон аз аҳл биҳиштанд , агар касе гуяд ин раво набӯд зеро ки аишонро аз дараҷаи хавфу бими беруни орад бокӣ нест агар натарсанд аз тағайюри оқибат ки онки андари дили эшон буд аз ҳайбату иҷлолу азимат , ҳақро , аз бисёре хавф беш буд .

استاد ابوعلی رَحِمَهُ اللّهُ گفتی روا بود که داند و این گفتی و این اختیار جایز دارد و ما نیز آن را برگزیده ایم و بدان گوییم و این واجب نیست در جمله اولیا تا هریکی از ایشان بداند که او ولی است واجباً ولیکن جائز است که بعضی دانند چنانک جائز است که بعضی ندانند، و چون بعضی داند که او ولی است آن معرفت، کرامتی بود او را، جداگانه، و نه کرامت که یکی را بود از اولیاء واجب بود که همه را، آن بود و اگر ولی را کرامت ظاهر نبود، اندر دنیا، اندر ولایت او بآخرت، قدح نکند نابودن آن کرامت اندر دنیا، بخلاف انبیا عَلَیْهِم السَّلامُ که واجب بود که ایشانرا معجزات بود زیرا که پیغامبر فرستاده است بخلق، مردمانرا حاجت بود بدانستن صدق او و آن صدق بنه توان دانست الّا بمعجزه و حال ولی بعکس این بود زیرا که بر خلق واجب نیست بدانستن او که او ولی است و نه بر وی نیز و ده کس از صحابۀ پیغامبر صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ باور داشتند در آنچه ایشانرا خبر داد که ایشان از اهل بهشت اند، اگر کسی گوید این روا نبود زیرا که ایشانرا از درجۀ خوف و بیم بیرون آرد باکی نیست اگر نترسند از تغیّر عاقبت که آنک اندر دل ایشان بود از هیبت و اجلال و عظمت، حق را، از بسیاری خوف بیش بود.

Ва бдонк вале пушти бкромот боз нагузораду боз он нанигарад , буд ки эшон андари падед омадани чизе аз он ҷинс , қӯти яқин буду зиёдати илм буд аз онк бҳқиқт донанд ки он феъли хдоисти далелӣ буд аишонро бар сиҳҳати онк эшон баронанд аз ақоид ва дар ҷумлаи қавли бкромоти авлиё воҷибасту ҷумҳӯри аҳли ҳақ баринанд ва аз баси хбрҳоءи мутавотири андарин аз ҳар гӯна , ва ҳикоятҳо омадааст , илми ббўдн ӯу зоҳир шудан он , бар авлиёъ илмӣаст ки шакро бидон роҳ нест ва ҳар ки дар миёни ин тайифа уфтад ва ҳикоятҳои эшон башнавад ва хабарҳо , ӯро ҳеҷ шак намонад андарин ҷумла .

و بدانک ولی پشت بکرامات باز نگذارد و باز آن ننگرد، بود که ایشان اندر پدید آمدن چیزی از آن جنس، قوّت یقین بود و زیادت علم بود از آنک بحقیقت دانند که آن فعل خدایست دلیلی بود ایشانرا بر صحّت آنک ایشان برآنند از عقاید و در جمله قول بکرامات اولیا واجب است و جمهور اهل حق برین اند و از بس خبرهاء متواتر اندرین از هر گونه، و حکایتها آمده است، علم ببودن او و ظاهر شدن آن، بر اولیاء علمیست که شک را بدان راه نیست و هر که در میان این طایفه افتد و حکایتهای ایشان بشنود و خبرها، او را هیچ شک نماند اندرین جمله.

Ва аз далелҳои ин ҷумла , яке нас қуръонаст андари қиссаи осифи бен брхёи ёри сулаймони алайҳи ассалом онк гуфт анои отик ба қабл ани иртди алики трФку осиф пайғомбар набӯд .

و از دلیلهای این جمله، یکی نصّ قرآنست اندر قصّۀ آصف بن برخیا یار سلیمان عَلَیْهِ السَّلامُ آنک گفت اَنَا آتیکَ بِهِ قَبْلَ اَنْ یَرْتَدَّ اِلَیْکَ طَرْفُکَ و آصف پیغامبر نبود.

Аз амӣралмуъминӣни умри разии аллоҳи анҳу дурустаст ки ӯ гуфт ё сорӣаи алҷбл дар миёни хутбаи рӯзи ҷумъа ва расӣдани овози умри бсориаҳ дар он вақт то аз адуи парҳез казад ва бар кӯҳ шуд дар он соъат .

از امیرالمؤمنین عمر رَضِیَ اللّهُ عَنْهُ درست است که او گفت یا سارِیَةُ الْجَبَلَ در میان خطبه روز جمعه و رسیدن آواز عمر بساریه در آن وقت تا از عدو پرهیز کزد و بر کوه شد در آن ساعت.

Агар гуяд чигуна раво буд зоҳир шудани каромотӣ ки зиёдат буд дар маънӣ , бар мӯъҷизоти пайғомбарони алайҳими ассалому раво буд тафзили авлиё бар анбиёи алайҳим ассалом гӯйем ин кароматҳо бо муъҷизаи пайғамбари мо слии аллоҳи алайҳ вслм шавад зеро ки ҳар ки андари ислом содиқ набӯд каромот бар вай зоҳир нагардад ва ҳар пайғомбар ки дар уммати ваии якеро кароматӣ буд он каромат аз ҷумлаи мӯъҷизоти он пайғамбар буд зеро ки агар ин расӯл содиқ набӯдӣ каромат зоҳир нашудӣ бар онки мтобът ӯ кард .

اگر گوید چگونه روا بود ظاهر شدن کراماتی که زیادت بود در معنی، بر معجزات پیغامبران عَلَیْهِمُ السَّلامُ و روا بود تفضیل اولیا بر انبیا عَلَیْهِمُ السَّلامُ گوییم این کرامتها با معجزۀ پیغمبر ما صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ شود زیرا که هر که اندر اسلام صادق نبود کرامات بر وی ظاهر نگردد و هر پیغامبر که در امّت وی یکی را کرامتی بود آن کرامت از جمله معجزات آن پیغمبر بود زیرا که اگر این رسول صادق نبودی کرامت ظاهر نشدی بر آنک متابعت او کرد.

Аммо ртбти авлиёи ҳаргизи бртбт анбёء нарасаду иҷмоъи барин мунъақидасту онки Абуязиди бастомиро пурседанд азин масаъла гуфт мисли ончии анбёءи алайҳим ассалом додаанд чун мисли хикӣ ангабинаст он миқдор ки аз вай берун чакад қатра буд ва он қатра мисли каромоти ҷумлаи авлиё буду ончӣ дар машкаст мисли онки пайғамбари моро буд слии аллоҳи алайҳи вслм .

امّا رتبت اولیا هرگز برتبت انبیاء نرسد و اجماع برین منعقد است و آنک ابویزید بسطامی را پرسیدند ازین مسئله گفت مثل آنچه انبیاء عَلَیْهِمُ السَّلامُ داده اند چون مثل خیکی انگبین است آن مقدار که از وی بیرون چکد قطرۀ بود و آن قطره مثل کرامات جمله اولیا بود و آنچه در مشک است مثل آنک پیغمبر ما را بود صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ .