Парвардгори ягонау ёварро сипосу дуруди вай бар сарвармони Муҳамаду табор ӯ бод . Аммо баъд , пас аз он ки ман аз таълифи китоб « алмхлоаҳ » фориғ шудам - ҳамон китоб ки аз ҳар чизеи нектарину ширинтаринашро дар худ дорад ва дар оғоз ҷавонӣ бидон пардохтаам ва онро тиккаи тикка гирд карда , интизом додау ончро ки брўзгор ҳосилам гашта буд ,у чизҳоӣӣ ки дил хоҳаду дидаро лиззат диҳад , дар он ниҳода ам

پروردگار یگانه و یاور را سپاس و درود وی بر سرورمان محمد و تبار او باد. اما بعد، پس از آن که من از تالیف کتاب «المخلاه » فارغ شدم - همان کتاب که از هر چیزی نیک ترین و شیرین ترینش را در خود دارد و در آغاز جوانی بدان پرداخته ام و آن را تکه تکه گرد کرده، انتظام داده و آنچرا که بروزگار حاصلم گشته بود، و چیزهائی که دل خواهد و دیده را لذت دهد، در آن نهاده ام

Ва бавижа аз гузидаҳои тафсир ва некӯтарин тоўилу сарчашмаҳои ахбору нектарин осору бадоеъи мавъизаи ҳоӣӣ ки нурашон фурӯғ мебахшад ,у дастаи суханоне ки моҳтобашон ҳидоят медиҳад ,у насимҳои қудсӣ ки машоми дилро атр огӣн мекунад ва дастовардҳои инсӣ ки дилҳои пусидаро зинда мекунаду абёти нағзӣ ки биравоне аз соғар нӯшида меуфтад ,у достонҳоӣии мафтӯнкунанда ки бнФост бо рӯҳи одамии дармеомезад ;

و بویژه از گزیده های تفسیر و نیکوترین تاویل و سرچشمه های اخبار و نیک ترین آثار و بدایع موعظه هائی که نورشان فروغ می بخشد، و دسته سخنانی که ماهتابشان هدایت می دهد، و نسیم های قدسی که مشام دل را عطر آگین می کند و دستاوردهای انسی که دلهای پوسیده را زنده می کند و ابیات نغزی که بروانی از ساغر نوشیده می افتد، و داستانهائی مفتون کننده که بنفاست با روح آدمی درمی آمیزد؛

Ва арӯсони маъонӣ ки гўӣии марворидҳои парокандааст ,у масоилии гаронқадр ки шоистааст бо ҳуруфи нур бар симои ҳур нигошта ояд ,у гФторҳоӣии устувор ки ҳангоми осӯдагӣу оромиши дил брхотрм бигузашта ,у ҷидоли ҳоӣӣ бисёр ки ҳангоми прмшғлгии оид тнъм гашта , бо тартибии шоиста ки бидон собиқа надоштааму ороишии пероста ки пештар бидон дастрасӣ наёфта будам , дар он нек гирд кардаам ба наводирӣ даст ёфтам ки табъ аз он ба ҳаяҷон меояду гӯш навозиш гирад ва ба турфаи ҳоӣӣ ки ғмгнонро дилшод мекунад .

و عروسان معانی که گوئی مرواریدهای پراکنده است، و مسائلی گرانقدر که شایسته است با حروف نور بر سیمای حور نگاشته آید، و گفتارهائی استوار که هنگام آسودگی و آرامش دل برخاطرم بگذشته، و جدال هائی بسیار که هنگام پرمشغلگی عاید طنعم گشته، با ترتیبی شایسته که بدان سابقه نداشته ام و آرایشی پیراسته که پیشتر بدان دسترسی نیافته بودم، در آن نیک گرد کرده ام به نوادری دست یافتم که طبع از آن به هیجان می آید و گوش نوازش گیرد و به طرفه هائی که غمگنان را دلشاد می کند.

Ва ба марвориди ганҷинаҳо таъна мезанад , ва низ латифаи ҳоӣии софитар аз май полудау нектар аз рӯзгорони ҷавонӣ , ва ҳамчунин ашъории дилнишинтар аз оби зулолу латифтар аз саҳари ҳалол

و به مروارید گنجینه ها طعنه می زند، و نیز لطیفه هائی صافی تر از می پالوده و نیک تر از روزگاران جوانی، و همچنین اشعاری دلنشین تر از آب زلال و لطیف تر از سحر حلال

Ва пндҳоӣӣ ки агар бар санги фурӯ хонда шавад , по дар роҳ гузорад ва агар бар ситорагон , банди бугсаладу нуктаи ҳоӣии зеботар аз гули рухсору латифтар аз шиква ӣ дилдода ӣ маҳҷӯр .

و پندهائی که اگر بر سنگ فرو خوانده شود، پا در راه گذارد و اگر بر ستارگان، بند بگسلد و نکته هائی زیباتر از گل رخسار و لطیف تر از شکوه ی دلداده ی مهجور.

Аз ин рӯ , бадаргоҳи ҳазрати борӣ истихора кардам ва онро басӯрат китобии тоза ки бо он китоби фахри ҳамгин уфтад , гирд кардам , китобӣ ки гуфта ӣ машҳури мисдоқаш буд ки : « басои чизҳо ки оғоз , барои поёни боқии ниҳодаш » .

از این رو، بدرگاه حضرت باری استخاره کردم و آن را بصورت کتابی تازه که با آن کتاب فاخر همگن افتد، گرد کردم، کتابی که گفته ی مشهور مصداقش بود که : «بسا چیزها که آغاز، برای پایان باقی نهادش ».

Ва аз он ҷо ки маҷоли тартиби набӯдау замонаи фурсат тбўиб намедод , онро чунон зарфӣ гирифтам ки дар он , гаронқадр ва бебаҳо дар канор ҳамаст . ё ҳамчунон гарданбандӣ ки ресмонаш бурӣдаасту гавҳарҳояши пошида .

و از آن جا که مجال ترتیب نبوده و زمانه فرصت تبویب نمی داد، آن را چونان ظرفی گرفتم که در آن، گرانقدر و بی بها در کنار هم است. یا همچنان گردنبندی که ریسمانش بریده است و گوهرهایش پاشیده.

Ва онро « кашкул » номидам то бо номи ҳамгини худ мутобиқ уфтад . Ва аз ончӣ дар « алмхлоаҳ » оварда будам , чизе дар ин мазкӯр надоштаму порае аз сФҳотшро сипеди ниҳодам ки ҳаргоҳи нуктае баъдҳо бахотир ояд , дар гулистонаши бунаам ва дар ин боб , китоб аз мазияти он имкон ба танагӣ науфтад .

و آن را «کشکول » نامیدم تا با نام همگن خود مطابق افتد. و از آنچه در «المخلاه » آورده بودم، چیزی در این مذکور نداشتم و پاره ای از صفحاتش را سپید نهادم که هرگاه نکته ای بعدها بخاطر آید، در گلستانش بنهم و در این باب، کتاب از مزیت آن امکان به تنگی نیفتد.

Ва ҳол ки « кашкул » пурбор шуд , чашми хешро дар гулистонҳояши сайри даҳу қареҳа ӣ хешро аз биркаҳояш сероби созу табъи хеш дар бустонҳояш сайр кун .

و حال که «کشکول » پربار شد، چشم خویش را در گلستانهایش سیر ده و قریحه ی خویش را از برکه هایش سیراب ساز و طبع خویش در بستانهایش سیر کن.

Ва фурӯъи ҳикматро аз ховаронаш баргир ва онро сахти озманд ва ҳарис бош ва бар сангини дилонаш арза макун ва ону ҳамтои дигарашро ҳмншинони тнҳоӣӣу мӯнисони замони андўҳмндӣу ёрони хилвату рафиқони сафару ҳамдамони ҳзргир .

و فروع حکمت را از خاورانش برگیر و آن را سخت آزمند و حریص باش و بر سنگین دلانش عرضه مکن و آن و همتای دیگرش را همنشینان تنهائی و مونسان زمان اندوهمندی و یاران خلوت و رفیقان سفر و همدمان حضرگیر.

Чаҳ ки ин ду ҳамсоягонии некӯкору афсонаи пардозонеи шаби зиндаи дору раҳраву устодону муаллимоне фурӯтананд бал бстонҳоӣӣанд ки шукуфаҳоашон тоза дамидаасту дӯшизагонӣ ки симоишони тозагӣ гулгун гаштау зиборўёнӣ ки зевари ҷамолашонро тамом пӯшидаанду нозанини сангдилоне дар ҷомаҳои шикваашон . Пас он дуро аз газанди нохўостороншони маҳфӯзи дору ҷуз ба ҳамзабонашони мспор . Байт :

چه که این دو همسایگانی نیکوکار و افسانه پردازانی شب زنده دار و رهرو و استادان و معلمانی فروتن اند بل بستانهائی اند که شکوفه هاشان تازه دمیده است و دوشیزگانی که سیمایشان تازگی گلگون گشته و زیبارویانی که زیور جمالشان را تمام پوشیده اند و نازنین سنگدلانی در جامه های شکوهشان. پس آن دو را از گزند ناخواستارانشان محفوظ دار و جز به همزبانشان مسپار. بیت:

Он кас ки донишро дар ихтиёри ҷоҳилон наад , табоҳаш сохтааст . Ва он ки мардумон дар хурро аз дониш монеъ шавад , ситам ривол дошта .

آن کس که دانش را در اختیار جاهلان نهد، تباهش ساخته است. و آن که مردمان در خور را از دانش مانع شود، ستم روال داشته.

Муфассирон дар баён « аёк наабду аёки нстъин » , дар замина ӣ ин ки чаро бо вуҷӯдӣ ки мақом , ҷой тавозуъаст ,у гӯянда . Як тан , ва бо ин ҳама навен ҷамъ дар он бакор рафтааст вуҷӯҳии мутаъаддид шимурдаанд .

مفسران در بیان «ایاک نعبد و ایاک نستعین »، در زمینه ی این که چرا با وجودی که مقام، جای تواضع است، و گوینده. یک تن، و با این همه نون جمع در آن بکار رفته است وجوهی متعدد شمرده اند.

Нектарин он вуҷӯҳ ҳамонаст ки эмоми розӣ дар « алтФсиролкбир » хеш овардааст бо ин ҳосил ки : дар шариъати мутаҳҳари мо омадааст ки агар касе колоӣӣ чандро дар як муомилаи бадӣгарии фурушад , ва сипас пора ӣ аз он колои маъюби даройад , муштарии рост ки муомиларо ҳамон гӯнаи бипазирад ва як ҷо рад кунад .

نیک ترین آن وجوه همان است که امام رازی در «التفسیرالکبیر» خویش آورده است با این حاصل که: در شریعت مطهر ما آمده است که اگر کسی کالائی چند را در یک معامله بدیگری فروشد، و سپس پاره ی از آن کالا معیوب درآید، مشتری راست که معامله را همان گونه بپذیرد و یک جا رد کند.

Ва наметавонад колои маъюбро пас диҳаду солимро бипазирад . Дар ин ҷо низ аз он рӯ ки банда , бандагӣ ӣ хешро ноқису маъюб ҳаме бинад . Онро ба тнҳоӣӣ ба ҳазрати борӣ арза намедорад .

و نمی تواند کالای معیوب را پس دهد و سالم را بپذیرد. در این جا نیز از آن رو که بنده، بندگی ی خویش را ناقص و معیوب همی بیند. آن را به تنهائی به حضرت باری عرضه نمی دارد.

Бали ибороти дигари бандагон аз ҷумлаи анбёءу авлиёъу солеҳонро ба он пайванд мекунаду ҳамаро як ҷо арза медорад . Бад-ӣни умед ки ибодати вай низ дар он байн мақбул уфтад . Чаро ки умуми он ибодот бетардид мардӯд намеуфтад .

بل عبارات دیگر بندگان از جمله انبیاء و اولیاء و صالحان را به آن پیوند می کند و همه را یک جا عرضه می دارد. بدین امید که عبادت وی نیز در آن بین مقبول افتد. چرا که عموم آن عبادات بی تردید مردود نمی افتد.

Ва чун пас додани маъюб ва пазируфтани солими муомила Эйаст ки парвардгори худ бандагонашро аз он наҳй кардааст , ва ин кори шоиста ӣ бузургвории ҳазрат борӣ нест , аз ин рӯи роҳии ҷуз пазируфтан маҷмӯ намемонад ки он худ муродаст .

و چون پس دادن معیوب و پذیرفتن سالم معامله ای است که پروردگار خود بندگانش را از آن نهی کرده است، و این کار شایسته ی بزرگواری حضرت باری نیست، از این رو راهی جز پذیرفتن مجموع نمی ماند که آن خود مراد است.

Аз соҳибдилии ҳикоят шудааст ки рӯзӣ ба ёрон мегуфт : агар байни вуруд ба биҳишт ва ду ракаат намоз гузордан мухайярам кунанд , ман он ду ракаати намозро барме гузинам .

از صاحبدلی حکایت شده است که روزی به یاران می گفت: اگر بین ورود به بهشت و دو رکعت نماز گزاردن مخیرم کنند، من آن دو رکعت نماز را برمی گزینم.

Прсидндш ки ин чигуна буд ? гуфт : аз он рӯ ки ман дар биҳишт ба ҳаззи хеш машғӯлам ва дар он ду ракаат ба гузордан ҳақ мавлоем . Ин дуро қиёс бо ҳам натавон .

پرسیدندش که این چگونه بود؟ گفت: از آن رو که من در بهشت به حظ خویش مشغول ام و در آن دو رکعت به گزاردن حق مولایم. این دو را قیاس با هم نتوان.

Дар « эҳё » омадааст ки яке шблиро бихоб дид . Ва аз ӯ пурсед : парвардгор бо ту чаҳ кард ? шблӣ посух гуфт : он сони маро ба ҳисоб гирифт ки сахт навмед шудам ва он ҳангоми маро дар бахшоиши хеши ғарқаи сохт .

در «احیا» آمده است که یکی شبلی را بخواب دید. و از او پرسید: پروردگار با تو چه کرد؟ شبلی پاسخ گفت: آن سان مرا به حساب گرفت که سخت نومید شدم و آن هنگام مرا در بخشایش خویش غرقه ساخت.

Яке аз соҳибдилон , соҳиби камолиро бихоб дид ва аз ҳолаш ҷӯё шуд , вай чунин хонд :

یکی از صاحبدلان، صاحب کمالی را بخواب دید و از حالش جویا شد، وی چنین خواند:

Аз мо ҳисоб хостанду сахт нек нагиристанд

از ما حساب خواستند و سخت نیک نگریستند

Сипас миннати нҳодндмон ва озодмон сохтанд .

سپس منت نهادندمان و آزادمان ساختند.

Табиати шоҳон чунинаст :

طبیعت شاهان چنین است:

Бо мамлукони меҳрбонӣ кардан

با مملوکان مهربانی کردن

Абдулмалики бен Марвонро ҳангоми марг , дида бргозрӣ афтод ки порчаро бар санги фурӯ май кӯфт . Гуфт : коши ман гозрӣ будаму хилофатро баръуҳда наме доштам .

عبدالملک بن مروان را هنگام مرگ، دیده برگازری افتاد که پارچه را بر سنگ فرو می کوفت. گفت: کاش من گازری بودم و خلافت را برعهده نمی داشتم.

Ин сухан бигӯаш « абўҳозм » расед . Гуфт : худоиро сипос ки онони ҳангоми марг , таманноӣ он мекунанд ки мо дар онем . Ва мо ҳангоми марги таманноӣ он намекунем ки онон даронанд .

این سخن بگوش «ابوحازم » رسید. گفت: خدای را سپاس که آنان هنگام مرگ، تمنای آن می کنند که ما در آنیم. و ما هنگام مرگ تمنای آن نمی کنیم که آنان درآنند.

Аз « мъозбни ҷабал » нақласт ки : рӯзӣ ба паёмбар гуфтам : маро ба корӣ роҳнмоӣӣ кун ки ба биҳишт гуселам кунад ва аз оташ даврам созад .

از «معاذبن جبل » نقل است که: روزی به پیامبر گفتم: مرا به کاری راهنمائی کن که به بهشت گسیلم کند و از آتش دورم سازد.

Паёмбар ( с ) гуфт : аз корӣ сахт пурседӣ ки танҳо бар касоне ки худованди барояшони осон сохтааст , осонаст , худоиро парастиш кун ва бо ӯ ширки мўрз .

پیامبر (ص) گفت: از کاری سخت پرسیدی که تنها بر کسانی که خداوند برایشان آسان ساخته است، آسان است، خدای را پرستش کن و با او شرک مورز.

Намозро барпо бидору закоти даҳу моҳи рамазон рӯза бидору каъбаро зиёрат кун . Сипас фармуд : оё дарҳои хайрро бтўи намоёнам ?

نماز را برپا بدار و زکات ده و ماه رمضان روزه بدار و کعبه را زیارت کن. سپس فرمود: آیا درهای خیر را بتو نمایانم؟

Гуфтам : балӣ эй паёмбари худо . Сипас фармуд : рӯза биҳиштасту садақа - ҳамчунон ки оби оташро - хаторо хомӯш месозаду намози одамӣ дар дили шаб , шиор солеҳонаст .

گفتم: بلی ای پیامبر خدا. سپس فرمود: روزه بهشت است و صدقه - همچنان که آب آتش را - خطا را خاموش میسازد و نماز آدمی در دل شب، شعار صالحان است.

Ва саранҷоми ин ояро таловат кард : « ттҷои фии ҷнўбҳми ани алмзоҷъ . . . То ба интиҳояш расед . Сипас гуфт : оё туро ба сарҳама ӣ корҳоу поя ӣ аслии он ва аълотар нуқтааш раҳ бинмоем ? гуфтам : балӣ , фармуд : сари ҳама ӣ корҳо исломасту поя ӣ асляши намоз ва аълотар нуқтааш ҷиҳодаст .

و سرانجام این آیه را تلاوت کرد: «تتجا فی جنوبهم عن المضاجع . . . تا به انتهایش رسید. سپس گفت: آیا ترا به سرهمه ی کارها و پایه ی اصلی آن و اعلی تر نقطه اش ره بنمایم؟ گفتم: بلی، فرمود: سر همه ی کارها اسلام است و پایه ی اصلیش نماز و اعلی تر نقطه اش جهاد است.

Сипас пурсед : оё милоки ин ҳар серо бар ту бинмоем ? гуфтам : балӣ . Дар ҳоле ки бзбонш ишора мекард , гуфт : худро аз ин нигоҳи дор . Гуфтам эй паёмбари худо : магари мо бобати суханонмон низ муохза мешавем ? фармуд :

سپس پرسید: آیا ملاک این هر سه را بر تو بنمایم؟ گفتم: بلی. در حالی که بزبانش اشاره می کرد، گفت: خود را از این نگاه دار. گفتم ای پیامبر خدا: مگر ما بابت سخنانمان نیز مواخذه می شویم؟ فرمود:

Модар ба азоят биншинад маоз ! оё мардумони ҷузи бсбби забонашон бо сӯрат ба оташ меуфтанд ?

مادر به عزایت بنشیند معاذ! آیا مردمان جز بسبب زبانشان با صورت به آتش می افتند؟

Зоҳидӣ гуфтааст : намози сӣ солиро ки дар сафи аввали намозгузорон баҷо оварда будам , ногузир , бқзо иъода кардам . Чаро ки рӯзӣ , бсббӣ дайр кардаму ҷоӣӣ дар саф аввал наёфтам .

زاهدی گفته است: نماز سی سالی را که در صف اول نمازگزاران بجا آورده بودم، ناگزیر، بقضا اعاده کردم. چرا که روزی، بسببی دیر کردم و جائی در صف اول نیافتم.

Ва ҳангомӣ ки дар сафи дувуми истодам , дидам ки аз мардумон аз ин бобат ки ба саф аввал нарасидаам , шармсораму дубораи бсФи аввал пешӣ гирифтам ва донистам ки тамом намозҳоем бад-ӣни риё олӯда бӯдааст ки худро бамурдам бнмоёнм ва аз ин ки эшон бибинанд дар кори хайр бар дигарон пешам , лиззат барам .

و هنگامی که در صف دوم ایستادم، دیدم که از مردمان از این بابت که به صف اول نرسیده ام، شرمسارم و دوباره بصف اول پیشی گرفتم و دانستم که تمام نمازهایم بدین ریا آلوده بوده است که خود را بمردم بنمایانم و از این که ایشان ببینند در کار خیر بر دیگران پیش ام، لذت برم.

Яке аз номварон гуфтааст : азлат бидӯни айни илм зулатаст ва бидӯни зоҳидии зуҳд , иллат .

یکی از ناموران گفته است: عزلت بدون عین علم زلت است و بدون زاهدی زهد، علت.

Бузургмеҳри рост ки : душманон бисёр бо ман ситез кардаанд . Аммо ҳеҷ якро душмантар аз нафас хеш наёфтам . Бо далерону дарандагони дроўихтм .

بزرگمهر راست که: دشمنان بسیار با من ستیز کرده اند. اما هیچ یک را دشمن تر از نفس خویش نیافتم. با دلیران و درندگان درآویختم.

Аммо ҳеҷ каси ҷуз ҳам нишин бад бар ман ғолиб наомад , нектарин чизҳоро хӯрдам ва бо нкўрўён даромехтам . Аммо ҳеҷ чизро лиззати бахштар аз офият наёфтам .

اما هیچ کس جز هم نشین بد بر من غالب نیامد، نیک ترین چیزها را خوردم و با نکورویان درآمیختم. اما هیچ چیز را لذت بخش تر از عافیت نیافتم.

Сабр зард хӯрдаму ҷуръа ӣ талх нӯшедам , аммо ҳеҷ чизро талхтар аз фоқа наёфтам . Бо ҳамгинони дроўихтм ва бо далерон ситеза кардам , аммо ҳеҷ касро чиратар аз зан салита наёфтам .

صبر زرد خوردم و جرعه ی تلخ نوشیدم، اما هیچ چیز را تلخ تر از فاقه نیافتم. با همگنان درآویختم و با دلیران ستیزه کردم، اما هیچ کس را چیره تر از زن سلیطه نیافتم.

Тир хӯрдаму снгборони гаштам , аммо ҳеҷ чизро сахттар аз сухани ногуворӣ ки аз даҳони ҳақ ҷўӣӣ барояд , наёфтам . Амволу гниҷаҳҳои бисёр садақа додам , аммо ҳеҷ садақаеро нофеътар аз ҳидоят гумроҳон наёфтам . Наздикии подшоҳону бахшишҳошон хўшнўдм кард аммо , ҳеҷ чизро ба аз халосӣ аз эшон наёфтам .

تیر خوردم و سنگباران گشتم، اما هیچ چیز را سخت تر از سخن ناگواری که از دهان حق جوئی برآید، نیافتم. اموال و گنیجه های بسیار صدقه دادم، اما هیچ صدقه ای را نافع تر از هدایت گمراهان نیافتم. نزدیکی پادشاهان و بخششهاشان خوشنودم کرد اما، هیچ چیز را به از خلاصی از ایشان نیافتم.

Дар нуқоти даври афтода ӣ сарзамини ҳинд , расми чунин ҷорӣаст ки ҳар сад соли як бор , бсоли нав , ҷашнии бузург барпо мешавад ,у мардумони шаҳр аз кучаку бузургу перу ҷавони ҳама , ба даштии хориҷи шаҳр май раванд ки дар он ҷои сангӣ бузург барпост .

در نقاط دور افتاده ی سرزمین هند، رسم چنین جاری است که هر صد سال یک بار، بسال نو، جشنی بزرگ برپا می شود، و مردمان شهر از کوچک و بزرگ و پیر و جوان همه، به دشتی خارج شهر می روند که در آن جا سنگی بزرگ برپاست.

Сипас ҷорчёни шоҳии ҷор ҳаме зананд ки танҳо касе бар ин санг бар шавад ки иди қарни пешро дида бошад . Ва гоҳ шавад ки перии нотавону кӯр ё перзании зишт ки аз фарт куҳулат меларзад , пеш оянд ва бар санг фароз шаванд . Ва гоҳи як тан пеш ояду гоҳи ҳеҷ кас .

سپس جارچیان شاهی جار همی زنند که تنها کسی بر این سنگ بر شود که عید قرن پیش را دیده باشد. و گاه شود که پیری ناتوان و کور یا پیرزنی زشت که از فرط کهولت می لرزد، پیش آیند و بر سنگ فراز شوند. و گاه یک تن پیش آید و گاه هیچ کس.

Чаҳ шавад ки он қарн , тамомии абнои хешро аз миён барда бошад . Аммо касе ки бар он санг барме шавад , бо баландтарӣни сдоӣӣ ки метавонад , Нидоӣ дар медиҳад ки ман дар иди гузашта , кӯдакӣ будаму подшоҳи он рӯзгори фалони касу вазири фалону қозии баҳмон буд .

چه شود که آن قرن، تمامی ابنای خویش را از میان برده باشد. اما کسی که بر آن سنگ برمی شود، با بلندترین صدائی که می تواند، ندای در می دهد که من در عید گذشته، کودکی بودم و پادشاه آن روزگار فلان کس و وزیر فلان و قاضی بهمان بود.

Ва сипас ёдӣ аз мардумони гузашта ӣ он қарн Бамён меоварад ки чигуна Осиёи марг хирадашон кардаасту балоёи чисон аз майонишон барда ва чигуна зери табақоти хок хуфтаанд .

و سپس یادی از مردمان گذشته ی آن قرن بمیان می آورد که چگونه آسیای مرگ خردشان کرده است و بلایا چسان از میانشان برده و چگونه زیر طبقات خاک خفته اند.

Сипас хатибии бармеи хезаду мардумонро мавъиза мекунаду маргро ёдоваришон мекунаду ғурури дунёроу бозии рӯзгорро бо аҳли хеш .

سپس خطیبی برمی خیزد و مردمان را موعظه می کند و مرگ را یادآوریشان می کند و غرور دنیا را و بازی روزگار را با اهل خویش.

Дар он рӯз , гиристану ёди маргу таассуф бар гуноҳкорӣу ғифлат аз гузашти умр бисёр мешавад . Сипас ҳамагӣ тавба кунанд ва садақа диҳанд .

در آن روز، گریستن و یاد مرگ و تاسف بر گناهکاری و غفلت از گذشت عمر بسیار می شود. سپس همگی توبه کنند و صدقه دهند.

Низ назд онон расмаст ки ҳар гоҳи шоҳӣ аз шоҳонишон мерад , вайро дар кафанаш мениҳанд ва бар гардӯнае ҳаме гузорандаш . Бидон гӯна ки мӯии сараш бар замин басоед .

نیز نزد آنان رسم است که هر گاه شاهی از شاهانشان میرد، وی را در کفنش می نهند و بر گردونه ای همی گذارندش. بدان گونه که موی سرش بر زمین بساید.

Ва дар паии мураккаб , перии ҷорўӣии бадаст ҳаме ояд ки бо он хокиро ки бар мӯӣ вай мемонад , мезадойад ва мегуяд : эй бехабарон ибрат гиред ! ваҳои мағрурону гунаҳи корони домани ҷиддият бар камар устувор кунед ! чаро ки ин фалон , подшон шумост .

و در پی مرکب، پیری جاروئی بدست همی آید که با آن خاکی را که بر موی وی می ماند، می زداید و می گوید: ای بی خبران عبرت گیرید! وهای مغروران و گنه کاران دامن جدیت بر کمر استوار کنید! چرا که این فلان، پادشان شماست.

Бингаред ки замонаи пас аз он ҳамаи иззату ҷоҳ бо вай чаҳ кардааст . Ва ҳамин гӯна дар пай ӯ мунодӣ мекунад то тамомии кӯчаи хиёбонҳоро бигардад . Сипас вайро дар гӯраш мениҳанд . Ин расм , ҳангоми марг ҳар подшоҳӣ дар он диёр , маъмӯласт .

بنگرید که زمانه پس از آن همه عزت و جاه با وی چه کرده است. و همین گونه در پی او منادی می کند تا تمامی کوچه خیابانها را بگردد. سپس وی را در گورش می نهند. این رسم، هنگام مرگ هر پادشاهی در آن دیار، معمول است.

Яке аз бузургони рост ки : ҳар гоҳи нафаси ту , дар ончии фурмонаш май диҳӣ , фармонати набард , дар ончӣ ӯ бидон муштоқаст , фурмонаш мабар .

یکی از بزرگان راست که : هر گاه نفس تو، در آنچه فرمانش می دهی، فرمانت نبرد، در آنچه او بدان مشتاق است، فرمانش مبر.

Яке аз абдоли рост ки : ба сӯии мағриби табибиро дидам ки марӣзон дар пеши рӯ , дирамонишонро васф ҳаме гуфт : пеш рафтам ва гуфтам , худоят биёмурзод маро низ дармон кун .

یکی از ابدال راست که: به سوی مغرب طبیبی را دیدم که مریضان در پیش رو، درمانشان را وصف همی گفت: پیش رفتم و گفتم، خدایت بیامرزاد مرا نیز درمان کن.

Соъатӣ дар ман нагирист ва сипас гуфт : арақи фақру барги бурдбориро бо ҳлилаҳ ӣ фурӯтанӣ гирд куну ҳамаро дар зарф яқин бигзору оби хашят дар он резу оташи ғами зераш равшан кун .

ساعتی در من نگریست و سپس گفت: عرق فقر و برگ بردباری را با هلیله ی فروتنی گرد کن و همه را در ظرف یقین بگذار و آب خشیت در آن ریز و آتش غم زیرش روشن کن.

Сипас бо софии муроқибат дар ҷоми ризояши бполоӣ . Ва онро бо ҷуръа ӣ таваккул биомез ва бо даст сидқ бигираш ва дар суроҳе истиғфораш бануш . Пас аз он ба оби зуҳд мзмзаҳ кун ва худро аз озу тамаъ маҳфӯз бидор . Аншоءи аллоҳи худованд шифоят диҳад .

سپس با صافی مراقبت در جام رضایش بپالای. و آن را با جرعه ی توکل بیامیز و با دست صدق بگیرش و در صراحی استغفارش بنوش. پس از آن به آب زهد مزمزه کن و خود را از آز و طمع محفوظ بدار. انشاء الله خداوند شفایت دهد.

Базмона , ғурури дунёи вайро бстизаҳ ва рақобат хон

بزمانه، غرور دنیا وی را بستیزه و رقابت خوان

Чаро ки авҷ бе ниёзии дунё ба фақр мунтаҳӣ хоҳад шуд

چرا که اوج بی نیازی دنیا به فقر منتهی خواهد شد

Ва аммо ба ҷаҳон чунон киштии ншстгоним

و اما به جهان چونان کشتی نشستگانیم

Ки мепиндорем сокинем аммо , замона дирангмон наме диҳад

که می پنداریم ساکنیم اما، زمانه درنگمان نمی دهد

Зоҳидӣ гуфт : рӯзӣ бгўрстон рафтаму буҳлулро дар он ҷо дидам . Пурсидамаши ӣнҷо чаҳ мекунӣ ? гуфт : бо мардумонеи ҳамнишинӣ ҳаме кунам ки озорам намедиҳанд , агар аз уқбо ғофил шавам ёдоварем мекунанд , ва агар ғоиб шавам ғибтн намекунанд .

زاهدی گفت: روزی بگورستان رفتم و بهلول را در آن جا دیدم. پرسیدمش اینجا چه میکنی؟ گفت: با مردمانی همنشینی همی کنم که آزارم نمی دهند، اگر از عقبی غافل شوم یادآوریم می کنند، و اگر غایب شوم غیبتن نمی کنند.

Маҷнӯниро ки аз гӯристон меомад , пурседанд : аз куҷо май оӣӣ ? гуфт : аз назд ин қофилаи фурӯди омада . Гуфтанд : аз эшон чаҳ пурседӣ ? гуфт : пурсидамашон кӣ бароаи афтода ? гуфтанд : он гоҳ ки шумо пеш омадед .

مجنونی را که از گورستان می آمد، پرسیدند: از کجا می آئی؟ گفت: از نزد این قافله فرود آمده. گفتند: از ایشان چه پرسیدی؟ گفت: پرسیدمشان کی براه افتاده؟ گفتند: آن گاه که شما پیش آمدید.

Соҳиб камолӣ мегуфт : он гоҳ ки май байнами шаб дар пешаст , ба худ мегӯям бо парвардгор танҳо хоҳам монад . Ва он гоҳ ки май байнами субҳдам наздикаст , аз фарти нохўшнўдии дидори касоне ки маро аз худованд боз медоранд , андӯҳнок мешавам .

صاحب کمالی می گفت: آن گاه که می بینم شب در پیش است، به خود می گویم با پروردگار تنها خواهم ماند. و آن گاه که می بینم صبحدم نزدیک است، از فرط ناخوشنودی دیدار کسانی که مرا از خداوند باز میدارند، اندوهناک می شوم.

Ҳирами бен ҳён гуфт : бензади Увайс қарнӣ шудам . Аз ман пурсед : чаҳ чизи туро бдинҷо оварад ? гуфтам : аз ин рӯ омадаам ки ба ту ороми гирам . Гуфт : ман ҳаргиз касеро надидаам ки парвардгорашро бишносаду бадӣгарӣ ором гирад .

هرم بن حیان گفت: بنزد اویس قرنی شدم. از من پرسید: چه چیز ترا بدینجا آورد؟ گفتم: از این رو آمده ام که به تو آرام گیرم. گفت: من هرگز کسی را ندیده ام که پروردگارش را بشناسد و بدیگری آرام گیرد.

Шайхи аттор - хдўнди хоки вайро ба хушнӯдии худ атрогин кунод -ро дар « мантиқи алтир » омадааст :

شیخ عطار - خدوند خاک وی را به خشنودی خود عطرآگین کناد - را در «منطق الطیر» آمده است: