Поки бозами орзӯии дили нмидонм ки чист

پاک بازم آرزوی دل نمیدانم که چیست

Ин ки мардуми васли мигўинд , ҳайронам ки чист

این که مردم وصل میگویند، حیرانم که چیست

Абусаҳли сълўкӣ сӯфӣ гуфтааст : он кас ки пеш аз ҳангом садр нишинад , худ мӯҷиби хории хеш шудааст . Низ гуфтааст : касе ки орзӯманди ҳоле чун ҳол дардмандонаст , по аз гилӣми худ бурун ниҳодааст .

ابوسهل صعلوکی صوفی گفته است: آن کس که پیش از هنگام صدر نشیند، خود موجب خواری خویش شده است. نیز گفته است: کسی که آرزومند حالی چون حال دردمندان است، پا از گلیم خود برون نهاده است.

Яке аз бузургон сӯфия гуфтааст : тасаввуфи иллатӣ чун сарсомаст ки оғозаш ҳазёнасту пойонаши оромиш . Низ агар тавонад , одамиро гунг кунад .

یکی از بزرگان صوفیه گفته است: تصوف علتی چون سرسام است که آغازش هذیان است و پایانش آرامش. نیز اگر تواند، آدمی را گنگ کند.

Шайхи ориф , мҷдолдин Бағдодӣ гуфт : замонии паёмбар ( с )ро бихоб дидаму пурсидам : эй паёмбари бӯи алии синоро чаҳ мигўӣӣ ? фармуд : мардӣ буд ки мехост биўостаҳ ӣ мо ба худо расад . Даст ҳиҷобаш кардем ва ба оташ афтод .

شیخ عارف، مجدالدین بغدادی گفت: زمانی پیامبر (ص) را بخواب دیدم و پرسیدم: ای پیامبر بو علی سینا را چه میگوئی؟ فرمود: مردی بود که میخواست بیواسطه ی ما به خدا رسد. دست حجابش کردیم و به آتش افتاد.

Гар касб камол мекунӣ , мегузарад

گر کسب کمال می کنی، میگذرد

Вари фикр маҳол мекунӣ , мегузарад

ور فکر محال می کنی، میگذرد

Дунёи ҳамаи сари басар хаёласт хаёл

دنیا همه سر بسر خیال است خیال

Ҳар навъ хаёл мекунӣ мегузарад

هر نوع خیال می کنی میگذرد

Ҳар чанд шаби озурдатар аз кӯии тўоим

هر چند شب آزرده تر از کوی توایم

Пеш аз ҳамаи каси рӯз дигар сӯии тўоим

پیش از همه کس روز دگر سوی توایم

Ҷон ба бӯсӣ мехирад он шаҳриёр

جان به بوسی میخرد آن شهریار

Муждае ушшоқи осони гашти кор

مژده ای عشاق آسان گشت کار

Абзлўои арўоҳкм ё ошиқин

ابذلوا ارواحکم یا عاشقین

Ани ткўнўоФии ҳўонои содиқин

ان تکونوافی هوانا صادقین

Дар ҷавонӣ кун нисори дӯсти ҷон

در جوانی کن نثار دوست جان

Рӯ « ъўони байни злк »ро бихон

رو «عوان بین ذلک » را بخوان

Пер чун гаштии гарон ҷонӣ макун

پیر چون گشتی گران جانی مکن

Гӯсфанди пер қурбонӣ макун

گوسفند پیر قربانی مکن

Ҳар ки дар аввал насозад ҷони нисор

هر که در اول نسازد جان نثار

Ҷон диҳад охир ба дарди интизор

جان دهد آخر به درد انتظار

Аз бас ки шикастам ва бибастам тавба

از بس که شکستم و ببستم توبه

Фарёд ҳаме кунад зи дастами тавба

فریاد همی کند ز دستم توبه

Дируз ба тавбае шикастами соғар

دیروز به توبه ای شکستم ساغر

Имрӯзи бсоғрии шикастами тавба

امروز بساغری شکستم توبه

Аз ҳар чаҳ на аз баҳр ту кардам , тавба

از هر چه نه از بهر تو کردم، توبه

Вар беғамӣ хӯрам , аз он ғами тавба

ور بی تو غمی خورم، از آن غم توبه

Ва он низ ки баъд аз ин барои ту кунам

و آن نیز که بعد از این برای تو کنم

Гар беҳтар аз он тавон , аз онҳами тавба

گر بهتر از آن توان، از آنهم توبه

Дорам длкӣ ғамин биёмурз ва мапурс

دارم دلکی غمین بیامرز و مپرس

Сад воқеа дар камӣн биёмурз ва мапурс

صد واقعه در کمین بیامرز و مپرس

Шарманда шавам агар бипурсӣ амалам

شرمنده شوم اگر بپرسی عملم

эй акрам акрамин биёмурз ва мапурс

ای اکرم اکرمین بیامرز و مپرس

Дар роҳи ягонагӣ на куфраст ва на дайн

در راه یگانگی نه کفر است و نه دین

Як гоми зхўди бурун на ва роҳ бибин

یک گام زخود برون نه و راه ببین

эй ҷони ҷаҳон , ту роҳ ислом гузин

ای جان جهان، تو راه اسلام گزین

Бо Марсейа нишин ва бо худ манишин

با مارسیه نشین و با خود منشین

Ман нагӯям зин тариқ омад мурод

من نگویم زین طریق آمد مراد

Май тапам то аз куҷо хоҳад кушод

می تپم تا از کجا خواهد گشاد

Сари бурӣдаи мурғ ҳар сӯ ме тапад

سر بریده مرغ هر سو می تپد

То кадомин сӯ диҳад ҷон аз ҷасад

تا کدامین سو دهد جان از جسد

Мурданати андари риёзат зиндагӣ аст

مردنت اندر ریاضت زندگی است

Ранҷи ин тани рӯҳро пояндагӣ аст

رنج این تن روح را پایندگی است

Ҳони риёзатро бҷони шӯи муштарӣ

هان ریاضت را بجان شو مشتری

Чун супурдии тан ба хизмати ҷони барӣ

چون سپردی تن به خدمت جان بری

Ҳар гарониро Касали худ аз тан аст

هر گرانی را کسل خود از تن است

Ҷони зхФти дон ки дар паридан аст

جان زخفت دان که در پریدن است

Ман здидгии луқмае бндўхтм

من زدیدگی لقمه ای بندوختم

Каф сияҳ кардам даҳонро сӯхтам

کف سیه کردم دهان را سوختم

Юсуфам дар ҳабси ту эй шаҳи нишон

یوسفم در حبس تو ای شه نشان

Ҳин ту аз даст занонам вораҳон

هین تو از دست زنانم وارهان

Зории Юсуфи шинав эй шаҳриёр

زاری یوسف شنو ای شهریار

ё бар он ёқӯби бедили раҳми ор

یا بر آن یعقوب بیدل رحم آر

Нола аз ихвон кунам ё аз забон

ناله از اخوان کنم یا از زبان

Даври афтодам чун одам аз ҷинон

دور افتادم چون آدم از جنان

эй азизи Миср ва дар паймони дуруст

ای عزیز مصر و در پیمان درست

Юсуфи мазлӯм дар зиндони тест

یوسف مظلوم در زندان تست

Дар халос ӯ яке хобӣ бибин

در خلاص او یکی خوابی ببین

Зуди валлоҳи иҳби алмҳснин

زود والله یحب المحسنین

Ҷони шӯ ва аз роҳи ҷон , ҷонро шинос

جان شو و از راه جان، جان را شناس

Ёри бениши шӯ на фарзанди қиёс

یار بینش شو نه فرزند قیاس

Музд муздурон намемонад бакор

مزد مزدوران نمی ماند بکار

Кони арзи вена ҷавҳарасту пойдор

کان عرض وین جوهر است و پایدار

Сари ғайби онро сазад омухтан

سر غیب آن را سزد آموختن

Кӯи згФтн лаб тавонад духтан

کو زگفتن لب تواند دوختن

Ҷӯши нутқ аз дили нишон дӯстӣ аст

جوش نطق از دل نشان دوستی است

Бастагии нутқ аз беулфатӣ аст

بستگی نطق از بی الفتی است

Дил ки дилбар дид кӣ монад турш

دل که دلبر دید کی ماند ترش

Булбулӣ гул дид кӣ монад хамаш

بلبلی گل دید کی ماند خمش

Лавҳ маҳфӯзаст пешонии ёр

لوح محفوظ است پیشانی یار

Рози кўнинти намояди ошкор

راز کونینت نماید آشکار

Панҷ вақти андари намозати раҳнамӯн

پنج وقت اندر نمازت رهنمون

Ошиқонро фии слўаҳи доӣмўн

عاشقان را فی صلوه دائمون

На зи панҷ ором гирад он хумор

نه ز پنج آرام گیرد آن خمار

Ки дар он срҳости неи панҷсад ҳазор

که در آن سرهاست نی پانصد هزار

Нест зрғбои миёни ошиқон

نیست زرغبا میان عاشقان

Сахт мстсқӣаст ҷони ошиқон

سخت مستسقی است جان عاشقان

Дар дили ошиқи биҷуз маъшӯқ нест

در دل عاشق بجز معشوق نیست

Дар майонишон Форқ ва мФрўқ нест

در میانشان فارق و مفروق نیست

Дил кард басии нигоҳ дар дафтари ишқ

دل کرد بسی نگاه در دفتر عشق

Ҷуз рӯат надид ҳеҷ рӯ дар хури ишқ

جز روت ندید هیچ رو در خور عشق

Чандон ки рахти ҳасан наад бар сари ҳасан

چندان که رخت حسن نهد بر سر حسن

Шӯридаи дилами ишқ наад бар сари ишқ

شوریده دلم عشق نهد بر سر عشق

Афтодаи ҳикоятӣ дар афвоҳ

افتاده حکایتی در افواه

Коиинаҳ сиёҳ гардад аз оҳ

کایینه سیاه گردد از آه

Ин турфа ки оҳи субҳгоҳӣ

این طرفه که آه صبحگاهی

Зоиинаҳ ӣ дили баради сиёҳӣ

زآیینه ی دل برد سیاهی

эй нафаси дамии мутӣъ фармон нашудӣ

ای نفس دمی مطیع فرمان نشدی

Ваз карда ӣ хештан пушаймон нашудӣ

وز کرده ی خویشتن پشیمان نشدی

Сӯфӣу фақиҳу зоҳиду донишманд

صوفی و فقیه و زاهد و دانشمند

Ин ҷумла шудӣ вале мусулмон нашудӣ

این جمله شدی ولی مسلمان نشدی

Гӯш бибинӣу даст аз туранҷ бишносӣ

گرَش ببینی و دست از ترنج بشناسی

Раво буд ки маломат кунӣ Зулайхо ро

روا بود که ملامت کنی زلیخا را

Ҳангомӣ ки Лайлии рух дар ниқоб хок кашид , маҷнӯн ба қабӣла ӣ вай омаду нишон аз гӯраши хост . Касе нанамудаш . Бароа афтоду баҳри гӯрӣ ки мегузашт , муштӣ аз хокаш мебуиед , то он ки хоки гӯри вайро буиед ва онро шинохт ва чунин сурӯд :

هنگامی که لیلی رخ در نقاب خاک کشید، مجنون به قبیله ی وی آمد و نشان از گورش خواست. کسی ننمودش. براه افتاد و بهر گوری که میگذشت، مشتی از خاکش می بویید، تا آن که خاک گور وی را بویید و آن را شناخت و چنین سرود:

Мехостанд гӯри вайро аз ошиқ пинҳон кунанд , аммо буии хуши турбаташи нишон аз гӯр ӯ дод .

میخواستند گور وی را از عاشق پنهان کنند، اما بوی خوش تربتش نشان از گور او داد.

Ва он қадари ин байтро такрор кард ки ҷон бидод ва дар канори вай бхокш супурданд .

و آن قدر این بیت را تکرار کرد که جان بداد و در کنار وی بخاکش سپردند.

Зании араб бар гӯри падари хеши истод ва гуфт : эй падар , ивази фиқдони ту назд худосту усва ӣ мусӣбатати паёмбар . Сипас гуфт : парвардгоро , банда ӣ хешро ки аз тӯша ӣ охирати дастӣ тиҳӣ дорад ,у фаррошии пуршарар , ва аз ончӣ дар даст бандагонаст бениёзаст ва бидонча дар дасти ттсти ниёзманд , назд худ фурӯдор .

زنی عرب بر گور پدر خویش ایستاد و گفت: ای پدر، عوض فقدان تو نزد خداست و اسوه ی مصیبتت پیامبر. سپس گفت: پروردگارا، بنده ی خویش را که از توشه ی آخرت دستی تهی دارد، و فراشی پرشرر، و از آنچه در دست بندگان است بی نیاز است و بدانچه در دست تتست نیازمند، نزد خود فرودار.

Ту танҳо парвардгорӣ ҳастӣ ки орзӯмандон бар дарат фурӯд оянду тиҳии дастон ба фазлат тавонгар шаванду гунаҳи корон дар вусъати раҳматат ором гиранд .

تو تنها پروردگاری هستی که آرزومندان بر درت فرود آیند و تهی دستان به فضلت توانگر شوند و گنه کاران در وسعت رحمتت آرام گیرند.

Парвардгоро ! бигзор мо ҳзрӣ ки ӯ аз ту ҳаме гирад , раҳмати ту буд ,у фаррошӣ ки месетанд , биҳишти ту буд . . . Сипас бигиристу бароа хеш рафт .

پروردگارا! بگذار ما حضری که او از تو همی گیرد، رحمت تو بود، و فراشی که می ستاند، بهشت تو بود . . . سپس بگریست و براه خویش رفت.

Ин дағали дӯстон ки май бинӣ

این دغل دوستان که می بینی

Магасонанд гирди ширинӣ

مگسان اند گرد شیرینی

То таомӣ ки ҳаст минўшнд

تا طعامی که هست مینوشند

Ҳамчуи занбӯр бар ту ме ҷӯшанд

همچو زنبور بر تو می جوشند

То ба рӯзӣ ки даҳ хароб шавад

تا به روزی که ده خراب شود

Кӣса чун коса ӣ рубоб шавад

کیسه چون کاسه ی رباب شود

Тарк суҳбат кунанду дилдорӣ

ترک صحبت کنند و دلداری

Дӯстӣ худ набӯд пиндорӣ

دوستی خود نبود پنداری

Бори дигар ки бахт боз ояд

بار دیگر که بخت باز آید

Комронии з дар фароз ояд

کامرانی ز در فراز آید

Дуғ бое бпз ки аз чапу рост

دوغ بایی بپز که از چپ و راست

Дар вай уфтанд чун магас дар мост

در وی افتند چون مگس در ماست

Рост гӯям сегон бозоранд

راست گویم سگان بازارند

Костхўон аз ту дӯст тар доранд

کاستخوان از تو دوست تر دارند

Кам гурез аз ширўи аждарҳои нар

کم گریز از شیرو اژدرهای نر

Зошноён эй бародари алҳзр

زآشنایان ای برادر الحذر

эй камон ва тирҳо бар сохта

ای کمان و تیرها بر ساخته

Сайди наздик ва ту дўрондохтаҳ

صید نزدیک و تو دورانداخته

Ончӣ ҳақаст ақрб аз ҳабли алўрид

آنچه حق است اقرب از حبل الورید

Ту фиканда тири фикратро бъбд

تو فکنده تیر فکرت را بعبد

Ҳар ки даври андозтар ӯ давртар

هر که دور اندازتر او دورتر

Вази чунин ганҷӣ буд маҳҷӯртар

وز چنین گنجی بود مهجورتر

Фалсафии худро дар андеша бикушт

فلسفی خود را در اندیشه بکشت

Гӯи бадв , кӯро сӯй ганҷаст пушт

گو بدو، کو را سوی گنج است پشت

ҶоҳдўоФино бигуфт он шаҳриёр

جاهدوافینا بگفت آن شهریار

Ҷоҳдўоъно нагуфт эй бе қарор

جاهدواعنا نگفت ای بی قرار

эй басои илму зкоўоту Фтн

ای بسا علم و ذکاوات و فطن

Гашта раҳравро чу ғӯлу роҳзан

گشته رهرو را چو غول و راهزن

Дар гузар аз фазл ва аз ҷилдӣу фан

در گذر از فضل و از جلدی و فن

Кӯ зхдмт дораду халқи ҳасан

کو زخدمت دارد و خلق حسن

Баҳр он оварад холиқмони бурун

بهر آن آورد خالقمان برون

Мо хилқати алонси алоиъбдўн

ما خلقت الانس الایعبدون

Кофи куфр эй дили баҳақи алмърФаҳ

کاف کفر ای دل بحق المعرفه

Хўштрм ояд зФои фалсафа

خوشترم آید زفای فلسفه

Зонкаҳи ин илми лазиҷ чун раҳ занад

زآنکه این علم لزج چون ره زند

Бештар бар мардум огаҳ занад

بیشتر بر مردم آگه زند

Ҳар ки набӯд мубталои моҳрӯӣ

هر که نبود مبتلای ماهروی

Ном ӯ аз лавҳ инсонӣ бишӯй

نام او از لوح انسانی بشوی

Дил ки фориғ бошад аз меҳр батон

دل که فارغ باشد از مهر بتان

Лата ӣ ҳайзӣ ба хӯни оғиштаи дон

لته ی حیضی به خون آغشته دان

Сина ӣ фориғи зи меҳри глрхон

سینه ی فارغ ز مهر گلرخان

Куҳна анбонӣаст пар аз устихон

کهنه انبانی است پر از استخوان

Кули ман лами иъшқи алўҷаҳи алҳсн

کل من لم یعشق الوجه الحسن

Қурби алрҳли илайҳу алрсн

قرب الرحل الیه و الرسن

Яъне он касро ки набӯд ишқи ёр

یعنی آن کس را که نبود عشق یار

Баҳр ӯ полон ва афсорӣ биор

بهر او پالان و افساری بیار

Пайваста змн кашида домани дил ту аст

پیوسته زمن کشیده دامن دل تو است

Фориғи змни сӯхтаи хирмани дили тўост

فارغ زمن سوخته خرمن دل تواست

Гар умри вФокнд , ман аз ту дили хеш

گر عمر وفاکند، من از تو دل خویش

Фориғтар аз он кунам ки аз ман дил ту аст

فارغتر از آن کنم که از من دل تو است

эй рӯй ту фирдавси барин дили ман

ای روی تو فردوس برین دل من

Рӯзону шубон , ғамати қарини дили ман

روزان و شبان، غمت قرین دل من

Гуфтам магар аз даст ғамат бигурезам

گفتم مگر از دست غمت بگریزم

Ишқ ту гирифт остини дили ман

عشق تو گرفت آستین دل من

Худоёраши бод , маҳори хяш дар кафш чаҳ зебост

خدایارش باد، مهار خیش در کفش چه زیباست

Гўӣии ситора ӣ Зуҳрааст ки чанд гомии пеш аз ӯ саври чашми бароаи тулӯъ сунбулааст .

گوئی ستاره ی زهره است که چند گامی پیش از او ثور چشم براه طلوع سنبله است.

Давлат агар давлат ҷамшедӣ аст

دولت اگر دولت جمشیدی است

Мӯии сифеди оят навмидӣ аст

موی سفید آیت نومیدی است

Субҳи баромад чаҳ шӯии масти хоб ?

صبح برآمد چه شوی مست خواب؟

Каз сари девори гузашти офтоб

کز سر دیوار گذشت آفتاب

Рафт ҷонӣ ба тағофули басар

رفت جانی به تغافل بسر

Ҷой дареғаст , дареғӣ бихӯр

جای دریغ است، دریغی بخور

Гум шудае ҳар ки чу Юсуф буд

گم شده ای هر که چو یوسف بود

Гум шуданаши ҷои таассуф буд

گم شدنش جای تاسف بود

Фориғӣ аз қадари ҷавонӣ ки чист

فارغی از قدر جوانی که چیست

То нашӯй пер ндонӣ ки чист

تا نشوی پیر ندانی که چیست

Гарчи ҷавонии ҳама чун оташ аст

گرچه جوانی همه چون آتش است

Перӣ талхӣасту ҷавонӣ хуш аст

پیری، تلخ است و جوانی، خوش است

Шоҳид боғаст дарахти ҷавон

شاهد باغ است درخت جوان

Пер шавад , баркандаш боғбон

پیر شود، برکندش باغبان

Шохи тарози баҳри гули нав бар аст

شاخِ تَر از بهر گل نوبر است

Ҳизуми хушк аз пай хокистар аст

هیزم خشک از پی خاکستر است