Номае ки ёқӯб ( ъ ) ба Юсуф ки бар паёмбари моу ваии давради бодо , ҳангомӣ ки ваии бародари кучакашро ботҳом сирқат бигрифта буд бинвиштааст , бнқл аз кшоФ : аз ёқӯби Исроили аллоҳи бен исҳоқи забеҳи аллоҳи бен иброҳӣми халили аллоҳ ба азизи Миср , аммо баъди мо хонадонӣ ҳастем ки балоё бар мо гумошта шуда , ниёемро дасту пои бастанд ва дар оташ афканданд то бисӯзад .

نامه‌ای که یعقوب‌(ع) به یوسف (که بر پیامبر ما و وی دورد بادا) هنگامی که وی برادر کوچکش را به اتهام سرقت بگرفته بود بنوشته است، به‌نقل از کشاف: از یعقوب اسرائیل الله بن اسحاق ذبیح الله بن ابراهیم خلیل الله به عزیز مصر؛ اما بعد ما خاندانی هستیم که بلایا بر ما گماشته شده، نیایَم را دست و پای بستند و در آتش افکندند تا بسوزد.

Аммо худованди виро аз оташ бурҳонеду оташ бар ӯ сарду саломати сохт . Корд аз пушт бар гардани падарам низ ниҳода шуд то кушта шаваду худованди фидя аш дод .

اما خداوند وی‌را از آتش برهانید و آتش بر او سرد و سلامت ساخت. کارد از پشت بر گردن پدرم نیز نهاده شد تا کشته شود و خداوند فدیه‌اش داد.

Ва маро низ писарӣ буд ки аз фарзандонами бештараши дӯст май доштам . Бародаронаш ба саҳрои бурданду пероҳани хунинаши баҳр ман овараданд ва гуфтанд ки вайро гург дар рабӯда .

و مرا نیز پسری بود که از فرزندانم بیشترش دوست می‌داشتم. برادرانش به صحرا بردند و پیراهن خونینش بهر من آوردند و گفتند که وی را گرگ در ربوده.

Ва ин шуд ки чашмонам аз фарти гиря бар ӯ кӯр шуд . Ва марои писарии дигар аз модари ҳамон фарзанд буд ки тислои дилам ба ҳисоб ҳаме омад .

و این شد که چشمانم از فرط گریه بر او کور شد. و مرا پسری دیگر از مادر همان فرزند بود که تسلای دلم به حساب همی‌آمد.

Эшон ӯро низ ба ҳамроҳи бурданд ва сипас бозгаштанд ва гуфтанд : бсрқт даст зада ва ту зиндоняш кардае . Мо хонадонӣ ҳастем ки бдздӣ даст намезанему дузди бадунё наме оӣим . Ҳол агар фарзанди ман бмни бози диҳӣ ки боздодаҳ эй ва агар накунӣ туро нафринӣ кунам ки то ҳафт пуштатро дрбргирд . Вассалом .

ایشان او را نیز به همراه بردند و سپس بازگشتند و گفتند: به سرقت دست‌زده و تو زندانی‌اش کرده‌ای. ما خاندانی هستیم که به دزدی دست نمی‌زنیم و دزد به‌دنیا نمی‌آییم. حال اگر فرزند من به من باز دهی که بازداده‌ای و اگر نکنی، ترا نفرینی کنم که تا هفت پشتت را دربرگیرد. والسلام.

Дар кшоФ омадааст ки : замонӣ ки Юсуф нома бихонад , хештан дорӣ натавонист ва бигирист ва дар посух навишт : бурдборӣ кун чунон ки карданд то чунон ки пирӯзи гаштанд , пирӯзи шӯй .

در کشاف آمده‌است که: زمانی که یوسف نامه بخواند، خویشتن‌داری نتوانست و بگریست و در پاسخ نوشت: بردباری کن چنان که کردند تا چنان که پیروز گشتند، پیروز شوی.

Ҳаргизи худованди чизеи некӯтар аз хираду адаб ба мард надодааст , зибоӣиҳои ки агар мард аз дасташон диҳад , зеботарин чизи зиндагониро аз даст дода .

هرگز خداوند چیزی نیکوتر از خرد و ادب به مرد نداده است، زیبایی‌هایی که اگر مرد از دستشان دهد، زیباترین چیز زندگانی را از دست داده.

Амири муъминон ( ъ ) мардиро шунид ки пиромни чизе ки буи марбӯт намешуд , сухан мегуфт : фармуд : эй фалон , бад-ӣни гӯна ба Фариштагонӣ ки барномаи аъмолат ҳаме нависанд , имло ҳаме кунӣ .

امیر مومنان (ع) مردی را شنید که پیرامن چیزی که به‌وی مربوط نمی‌شد، سخن می‌گفت: فرمود: ای فلان، بدین‌گونه به فرشتگانی که برنامه اعمالت همی‌نویسند، املا همی‌کنی؟

Афлотӯни рост : агар хоҳии зиндагӣати гуворои бод , аз ин ки мардуми биҷои он ки гӯйанд хирадмандаст , бигӯянд девонааст , хушнӯд бош .

افلاطون راست: اگر خواهی زندگی‌ات گوارا باد، از این که مردم بجای آن‌که گویند «خردمند است» بگویند «دیوانه است» خشنود باش.

АбўолФтҳи Муҳамади шаҳристонии муаллифи китоби алмилалу алнҳл ба шаҳристони бФтҳи шин мансӯбаст . ЁФъӣ дар таърихча ӣ шаҳристон навиштааст : шаҳристони номи се ҷоаст , аввалӣ аз шаҳрҳои хуросонаст байни Найшобӯру хоразм .

ابوالفتح محمد شهرستانی مؤلف کتاب «الملل و النحل» به شهرستان (به‌فتح شین) منسوب است. یافعی در تاریخچهٔ شهرستان نوشته است: شهرستان نام سه جا است، اولی از شهرهای خراسان است بین نیشابور و خوارزم.

Дувумии рўстоӣӣ аз навоҳӣ Найшобӯраст . Ва сеюм шаҳрӣаст ки то Исфаҳони як майл фосила дорад . Ва шаҳристонӣ аз аввалӣаст . Ваии ҳангоми зикри ихтилофи порае фарқ дар ҳамон китоб месарояд :

دومی روستایی از نواحی نیشابور است. و سوم شهری است که تا اصفهان یک میل فاصله دارد. و شهرستانی از اولی است. وی هنگام ذکر اختلاف پاره‌ای فرق در همان کتاب می‌سراید:

Ман он меодгоҳҳоро дар нўрдидаҳаму чашм бар он мазоҳири ҳама гардондаам .

من آن میعادگاه‌ها را در‌نوردیده‌ام و چشم بر آن مظاهر همه گردانده‌ام .

Ва дар тамомии дунёи ҷузи касоне ки дасти ҳайрат бчонаҳ доранд ё ангушти надомат бар дандон , надидаам . Ваии чунонкии ёФъии минўисди бсоли панҷсад ва чиҳил ва ҳафт вафот ёфтааст .

و در تمامی دنیا جز کسانی‌که دست حیرت به چانه دارند یا انگشت ندامت بر دندان، ندیده‌ام. وی چنانکه یافعی می‌نویسد به‌سال پانصد و چهل و هفت وفات یافته است.

Шаҳристонӣ , дар китоби алмилалу алнҳли пас аз он ки ҳафт тан аз фалосифа - ва дар охири онҳо - афлотӯнро баъунвонии пояҳои ҳикмати бармеи шуморад , менависад : аммо касе ки дар он рӯзгори баронҳо пешӣ ёфт ва дар ақидаи мухолифи эшон буд , Арастӯаст , ҳмонкаҳи пеши кисвати номӣ , муаллими аввалу ҳакими мутлақ назд эшон ном доштааст .

شهرستانی، در کتاب الملل و النحل پس از آن که هفت تن از فلاسفه - و در آخر آنها - افلاطون را به‌عنوان پایه‌های حکمت بر‌می‌شمارد، می‌نویسد: اما کسی که در آن روزگار بر آنها پیشی یافت و در عقیده مخالف ایشان بود، ارسطو‌ست، همانکه پیش‌کسوت نامی، معلم اول و حکیم مطلق نزد ایشان نام داشته است.

Вай дар аввалин соли салтанати Ардашер бадунё омад . Ва ҳангомӣ ки ҳафдаҳ сола шуд , падари вайро ба афлотӯни супурд . Ва назд ваии бист вчнд сол бимонад .

وی در اولین سال سلطنت اردشیر به‌دنیا آمد. و هنگامی که هفده ساله شد، پدر وی را به افلاطون سپرد. و نزد وی بیست و چند سال بماند.

Вайро аз он рӯи муаллими аввал ном додаанд ки возеъ мантиқаст ва он донишро аз қувваи бФъли дароварда . Аз ин ҳайси арзиши кори вай монанди возеъони наҳв ва арӯзаст .

وی را از آن رو «معلم اول» نام داده‌اند که واضع منطق است و آن دانش را از قوه به‌فعل درآورده. از این حیث ارزش کار وی مانند واضعان نحو و عروض است.

Чаҳ нисбати мантиқ ба маъонӣ чун нисбати наҳв ба сухану арӯз ба шеъраст . Сипас меафзоед ки китобҳои Арастӯ дар табиӣоту илоҳиёту ахлоқ маърӯфаст ва бар онҳо шарҳҳои бисёр нигоштаанд .

چه نسبت منطق به معانی چون نسبت نحو به سخن و عروض به شعر است. سپس می‌افزاید که کتاب‌های ارسطو در طبیعیات و الهیات و اخلاق معروف است و بر آنها شرح‌های بسیار نگاشته‌اند.

Ва мо барои шарҳи мазҳаби ваии шарҳи томсро ки пешгоми мутааххирону пешвои ҳакимонаши Абӯалии сино баргузӣдааст , гузидаему ончӣ ки дар мақолоти вай дар ин гӯнаи масоил , банно ба нақли мутааххирон омадааст ва эшон бо онҳо мухолиф набӯдаанд ва дар онҳо аз вай тақлид кардаанд , ҳал сохтаем .

و ما برای شرح مذهب وی شرح تامس را که پیشگام متاخران و پیشوای حکیمانش ابوعلی سینا برگزیده است، گزیده‌ایم و آنچه که در مقالات وی در این‌گونه مسائل، بنا به نقل متاخران آمده است و ایشان با آنها مخالف نبوده‌اند و در آنها از وی تقلید کرده‌اند، حل ساخته‌ایم.

Сипас хулоса ӣ назариёту орои вайро дар масоили табиӣу илоҳӣ дар сухании тӯлонӣ зикр кардааст ва дар охир афзӯдааст ки ин нуктаи ҳоӣӣ буд ки аз мавозиъи мухталифи гуфтори Арастӯ бавижа аз шарҳи томс баргузӣдаем .

سپس خلاصهٔ نظریات و آرای وی را در مسائل طبیعی و الهی در سخنی طولانی ذکر کرده است و در آخر افزوده است که این نکته‌هایی بود که از مواضع مختلف گفتار ارسطو به‌ویژه از شرح تامس برگزیده‌ایم.

Шайхи алрӣиси буъалии синоро низ ба Арастӯ таассубӣасту назариёти вайро таъйид мекунад ва аз ҳукамои ҷуз ӯро муътақид нест .

شیخ‌الرئیس بوعلی سینا را نیز به ارسطو تعصبی است و نظریات وی را تایید می‌کند و از حکما جز او را معتقد نیست.

Дар тафсири қозӣу дигари тафосир омадааст ки аввалин касе ки дар ҳайату нуҷуму ҳисоб сухан гуфт Идрӣс буд ки бар паёмбари моу ваии дуруди бодо .

در تفسیر قاضی و دیگر تفاسیر آمده‌است که اولین کسی که در هیات و نجوم و حساب سخن گفت ادریس بود که بر پیامبر ما و وی درود بادا.

Дар алмилалу алнҳл низ дар зикри собӣин омадааст ки : ҳирмиси ҳамон Идрӣс ( ъ )аст ва дар авоили шарҳи ҳукмаи алошроқи мазкӯр афтодааст ки : ҳирмиси ҳамон Идрӣс ( ъ )асту нависанда бсроҳт мегуяд ки вай аз устодон Арастӯаст .

در الملل و النحل نیز در ذکر صابئین آمده است که: هرمس همان ادریس (ع) است و در اوایل شرح حکمه الاشراق مذکور افتاده است که: هرمس همان ادریس (ع) است و نویسنده به‌صراحت می گوید که وی از استادان ارسطوست.

Ҳориси ҳамадонӣ аз амири муъминон ( ъ ) ривоят кардааст ки гуфт : паёмбар , дуруди худо бар ӯ бод , маро гуфт : эй алӣ ! ҳар бандаеро зоҳирӣасту ботинӣ касе ки ботини хешро орост , худованди зоҳирашро хоҳад орост , ва касе ки ботини хеш табоҳ кард , худованди зоҳирашро табоҳ хоҳад кард .

حارث همدانی از امیر مومنان (ع) روایت کرده است که گفت: پیامبر، درود خدا بر او باد، مرا گفت: ای علی! هر بنده‌ای را ظاهری است و باطنی؛ کسی که باطن خویش را آراست، خداوند ظاهرش را خواهد آراست، و کسی که باطن خویش تباه کرد، خداوند ظاهرش را تباه خواهد کرد.

Низ ҳар касро овозае дар осмонаст . Ҳол агар овоза ӣ хеш дар осмони неки сохт , худованди ҳамонро дар замин буи хоҳад дод , ва агар овоза ӣ хеш дар осмони носутӯдаи сохт , низ худованди ҳамонро дар замин насибаш хоҳад кард .

نیز هر کس را آوازه‌ای در آسمان است؛ حال اگر آوازهٔ خویش در آسمان نیک ساخت، خداوند همان را در زمین به‌وی خواهد داد، و اگر آوازهٔ خویش در آسمان ناستوده ساخت، نیز خداوند همان را در زمین نصیبش خواهد کرد.

Абубакри рошид , Муҳамади тӯсиро ба хоб дид ки вайро мегуяд : ба Абӯсаиди саффори муадаб аз ман бигӯ :

ابوبکر راشد، محمد طوسی را به خواب دید که وی را می‌گوید: به ابوسعید صفار مودب از من بگو:

Мо бар он будем ки ҳаргизи иштиёқ дигргўн накунем . Мо дигргўн накардем аммо бҷони худатони шумо чунин кардед .

ما بر آن بودیم که هرگز اشتیاق دیگرگون نکنیم. ما دیگرگون نکردیم اما به‌جان خودتان شما چنین کردید.

Абубакр менависад , аз хоб бархестам , бадӣдор Абӯсаид рафтаму ончӣ дида будам , вайро гуфтам . Гуфт : ҳар ҷумъаи бзёртш ҳаме рафтам , аммо ин ҷумъа нарафтаам .

ابوبکر می‌نویسد، از خواب برخاستم، به دیدار ابوسعید رفتم و آنچه دیده بودم، وی را گفتم. گفت: هر جمعه به زیارتش همی‌رفتم، اما این جمعه نرفته‌ام.

Маноқиби Фотима ( ъ ) : ҳикоят кард моро абўолўлид , гуфт : ҳикоятмон кард ибни ъиинаҳ аз ъмрўбни динор аз ибни абии мликаҳ аз мсўрбни мхрмаҳ ки паёмбар ( с ) фармуд : Фотимаи пора ӣ тан манаст , касе ки вайро бахшам оварад , маро бахшам овардааст .

مناقب فاطمه (ع): حکایت کرد ما را ابوالولید، گفت: حکایت‌مان کرد ابن عیینه از عمروبن دینار از ابن ابی ملیکه از مسوربن مخرمه که پیامبر (ص) فرمود: «فاطمه پارهٔ تن من است، کسی که وی را به‌خشم آورد، مرا به‌خشم آورده است.»

- фарзи хумс : ҳикоят кард моро ъбдолъзизбни Абдуллоҳ , гуфт : ҳикоятмон кард иброҳӣми бен саъд аз солеҳ аз ибни шаҳоб ки гуфт : Амраи бен зубайри маро огоҳӣ дод ки Оишаам алмўмнин гуфт ки Фотима ( ъ ) пас аз вафоти расӯли худо ( с ) аз Абубакри дархост ки саҳм ӯро аз ончии паёмбар аз « фӣ » боқӣ ниҳодааст , диҳад .

- فرض خمس: حکایت کرد ما را عبدالعزیزبن عبدالله، گفت: حکایتمان کرد ابراهیم بن سعد از صالح از ابن شهاب که گفت: عمروه بن زبیر مرا آگاهی داد که عایشه ام‌المؤمنین گفت که فاطمه (ع) پس از وفات رسول خدا (ص) از ابوبکر درخواست که سهم او را از آنچه پیامبر از «فی » باقی نهاده است، دهد.

Абубакр гуфт : расӯли худо ( с ) фармуд : мо пайғамбарон мирос наменаҳем , ончӣ аз мо монад , садақааст . Фотимаи духтари паёмбари худо ( с ) хашмнок шуд ва аз Абубакр давр шуд ва то замони вафот - шаш моҳи пас аз вафоти расӯли худо ( с ) - аз ӯ даврӣ кард .

ابوبکر گفت: رسول خدا (ص) فرمود: ما پیغمبران میراث نمی‌نهیم، آنچه از ما ماند، صدقه است. فاطمه دختر پیامبر خدا (ص) خشمناک شد و از ابوبکر دور شد و تا زمان وفات - شش ماه پس از وفات رسول خدا (ص) - از او دوری کرد.

Низ Оиша гуфт : Фотима аз Абубакри саҳми хешро аз хайбару фадаку садақа ӣ Мадина ки паёмбари бознҳодаҳ буд , мехост . Аммо Абубакр имтиноъ кард ва гуфт : ман дар амал кардан бидон чаҳ расӯли худо ( с ) бидон амал мекардааст , диранг намекунам .

نیز عایشه گفت: فاطمه از ابوبکر سهم خویش را از خیبر و فدک و صدقهٔ مدینه که پیامبر بازنهاده بود، می‌خواست. اما ابوبکر امتناع کرد و گفت: من در عمل کردن بدان‌چه رسول خدا (ص) بدان عمل می‌کرده است، درنگ نمی‌کنم.

Чаро ки май тарсам дар ғайри он сӯрат аз роҳи рост майл кунам . Аммо садақа ӣ вай дар Мадинаро умр ба алӣ ва аббос бозгарданд ваҳм ӯ низ аз ради хайбару фадак або кард ва гуфт : ондўи садақа ӣ расӯл худост .

چرا که می‌ترسم در غیر‌آن‌صورت از راه راست میل کنم. اما صدقهٔ وی در مدینه را عمر به علی و عباس بازگرداند و هم او نیز از رد خیبر و فدک ابا کرد و گفت: آن‌دو صدقهٔ رسول خداست.

Дар аҳёء , дар китоби ҳаҷ аз паёмбар ( с ) нақл шудааст ки фармуд : дар ҳеҷ рӯзии шайтони кучактар , ҳақиртар , хашмноктару ронда шудатар аз рӯз арафа нест .

در احیاء، در کتاب حج از پیامبر (ص) نقل شده است که فرمود: در هیچ روزی شیطان کوچک‌تر، حقیر‌تر، خشمناک‌تر و رانده‌شده‌تر از روز عرفه نیست.

Гӯйанд гуноҳонеаст ки танҳо истодан дар мавқифи арафаи онҳоро боис бахшоишаст . Ин ҳадиси ҳам бо асноди ҷаъфари бен Муҳамад ( с ) нақл гаштааст .

گویند گناهانی است که تنها ایستادن در موقف عرفه آنها را باعث بخشایش است. این حدیث هم با اسناد جعفر بن محمد(ص) نقل گشته است.

Низ дар ҳадисии мустанад аз хонадони паёмбар нақласт ки : гуноҳкортарин мардумон касеаст ки дар арафа боистаду пиндорад ки худованди мутаъоли вайро нахоҳад бахшед .

نیز در حدیثی مستند از خاندان پیامبر نقل است که: گناهکارترین مردمان کسی است که در عرفه بایستد و پندارد که خداوند متعال وی را نخواهد بخشید.

Дар аҳёءаст ки ҳуҷҷоҷи ҳангом марг мегуфт : худовандо бар ман бибахшоӣ , ҳар чанд ки гӯйанд ту бар ман нахоҳӣ бхшўд . Умри бен абдулазиз аз ин ки ваии ин чунин каломӣ гуфта буд , шигифт зада ва дар ғибта буд .

در احیاء است که حجاج هنگام مرگ می‌گفت: خداوندا بر من ببخشای، هر چند که گویند تو بر من نخواهی بخشود. عمر بن عبدالعزیز از این که وی این چنین کلامی گفته بود، شگفت‌زده و در غبطه بود.

Низ ҳасани басариро ҳикояти гуфтор ҳуҷҷоҷ карданд . Гуфт : чунин гуфтааст ? гуфтанд : балӣ , гуфт : кош гуфта бошад .

نیز حسن بصری را حکایت گفتار حجاج کردند. گفت: چنین گفته است؟ گفتند: بلی، گفت: کاش گفته باشد.

Ҳакимӣ гуфт : марг чун тирӣаст ки басӯии ту раҳояш карда бошанду умри ту бондозаҳ ӣ масири он тираст .

حکیمی گفت: مرگ چون تیری است که به‌سوی تو رهایش کرده باشند و عمر تو به‌اندازهٔ مسیر آن تیر است.

Дар алмилалу алнҳл , дар зикри ҳукамои ҳинд , асҳоби андешау донишмандони фалаку нуҷум :

در الملل و النحل، در ذکر حکمای هند، اصحاب اندیشه و دانشمندان فلک و نجوم:

Дар ҳинд , тариқа Эйаст ки бо равиши мунаҷҷимони рӯму Эрон мутафовитаст . Бад-ӣни гӯна ки ҳиндёни ғолиби аҳкомро бо такя ба ҳаракоти савобат истинтоҷ мекунанд на сайёрот .

در هند، طریقه‌ای است که با روش منجمان روم و ایران متفاوت است. بدین گونه که هندیان غالب احکام را با تکیه به حرکات ثوابت استنتاج می‌کنند نه سیارات.

Ҳамчунин аҳкомро ба хсоӣси ситорагон марбӯт медоранд на табоиъи онҳо . Маслан Зуҳалро саъд Акбар медонанд чаро ки ҷурмаш азимасту ҷойгоҳаши рафеъ ва мепиндоранд ки ҳамин ситорааст ки саодатии холӣ аз наҳваст , эъто ҳаме кунад .

همچنین احکام را به خصائص ستارگان مربوط می‌دارند نه طبایع آنها. مثلا زحل را سعد اکبر می‌دانند چرا که جرمش عظیم است و جایگاهش رفیع و می‌پندارند که همین ستاره است که سعادتی خالی از نحوست، اعطا همی‌کند.

Дар ҳоле ки рӯмёну эрониён бар мабнои табоиъ ҳукм мекунанд . Тиби ҳинд низ чунинаст , яъне эшон хавоси доруҳоро мавриди илтифот қарор медиҳанд на табоиъи онҳоро .

در حالی که رومیان و ایرانیان بر مبنای طبایع حکم می‌کنند. طب هند نیز چنین است، یعنی ایشان خواص داروها را مورد التفات قرار می‌دهند نه طبایع آنها را.

Асҳоби андешаи шан низ амри андешаро бас азим медоранд ва баронанд ки андешаи байни маҳсусу маъқӯл қарор дорад ва сӯратҳои маҳсусоту ҳақоиқи маъқӯл низ бидон боз мегардад .

اصحاب اندیشه‌شان نیز امر اندیشه را بس عظیم می‌دارند و برآن اند که اندیشه بین محسوس و معقول قرار دارد و صورت‌های محسوسات و حقایق معقول نیز بدان باز می‌گردد.

Ва бад-ӣни сабаб низ сахти кӯшиш ҳаме кунанд ки ваҳму фикрро бо риёзатҳои балиғу кӯшиши ҳоӣӣ дар ҳади иҷтиҳод аз тавваҷуҳ ба маҳсусоти боздорнд .

و بدین سبب نیز سخت کوشش همی‌کنند که وهم و فکر را با ریاضت‌های بلیغ و کوشش‌هایی در حد اجتهاد از توجه به محسوسات بازدارند.

То замонӣ ки андеша аз ин дунё муҷаррад шуд , он дунё биравӣ таҷаллӣ кунад . Дар ин сӯрат басо шавад ки аз аҳволи ғайбӣ хабар диҳад ва ё брнгоҳдоштни борон қодир шавад ва ё бар зиндае фурӯ уфтаду виро ба ҳалоки расонад .

تا زمانی که اندیشه از این دنیا مجرد شد، آن دنیا بر وی تجلی کند. در این صورت بسا شود که از احوال غیبی خبر دهد و یا بر نگاهداشتن باران قادر شود و یا بر زنده‌ای فرو افتد و وی‌را به هلاک رساند.

Ҳеҷ як аз инҳо мстбъд нест . Чаро ки ваҳмро таъсиии шигифтовар дар дигаргунии аҷсом ва нуфус ҳаст . Оё аҳтломи Маслан навъе тасарруфи ваҳм дар ҷисм нест ? оё чашм задани тасарруфи ваҳм дар шахс нест ?

هیچ یک از این ها مستبعد نیست. چرا که وهم را تاثیری شگفت‌آور در دگرگونی اجسام و نفوس هست. آیا احتلام مثلا نوعی تصرف وهم در جسم نیست؟ آیا چشم زدن تصرف وهم در شخص نیست؟

Ва оё чунин нест ки шахсе ки бар девории муртафаъ роҳ мераваду якбора фурӯ меуфтад , фосилаи гомаш дар болои девор бо гоми баъдаши брзмини ҳамонанди фосилаи гомҳояш дар замин мусаттаҳ нест ?

و آیا چنین نیست که شخصی که بر دیواری مرتفع راه می‌رود و یکباره فرو می‌افتد، فاصله گامش در بالای دیوار با گام بعدش بر زمین همانند فاصله گام‌هایش در زمین مسطح نیست؟

Бетардид , қувва ӣ пиндор агар муҷаррад шавад , ба корҳои аҷиб қодир хоҳад буд . Ва аз ин рӯаст ки порае аз ҳиндӯони рӯзҳои пай дар паии чашм ба ҳам мениҳанд то андешау пиндорашон ба маҳсусоти напардозад .

بی‌تردید، قوهٔ پندار اگر مجرد شود، به کارهای عجیب قادر خواهد بود. و از این روست که پاره ای از هندوان روزهای پی‌در پی چشم به‌هم می‌نهند تا اندیشه و پندارشان به محسوسات نپردازد.

Ҳол агар пиндори муҷаррадӣ , бпндори муҷарради дигари бархӯрд , дар кор бо якдигар аъонт кунанд , бавижа агар муттафиқ бошанд . Баҳамин сабабаст ки ҳаргоҳи амреи баронҳо ориз мешавад , чиҳил тани ҳиндӯии поки ният ки дар он амр муттафиқ бошанд , ҳаме нишинанд ва азм мекунанд ки он муҳим ҳал шаваду бало аз эшон бигардонад .

حال اگر پندار مجردی، به پندار مجرد دیگر برخورد، در کار با یکدیگر اعانت کنند، به‌ویژه اگر متفق باشند. به‌همین سبب است که هرگاه امری بر آنها عارض می‌شود، چهل تن هندوی پاک‌نیت که در آن امر متفق باشند، همی‌نشینند و عزم می‌کنند که آن مهم حل شود و بلا از ایشان بگرداند.

Аз онони гуруҳеро « бкртисиаҳ » номанд ки суннаташон инаст ки мӯии сар ва риш тарошанду баданро ҷузи шармгоҳ урён кунанду баданашонро аз миён то сина бо абзори оҳанӣн муҳкам барбанданд мабодо ки дили бавосита ӣ зёдтии донишу шиддати пиндору ғалаба ӣ андеша бишкофад .

از آنان گروهی را «بکرتیسیه » نامند که سنت‌شان این است که موی سر و ریش تراشند و بدن را جز شرمگاه عریان کنند و بدنشان را از میان تا سینه با ابزار آهنین محکم بربندند مبادا که دل به‌واسطهٔ زیادتی دانش و شدت پندار و غلبهٔ اندیشه بشکافد.

Шояд ӣнон дар оҳан хосиятӣ ёфтаанд ки бо хавоси пиндор муносибаст ва гарна чигуна оҳани монеъ шикофтан дил шавад ва ё чигуна зёдтии дониши боис шикофтан он ?

شاید اینان در آهن خاصیتی یافته‌اند که با خواص پندار مناسب است و گرنه چگونه آهن مانع شکافتن دل شود و یا چگونه زیادتی دانش باعث شکافتن آن؟

Дар таърихи ёФъӣ омадааст ки : уламои Бағдод бар қатли ҳусайни бен Мансури ҳаллоҷ иҷмоъ карданд ва фатво бинвиштанд . Вай аммо ҳаме гуфт ки худоро , аз рехтани хӯн ман бипарҳезед ки ҳаромаст .

در تاریخ یافعی آمده است که: علمای بغداد بر قتل حسین بن منصور حلاج اجماع کردند و فتوا بنوشتند. وی اما همی‌گفت که خدا را، از ریختن خون من بپرهیزید که حرام است.

Ва дар тамоми муддатӣ ки эшон Фтўоҳоишонро сабт мекард , пайваста ҳамин мегуфт . Вайро саранҷом ба зиндони бурданд . Ва муқтадир фармон дод вайро ба раиси шҳрбонон таслим кунанд то ҳазор тозӣона аш занад то бимирад . Ва агар намирад ҳазор тозӣона ӣ дигар занад ва сипас гарданаш зананд .

و در تمام مدتی که ایشان فتواهایشان را ثبت می‌کرد، پیوسته همین می‌گفت. وی را سرانجام به زندان بردند. و مقتدر فرمان داد وی را به رییس شهربانان تسلیم کنند تا هزار تازیانه‌اش زند تا بمیرد. و اگر نمیرد هزار تازیانهٔ دیگر زند و سپس گردنش زنند.

Вазири вайро ба раиси шҳрбонон таслим кард ва гуфт : агар намурда , дасту поиш қатъ кун , сараши бркн , колбудаш бисӯз ва аз найрангаш бипарҳез .

وزیر وی را به رئیس شهربانان تسلیم کرد و گفت: اگر نمرد، دست و پایش قطع کن، سرش برکن، کالبدش بسوز و از نیرنگش بپرهیز.

Нигаҳбонӣ виро барграфт ва дар ҳоле ки занҷири дасту поиш брзмин кашида мешуд , бдрўозаҳ эй боби алтоқи барад . Халқии азим гирд омаданд .

نگهبانی وی‌را برگرفت و در حالی که زنجیر دست و پایش بر زمین کشیده می‌شد، به دروازهٔ باب الطاق برد. خلقی عظیم گرد آمدند.

Вирои ҳазор тозӣона зад , оҳӣ накард . Онгоҳи даст ва поиш бибареду србркнд ва колбудаш бисӯзанду сарашро бар пул Бағдод овехт . Ва ин ҳам бсоли сесад ва на буд .

وی‌را هزار تازیانه زد، آهی نکرد. آنگاه دست و پایش ببرید و سربرکند و کالبدش بسوزاند و سرش را بر پل بغداد آویخت. و این هم به‌سال سیصد و نه بود.

Ҳакимии фарзандро насиҳат гуфт ки : бигзор хиради ту поинтар аз дайнат буду гуфторати камтар аз кирдорату ҷомаи ?ут кам баҳотар аз он ҳад ки туоне пӯшед .

حکیمی فرزند را نصیحت گفت که: بگذار خرد تو پایین‌تر از دینت بود و گفتارت کمتر از کردارت و جامه‌ات کم‌بهاتر از آن حد که توانی پوشید.

Дар ҳадис омадааст ки : агар дунё ба касе рӯ кунад , маҳосини дигаронро низ бар ӯ дарушад , ва агар рӯй аз ӯ бигардонад , маҳосини вайро низ салб кунад .

در حدیث آمده است که: اگر دنیا به کسی رو کند، محاسن دیگران را نیز بر او درپوشد، و اگر روی از او بگرداند، محاسن وی را نیز سلب کند.

Дониши тилисм донишӣаст ки бидон чигунагии омехтани неруҳои олии фаъол бо неруҳои донеи мунфаил барои эҷоди ҳаводиси шигифтовар дар олами куну фасод дониста меояд .

دانش طلسم‌، دانشی است که بدان چگونگی آمیختن نیروهای عالی فعال با نیروهای دانی منفعل برای ایجاد حوادث شگفت‌آور در عالم کون و فساد دانسته می‌آید.

Дар маънии вожа ӣ тилисм низ ихтилофаст ки се қавл аз ҳама машҳуртараст : аввали ин ки тли бмънӣ асараст ва бо бахши антҳоӣии бмънии асар исмаст . Ду дигари он ки вожа ӣ тилисм юнонӣаст бмънии гиреҳ эй ки гушӯда наёяд .

در معنی واژهٔ طلسم نیز اختلاف است که سه قول از همه مشهورتر است: اول این که طل به‌معنی اثر است و با بخش انتهائی به‌معنی اثر اسم است. دو دیگر آن که واژهٔ طلسم یونانی است به‌معنی گره‌ای که گشوده نیاید.

Сеюм ин ки ин вожаи киноя эй аз мағлубу маврид тасаллутаст . Баҳри ҳоли дониши тилисм аз дониши ҷодӯи осонтар бадаст ояд . Скокиро дар ин фан , китобии арзанда ва хатараст .

سوم این که این واژه کنایه‌ای از مغلوب و مورد تسلط است. به‌هر حال دانش طلسم از دانش جادو آسان‌تر به‌دست آید. سکاکی را در این فن، کتابی ارزنده و خطیر است.

Ҳикоят шуд ки ҳаллоҷ , ббғдод , мерафту фарёд ҳаме кашид : эй мусулмонони маро аз парвардгор бФрёд расед . Мабодои маро бо нафасам раҳо кунад ва ба нафаси хўгирм ва ё маро аз нафаси хеши бозстонд ки тоқаташ намедорам . Гӯйанд : ҳамин сухан аз асбоби қатл ӯ шуд .

حکایت شد که حلاج، به بغداد، می‌رفت و فریاد همی‌کشید: «ای مسلمانان مرا از پروردگار به‌فریاد رسید، مبادا مرا با نفسم رها کند و به‌نفس خوگیرم و یا مرا از نفس خویش بازستاند که طاقتش نمی‌دارم» گویند: همین سخن از اسباب قتل او شد.

Аз китоби маҳосин : вақте бмдоӣн ҳарифӣ афтод . Салмони қуръону шамшер хеш бигирифт ва аз хона ба дар шуд ва гуфт : сбкборони чунин наҷот ёбанд .

از کتاب محاسن: وقتی به مدائن حریفی افتاد. سلمان قرآن و شمشیر خویش بگرفت و از خانه به‌در شد و گفت: سبکباران چنین نجات یابند.

Яҳёи бен холид , аз зиндони ҳорӯни алрашед , ӯро навишт :

یحیی بن خالد، از زندان هارون الرشید، او را نوشت:

Ҳар рӯзӣ ки тўош ба шодмонии гузарондае , маниши бзндони ҳамроҳи ғам бгзрондаҳам .

هر روزی که تواش به شادمانی گذرانده‌ای، منش به‌زندان همراه غم بگذرانده‌ام.

Аммо на шодмониро давомӣаст на ғамро , ҳечкас , пайвастаи шодмон ё андӯҳгин намондааст .

اما نه شادمانی را دوامی است نه غم را، هیچکس، پیوسته شادمان یا اندوهگین نمانده است.

Ибн аббос гуфт : касе ки худованд , се рӯзи дунёро бар ӯ дар бандаду вай аз ӯ хушнӯд буд , дар биҳишт буд .

ابن عباس گفت: کسی که خداوند، سه روز دنیا را بر او در بندد و وی از او خشنود بود، در بهشت بود.

Молро аз он рӯ мол гуфтаанд ки одамӣ аз тоъати худовандии сӯии он майл кунад .

مال را از آن رو مال گفته‌اند که آدمی از طاعت خداوندی سوی آن میل کند.

Онкас ки он кунад ки хоҳад , он бинад ки нахоҳад . Низ гуфтаанд : онкас ки он кунад ки хоҳад , кун бинад ки хуш надорад .

آن‌کس که آن کند که خواهد، آن بیند که نخواهد. نیز گفته‌اند: آنکس که آن کند که خواهد، آن بیند که خوش ندارد.

Мансури Халифаи аббосӣ , ба абӯи Абдуллоҳ ҷъФролсодқ навишт : чаро чун дигарон бензади мо ниёе ?

منصور خلیفه عباسی، به ابو عبدالله جعفرالصادق نوشت: چرا چون دیگران به‌نزد ما نیایی؟

Посух навишт : аз он рӯ ки моро аз днёўӣ чизе нест ки бар он аз ту бимнок бошему туро аз ъқбоӣӣ чизе нест ки бидон умед назд ту оӣим . Низ туро неъматӣ нест ки таҳнияти гўӣим ва мусӣбатӣ нест ки таслияти гўӣим .

پاسخ نوشت: از آن رو که ما را از دنیاوی چیزی نیست که بر آن از تو بیمناک باشیم و ترا از عقبائی چیزی نیست که بدان امید نزد تو آئیم. نیز ترا نعمتی نیست که تهنیت گوییم و مصیبتی نیست که تسلیت گوییم.

Мансур дар посух навишт : моро мусоҳибат кун то пандмони диҳӣ . Навишт : касе ки дунёро хоҳад , туро панд нагӯяд . Ва касе ки охиратро ҷӯяд бо ту мусоҳибат накунад .

منصور در پاسخ نوشت: ما را مصاحبت کن تا پندمان دهی.نوشت: کسی که دنیا را خواهد، تو را پند نگوید. و کسی که آخرت را جوید با تو مصاحبت نکند.

Аз Абдуллоҳи бен мътз : ваъдаҳои дунё ба халафи ваъдау бақояш ба фанои анҷомад . Басои касон ки бихоб талаби дунё фурӯ буданду дунёи бедорашони сохт .

از عبدالله بن معتز: وعده‌های دنیا به خلف وعده و بقایش به فنا انجامد. بسا کسان که به‌خواب طلب دنیا فرو بودند و دنیا بیدارشان ساخت.

Ва басои касон ки вайро амин донистанд , хиёнаташони варзед то саранҷоми охирин нафас баркашиданд ва бар гӯр хуфтанд ва аз орзӯҳо чашми фурӯи бастанд .

و بسا کسان که وی را امین دانستند، خیانت‌شان ورزید تا سرانجام آخرین نفس برکشیدند و بر گور خفتند و از آرزوها چشم فرو بستند.

Аз сухани бузургон : агар умри хеши дргрд овардан бигузароне , кӣ бхўрдн хоҳӣ пардохт ?

از سخن بزرگان: اگر عمر خویش درگرد آوردن بگذرانی، کی به‌خوردن خواهی پرداخت؟

Дар яке аз кутуби торихии мавриди эътимод омадааст ки : Маъмун дар маҷлиси шамъи биФрўхтаҳ буд ва бо Абдуллоҳи бен тоҳиру яҳё актам бинишаста буданд .

در یکی از کتب تاریخی مورد اعتماد آمده است که: مأمون در مجلس شمع بیفروخته بود و با عبدالله بن طاهر و یحیی اکتم بنشسته بودند.

Маъмун ба соқӣ ишоратӣ кард ки яҳёро маст кунад . Соқӣ аммо вайро чандон нӯшанд ки доман аз даст бидод . Дар маҷлиси телии гул буд .

مأمون به ساقی اشارتی کرد که یحیی را مست کند. ساقی اما وی را چندان نوشاند که دامن از دست بداد. در مجلس تلی گل بود.

Бозаши бсохтнд ва дар он чун гӯрӣ сохтанду яҳёро дар он ниҳоданд ва дар гул дафнаш карданд . Сипас Маъмуни ин шеъри бсрўд ва фармуд ки канизакон бар болои сари вай боўозш хонанд :

بازش بساختند و در آن چون گوری ساختند و یحیی را در آن نهادند و در گل دفنش کردند. سپس مأمون این شعر بسرود و فرمود که کنیزکان بر بالای سر وی به‌آوازش خوانند:

Овозаш додам , чун мурдае беҳаракат , дар кафанӣ аз гул , посухами надод .

«آوازش دادم، چون مرده‌ای بی‌حرکت، در کفنی از گل، پاسخم نداد.

Гуфтамаш бархез ! гуфт : поем ёрӣ накунад , гуфтамаш : ҷомии бустон !

گفتمش برخیز! گفت: پایم یاری نکند، گفتمش: جامی بستان!

Гуфт : дастам тоқат наёрад .

گفت: دستم طاقت نیارد.»

Канизакони он қадри ин овози бхўонднд ки яҳё бахуд омад ва аз ҳамон ҷойгоҳ чунин хонд :

کنیزکان آنقدر این آواز بخواندند که یحیی به‌خود آمد و از همان جایگاه چنین خواند:

эй сарвари ману дигари мардумон , он кас ки шаробам дод ҷафоем кард .

ای سرور من و دیگر مردمان، آن کس که شرابم داد جفایم کرد.

Лаҳзае аз соқӣ ғофил мондам , чунин ақлу дайн аз ман бастад .

لحظه‌ای از ساقی غافل ماندم، چنین عقل و دین از من بستد.

Чунон ки баданро тоқат бархестан намондау даҳонро тавон посухи гуфтани мунодӣ .

چنان که بدن را طاقت برخاستن نمانده و دهان را توان پاسخ گفتن نماندی.

Акнӯн хеш қизоват кун . Ман мардӣам ки бода мекашадаму овози авд зинда ам медорад .

اکنون خویش قضاوت کن. من مردی‌ام که باده می‌کشدم و آواز عود زنده‌ام می‌دارد.

Адибӣ , аз вазирии шутурии дархост . Вазир , вайро шутурии бас лоғар фиристод .

ادیبی، از وزیری شتری درخواست. وزیر، وی را شتری بس لاغر فرستاد.

Адиб барояш навишт :

ادیب برایش نوشت:

Шутурро овараданд . Онро чунон пер дидам ки гўӣӣ аз натиҷаи қавм одаст қарнҳо бар вай бигузашта ва асрҳо мутаъоқиб гашта . Гумон дорам яке аз ду шутурӣ бошад ки худовандашон ба сафина ӣ Нӯҳ бинишонаду бавасила ӣ он ду наслашонро маҳфӯзи бдошт .

شتر را آوردند. آن را چنان پیر دیدم که گوئی از نتیجه قوم عاد است قرن ها بر وی بگذشته و عصرها متعاقب گشته. گمان دارم یکی از دو شتری باشد که خداوندشان به سفینه ی نوح بنشاند و بوسیله ی آن دو نسلشان را محفوظ بداشت.

Чунон назор ва такида ва лоғараст ки худ аз тӯли зндгониш ба шигифт меояд ва аз сустиаш дар ҳаракат . Чаро ки гўӣӣ устихонӣаст ба пӯсти рўпўшидаҳ ва пашмӣаст чун намад баҳам молидаа .

چنان نزار و تکیده و لاغر است که خود از طول زندگانیش به شگفت می آید و از سستی اش در حرکت. چرا که گوئی استخوانی است به پوست روپوشیده و پشمی است چون نمد بهم مالیده.

Чунонаст ки агараш бензади даранда Эй андозанд , аз ӯ бигурезад ва агараш бензад гиреҳгӣ баранд , виро нахурд ва нохуш донад . Чаҳ мдтҳост ки чашмаши дашту чарогоҳи надидау алафро ҷуз ба хобу ҷӯро ба руъё нахурда .

چنان است که اگرش بنزد درنده ای اندازند، از او بگریزد و اگرش بنزد گرگی برند، ویرا نخورد و ناخوش داند. چه مدتهاست که چشمش دشت و چراگاه ندیده و علف را جز به خواب و جو را به رویا نخورده.

Ва ту мухайярам доштае ки онро баҳри худ нигоҳ дорам то сирвати рӯзгорам буд . ё забҳ кунаму вуфӯр неъматам шавад . Аз он ҷо ки майдонӣ дилами ҳмихўоҳд ки дар таксир ва тавлид кӯшам , хостами боқиши гузорам .

و تو مخیرم داشته ای که آن را بهر خود نگاه دارم تا ثروت روزگارم بود. یا ذبح کنم و وفور نعمتم شود. از آن جا که میدانی دلم همیخواهد که در تکثیر و تولید کوشم، خواستم باقیش گذارم.

Аммо ростиро ки на дар боқӣ гузорданаш таматтуъӣ ёфтам на дар забҳаши сабабӣ . Зеро на модааст ки обистан шавад ва на ҷавонаст ки бакори омехтан бо модингон ояд .

اما راستی را که نه در باقی گذاردنش تمتعی یافتم نه در ذبحش سببی. زیرا نه ماده است که آبستن شود و نه جوان است که بکار آمیختن با مادینگان آید.

На солимаст ки бчроиши сардаам ва на солимаст ки мондан тавонад . Ин шуд ки хостам ба пешниҳоди дувуми ту амал кунам ва бахуд гуфтам : забҳаш кунам ва онро рӯзии аёлу гӯшти қўрмаҳ эй чун аз гӯшт ғизол кунам . Аммо он гоҳ ки оташ барафрӯхтаму корд тез кардаму қассоби остин боло зад , шутури марои мухотаби сохт ва чунин хонд :

نه سالم است که بچرایش سردهم و نه سالم است که ماندن تواند. این شد که خواستم به پیشنهاد دوم تو عمل کنم و بخود گفتم: ذبحش کنم و آن را روزی عیال و گوشت قورمه ای چون از گوشت غزال کنم. اما آن گاه که آتش برافروختم و کارد تیز کردم و قصاب آستین بالا زد، شتر مرا مخاطب ساخت و چنین خواند:

Дубора бингар , агар варами ҷисми марои пргўштии пиндоштае .

دوباره بنگر، اگر ورم جسم مرا پرگوشتی پنداشته ای.

Ва гуфт : туро аз забҳи ман чаҳ суд бавижа ки аз ман ҷузи ним нафасӣ боқӣ намондау чашмоне ки мардумакаши якҷои монда . Ман гӯштӣ надорам ки шоиста ӣ хӯрдан бошам . Чаро ки рӯзгори гӯштамро хӯрдааст .

و گفت: ترا از ذبح من چه سود بویژه که از من جز نیم نفسی باقی نمانده و چشمانی که مردمکش یکجا مانده. من گوشتی ندارم که شایسته ی خوردن باشم. چرا که روزگار گوشتم را خورده است.

Ва пӯстӣ надорам ки бакор даббоғ ояд зеро замонаи пӯстами борҳои брдридаҳ . Пашми ман низ бакори пашм рейсӣ наёяд зеро ҳаводиси куркам низ рехтааст . . .

و پوستی ندارم که بکار دباغ آید زیرا زمانه پوستم بارها بردریده. پشم من نیز بکار پشم ریسی نیاید زیرا حوادث کرکم نیز ریخته است . . .

Ман ӯро дар гуфтори хеши содиқ ва дар машвараташ носеҳ ёфтам ва надонистам ки кадомин амри бештарами бшгФт бояд оварад , ин ки замона чигуна то кунун вайро бақо додааст ё инки он ҳайвон чигуна то кунун бар ин ҳамаи замон ва блотоқт оварда ё ин ки чигуна бо кам баҳои онро шоиста ӣ дӯстӣ доштае бавижа ки гўӣии он шутур , аз гӯрии бархеста ё шутурӣаст ки ҳонгони нафхи сувари дубора зинда гардӣда .

من او را در گفتار خویش صادق و در مشورتش ناصح یافتم و ندانستم که کدامین امر بیشترم بشگفت باید آورد، این که زمانه چگونه تا کنون وی را بقا داده است یا اینکه آن حیوان چگونه تا کنون بر این همه زمان و بلاطاقت آورده یا این که چگونه با کم بهائی آن را شایسته ی دوستی داشته ای بویژه که گوئی آن شتر، از گوری برخاسته یا شتری است که هنگان نفخ صور دوباره زنده گردیده.