Шавад ки гӯйанд гирд шуда ӣ қуръонро нишоед ки тасниф хонд зеро ки зоҳир онаст ки тасниф боистӣ тамоми сухани мунсиф буд .

شود که گویند گرد شده ی قرآن را نشاید که تصنیف خواند زیرا که ظاهر آن است که تصنیف بایستی تمام سخن منصف بود.

Посух онаст ки бидон далел ки гуфтӣ , гирд шуда ӣ қуръонро натавонем тасниф гуфт , гирдоварии ҳадисро низ натавон тасниф хонд . Дар ҳоле ки бакори бурдани вожа ӣ тасниф барои гирдоварии ҳадис , шойиъаст .

پاسخ آن است که بدان دلیل که گفتی، گرد شده ی قرآن را نتوانیم تصنیف گفت، گردآوری حدیث را نیز نتوان تصنیف خواند. در حالی که بکار بردن واژه ی تصنیف برای گردآوری حدیث، شایع است.

. . . Бидонед ки имрӯзи ҳамон рӯзаст ки худовандаши гиромӣ ва бузург дошта ва онро дар китоби азизи бахӯбии баён фармӯдааст онҷо ки фармуд ҷли шона : « алиўми акмалати лаками динкму анъмти алайкуми неъматӣу разӣати лаками алисломи дино » имрӯзи рӯз ба камол расӣдани дайн , итмоми неъмат бар ҷаҳонён , ошкори гаштани ҳақу яқин , хори сохтани мухолифон ва дурӯёнаст , имрӯз , рӯзи ғадир , рӯзи изҳор чизеаст ки дар дил дорам , рӯз бардоштан пардаҳоу рӯзи ошкорӣ асрораст .

. . . بدانید که امروز همان روز است که خداوندش گرامی و بزرگ داشته و آن را در کتاب عزیز بخوبی بیان فرموده است آنجا که فرمود جل شانه: «الیوم اکملت لکم دینکم و انعمت علیکم نعمتی و رضیت لکم الاسلام دینا» امروز روز به کمال رسیدن دین، اتمام نعمت بر جهانیان، آشکار گشتن حق و یقین، خوار ساختن مخالفان و دورویان است، امروز، روز غدیر، روز اظهار چیزی است که در دل دارم، روز برداشتن پرده ها و روز آشکاری اسرار است.

Имрӯзи рӯзи ҳидояти бандагон , рӯзи иқрори ҳасудон , рӯзи сарвари аўсё , рӯзи Фариштагони осмонии рӯзи хабари бузург , рӯзи роҳ ростаст . Имрӯзи рӯзи кашфу баёну рӯзи ҳуҷҷату бурҳону рӯзи нас ҷлӣаст .

امروز روز هدایت بندگان، روز اقرار حسودان، روز سرور اوصیا، روز فرشتگان آسمانی روز خبر بزرگ، روز راه راست است. امروز روز کشف و بیان و روز حجت و برهان و روز نص جلی است.

Имрӯз , рӯзӣаст ки душманон гӯйанд : хушо баҳоли ту ё алӣ ! имрӯз , рӯзӣаст ки ҳар каси ман мавлояш будам , алӣ мавлоӣ ӯст .

امروز، روزی است که دشمنان گویند: خوشا بحال تو یا علی! امروز، روزی است که هر کس من مولایش بودم، علی مولای اوست.

Имрӯзи рӯзи ин гуфтораст ки худовандо он кас ки вайро дӯст бидорад дӯст бидор ва он кас ки вайро душманӣ дорад . Душман бидор . Имрӯз , рӯзи равшангарӣу забон оварӣаст .

امروز روز این گفتار است که خداوندا آن کس که وی را دوست بدارد دوست بدار و آن کس که وی را دشمنی دارد. دشمن بدار. امروز، روز روشن گری و زبان آوری است.

Имрӯзи рӯзи паймонҳоу рӯз шуҳудаст . Имрӯзи рӯзи ирфони воиқон , ҳидояту васоят , эҳқоқи ҳақ ва паймонаст . Имрӯзи рӯзи тнсис ва тахсӣсаст . Имрӯз , рӯзи шиъа ӣ амири муъминону явми ҳуҷҷат бар умум хлоӣқаст .

امروز روز پیمانها و روز شهود است. امروز روز عرفان وایقان، هدایت و وصایت، احقاق حق و پیمان است. امروز روز تنصیص و تخصیص است. امروز، روز شیعه ی امیر مومنان و یوم حجت بر عموم خلائق است.

Ибни броҷи бист ё сӣ соли қизовати Таробулусро баръуҳда дошт . Абӯи ҷаъфари шайхи тӯсии ҳангомӣ ки шогри Сайиди Муртазо буд . Моҳонаи дувоздаҳ динор аз ваии мистонду ибни броҷи ҳашт динор .

ابن براج بیست یا سی سال قضاوت طرابلس را برعهده داشت. ابو جعفر شیخ طوسی هنگامی که شاگر سید مرتضی بود. ماهانه دوازده دینار از وی میستاند و ابن براج هشت دینار.

Сайиди Муртазо - ки худованди рӯҳашро қудсӣ кунод - улӯм бисёреро тадрис ҳаме кард ва ба шогирдон хеш даромад моҳонае ҳаме дод . То бсолӣ , қаҳти солии шадиди Фромд .

سید مرتضی - که خداوند روحش را قدسی کناد - علوم بسیاری را تدریس همی کرد و به شاگردان خویش درآمد ماهانه ای همی داد. تا بسالی، قحط سالی شدید فرآمد.

Мардии яҳӯдӣ барои бадаст овардани қӯти рӯзонаи ҳила Эй андешед ва ба маҷлис Сайид омаду иҷозати хост ки назд вай нуҷум хонд . Сайиди вайро иҷозат дод ва дастур дод ҷӣра ӣ вайро рӯзона диҳанд . Марди муддатии чунин буду саранҷом назд Сайид ислом оварад .

مردی یهودی برای بدست آوردن قوت روزانه حیله ای اندیشید و به مجلس سید آمد و اجازت خواست که نزد وی نجوم خواند. سید وی را اجازت داد و دستور داد جیره ی وی را روزانه دهند. مرد مدتی چنین بود و سرانجام نزد سید اسلام آورد.

Сайиди Муртазо аммо лоғари андом буду бкўдкии ҳамроҳ бо бародараши разӣ назд ибни наботаи муаллифи хтби дарс ҳаме хонд . Рӯзии шайхи муфид ба маҷлиси дарс Сайид омад .

سید مرتضی اما لاغر اندام بود و بکودکی همراه با برادرش رضی نزد ابن نباته مولف خطب درس همی خواند. روزی شیخ مفید به مجلس درس سید آمد.

Вай аз ҷой хеш бархест шайхро биҷои худ нишонд ва худ дар муқобилаш бинишаст . Шайх ишорат кард ки дар ҳузури вай ба дарси гуфтани пардозад чаҳ аз фасоҳати вай дар сухани бшгФт буд .

وی از جای خویش برخاست شیخ را بجای خود نشاند و خود در مقابلش بنشست. شیخ اشارت کرد که در حضور وی به درس گفتن پردازد چه از فصاحت وی در سخن بشگفت بود.

Ва достони инки шайхи муфиди Фотимаи Заҳро ( ъ )ро бихоб дид ки ҳасану ҳусайн ( ъ )ро бензад вай оварад ва фармуд ин дуро дониш омӯз ,у рӯзи баъди Фотимаи духтари Носири ду фарзандаши Сайиди разӣу Сайиди Муртазоро ба маҳзар ӯ оварад ва гуфт ин дуро дониш омӯз . Сахт машҳураст .

و داستان اینکه شیخ مفید فاطمه زهرا(ع) را بخواب دید که حسن و حسین (ع) را بنزد وی آورد و فرمود این دو را دانش آموز، و روز بعد فاطمه دختر ناصر دو فرزندش سید رضی و سید مرتضی را به محضر او آورد و گفت این دو را دانش آموز. سخت مشهور است.

Ҳуҷҷоҷи рӯзӣ хутба мехонд , гуфт : ҳамоно худованди моро фармон додааст ки мўўнти уқбо фароҳам кунем , ва ӯ худ мўўнти дунёямони фароҳам ҳаме кунад . Коши худованди мўўнти ъқбои моро фароҳам ҳаме фармуд ва моро баталаб мўўнти дунёи фармон ҳаме дод .

حجاج روزی خطبه میخواند، گفت: همانا خداوند ما را فرمان داده است که موونت عقبی فراهم کنیم، و او خود موونت دنیایمان فراهم همی کند. کاش خداوند موونت عقبای ما را فراهم همی فرمود و ما را بطلب موونت دنیا فرمان همی داد.

Ҳиси басарии ин сухан бишунид . Гуфт : ин сухани гумшуда ӣ муъминӣаст ки аз дили мунофиқӣ бршдаҳаст .

حس بصری این سخن بشنید. گفت: این سخن گمشده ی مومنی است که از دل منافقی برشده است.

Сухани яке аз хавориҷ , Сафёни савриро хуш омад , гуфт : гумшуда ӣ муъминӣ бар забон мунофиқӣаст .

سخن یکی از خوارج، سفیان ثوری را خوش آمد، گفت: گمشده ی مومنی بر زبان منافقی است.

Аз суханони ҳакямон : бартарин кори ҳифз арз бимоласт . Агар омезиш бо фурӯтар аз хеш гузидӣ хешро аз ваии поси дор . Бародари хешро бнику бад , бдрстӣ насиҳат кун , аз хўормоигон бипарҳез , ҳайбатат бимонад . Фурӯмояро фурӯтанӣ макун , чаро ки фармонат нахоҳад барад .

از سخنان حکیمان: برترین کار حفظ عرض بمال است. اگر آمیزش با فروتر از خویش گزیدی خویش را از وی پاس دار. برادر خویش را بنیک و بد، بدرستی نصیحت کن، از خوارمایگان بپرهیز، هیبتت بماند. فرومایه را فروتنی مکن، چرا که فرمانت نخواهد برد.

Аз мардумон бипарҳез ва танҳо ҳамдамӣ бо парвардгорро багазин .

از مردمان بپرهیز و تنها همدمی با پروردگار را بگزین.

Мардумонро ҳар гӯнаи хоҳии зер ва боло кун , ҷуз ақрабӣ нахоҳишон ёфт .

مردمان را هر گونه خواهی زیر و بالا کن، جز عقربی نخواهیشان یافت.

Аз Сафёни саврӣ ки худояш бибахшоед ривоятаст ки : шунидам ки эмоми содиқи ҷаъфари бен Муҳамад ( ъ ) мегуфт : саломати ончунон гаронбаҳо гашта ки пайдо нест куҷояш метавон ёфт .

از سفیان ثوری که خدایش ببخشاید روایت است که: شنیدم که امام صادق جعفر بن محمد(ع) میگفت: سلامت آنچنان گرانبها گشته که پیدا نیست کجایش میتوان یافت.

Ҳол агар дар чизе битавонаш ёфт , шавад ки дар гумномӣ бошад . Ва агар дар гумномӣ набӯд , шавад ки дар тнҳоӣӣ буд ҳар чанд ки саломати гумномӣ аз он тнҳоӣӣ бешаст .

حال اگر در چیزی بتوانش یافت، شود که در گمنامی باشد. و اگر در گمنامی نبود، شود که در تنهائی بود هر چند که سلامت گمنامی از آن تنهائی بیش است.

Ва агар дар тнҳоӣӣ набӯд , шавад ки дар сукут буд ҳар чанд ки саломати тнҳоӣӣ аз он сукут бешаст . Ва агар дар сукут набӯд , шавад ки дар сухани салафи солеҳ буд . Аммо хушбахт касеаст ки дар нафаси хеш хилват ёбаду худованд муваффақият медиҳад .

و اگر در تنهائی نبود، شود که در سکوت بود هر چند که سلامت تنهائی از آن سکوت بیش است. و اگر در سکوت نبود، شود که در سخن سلف صالح بود. اما خوشبخت کسی است که در نفس خویش خلوت یابد و خداوند موفقیت می دهد.

Худояши хирдҳоди шоир чаҳ некӯ сурӯдааст :

خدایش خیردهاد شاعر چه نیکو سروده است:

Лиззати бахштар аз таматтуъи зиборўёнӣ ки дар либоси абрешимин ҳаме оянд лиззати он тоӣбаст ки гурезон аз аҳлу моли ин ҷоу онҷо сафар кунад . То бали номаш фаромӯш шавад ва танҳо монаду ибодатро амоне ёбад .

لذت بخش تر از تمتع زیبارویانی که در لباس ابریشمین همی آیند لذت آن تائب است که گریزان از اهل و مال این جا و آنجا سفر کند. تا بل نامش فراموش شود و تنها ماند و عبادت را امانی یابد.

Лиззаташи ин буд ки ҳар ҷо рӯ мекунад , бтлоўти пардозад ва ҳар ҷо ҳаст дар дилу забони зикр парвардгор гуяд .

لذتش این بود که هر جا رو میکند، بتلاوت پردازد و هر جا هست در دل و زبان ذکر پروردگار گوید.

Худовандро байни мардумон , бандагонӣ зиракаст ки дунёро талоқ гуфтаанд ва аз фитна ҳояш тарсида .

خداوند را بین مردمان، بندگانی زیرک است که دنیا را طلاق گفته اند و از فتنه هایش ترسیده.

Дунёро нек нагиристаанд ва аз он ҷо ки онро ҷойгоҳӣ барои зиндагон наёфтаанд .

دنیا را نیک نگریسته اند و از آن جا که آن را جایگاهی برای زندگان نیافته اند.

Онро гирдобӣ донистаанд ки танҳо бо киштии кор нек метавон аз он раҳоӣ ёфт .

آن را گردابی دانسته اند که تنها با کشتی کار نیک میتوان از آن رهایی یافت.

Агар сипосгузории ман аз неъматҳои худованди худ неъматӣ буд , дар хур сипосаст .

اگر سپاسگزاری من از نعمت های خداوند خود نعمتی بود، در خور سپاس است.

Бад-ӣни гӯна ҳар чанд рӯзгор дайр монаду умри дароз буд , сипоси ваии ҷузи бФзл ӯ мумкин нашавад .

بدین گونه هر چند روزگار دیر ماند و عمر دراز بود، سپاس وی جز بفضل او ممکن نشود.

Робиъа ӣ ъдўиаҳро пурседанд : кӣ банда аз парвардгори бузург розӣ шавад ? гуфт :

رابعه ی عدویه را پرسیدند: کی بنده از پروردگار بزرگ راضی شود؟ گفت:

Он гоҳ ки шодяш аз мусӣбат чун шодяш бар неъмат буд .

آن گاه که شادیش از مصیبت چون شادیش بر نعمت بود.

Рӯзии ҳам ӯро гуфтанд : шавқи ту ба фирдавс чисонаст ? гуфт : ибтидои ҳамсоя сипас хона .

روزی هم او را گفتند: شوق تو به فردوس چسان است؟ گفت: ابتدا همسایه سپس خانه.

Низ аз калом ӯст ки худоямон аз он баҳрманд кунод : ончӣ аз ъбодотмро ки ошкоро бӯдааст , баҳисоб намеоварам .

نیز از کلام اوست که خدایمان از آن بهرمند کناد: آنچه از عباداتم را که آشکارا بوده است، بحساب نمی آورم.

Обидӣ гуфтааст : дунёро хор доред . Чаро ки гуворотарин чизҳояш назд шумо , дар муқобили зиёнҳояши сахти кучак ӯ хораст .

عابدی گفته است: دنیا را خوار دارید. چرا که گواراترین چیزهایش نزد شما، در مقابل زیانهایش سخت کوچک او خوار است.

Длороми зебо рухӣаст ки аз офтоби ҷузи давр аз дастрасаши буданашро наёмухтааст .

دلارام زیبا رخی است که از آفتاب جز دور از دسترسش بودنش را نیاموخته است.

Мазамматаш ки мекунам , гӯшаши шунавоӣ он нест ва хушнӯдӣамро низ аътноӣӣ намекунад .

مذمتش که میکنم، گوشش شنوای آن نیست و خشنودی ام را نیز اعتنائی نمی کند.

Яке аз муфассирони пиромни ин оя «у инҷии аллоҳи аллазӣнаи атқўои бмФозтҳми ман алъзоб » навиштааст : амали некӯи бурузи растохезкунанда ӣ худро ҳангоми мушоҳида ӣ ҳавл қиёмат гуяд , бар ман бршў , чаро ки бадунёи муддатҳо ман бар ту будам . Он гоҳи вай бар худ бинишонад ва аз тангноҳои растохез барраанд .

یکی از مفسران پیرامن این آیه «و ینجی الله الذین اتقوا بمفازتهم من العذاب » نوشته است: عمل نیکو بروز رستاخیز کننده ی خود را هنگام مشاهده ی هول قیامت گوید، بر من برشو، چرا که بدنیا مدتها من بر تو بودم. آن گاه وی بر خود بنشاند و از تنگناهای رستاخیز برهاند.

Ном оварӣ гуфт : банда ӣ худои ббзргии дасти наёбади магари он ки мардумро чунон аз чашм андозад ки ҷуз худо набинад ва ҳечкас бар суду зиёни расондани буи тавоно набӯду ёон ки чунон эшонро аз дил бурун кунад ки эътино накунад чигунааш бенанд .

نام آوری گفت: بنده ی خدا ببزرگی دست نیابد مگر آن که مردم را چنان از چشم اندازد که جز خدا نبیند و هیچکس بر سود و زیان رساندن بوی توانا نبود و یاآن که چنان ایشان را از دل برون کند که اعتنا نکند چگونه اش بینند.

эй хоҳони дониш ки ӣнҷоу онҷо дар ҷустуҷӯии онӣ , доноӣӣ дар сина ӣ туаст .

ای خواهان دانش که اینجا و آنجا در جستجوی آنی، دانائی در سینه ی تو است.

Аз ин рӯ ҳар гоҳи кӯшнда Эй биҷустҷу бархест ҳамроҳаш бархез ва он қадраш бихон ки посухат диҳад .

از این رو هر گاه کوشنده ای بجستجو برخاست همراهش برخیز و آنقدرش بخوان که پاسخت دهد.

Ҳаргизаш фаромӯш намекунам он гоҳ ки саршор аз ҷавонӣ падедор шуд ва гуфт баргӯ бидонам иштиёқ бо ту чаҳ кард ? ва гуфтамаш : қисса ӣ мо тӯлонӣасту турои тнгдлии орад .

هرگزش فراموش نمی کنم آن گاه که سرشار از جوانی پدیدار شد و گفت برگو بدانم اشتیاق با تو چه کرد؟ و گفتمش: قصه ی ما طولانی است و ترا تنگدلی آرد.

Ҳақи субҳонаи азиз ( ъ )ро ваҳй кард ки : агар розӣ нашӯй ки нақли маҷлис бдгўёнт кунам , наумматро бар тӯмор фурӯтанон нахоҳам навишт .

حق سبحانه عزیز (ع) را وحی کرد که: اگر راضی نشوی که نقل مجلس بدگویانت کنم، نامت را بر طومار فروتنان نخواهم نوشت.

Амири муъминон ( ъ ) рост : се кор аз дигари корҳо сахт тараст , дар ҳамаи ҳоли биёади худованд бӯдан , ёронро бо моли ёрӣ кардан ва аз худ ҳақи бҷонби мардум додан .

امیر مومنان (ع) راست: سه کار از دیگر کارها سخت تر است، در همه حال بیاد خداوند بودن، یاران را با مال یاری کردن و از خود حق بجانب مردم دادن.

Бузургӣ гуфт : ҳақ онаст ки бар лағзиши бародарати ҳафтод ъзроўрӣ . Ҳол агар дили ту онҳоро напазируфт , вайро гўӣӣ ки бародарати турои ҳафтод узр оварад ва ту напазируфтӣ ҳқо ки ту дар хури сарзанишӣ на ӯ .

بزرگی گفت: حق آن است که بر لغزش برادرت هفتاد عذرآوری. حال اگر دل تو آن ها را نپذیرفت، وی را گوئی که برادرت ترا هفتاد عذر آورد و تو نپذیرفتی حقا که تو در خور سرزنشی نه او.

Маро дар ишқи ту сахтӣ ҳоӣӣаст ки маҷнӯни омирӣ дар ишқи Лайлӣ ҳаргизашон начишед .

مرا در عشق تو سختی هائی است که مجنون عامری در عشق لیلی هرگزشان نچشید.

Бо ин ҳама аммо ман чун маҷнӯни сари бадунболи вуҳуши нгзордм . Чаро ки ҷунунро гӯнаҳои бисёраст .

با این همه اما من چون مجنون سر بدنبال وحوش نگذاردم. چرا که جنون را گونه های بسیار است.

Хўостмш ки марои згўнаҳ ӣ хеши даҳ бӯса диҳад , на беш .

خواستمش که مرا زگونه ی خویش ده بوسه دهد، نه بیش.

Аммо он гоҳ ки даст дар гарданаш кардаму лаб бар нҳодмш , дар шумори бхтои афтодаму ҳисоб аз даст шуд .

اما آن گاه که دست در گردنش کردم و لب بر نهادمش، در شمار بخطا افتادم و حساب از دست شد.

Мусанниф гуяд : ончӣ мегуяд бхти падарам ки худованди рӯонашро қудсӣ кунод , ёфтаам : масъала : бқтъаҳи заминӣ , дарахтӣаст бо иртифоъии маҷҳӯл . Зуҳри ҳангоми гунҷишкӣ аз нӯки он дарахт ба замин май пурд .

مصنف گوید: آنچه می گوید بخط پدرم که خداوند روانش را قدسی کناد، یافته ام: مساله: بقطعه زمینی، درختی است با ارتفاعی مجهول. ظهر هنگام گنجشکی از نوک آن درخت به زمین می پرد.

Хуршед дар аввал ҷаддӣаст , ба шаҳрӣ ки дар бист ва як дараҷа ӣ арзи ҷғроФёӣӣ воқеъаст . Гунҷишки ёд шуда бар нуқтае аз соя ӣ дарахт фурӯд меояд .

خورشید در اول جدی است، به شهری که در بیست و یک درجه ی عرض جغرافیائی واقع است. گنجشک یاد شده بر نقطه ای از سایه ی درخت فرود می آید.

Молики замин , заминро аз бехи дарахт то нуқта ӣ мавсуф ба зайди миФрўшд . Ва аз он нуқта то ахри сояро ба Амр ва аз нуқта ӣ интиҳои сояи бондозаҳ ӣ иртифоъи дарахт - яъне охирин ҳади малики худ - ба бикр .

مالک زمین، زمین را از بیخ درخت تا نقطه ی موصوف به زید میفروشد. و از آن نقطه تا اخر سایه را به عمرو و از نقطه ی انتهای سایه باندازه ی ارتفاع درخت - یعنی آخرین حد ملک خود - به بکر.

Пас аз он дарахт аз миён мераваду мизони сояу нуқта ӣ фурӯди гунҷишк бар мо пӯшида мемонад . Ҳол бо ин фарз ки иртифоъи дарахту тӯли сояу фосила ӣ нуқта ӣ фурӯди гунҷишк то бехи дарахт бар мо маҷҳӯласт , мехоҳем саҳм ҳар як аз харидоронро таъйин кунем ва ба эшон диҳем .

پس از آن درخت از میان می رود و میزان سایه و نقطه ی فرود گنجشک بر ما پوشیده میماند. حال با این فرض که ارتفاع درخت و طول سایه و فاصله ی نقطه ی فرود گنجشک تا بیخ درخت بر ما مجهول است، میخواهیم سهم هر یک از خریداران را تعیین کنیم و به ایشان دهیم.

Майдонем ки масофатӣ ки гунҷишки онро бо парвоз тай кардааст , панҷ метраст . Низ майдонем ки боқии аъдоди маҷҳӯлмон низ адад саҳеҳаст . Ва мехоҳем бидӯни муроҷиа ба қавоиди ҳисобу ҷабру муқобилау хати ин масъаларо ҳал созем . Роҳи ҳал кадомаст ?

میدانیم که مسافتی که گنجشک آن را با پرواز طی کرده است، پنج متر است. نیز میدانیم که باقی اعداد مجهولمان نیز عدد صحیح است. و میخواهیم بدون مراجعه به قواعد حساب و جبر و مقابله و خط این مساله را حل سازیم. راه حل کدام است؟

Гӯям , ин масъаларо бхти падар - қудси аллоҳи сира - ёфтаму пиндорам ки масъаларо худ ӯ тарҳ кардааст . Ва баназарам мерасад ки ҷавоби суоли ин буд ки гуфта шавад .

گویم، این مساله را بخط پدر - قدس الله سره - یافتم و پندارم که مساله را خود او طرح کرده است. و بنظرم می رسد که جواب سوال این بود که گفته شود.

Чун масофати парвози ватар мусалласи қоим алзоўиаҳасту мураббаъи он яъне бист ва панҷ банно ба қазияи арӯси баробар бо мураббаъи ду зилъ дигараст , агар бадви мураббаъи саҳеҳ тақсим шавад . Яке шонздаҳ хоҳад буду дайгарӣ на .

چون مسافت پرواز وتر مثلث قائم الزاویه است و مربع آن یعنی بیست و پنج بنا به قضیه عروس برابر با مربع دو ضلع دیگر است، اگر بدو مربع صحیح تقسیم شود. یکی شانزده خواهد بود و دیگری نه.

Пас яке аз ду зилъи муҳӣт ба қоида чаҳораст . Ва дайгарии сеу тӯли соя низ чаҳораст . Зеро иртифоъи хуршед дар он замону макони чиҳил ва панҷ бӯдааст .

پس یکی از دو ضلع محیط به قاعده چهار است. و دیگری سه و طول سایه نیز چهار است. زیرا ارتفاع خورشید در آن زمان و مکان چهل و پنج بوده است.

Чаҳ ин миқдори бақия ӣ тамоми миқдори арз яъне шаст ва на заръ - агар аз он бист ва чаҳор яъне майли куллӣ рокср карда бошем -аст .

چه این مقدار بقیه ی تمام مقدار عرض یعنی شصت و نه ذرع - اگر از آن بیست و چهار یعنی میل کلی راکسر کرده باشیم - است.

Дар ҷои хеш низ собит шудааст ки соя ӣ иртифоъии бондозаҳ ӣ чиҳил ва панҷ заръ бо шохис мусовӣаст . Аз ин рӯ ошкор мешавад ки саҳми зайд аз замини се метру саҳми Амри як метру саҳми бикри чаҳор метраст . Ва ин манзури мост .

در جای خویش نیز ثابت شده است که سایه ی ارتفاعی باندازه ی چهل و پنج ذرع با شاخص مساوی است. از این رو آشکار می شود که سهم زید از زمین سه متر و سهم عمرو یک متر و سهم بکر چهار متر است. و این منظور ماست.

Пӯшида нест ки дар эҳтисоби соя ӣ иртифоъ ба чиҳил ва панҷ заръ барои шохиси андаки мусомиҳае бакор рафтааст , ки бидон дар ҳошия ӣ хеш бар рисола ӣ устурлоб ишора кардаам . Аммо ин тафовут бисёр андакаст ва маҳсус нест ва барои посух ба суол , моро кофӣаст .

پوشیده نیست که در احتساب سایه ی ارتفاع به چهل و پنج ذرع برای شاخص اندک مسامحه ای بکار رفته است، که بدان در حاشیه ی خویش بر رساله ی اسطرلاب اشاره کرده ام. اما این تفاوت بسیار اندک است و محسوس نیست و برای پاسخ به سئوال، ما را کافی است.

Дар китоб кофӣ бираваш ҳасан аз ҳазрати абӯи Абдуллоҳ ( ъ ) ривоят шудааст ки фармуд : қуръони паймони худованд бар махлуқ ӯст . Аз ин рӯ бар мусулмон шоистааст ки бар паймон хеш бингарад ва ҳар рӯзӣ аз он панҷоҳ оя хонд .

در کتاب کافی بروش حسن از حضرت ابو عبدالله (ع) روایت شده است که فرمود: قرآن پیمان خداوند بر مخلوق اوست. از این رو بر مسلمان شایسته است که بر پیمان خویش بنگرد و هر روزی از آن پنجاه آیه خواند.

Низ аз зини алъобдин ( ъ ) ривоят шудааст ки фармуд : ояҳои қуръони ганҷина ҳоӣӣаст . Ва ҳар бор ки ганҷинае аз он бозкнӣ , шоистааст ки бидон бенгарӣ .

نیز از زین العابدین(ع) روایت شده است که فرمود: آیه های قرآن گنجینه هائی است. و هر بار که گنجینه ای از آن بازکنی، شایسته است که بدان بنگری.

Аз ҷумлаи ончии худованди субҳонау таъолӣ ба Мӯсо - ки бар паёмбари мо ва ӯ бартарин дуруд ва поктарин саломи бодо - ваҳй фармуд , эй Мӯсои куҳна либос бошу тозаи дил , то бар мардуми замин ношинос бошӣу байни халқи осмони шносоу маърӯф .

از جمله آنچه خداوند سبحانه و تعالی به موسی - که بر پیامبر ما و او برترین درود و پاکترین سلام بادا - وحی فرمود، ای موسی کهنه لباس باش و تازه دل، تا بر مردم زمین ناشناس باشی و بین خلق آسمان شناسا و معروف.

Надими султон , ҳакимиро ба саҳро дид ки алаф май чид ва мехӯрд . Гуфташ ки : агар бхдмти шоҳон дар меомадӣ , ниёзманд хӯрдан алаф намешудӣ . Посух дод . Ту низ агар алафи михўрдӣ , ниёзманди хизмат шоҳон набӯдӣ .

ندیم سلطان، حکیمی را به صحرا دید که علف می چید و می خورد. گفتش که: اگر بخدمت شاهان در می آمدی، نیازمند خوردن علف نمی شدی. پاسخ داد. تو نیز اگر علف میخوردی، نیازمند خدمت شاهان نبودی.