Бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳим

بسم الله الرحمن الرحیم

Сарвари паёмбарон , шарифтарин аввалин ва охирин , ки дуруди худо бар ӯу табораши бод , дар яке аз хутбаҳои хеш - он гоҳ ки бар ноқа ӣ ғзбоء буд - фармуд : эй мардум , гўӣӣ ки марг бар ғайри мо мактуб афтодаасту ҳақ бар ҷузи мо воҷиб гашта !

سرور پیامبران، شریف ترین اولین و آخرین، که درود خدا بر او و تبارش باد، در یکی از خطبه های خویش - آن گاه که بر ناقه ی غضباء بود - فرمود: ای مردم، گوئی که مرگ بر غیر ما مکتوب افتاده است و حق بر جز ما واجب گشته!

Ва он касон ки ҷиноза ӣ эшон ташйиъ кардаем , базӯдӣ назд мо боз хоҳанд гашт . Ононро ба гӯр ҳаме сипорем ,у миросашони чунон ҳаме хӯрем ки гўӣии ҷоўдононим .

و آن کسان که جنازه ی ایشان تشییع کرده ایم، بزودی نزد ما باز خواهند گشت. آنان را به گور همی سپاریم، و میراثشان چنان همی خوریم که گوئی جاودانانیم.

Гўӣии панд диҳандагонро аз ёд бардаем ва аз ҳар бало ба паноҳ андарем . Хушо ҳоли он кас ки ончии бароаи ҳалол бадаст оварда , инфоқ кунад ва бо аҳли донишу ҳикмат ҳам нишин шавад ва аз аҳли зиллату масканати бабрад .

گوئی پند دهندگان را از یاد برده ایم و از هر بلا به پناه اندریم. خوشا حال آن کس که آنچه براه حلال بدست آورده، انفاق کند و با اهل دانش و حکمت هم نشین شود و از اهل ذلت و مسکنت ببرد.

Хушо ҳоли он каси нафаси хор , халқи хушу сарират нек кунаду бадии хеш аз мардумон ба давр дорад . Хушо он ки зиёдати моли хеш бахш кунад ,у зиёдат сухан нигаҳдорду суннати вирои кофӣ буду бидъати вайро нФрибд .

خوشا حال آن کس نفس خوار، خلق خوش و سریرت نیک کند و بدی خویش از مردمان به دور دارد. خوشا آن که زیادت مال خویش بخش کند، و زیادت سخن نگهدارد و سنت ویرا کافی بود و بدعت وی را نفریبد.

Аъробӣӣ аз холдбни Убайдуллоҳи молии хосту бас исрор кард . Холид саранҷом гуфт : вайро бадара Эй диҳед ки бар шармгоҳи модараши овезад . Аъробӣ гуфт : дайгарӣ низ диҳед ки бар сусти ваии овезам то ъўр набӯд . Холид бихандед ва фармуд бадара ӣ дигараш низ доданд .

اعرابئی از خالدبن عبیدالله مالی خواست و بس اصرار کرد. خالد سرانجام گفت: وی را بدره ای دهید که بر شرمگاه مادرش آویزد. اعرابی گفت: دیگری نیز دهید که بر سست وی آویزم تا عور نبود. خالد بخندید و فرمود بدره ی دیگرش نیز دادند.

Яке аз хулафо гуфт : ман фалони касро мбғўз ҳаме дорам ӯро аммо гуноҳӣ нест яке аз маҷлисён гуфт : оё дар ӯ хайрӣ ҳаст ки Халифаи онро дӯст бидорад ? гуфт : балӣ . Гуфт : ба ваии анъоми фармой , базӯдӣ аз хавос хоҳад шуд .

یکی از خلفا گفت: من فلان کس را مبغوض همی دارم او را اما گناهی نیست یکی از مجلسیان گفت: آیا در او خیری هست که خلیفه آن را دوست بدارد؟ گفت: بلی. گفت: به وی انعام فرمای، بزودی از خواص خواهد شد.

Споҳӣиро аз насабаш пурседанд . Гуфт : ман писари хоҳар фулонӣам . Аъробӣӣ ин бишунид ва гуфт . Мардумон дар тӯли зикри насаб ҳаме кунанд . Ин як дар арзи зикри насаб ҳаме кунад .

سپاهئی را از نسبش پرسیدند. گفت: من پسر خواهر فلانی ام. اعرابئی این بشنید و گفت. مردمان در طول ذکر نسب همی کنند. این یک در عرض ذکر نسب همی کند.

Яке зоҳидиро сано гуфт . Зоҳид гуфт : эй фалон . Агар аз ман он мидонстӣ ки худ аз хеш донам , марои нохуш ҳаме доштӣ .

یکی زاهدی را ثنا گفت. زاهد گفت: ای فلان. اگر از من آن میدانستی که خود از خویش دانم، مرا ناخوش همی داشتی.

Ҳоҷиби бен зрораҳ ба назд анӯшервон гусел шуду иҷоза ӣ вуруди хост . Анӯшервони пардаи дорро гуфт : бипурсаш ки кист ? бипурсед , гуфт : бигӯ мардӣ аз аъробам .

حاجب بن زراره به نزد انوشیروان گسیل شد و اجازه ی ورود خواست. انوشیروان پرده دار را گفت: بپرسش که کیست؟ بپرسید، گفت: بگو مردی از اعرابم.

Ҳангомӣ ки ба маҳзар анӯшервон расед . Вай аз ӯ пурсед : кистӣ ? гуфт : ман сарвари аъробам . Гуфт : магар ту нагуфтӣ ки яке аз ононе ? гуфт : балӣ чунон будам . Аммо ҳангомӣ ки подшоҳи маро бо хитоби хеш икром дошт , сарвари эшон гаштам .

هنگامی که به محضر انوشیروان رسید. وی از او پرسید: کیستی؟ گفت: من سرور اعرابم. گفت: مگر تو نگفتی که یکی از آنانی؟ گفت: بلی چنان بودم. اما هنگامی که پادشاه مرا با خطاب خویش اکرام داشت، سرور ایشان گشتم.

Муъовия дар хутбае шигифт овар пурсед : эй мардум , оё ба дунё халалӣ байнед ? яке аз миён мардум гуфт : балӣ , дунё чунон ғарбол пурхалаласт . Гуфт : халалаш чист ? гуфт : ин ки ту бидон шефтаеу санояши гўӣӣ .

معاویه در خطبه ای شگفت آور پرسید: ای مردم، آیا به دنیا خللی بینید؟ یکی از میان مردم گفت: بلی، دنیا چونان غربال پرخلل است. گفت: خللش چیست؟ گفت: این که تو بدان شیفته ای و ثنایش گوئی.

Ҳакимӣ гуфт : касеро ки бинии ғайбат мардум кунад , бакӯш то ншносдт .

حکیمی گفت: کسی را که بینی غیبت مردم کند، بکوش تا نشناسدت.

Чаҳ бадбахттарин мардуми ошноёни чунон касонанд .

چه بدبخت ترین مردم آشنایان چنان کسان اند.

Дунёи гирд гирдаст . Ва мадораши се чиз беш нест : дарҳам , динору нон .

دنیا گرد گرد است. و مدارش سه چیز بیش نیست: درهم، دینار و نان.

Занӣ ба мардӣ ки вайро нкўӣӣ карда буд , чунин дуо кард : худованди тамоми дшмнонтро ҷуз нафаст хор кунод ,у неъматашро бар ту ҳибаи ниҳод на орият .

زنی به مردی که وی را نکوئی کرده بود، چنین دعا کرد: خداوند تمام دشمنانت را جز نفست خوار کناد، و نعمتش را بر تو هبه نهاد نه عاریت.

Туро аз саркашӣ бениёзӣу хории туҳидастӣ маҳфӯз бидорад ,у туро барои ончии халқ фармӯдааст фориғи ниҳод ва ба ончӣ бар ӯҳда ӣ туаст машғӯли мудороад .

ترا از سرکشی بی نیازی و خواری تهیدستی محفوظ بدارد، و ترا برای آنچه خلق فرموده است فارغ نهاد و به آنچه بر عهده ی توست مشغول مداراد.

Иҳўдӣии мусулмониро дид ки ба моҳи рамазони бирён ҳаме хӯрд , ва бо ӯ ба хӯрдан пардохт . Мусулмон гуфт : эй фалон , гӯштӣ ки мусулмонаш забҳ карда бошад , баҳри яҳӯдӣ ҳалол набӯд . Гуфт : ман байни яҳудён ҳамчун туами байни мусулмонон .

یهودئی مسلمانی را دید که به ماه رمضان بریان همی خورد، و با او به خوردن پرداخت. مسلمان گفت: ای فلان، گوشتی که مسلمانش ذبح کرده باشد، بهر یهودی حلال نبود. گفت: من بین یهودیان همچون توام بین مسلمانان.

Солими бен қтибаҳи иҷозати хост ки дасти Меҳдии Халифаро бӯсад . Халифа гуфт : ман дасти хеш аз мардумони ҳифз ҳаме кунаму туро аз дасти хеш .

سالم بن قتیبه اجازت خواست که دست مهدی خلیفه را بوسد. خلیفه گفت: من دست خویش از مردمان حفظ همی کنم و ترا از دست خویش.

Мардии дайгариро ба хона хонд ки биёу нон ва намакӣ хӯрем . Марди пиндошт ки нону намаки киноя аз таомӣ гуворост ки ваии бадви ваъда ҳаме диҳад .

مردی دیگری را به خانه خواند که بیا و نان و نمکی خوریم. مرد پنداشت که نان و نمک کنایه از طعامی گواراست که وی بدو وعده همی دهد.

Бо аўброаҳ афтод . Соҳиби хона аммо ба нону намаки чизеи ниФзўд . Ҳангомӣ ки он ду машғӯл хӯрдан буданд мискинӣ бар дар хонаи боистод .

با اوبراه افتاد. صاحب خانه اما به نان و نمک چیزی نیفزود. هنگامی که آن دو مشغول خوردن بودند مسکینی بر در خانه بایستاد.

Соҳиби хона ҷавобаш кард , нарафт . Саранҷоми соҳиб хона гуфт : бирав вагарнаи биёяму сарати бршкнм . Миҳмон гуфт : эй фалон , бароаи хеши рӯ чаҳ агар ту ростгўӣии вайро дар ваъдааш дар ваъид низ ҳаме донистӣ , мутаарризи ваии нмигштӣ .

صاحب خانه جوابش کرد، نرفت. سرانجام صاحب خانه گفت: برو وگرنه بیایم و سرت برشکنم. میهمان گفت: ای فلان، براه خویش رو چه اگر تو راستگوئی وی را در وعده اش در وعید نیز همی دانستی، متعرض وی نمیگشتی.

Фрздқ , сулаймони бен Абдулмаликро қасидае ба мадҳ бигуфт ва дар он сурӯд : ва он занони шабро дар канори ман ба рӯз овараданд ва ман меҳр аз дар баста бигирифтам .

فرزدق، سلیمان بن عبدالملک را قصیده ای به مدح بگفت و در آن سرود: و آن زنان شب را در کنار من به روز آوردند و من مهر از در بسته بگرفتم.

Сулаймон гуфт : Фрздқи вой бар ту , назд ман ба зино иқрор кардӣ ва бояд ҳадати занам . Гуфт : китоби осмонии ҳад аз ман бардоштааст . Гуфт : чисон .

سلیمان گفت: فرزدق وای بر تو، نزد من به زنا اقرار کردی و باید حدت زنم. گفت: کتاب آسمانی حد از من برداشته است. گفت: چسان.

Гуфт : фармӯдааст : волшъроءи итбъҳми алғоўўн то ҷоӣӣ ки мефармоед анҳми иқўлўни молоиФълўн . Сулаймон бихандеду вайро бхшўд .

گفت: فرموده است: والشعراء یتبعهم الغاوون تا جائی که می فرماید انهم یقولون مالایفعلون. سلیمان بخندید و وی را بخشود.

Подшоҳи ҳинд , номае баланди ҳорӯни алрашедро фиристод ва дар он вайро таҳдид бисёр кард . Ҳорӯн дар посух навишт : ҷавоб онаст ки бинӣ на ончии хуоне .

پادشاه هند، نامه ای بلند هارون الرشید را فرستاد و در آن وی را تهدید بسیار کرد. هارون در پاسخ نوشت: جواب آن است که بینی نه آنچه خوانی.

Њишоми яке аз зоҳидии шомро гуфт : марои пандии даҳ . Вай хонд : ?вили ллмтФФин то охири оёт . Сипас гуфт : ин аз он касе буд ки паймонаи вакил кам тар диҳад . Бингар ки ҳоли он кас ки тамоми паймонаи вакили барад , чунаст ? Њишом бисёр гирист .

هشام یکی از زاهدان شام را گفت: مرا پندی ده. وی خواند: ویل للمطففین تا آخر آیات. سپس گفت: این از آن کسی بود که پیمانه وکیل کم تر دهد. بنگر که حال آن کس که تمام پیمانه وکیل برد، چون است؟ هشام بسیار گریست.

Муҳамади бен шбиб , ғулом низом гуфт : рӯзӣ ба Басра ба хона ӣ амӣрӣ шудам . Афсор аз хари хеш боз кардам . Кӯдакии вайро бигирифт ва ба бозӣ машғӯл шуд .

محمد بن شبیب، غلام نظام گفت: روزی به بصره به خانه ی امیری شدم. افسار از خر خویش باز کردم. کودکی وی را بگرفت و به بازی مشغول شد.

Гуфтамаш : раҳояш кун . Гуфт : ман барои ту нигоҳаш медорам . Гуфтам : намехоҳам нигоҳаши дорӣ . Гуфт : аз дастат меравад . Гуфтам : баравад , аҳамиятӣ надорад . Гуфт : агар аз даст рафтанаши туро муҳим нест , онро ба ман бубахш ,у марои дигар посухӣ набӯд .

گفتمش: رهایش کن. گفت: من برای تو نگاهش می دارم. گفتم: نمی خواهم نگاهش داری. گفت: از دستت می رود. گفتم: برود، اهمیتی ندارد. گفت: اگر از دست رفتنش ترا مهم نیست، آن را به من ببخش، و مرا دیگر پاسخی نبود.

Аз суханони бузургон : Карими дилӣ шуҷоъ дорад . Бахил аммо симоӣии шуҷоъро воҷидаст . Дар талаби мафқуди он қадар мабош ки мавҷӯдро аз дасти диҳӣ .

از سخنان بزرگان: کریم دلی شجاع دارد. بخیل اما سیمائی شجاع را واجد است. در طلب مفقود آن قدر مباش که موجود را از دست دهی.

Ошиқиро гуфтанд : агар турои дуои мустаҷоб ҳаме шуд , чаҳ дуо ҳаме кардӣ ? гуфт : ҳамеи хостам ки ишқи ману маъшӯқ яксон шавад то ба пинҳону ошкоро икдл бошем .

عاشقی را گفتند: اگر ترا دعا مستجاب همی شد، چه دعا همی کردی؟ گفت: همی خواستم که عشق من و معشوق یکسان شود تا به پنهان و آشکارا یکدل باشیم.

Подшоҳии кас ба талаби Уқлӣдус ҳаким фиристод . Вай аз рафтан худдорӣ карду вайро навишт : ончии туро аз омадан ба назд мо монеъ мешавад , моро низ аз омадан назд ту манъ ҳаме кунад .

پادشاهی کس به طلب اقلیدس حکیم فرستاد. وی از رفتن خودداری کرد و وی را نوشت: آنچه تو را از آمدن به نزد ما مانع می شود، ما را نیز از آمدن نزد تو منع همی کند.

Яке Юсуф ( ъ )ро гуфт ки : турои дӯст ҳаме дорам . Гуфт : магари ман ҷуз ба сабаби муҳаббат ба балои андари афтодам ? падари маро дӯст дошт ва бидон сабаб ба чоҳи андари афтодам . Ва бонӯии азизи Мисри маро дӯст дошт ва бидон сабаби ҳафт сол дар зиндон мондам .

یکی یوسف(ع) را گفت که: ترا دوست همی دارم. گفت: مگر من جز به سبب محبت به بلا اندر افتادم؟ پدر مرا دوست داشت و بدان سبب به چاه اندر افتادم. و بانوی عزیز مصر مرا دوست داشت و بدان سبب هفت سال در زندان ماندم.

Ҳакимӣ гуфт : се танро хор машумор , подшоҳ , доноу дӯстро . Чаҳ касе ки султонро хори шуморад , дунёро аз даст диҳад . Касе ки доноро хори шуморад , дайнро з даст диҳад ва касе ки дӯстро хори шуморад , мардонагиро аз даст диҳад .

حکیمی گفت: سه تن را خوار مشمار، پادشاه، دانا و دوست را. چه کسی که سلطان را خوار شمارد، دنیا را از دست دهد. کسی که دانا را خوار شمارد، دین را ز دست دهد و کسی که دوست را خوار شمارد، مردانگی را از دست دهد.

Дар китобӣ ба хаттӣ қадим дидам ки : ишқи розӣ рӯҳонӣаст ки аз олами ғайб ба дили фурӯд ҳаме ояд . Ва аз он рӯи онро ҳўӣ гуфтаанд .

در کتابی به خطی قدیم دیدم که: عشق رازی روحانی است که از عالم غیب به دل فرود همی آید. و از آن رو آن را هوی گفته اند.

Ва ишқро аз он рӯи ҳуб номидаанд ки бар ҳуба ӣ дил ки манба зиндагонӣаст фурӯд ояд . Ва он гоҳ бо зиндагонӣ ба ҷамеъи аъзои бадан ҷорӣ шавад ва дар ҳар як аз аҷзоъи сӯрати маҳбӯб собит бидорад .

و عشق را از آن رو حب نامیده اند که بر حبه ی دل که منبع زندگانی است فرود آید. و آن گاه با زندگانی به جمیع اعضای بدن جاری شود و در هر یک از اجزاء صورت محبوب ثابت بدارد.

Чунон ки ҳикоят шудааст ки замонӣ ки дасту пой ҳаллоҷ бибареданд , ҳар ҷо ки хунаш ҳаме чакид . Аллоҳ , аллоҳи нақш ҳаме зад . Ва худ дар ин бора ҳаме хонд :

چنان که حکایت شده است که زمانی که دست و پای حلاج ببریدند، هر جا که خونش همی چکید. الله، الله نقش همی زد. و خود در این باره همی خواند:

Ҳеҷ узву муфассалӣ аз ман нагусаст магари он ки зикрӣ аз шумо дар он буд .

هیچ عضو و مفصلی از من نگسست مگر آن که ذکری از شما در آن بود.

Ҷомӣ низ қариб ба ҳамин мазмунро сурӯдааст :

جامی نیز قریب به همین مضمون را سروده است:

Низ ҳамин гӯна аз Зулайхои ҳикоят шудааст ки рӯзӣ Фсд кард . Ва ҳар қатра ӣ хунаш ки базмин чакид номи Юсуф нақш кард . Соҳиби кшоФ дар ин бора гуфт : аз ин ба шигифт меЭй . Чаҳ аҷоиби дарёии ишқ бисёраст .

نیز همین گونه از زلیخا حکایت شده است که روزی فصد کرد. و هر قطره ی خونش که بزمین چکید نام یوسف نقش کرد. صاحب کشاف در این باره گفت: از این به شگفت میای. چه عجایب دریای عشق بسیار است.

Ҷунайди мардиро дид ки лабонаш ҳаме ҷанбед . Гуфт : эй фалон , ба чаҳ машғӯлӣ ? гуфт : ба зикри худованд . Гуфт : ту аз мазкӯр ба зикри машғӯлӣ .

جنید مردی را دید که لبانش همی جنبید. گفت: ای فلان، به چه مشغولی؟ گفت: به ذکر خداوند. گفت: تو از مذکور به ذکر مشغولی.

Занӣ бодия нишин дар мавқифи боистод ва гуфт : худовандо , роҳ бар он кас ки тўоши роҳнамои нестӣ чаҳ тангаст ва низ бар он каси ту мӯнисаши нестӣ чаҳ тарснок .

زنی بادیه نشین در موقف بایستاد و گفت: خداوندا، راه بر آن کس که تواش راهنما نیستی چه تنگ است و نیز بر آن کس تو مونسش نیستی چه ترسناک.

Ибни аббос аз пёмбрхдо ( с ) ривоят кард ки фармуд : он кас ки ошиқ буд ,у ишқ китмон кунаду ифофи варзад , худояши омрзд ва ба фирдавс фиристад .

ابن عباس از پیامبرخدا(ص) روایت کرد که فرمود: آن کس که عاشق بود، و عشق کتمان کند و عفاف ورزد، خدایش آمرزد و به فردوس فرستد.

Як чашмиро сангӣ ба чашми солими баромад . Даст бар чашми ниҳод ва гуфт : шукри якбора шаб кардем .

یک چشمی را سنگی به چشم سالم برآمد. دست بر چشم نهاد و گفت: شکر یکباره شب کردیم.