Дил ниҳодем ба бедод , атоӣ ту куҷост

دل نهادیم به بیداد، عطای تو کجاست

Мо худ аз ҷавр нанолем , вафоӣ ту куҷост

ما خود از جور ننالیم، وفای تو کجاست

Он ки баргашт ва ҷафо кард ва ба ҳеҷам бФрўхт

آن که برگشت و جفا کرد و به هیچم بفروخت

Ба ҳамаи оламаш аз ман натавонанд харид

به همه عالمش از من نتوانند خرید

То габр нашайъ бо ту бутӣ ёр набӯ

تا گبر نشی با تو بتی یار نبو

Вари габри шайъ аз баҳри бутӣ ор набӯ

ور گبر شی از بهر بتی عار نبو

Онро ки миёни баста ба зуннор набӯ

آن را که میان بسته به زنار نبو

ӯро ба миёни ошиқон кор набӯ

او را به میان عاشقان کار نبو

Ман будам дӯш ва он бути бандаи навоз

من بودم دوش و آن بت بنده نواز

Аз ман ҳамаи лоба буд ва аз ваии ҳамаи ноз

از من همه لابه بود و از وی همه ناز

Шаб рафт вҳдиси мо бпоён нарасед

شب رفت وحدیث ما بپایان نرسید

Шабро чаҳ гунаҳи ҳадиси мо буд дароз

شب را چه گنه حدیث ما بود دراز

Он дил ки ту дидае зғм хӯн шуд ва рафт

آن دل که تو دیده ای زغم خون شد و رفت

Вздидаҳ ӣ хӯни гирифта берун шуд ва рафт

وزدیده ی خون گرفته بیرون شد و رفت

Рӯзӣ ба ҳавои ишқ сирӣ ме кард

روزی به هوای عشق سیری می کرد

Лайлӣ сифатӣ бидид , маҷнӯн шуд ва рафт

لیلی صفتی بدید، مجنون شد و رفت

Гӯйанд ба ҳашар гуфтугӯ хоҳад буд

گویند به حشر گفتگو خواهد بود

Ва он ёри азиз тундху хоҳад буд

و آن یار عزیز تندخو خواهد بود

Аз хайри маҳзи ҷуз нкўӣӣ ноед

از خیر محض جز نکوئی ناید

Хуш бош ки оқибат накӯ хоҳад буд

خوش باش که عاقبت نکو خواهد بود

Орифӣ гуфт : агар дил , шарбати ишқ дунё банушед , фузӯнии мавъизати виро судӣ набахшад . Чунон ки ҷасад низ агар беморӣ дар он устувор шуд , беш доруяш муфид науфтад .

عارفی گفت: اگر دل، شربت عشق دنیا بنوشید، فزونی موعظت ویرا سودی نبخشد. چنان که جسد نیز اگر بیماری در آن استوار شد، بیش دارویش مفید نیفتد.

Дар кофӣ аз эмоми содиқ ( ъ ) нақл гаштааст ки : ҳар қадар ки имони банда афзоиш ёбад , танагии рӯзяш беш шавад .

در کافی از امام صادق(ع) نقل گشته است که: هر قدر که ایمان بنده افزایش یابد، تنگی روزیش بیش شود.

Дар ҳамин замина низ фармӯдааст : агар улҳоли муъминон бар талаби рӯзӣ аз худованд наме барад , эшонро ба танагии бештарӣ аз ҳол кунунашон дарҳамии андохт .

در همین زمینه نیز فرموده است: اگر الحال مؤمنان بر طلب روزی از خداوند نمی برد، ایشان را به تنگی بیشتری از حال کنونشان درهمی انداخت.

Низ фармӯдааст : аз авлоди одам , муъминӣ набӯд ҷузи он ки туҳидаст буд ва кофарӣ набӯд магари он ки тавонгар буд . То он ки иброҳӣм биёмад ва бигуфт : « рбнои лои тҳмлнои фитнаи ллзини кФрўо » . Худованд , байн ҳар ду дастаи амволу ниёзро яксони ниҳод .

نیز فرموده است: از اولاد آدم، مؤمنی نبود جز آن که تهیدست بود و کافری نبود مگر آن که توانگر بود. تا آن که ابراهیم بیامد و بگفت: «ربنا لا تحملنا فتنه للذین کفروا». خداوند، بین هر دو دسته اموال و نیاز را یکسان نهاد.

Бузургии орифиро иёдат кард ,у вайро ба бимориҳоӣӣ бисёр ва дардҳои сахт дучор дид . Барои оромиш вай гуфт : эй фалон , касе ки бар бало бурдборӣ накунад , дар даъвии муҳаббат ростгӯ нест .

بزرگی عارفی را عیادت کرد، و وی را به بیماریهائی بسیار و دردهای سخت دچار دید. برای آرامش وی گفت: ای فلان، کسی که بر بلا بردباری نکند، در دعوی محبت راستگو نیست.

Ориф гуфт на чунинаст . Бали он кас ки аз балои лиззати набард , дар даъвии муҳаббат ростгӯ нест .

عارف گفت نه چنین است. بل آن کس که از بلا لذت نبرد، در دعوی محبت راستگو نیست.

Орифиро мулкӣ буд хост бифурӯшаду баҳояш садақа диҳад . Яке аз ёронаш гуфт : коши баҳри аёлат захира кунӣ ? гуфт : онро баҳри хештан назд худованди захираи нуҳум . Ва худованди онро баҳри аёлам захира кунад .

عارفی را ملکی بود خواست بفروشد و بهایش صدقه دهد. یکی از یارانش گفت: کاش بهر عیالت ذخیره کنی؟ گفت: آن را بهر خویشتن نزد خداوند ذخیره نهم. و خداوند آن را بهر عیالم ذخیره کند.

Авлиёӣ худованд чаҳоранд : раҳрави маҳз , маҷзӯби маҳз , раҳрави маҷзӯб - ки сулӯкаш бар ҷазбааш мақдам буд -у маҷзӯби раҳрав ки бар акси вай буд .

اولیای خداوند چهاراند: رهرو محض، مجذوب محض، رهرو مجذوب - که سلوکش بر جذبه اش مقدم بود - و مجذوب رهرو که بر عکس وی بود.

Обидии чиҳил сол рӯза медошт ва касе аз хуишон ё бегонагон бидон огоҳӣ намеёфт . Чаҳ ғизояшро бар мегирифт ва дар роҳи садақа аш медод . Аҳли хона аш мепиндоштанд ба бозори ғизо хӯрдаасту аҳли бозор ҳаме пиндоштанд ба хонаи ғизо хӯрдааст .

عابدی چهل سال روزه می داشت و کسی از خویشان یا بیگانگان بدان آگاهی نمی یافت. چه غذایش را بر میگرفت و در راه صدقه اش می داد. اهل خانه اش می پنداشتند به بازار غذا خورده است و اهل بازار همی پنداشتند به خانه غذا خورده است.

Тасаввуфи даст ёзидан ба фақру туҳидастӣу ҳақиқат пазируфтан ба базлу эсор кардану тарки ихтиёру таъарруз гирифтанаст .

تصوف دست یازیدن به فقر و تهیدستی و حقیقت پذیرفتن به بذل و ایثار کردن و ترک اختیار و تعرض گرفتن است.

Гуфтанд , безаниро ҳазорон ғамаст . Гуфтам : дар тазвиҷ низ ҳамчунон .

گفتند، بی زنی را هزاران غم است. گفتم: در تزویج نیز همچنان.

Дар кофӣ аз эмоми содиқ ( ъ ) нақласт ки паёмбар ( с ) фармуд : эй туҳидастон , ҷонҳои хеш пок кунед ва ба дил аз худованд хушнӯд шавед то худованди ъзу ҷли туҳидастии шуморо савоб диҳад . Ва агар чунон накунед , туҳидастятонро савобӣ нест .

در کافی از امام صادق(ع) نقل است که پیامبر(ص) فرمود: ای تهیدستان، جانهای خویش پاک کنید و به دل از خداوند خشنود شوید تا خداوند عز و جل تهیدستی شما را ثواب دهد. و اگر چنان نکنید، تهیدستیتان را ثوابی نیست.

Оҳўӣиро кард сайёдии шикор

آهوئی را کرد صیادی شکار

Андар охур кардаш он бе зинҳор

اندر آخور کردش آن بی زینهار

Дар миёни охури пар аз харон

در میان آخور پر از خران

Ҳабс оҳӯ кард чун астмгрон

حبس آهو کرد چون استمگران

Оҳӯ аз ваҳшати баҳр сӯ ме гурехт

آهو از وحشت بهر سو می گریخت

ӯ ба пеши он харони шаби коҳи рехт

او به پیش آن خران شب کاه ریخت

Аз мҷоъти взоштҳо ҳар гову хар

از مجاعت وزاشتها هر گاو و خر

Коҳ мехӯрданд ҳамчун нешикар

کاه می خوردند همچون نیشکر

Гоҳи оҳӯ ҳаме рамед аз сӯ ба сӯ

گاه آهو همی رمید از سو به سو

Гуҳи зи дӯду гирд ки метофт рӯ

گه ز دود و گرد که می تافت رو

Ҳар кро бо зиди ваии бгзоштнд

هر کرا با ضد وی بگذاشتند

Он уқубатро чу марг ингоштанд

آن عقوبت را چو مرگ انگاشتند

Зини бадани андари азобии сари басар

زین بدن اندر عذابی سر بسر

Мурғи рӯҳати баста бо ҷинс дигар

مرغ روحت بسته با جنس دگر

Рӯҳ бозасту табоиъи зоғҳо

روح باز است و طبایع زاغها

Дорад аз зоғони тан ӯ доғҳо

دارد از زاغان تن او داغها

ӯ бимонада дар майонишон хору зор

او بمانده در میانشان خوار و زار

Ҳамчуи бўбкрии миёни сабзивор

همچو بوبکری میان سبزوار

Ҳад надорад ин сухану оҳӯии мо

حد ندارد این سخن و آهوی ما

Май гурезади андари охури ҷобаҷо

می گریزد اندر آخور جابجا

Он харак аз туъма ва хӯрдан бимонад

آن خرک از طعمه و خوردن بماند

Пас барисам даъвати оҳӯро бихонад

پس برسم دعوت آهو را بخواند

Сари бҷнбониди сайрам эй фалон

سر بجنبانید سیرم ای فلان

Аштҳоем нест ҳастам нотавон

اشتهایم نیست هستم ناتوان

Гуфт медонам ки нозӣ мекунӣ

گفت می دانم که نازی میکنی

ё зномўс эҳтирозӣ ме кунӣ

یا زناموس احترازی می کنی

Гуфт оҳӯ бо хари ин туъма ӣ ту аст

گفت آهو با خر این طعمه ی تو است

Зонка аҷзои ту зини зинда ӣ ту аст

زانکه اجزای تو زین زنده ی تو است

Ман алиФ марғзорӣ бӯда ам

من الیف مرغزاری بوده ام

Дар зилолу равзаҳо осӯда ам

در ظلال و روضه ها آسوده ام

Гар гадои гаштами гадои рӯ касе шавам

گر گدا گشتم گدا رو کسی شوم

Гар либосам куҳна гардад ман навам

گر لباسم کهنه گردد من نوم

Гуфт хар : ореи ҳамеи зани лофи лоф

گفت خر: آری همی زن لاف لاف

Дар ғарибии хуш буд гуфтани газоф

در غریبی خوش بود گفتن گزاف

Гуфт нофами бас гувоҳӣ ме диҳад

گفت نافم بس گواهی می دهد

Миннатӣ бар авду анбар май наад

منتی بر عود و عنبر می نهد

Лек онро башнавад соҳиби машом

لیک آن را بشنود صاحب مشام

Бар хари сангин параст омад ҳаром

بر خر سنگین پرست آمد حرام

Баҳр ин гуфт он расӯли мстҷиб

بهر این گفت آن رسول مستجیب

Анмои алисломи фии алднёи ғариб

انما الاسلام فی الدنیا غریب

Зонкаҳи хешонаши ҳама аз ваии рманд

زآنکه خویشانش همه از وی رمند

Гарчи бо зотши млоик ҳамдам анд

گرچه با ذاتش ملایک همدم اند

Панҷ вақт омад намоз эй раҳнамӯн

پنج وقت آمد نماز ای رهنمون

Ошиқон , ҳам фии слўоаҳи доӣмўн

عاشقان، هم فی صلواه دائمون

Не ба панҷ ором гирад он хумор

نی به پنج آرام گیرد آن خمار

Кандар ин срҳости неи панҷсад ҳазор

کاندر این سرهاست نی پانصد هزار

Нест зрғбои миёни ошиқон

نیست زرغبا میان عاشقان

Сахти мстсқии ҷони ошиқон

سخت مستسقی جان عاشقان

Аз ҳазрати содиқ ( ъ ) нақласт ки : зиндонии он касаст ки дунёяш аз охират маҳбӯс карда бошад .

از حضرت صادق(ع) نقل است که: زندانی آن کس است که دنیایش از آخرت محبوس کرده باشد.

Аз эмоми содиқ ( ъ ) нақласт ки фармуд : Мӯсо ( ъ ) Хизр ( ъ )ро гуфт : маро васиятӣ кун . Гуфт : онро пайвастаи дор ки бо он ҳеҷат зиён нарасонад ва бо ҷузи он ҳеҷат суди надиҳад . ( манқӯл аз кофӣаст )

از امام صادق(ع) نقل است که فرمود: موسی(ع) خضر (ع) را گفت: مرا وصیتی کن. گفت: آن را پیوسته دار که با آن هیچت زیان نرساند و با جز آن هیچت سود ندهد. (منقول از کافی است)

Шунидаам ки дар ин торам зарандуд аст

شنیده ام که در این طارم زراندود است

Хаттӣ ки оқибати кори ҷумла Маҳмӯд аст

خطی که عاقبت کار جمله محمود است

Зтоб қаҳр миндиш ва ноумед мабош

زتاب قهر میندیش و ناامید مباش

Ки зери соя ӣ ҷӯадаст ҳар чаҳ мавҷӯд аст

که زیر سایه ی جود است هر چه موجود است

Марои зҳол қиёмат шуд ин қадари маълум

مرا زحال قیامت شد این قدر معلوم

Ки лутфи дӯсти ҳама он кунад ки беҳбуд аст

که لطف دوست همه آن کند که بهبود است

Магар ки ҳам карам ӯ кунад тадоруки мо

مگر که هم کرم او کند تدارک ما

Вагарна кист ки ӯ доманӣ нёлўдаҳ аст

وگرنه کیست که او دامنی نیالوده است

Ҳазар кун аз нафаси гарми озарии зинҳор

حذر کن از نفس گرم آذری زنهار

Ки оҳи сӯхтаи мақбули ҳазрат ҷӯад аст

که آه سوخته مقبول حضرت جود است

Дод аз ситами наргиси доими масташ

داد از ستم نرگس دایم مستش

Вази лутфи парешони баланду пасташ

وز لطف پریشان بلند و پستش

Митрсм аз он ки ҳамчунон дар ърсот

میترسم از آن که همچنان در عرصات

Хӯни резад ва ҳеҷ кас нагирад дасташ

خون ریزد و هیچ کس نگیرد دستش

Бахшой бар он ки бахт ёраш набӯд

بخشای بر آن که بخت یارش نبود

Ҷуз хӯрдани андӯҳи ту кораш набӯд

جز خوردن اندوه تو کارش نبود

Дар ишқи ту ҳолатяш бошад ки дар он

در عشق تو حالتیش باشد که در آن

Ҳам бо ту ва ҳам бе ту қарораш набӯд

هم با تو و هم بی تو قرارش نبود

Аз васияти паёмбар ( с ) ба Абӯзар : эй Абӯзар ! бомдод ки шавад , бо худ аз дӯшина сухан магӯӣ ва чун шаб шавад , бо худ аз субҳ бигузашта магӯӣ . Саломататро пеш аз бемории муғтанами дону зиндагонӣатро пеш аз марг . Чаҳ намайдонӣ фардо науммат чаҳ хоҳад буд .

از وصیت پیامبر(ص) به ابوذر: ای ابوذر! بامداد که شود، با خود از دوشینه سخن مگوی و چون شب شود، با خود از صبح بگذشته مگوی. سلامتت را پیش از بیماری مغتنم دان و زندگانیت را پیش از مرگ. چه نمیدانی فردا نامت چه خواهد بود.

эй Абӯзар ! бар умри хеши ҳаристар аз дарҳам ва динор бош . Касе ки донишро аз он ҷӯяд ки мардумонаш рӯй оваранд , насими фирдавсро дрнёбд .

ای ابوذر! بر عمر خویش حریص تر از درهم و دینار باش. کسی که دانش را از آن جوید که مردمانش روی آورند، نسیم فردوس را درنیابد.

эй Абӯзар , ба хурдии гуноҳи мангар , бал бингар ки нофармонӣ чаҳ кас ҳаме кунӣ . Ончиро ки ба ту марбӯт намешавад раҳо кун ва аз сухани гуфтани пиромни ончии судати надиҳад даврӣ кун .

ای ابوذر، به خردی گناه منگر، بل بنگر که نافرمانی چه کس همی کنی. آنچه را که به تو مربوط نمی شود رها کن و از سخن گفتن پیرامن آنچه سودت ندهد دوری کن.

Забони хеш ҳамчун моли хеши нигоҳи дор . эй Абӯзар , агар аҷалу масираши бинӣ , орзӯу ғурурашро душман хоҳӣ дошт .

زبان خویش همچون مال خویش نگاه دار. ای ابوذر، اگر اجل و مسیرش بینی، آرزو و غرورش را دشمن خواهی داشت.

Май боРоми ашки сурх бар чеҳра ӣ зард

می بارم اشک سرخ بر چهره ی زرد

Бошад ки дилат нарм шавад зини ғаму дард

باشد که دلت نرم شود زین غم و درد

Ҳоли ман дили хаста чаҳ пурсӣ ки маро

حال من دل خسته چه پرسی که مرا

Пӯлод ба оби нарм мебояд кард

پولاد به آب نرم می باید کرد

Додаам ҷон ки бадасти омадаи домони ғамаш

داده ام جان که بدست آمده دامان غمش

Навбат туаст дило ҷони туу ҷони ғамаш

نوبت تو است دلا جان تو و جان غمش

Ҳар чаҳ бодободи ҳарфӣ чанд мегӯям ба ӯ

هر چه باداباد حرفی چند میگویم به او

Кори худ дар ошиқии ин бор яксар мекунам

کار خود در عاشقی این بار یکسر میکنم

Маҷлис айшаст кӯтаҳ кун фиғонии дарди дил

مجلس عیش است کوته کن فغانی درد دل

Ин ҳарорати ҷой дигар кун ки мо худ оташем

این حرارت جای دیگر کن که ما خود آتشیم

Дар базми ту дили бори ғам айш кашид

در بزم تو دل بار غم عیش کشید

Як ҷуръаи зуком дўсткомӣ начишед

یک جرعه زکام دوستکامی نچشید

Бо душманят чаҳ дӯстиҳо ки накард

با دشمنیت چه دوستی ها که نکرد

Вази дӯстят чаҳ душманиҳо ки надид

وز دوستیت چه دشمنی ها که ندید

эй дил чу ошнои ғамии тарк ӯ макун

ای دل چو آشنای غمی ترک او مکن

Ҳар рӯз бо касе натавон ошно шудан

هر روز با کسی نتوان آشنا شدن

Он дил ки ман он хеши пндоштмш

آن دل که من آن خویش پنداشتمش

Ҳаргиз бар ҳеҷ дӯсти нгзоштмш

هرگز بر هیچ دوست نگذاشتمش

Бгзошти маро бекас ва омад бар ту

بگذاشت مرا بی کس و آمد بر تو

Некӯи дораш ки ман накӯи доштамаш

نیکو دارش که من نکو داشتمش

Анварӣ дар таслияти бикӣ аз шоҳони ҳам асри хеш ки ба перии биноӣӣ аз даст дода буд , сурӯдааст :

انوری در تسلیت بیکی از شاهان هم عصر خویش که به پیری بینائی از دست داده بود، سروده است:

Шоҳо ба дидае ки диламро худоӣ дод

شاها به دیده ای که دلم را خدای داد

Дар дида ӣ ту маънӣ некӯ бидида ам

در دیده ی تو معنی نیکو بدیده ام

Чун кирдигори зоти шарифати бёФрид

چون کردگار ذات شریفت بیافرید

Гуфт эй кас ки бараду ҷаҳонат гузида ам

گفت ای کس که برد و جهانت گزیده ام

Розии ним ба он ки ба ғайриӣ назар кунӣ

راضی نیم به آن که به غیری نظر کنی

Зеро ки аз барои худат парварида ам

زیرا که از برای خودت پروریده ام

Чашми ҷаҳонёни зпӣ дидани ҷаҳон

چشم جهانیان زپی دیدن جهان

Ва он ту баҳр дидани хеш офарӣда ам

و آن تو بهر دیدن خویش آفریده ام

Ткҳили он зи ҳеҷ каси андари ҷаҳони мадон

تکحیل آن ز هیچ کس اندر جهان مدان

Кони кӯҳл ғайратаст ки ман дркшидаҳ ам

کان کحل غیرت است که من درکشیده ام