Оби диҷла ба рӯзгори мутаваккил , замонии сахти зард ранг шуд . Чандон ки мардумон бимнок шуданд . Ва ба вай назд ҳазрати бории фазаъ кардан гирифтанд .

آب دجله به روزگار متوکل، زمانی سخت زرد رنگ شد. چندان که مردمان بیمناک شدند. و به وی نزد حضرت باری فزع کردن گرفتند.

Пас аз он гулгун шуд вмрдми шевани оғозиднд . Сипас ба ҳоли хеши бозгашт . Бастом , гиреҳгон , табаристон , Найшобӯр , Исфаҳону Кошон дар як рӯзу соъат аз зилзила билразед

پس از آن گلگون شد ومردم شیون آغازیدند. سپس به حال خویش بازگشت. بسطام، گرگان، طبرستان، نیشابور، اصفهان و کاشان در یک روز و ساعت از زلزله بلرزید

Ва дар ҳамон айём дар яке аз рӯстоҳои Миср , баноми сувидои боронӣ аз санг борид ки вазн ҳар як ду ратл буд . Зилзилаи порае аз рӯстоҳои Яманро ҷобаҷо кард .

و در همان ایام در یکی از روستاهای مصر، بنام سویدا بارانی از سنگ بارید که وزن هر یک دو رطل بود. زلزله پاره ای از روستاهای یمن را جابجا کرد.

Дар таърихи қавоми алмаликӣ омадааст пиромни ҳаводиси соли сесад ва чаҳор омадааст ки гуруҳе аз хуросон омаданду алмқтдри биллоҳро огаҳӣ доданд ки яке аз бурҷҳои борӯй Самарқанд хароб гашта ва дар сӯрохии зери он бурҷи ҳазор ҷумҷума ӣ одамӣ ки дар занҷирӣ бӯдааст , ёфтаанд .

در تاریخ قوام الملکی آمده است پیرامن حوادث سال سیصد و چهار آمده است که گروهی از خراسان آمدند و المقتدر بالله را آگهی دادند که یکی از برج های باروی سمرقند خراب گشته و در سوراخی زیر آن برج هزار جمجمه ی آدمی که در زنجیری بوده است، یافته اند.

Ва низ бист ва на ҷумҷума ӣ дигар ки бар гӯш ҳар як аз онҳо , номи соҳиби сар бар рқъаҳ эй пашмин навишта бӯдааст . Бархе аз он номҳо аз ин қарораст : шриҳи бен ҳён , ҳёни бен зайд , халили бен Мӯсо , порае аз он рқъаҳҳо таърихи соли ҳафтод ҳиҷриро доштааст .

و نیز بیست و نه جمجمه ی دیگر که بر گوش هر یک از آن ها، نام صاحب سر بر رقعه ای پشمین نوشته بوده است. برخی از آن نامها از این قرار است: شریح بن حیان، حیان بن زید، خلیل بن موسی، پاره ای از آن رقعه ها تاریخ سال هفتاد هجری را داشته است.

Банӣ Умияи навад ва як сол салтанат карданд ба ин тартиб :

بنی امیه نود و یک سال سلطنت کردند به این ترتیب :

( ба тартиб : ном - умр - салтанат - соли марг )

(به ترتیب: نام - عمر - سلطنت - سال مرگ)

Муъовия - ҳафтод ва ҳашт - нӯздаҳи солу Андӣ - шаст

معاویه - هفتاد و هشت - نوزده سال و اندی - شصت

Язид - сӣ ва ҳашт - се сол ва ҳашт моҳ - шаст ва чаҳор

یزید - سی و هشت - سه سال و هشت ماه - شصت و چهار

Марвони бен ҳукм - шаст ва се - камтар аз як сол - - - - - -

مروان بن حکم - شصت و سه - کمتر از یک سال - -----

Абдулмалики бен Марвон - шаст ва як ё панҷоҳ ва ҳафт - бист ва як - - - - - -

عبدالملک بن مروان - شصت و یک یا پنجاه و هفت - بیست و یک - -----

Влидбни Абдулмалик - чиҳил ва на - на сол ва панҷ моҳ - навад ва шаш

ولیدبن عبدالملک - چهل و نه - نه سال و پنج ماه - نود و شش

Сулаймони бен Абдулмалик - чиҳил ва панҷ - ду солу Андӣ - навад ва на

سلیمان بن عبدالملک - چهل و پنج - دو سال و اندی - نود و نه

Ъмрбни абдулазиз - сӣ ва на - ду сол ва панҷ моҳ - сад ва як

عمربن عبدالعزیز - سی و نه - دو سال و پنج ماه - صد و یک

Изидбни Абдулмалик - чиҳил - чаҳор солу Андӣ - сад ва панҷ

یزیدبن عبدالملک - چهل - چهار سال و اندی - صد و پنج

Њишоми бен Абдулмалик - шаст ва дуу Андӣ - нӯздаҳи сол ва на моҳ - сад ва бист ва панҷ

هشام بن عبدالملک - شصت و دو و اندی - نوزده سال و نه ماه - صد و بیست و پنج

Влидбни изидбни Абдулмалик - сӣ ва на - яксол ва се моҳ - сад ва бист ва шаш

ولیدبن یزیدبن عبدالملک - سی و نه - یکسال و سه ماه - صد و بیست و شش

Изидбни влидбни Абдулмалик - чиҳил ва шаш - шаш моҳ - сад ва бист ва ҳафт

یزیدبن ولیدبن عبدالملک - چهل و شش - شش ماه - صد و بیست و هفت

Абуиброҳӣми бен влидбни Абдулмалик - сӣ ва шаш - се моҳ - сад ва бист ва ҳафт

ابوابراهیم بن ولیدبن عبدالملک - سی و شش - سه ماه - صد و بیست و هفت

Марвони бен мҳмдбни Марвон - шаст ва на - панҷ солу Андӣ - сад ва сӣ ва ду

مروان بن محمدبن مروان - شصت و نه - پنج سال و اندی - صد و سی و دو

Ҳар ҷисмиро сӯратӣаст ва то замонӣ ки ин сӯрат аз ӯ комилан давр нашавад , сӯрати дайгарӣ ба худ напазирад . Чунон ки Маслан ҷисмӣ ки мусаллас шакласт , то замонӣ ки ин шаклро аз дасти надиҳад , ба сӯрати мураббаъ ё ашколи дайри дрнёид .

هر جسمی را صورتی است و تا زمانی که این صورت از او کاملا دور نشود، صورت دیگری به خود نپذیرد. چنان که مثلا جسمی که مثلث شکل است، تا زمانی که این شکل را از دست ندهد، به صورت مربع یا اشکال دیر درنیاید.

Ҳамчунин шамъӣаст ки нақширо пазируфтааст ва то замонӣ ки он нақшро аз дасти надиҳад , нақши тоза Эй напазирад . Ва агар андакӣ аз нақши аввал дар он монад , нақши дувумро ба тамом напазирад ва ҳар ду нақш дар он ихтилот ёбаду баҳри ҳеҷ якашон холис набӯд .

همچنین شمعی است که نقشی را پذیرفته است و تا زمانی که آن نقش را از دست ندهد، نقش تازه ای نپذیرد. و اگر اندکی از نقش اول در آن ماند، نقش دوم را به تمام نپذیرد و هر دو نقش در آن اختلاط یابد و بهر هیچ یکشان خالص نبود.

Ин ҳукм дар умуми аҷсоми ҷорӣ ва мудовимаст . Аммо мо ҳаме байнем ки нафаси мо сувари мухталифи ашёъро бо вуҷӯди ихтилофашон дар мҳдсот бӯдан ё мъқўлотшон , тамому камол , бидӯни он ки сӯрати қаблиро аз даст диҳад , май пазирад .

این حکم در عموم اجسام جاری و مداوم است. اما ما همی بینیم که نفس ما صور مختلف اشیاء را با وجود اختلافشان در محدسات بودن یا معقولاتشان، تمام و کمال، بدون آن که صورت قبلی را از دست دهد، می پذیرد.

Ва низ нақши тозаро бо вуҷӯди он ки нақши қаблиро ба тамом дорад , май пазирад . Низ бидӯни он ки дучори заъф ё қусӯр шавад , сувари гӯногӯниро ҳамеи пазирад .

و نیز نقش تازه را با وجود آن که نقش قبلی را به تمام دارد، می پذیرد. نیز بدون آن که دچار ضعف یا قصور شود، صور گوناگونی را همی پذیرد.

Бали баракс ба сабаби сӯрати аввали қудраташ дар пазируфтани дигари сувари баъдӣ зиёдат мегирад . Ва бад-ӣни сабаб ҳар чаҳ қадари инсон дар илму адаб беш буд , фаҳм ва киёст бештарӣ дорад ва барои омухтану истифодаи омода тараст . Ин хосияти мухолифу мутазоди хавос аҷсомаст . Аз ин рӯи нафаси одамӣ ҷисм нест .

بل برعکس به سبب صورت اول قدرتش در پذیرفتن دیگر صور بعدی زیادت می گیرد. و بدین سبب هر چه قدر انسان در علم و ادب بیش بود، فهم و کیاست بیشتری دارد و برای آموختن و استفاده آماده تر است. این خاصیت مخالف و متضاد خواص اجسام است. از این رو نفس آدمی جسم نیست.

Аз васоёии афлотӯни илоҳӣ ба шогирдаши Арастӯ ба нақли муҳаққиқи тӯсӣ : маъбуд хеш бишносу ҳақи вай адо кун . Бар таълим мувозибат куну аҳли илмро ба зёдтии амалашон озмоиш макун бали аҳволи эшонро дар даврӣ аз бадӣ илтифот кун .

از وصایای افلاطون الهی به شاگردش ارسطو به نقل محقق طوسی: معبود خویش بشناس و حق وی ادا کن. بر تعلیم مواظبت کن و اهل علم را به زیادتی عملشان آزمایش مکن بل احوال ایشان را در دوری از بدی التفات کن.

Аз худованд чизе махоҳ ки нафъаши нопайваста буд . Ва нек бидон ки неъматҳо ҳама аз ӯаст . Ва аз ҳазраташи неъматҳои боқӣу фоидаҳои ҳамешагии хоҳ .

از خداوند چیزی مخواه که نفعش ناپیوسته بود. و نیک بدان که نعمت ها همه از او است. و از حضرتش نعمت های باقی و فایده های همیشگی خواه.

Низ бидон ки интиқоми худовандӣ аз бандагон ба хашм ва итоб нест бал ба тақвим ва тأдибаст . Зиндагонӣ ба салоҳиро ки қарини маргии тавъам бо хушнӯдӣ худо набӯд , аз вай илтимос макун . Ва мхсби магари он ки нисбат ба се чиз аз хештани ҳисоби кашӣ :

نیز بدان که انتقام خداوندی از بندگان به خشم و عتاب نیست بل به تقویم و تأدیب است. زندگانی به صلاحی را که قرین مرگی توأم با خشنودی خدا نبود، از وی التماس مکن. و مخسب مگر آن که نسبت به سه چیز از خویشتن حساب کشی:

Як : ин ки бенгарӣ оё дар он рӯз аз ту хтоӣӣ срздаҳаст ё на ?

یک: این که بنگری آیا در آن روز از تو خطائی سرزده است یا نه؟

Дувум : ин ки бенгарӣ оё дар он рӯзи хайрӣ бадаст овардае ё на ?

دوم: این که بنگری آیا در آن روز خیری بدست آورده ای یا نه؟

Се : ин ки оё бо тақсири ту ибодатӣ аз ту фӯт гаштааст ё на . Кор касеро ба таъхири мФкн чаҳ дунё дар маърази тағйир ва заволаст . Бизоъати хешро аз он чизҳо ки хориҷ аз зот туаст манеҳ .

سه: این که آیا با تقصیر تو عبادتی از تو فوت گشته است یا نه. کار کسی را به تأخیر مفکن چه دنیا در معرض تغییر و زوال است. بضاعت خویش را از آن چیزها که خارج از ذات توست منه.

Касеро ки бо нил ба лазоизи дунёи зикри мӯати пайвастаи дор . Бо раҳо биандеш ва сипас бигӯ . Чунин кунам . Чаҳ аҳволи гӯногӯн шуданӣаст . Барои мардумони сиддиқӣ носеҳ бош .

کسی را که با نیل به لذایذ دنیا ذکر موت پیوسته دار. با رها بیندیش و سپس بگو. چنین کنم. چه احوال گوناگون شدنی است. برای مردمان صدیقی ناصح باش.

Ба он кас ки ба блоӣӣ мубтало гаштааст ёрии даҳ магари он ки ба балои кирдор зишт мубталост . Танҳо ба сухан ҳаким мабош бал дар кирдор низ ҳикмат пеша кун .

به آن کس که به بلائی مبتلا گشته است یاری ده مگر آن که به بلای کردار زشت مبتلاست. تنها به سخن حکیم مباش بل در کردار نیز حکمت پیشه کن.

Чаҳ ҳикмат агар забонӣ бошад дар ин дунё монад вале агар кирдорӣ буд , бидон дунё низ пайванданд ва дар он ҷо монад . Агар дар кори некӯи ранҷи барӣ , ранҷат намонад амокор некӯят монад .

چه حکمت اگر زبانی باشد در این دنیا ماند ولی اگر کرداری بود، بدان دنیا نیز پیوندند و در آن جا ماند. اگر در کار نیکو رنج بری، رنجت نماند اماکار نیکویت ماند.

Аммо агар бо иртикоби гуноҳии лиззати барӣ , лиззатат баравад ва гуноҳат монад . Нек бидон ки ба ҷоӣӣ хоҳӣ шуд ки дар он ҷои ходиму махдумро арзишӣ ҳамсонаст . Аз ин рӯ дар ин ҷо ба бешии андӯхтаи мпрдоз . Ҳамвора тӯшаи муҳайёи дор чаҳ ндонӣ замони раҳил кӣ дррсд .

اما اگر با ارتکاب گناهی لذت بری، لذتت برود و گناهت ماند. نیک بدان که به جائی خواهی شد که در آن جا خادم و مخدوم را ارزشی همسان است. از این رو در این جا به بیشی اندوخته مپرداز. همواره توشه مهیا دار چه ندانی زمان رحیل کی دررسد.

Низ бидон ки байни мавҳибатҳои худовандии ҳеҷ чиз ба пой ҳикмат нарасад . Ва ҳакими он касаст ки андешау кирдору гуфтораши яксон буд .

نیز بدان که بین موهبت های خداوندی هیچ چیز به پای حکمت نرسد. و حکیم آن کس است که اندیشه و کردار و گفتارش یکسان بود.

Некиро ҷоиздон ва аз шар дар ҷиҳат нишон ёфтан дар умӯри ин дунё - ҳар чанд сутург буд - бигузар . Авқотро бо имрӯзу фардо кардан магзарону бадиро васила ӣ касб ҳасана магузор .

نیکی را جایزدان و از شر در جهت نشان یافتن در امور این دنیا - هر چند سترگ بود - بگذر. اوقات را با امروز و فردا کردن مگذران و بدی را وسیله ی کسب حسنه مگذار.

Аз корӣ ки фазилат беш дорад , ба сабаби шодмонӣии завол пазир магузор , чаҳ ин маънии боис рӯй гардондан аз шодмонӣ ҷовдонааст . Дили хеш аз муҳаббати дунёи бадӯри дор .

از کاری که فضیلت بیش دارد، به سبب شادمانئی زوال پذیر مگذار، چه این معنی باعث روی گرداندن از شادمانی جاودانه است. دل خویش از محبت دنیا بدور دار.

Ба ҳеҷ кории пеш аз вақти дасти музмин . Аз бениёзят мағрур машаву масоибро нохуш машумор . Дар рафтор бо дӯст чунон кун муҳтоҷ ҳукм нагардӣ . Ҳеҷ сафеҳиро мухотаб макун .

به هیچ کاری پیش از وقت دست مزمن. از بی نیازیت مغرور مشو و مصائب را ناخوش مشمار. در رفتار با دوست چنان کن محتاج حکم نگردی. هیچ سفیهی را مخاطب مکن.

Бо ҳамаи кас фурӯтанӣ куну фурӯтанонро таҳқир манимоӣ . Дар он чаҳ худро барони маъзӯри дорӣ , бародаратро маломат макун . Ба бекорӣ шодмон машав .

با همه کس فروتنی کن و فروتنان را تحقیر منمای. در آن چه خود را برآن معذور داری، برادرت را ملامت مکن. به بیکاری شادمان مشو.

Ба бахт эътимод макун . Аз анҷоми кори некӯи пушаймони магарад . Бо ҳеҷ кас душманӣ макун . Ва бар мулозима ӣ миёна рӯй ва истиқомат кун . Ба хайрот мувозибат кун .

به بخت اعتماد مکن. از انجام کار نیکو پشیمان مگرد. با هیچ کس دشمنی مکن. و بر ملازمه ی میانه روی و استقامت کن.به خیرات مواظبت کن.

Ибни мқлаҳи нависанда ӣ маърӯфро даст ва сипас забонаш бурӣда буданд . Ва аз чоҳи об ҳаме кашид . Муаррихон навиштаанд се бор барои се Халифа вазот кард , се қуръон навишт , се бор сафар кард ва се бори гӯрашро набш карданд .

ابن مقله نویسنده ی معروف را دست و سپس زبانش بریده بودند. و از چاه آب همی کشید. مورخان نوشته اند سه بار برای سه خلیفه وزات کرد، سه قرآن نوشت، سه بار سفر کرد و سه بار گورش را نبش کردند.

Шоҳони исмоъилия ки дар рӯдбору қаҳистон ҳукӯмат карданд . Ҳашт тан буданду тӯли ҳукӯматашони сад ва дувоздаҳ сол буд :

شاهان اسماعیلیه که در رودبار و قهستان حکومت کردند. هشت تن بودند و طول حکومتشان صد و دوازده سال بود:

Як - ҳасани бен алии маърӯф ба сабоҳи сӣ ва панҷ сол

یک - حسن بن علی معروف به صباح سی و پنج سال

Ду - бузурги умеди рӯдбории чаҳордаҳи сол ва ду моҳ ва бист рӯз

دو - بزرگ امید رودباری چهارده سال و دو ماه و بیست روز

Се - Муҳамади бен бузурги умеди бист ва чаҳор сол ва ҳашт моҳ ва ҳафт рӯз

سه - محمد بن بزرگ امید بیست و چهار سال و هشت ماه و هفت روز

Чаҳор - ҳасани бен Муҳамади машҳур ба алии зикраи ассаломи чаҳор сол

چهار - حسن بن محمد مشهور به علی ذکره السلام چهار سال

Панҷ - Муҳамади бен ҳасани чиҳил ва шаш сол

پنج - محمد بن حسن چهل و شش سال

Шаш - ҷалоли аддӣни бен ҳасани бен Муҳамади маърӯф ба нўмслмони ёздаҳи сол ва ним

شش - جلال الدین بن حسن بن محمد معروف به نومسلمان یازده سال و نیم

Ҳафт - ълоءи аддӣни Муҳамади бен ҷалоли аддӣни бен ҳасани сӣ ва панҷ сол ва чанд моҳ

هفت - علاء الدین محمد بن جلال الدین بن حسن سی و پنج سال و چند ماه

Ҳашт - рукни аддӣни хўршоаҳи бен ълоءи аддӣни бен Муҳамади як сол

هشت - رکن الدین خورشاه بن علاء الدین بن محمد یک سال

Подшоҳони муғул дар Эрони чаҳордаҳ тан буданд ки аз соли панҷсад ва навад ва на - яъне соли зуҳӯри чнгизхон - то ҳафтсад ва сӣ ва шаш яъне соли инқирозашон дар ин сомон ҳукӯмат кардаанд ,у муддати ҳукӯматашони сад ва сӣ ва ҳафт сол бӯдааст .

پادشاهان مغول در ایران چهارده تن بودند که از سال پانصد و نود و نه - یعنی سال ظهور چنگیزخان - تا هفتصد و سی و شش یعنی سال انقراضشان در این سامان حکومت کرده اند، و مدت حکومتشان صد و سی و هفت سال بوده است.

( ном - соли марг )

(نام - سال مرگ)

Як - Чингизи хон - шашсад ва бист ва чаҳор

یک - چنگیز خان - ششصد و بیست و چهار

Ду - актои қоони писари Чингиз - шашсад ва сӣ ва на

دو - اکتای قاآن پسر چنگیز - ششصد و سی و نه

Се - киўки хони писари актои қоон - шашсад ва чиҳил ва ҳашт

سه - کیوک خان پسر اکتای قاآن - ششصد و چهل و هشت

Чаҳор - мнкўи қоони писари тўлии писари Чингиз - шашсад ва панҷоҳ ва панҷ

چهار - منکو قاآن پسر تولی پسر چنگیز - ششصد و پنجاه و پنج

Панҷ - ҳлокўи хони писари тўлӣ - шашсад ва шаст ва се

پنج - هلاکو خان پسر تولی - ششصد و شصت و سه

Шаш - абои қоони писари ҳлокў - шашсад ва ҳаштод

شش - ابا قاآن پسر هلاکو - ششصد و هشتاد

Ҳафт - аҳмдхони писари ҳлокў - - - -

هفت - احمدخان پسر هلاکو - ---

Ҳашт - арғўни хони писари ибқо - - - -

هشت - ارغون خان پسر ابقا - ---

На - кихотўи писари ибқо - шашсад ва навад ва чаҳор

نه - کیخاتو پسر ابقا - ششصد و نود و چهار

Даҳ - боидўхони писари трғоӣ - - - -

ده - بایدوخان پسر طرغای - ---

Ёздаҳ - ғозони хони бен арғўн - ҳафтсад ва сӣ

یازده - غازان خان بن ارغون - هفتصد و سی

Дувоздаҳ - султони Муҳамади худобандаи писари арғўн - чаҳорсад ва ҳафтод ва на

دوازده - سلطان محمد خدابنده پسر ارغون - چهارصد و هفتاد و نه

Сездаҳ - султони Абӯсаиди писари султони Муҳамад - ҳафтсаду нӯздаҳ

سیزده - سلطان ابوسعید پسر سلطان محمد - هفتصد و نوزده

Чаҳордаҳ - Муҳаммадхони писари Амӣрҳусайни хон - ҳафтсад ва сӣ ва шаш

چهارده - محمدخان پسر امیرحسین خان - هفتصد و سی و شش

Понздаҳ - тғои Темур - - - -

پانزده - طغا تیمور - ---

Шонзаҳ - сотӣ - - - -

شانزه - ساتی - ---

Ҳафдаҳ - ҷаҳони Темур - - - -

هفده - جهان تیمور - ---

Ҳаждаҳ - анӯшервон ( сад ва сӣ ва ҳафт ) - - - -

هجده - انوشیروان (صد و سی و هفت) - ---

Ва аввалин касе аз эшон ки саодат ислом ёфт , ғозони хон буд . Чнгизхони рӯзӣ аз қозии вҷиаҳи аддӣн қӯшчӣ пурсед : оё паёмбари шумо хабари хурӯҷ маро дода буд ?

و اولین کسی از ایشان که سعادت اسلام یافت، غازان خان بود. چنگیزخان روزی از قاضی وجیه الدین قوشچی پرسید: آیا پیامبر شما خبر خروج مرا داده بود؟

Қозӣ гуфт : гуфтам балӣ . Ва сипас порае аз ахбори ситезҳоу зуҳӯри таркони бҳрўӣ баён кардам . Шодмон шуд ва гуфт : ёдии азим аз ман хоҳад монад .

قاضی گفت: گفتم بلی. و سپس پاره ای از اخبار ستیزها و ظهور ترکان بهروی بیان کردم. شادمان شد و گفت: یادی عظیم از من خواهد ماند.

Гуфтамаш : иҷозаи ҳамеи диҳӣ суханӣ гӯям ? гуфт : бигӯ . Гуфтам : ёди ту замонӣ хоҳад монад ки аз фарзандони одам касе бимонад . Дар сӯратӣ ки агар ту корӣ ки акнӯн ҳаме кунӣ идомаи диҳӣ , навъи башар дар ҳақиқат аз миён хоҳад рафт .

گفتمش: اجازه همی دهی سخنی گویم؟ گفت: بگو. گفتم: یاد تو زمانی خواهد ماند که از فرزندان آدم کسی بماند. در صورتی که اگر تو کاری که اکنون همی کنی ادامه دهی، نوع بشر در حقیقت از میان خواهد رفت.

Дар он сӯрат чаҳ касе ёди туро нашр хоҳад дод ? қозӣ гуфт : ваии чунон хашмнок шуд ки рагҳои гарданаш варам кард ва тарсидам маро низ бикашад .

در آن صورت چه کسی یاد تو را نشر خواهد داد؟ قاضی گفت: وی چنان خشمناک شد که رگهای گردنش ورم کرد و ترسیدم مرا نیز بکشد.

Ҳикояти зер , бешабоҳат ба ҳикоят фавқ нест . Ҳикоят кардаанд ки амӣрӣ ба рўстоӣӣ фурӯд омад . Аввали шаб , хурӯсии овоз сар дод .

حکایت زیر، بی شباهت به حکایت فوق نیست. حکایت کرده اند که امیری به روستائی فرود آمد. اول شب، خروسی آواز سر داد.

Амири ин маънӣ ба фол бад гирифт ва фармон дод тамоми хурӯсони он рӯсторо забҳ кунанд . Замонӣ ки ваии қасд хоб кард , ба хидматкор хеш гуфт : хурӯс хон маро бедор кун . Вай гуфт : амир , ту як хурӯс низ боқӣ нагузоштӣ . Бо хондани кадоми хурӯс бедорат кунам ?

امیر این معنی به فال بد گرفت و فرمان داد تمام خروسان آن روستا را ذبح کنند. زمانی که وی قصد خواب کرد، به خدمتکار خویش گفت: خروس خوان مرا بیدار کن. وی گفت: امیر، تو یک خروس نیز باقی نگذاشتی. با خواندن کدام خروس بیدارت کنم؟

Муҳаққиқи тӯсӣ дар ахлоқ носирӣ гуфт : ҳакямон гуфтаанд , ибодати худовандии се гӯнааст .

محقق طوسی در اخلاق ناصری گفت: حکیمان گفته اند، عبادت خداوندی سه گونه است.

Як - ончӣ бар бадани одамӣ воҷибаст чунон намозу рӯзау саъй дар мўоқФи шарифи ҷиҳати муноҷоти худовандии ҷли зикра .

یک - آنچه بر بدن آدمی واجب است چونان نماز و روزه و سعی در مواقف شریف جهت مناجات خداوندی جل ذکره.

Ду - чизе ки бар ҷони одамӣ воҷибаст чун эътиқодоти дуруст ва аз рӯй дониш ба ваҳдонияти ҳақ , ва он чаҳ ки аз саноу тамҷиди вай дар хур ӯст .

دو - چیزی که بر جان آدمی واجب است چون اعتقادات درست و از روی دانش به وحدانیت حق، و آن چه که از ثنا و تمجید وی در خور اوست.

Ва низ андешаи пиромни он файзҳо ки худованд аз вуҷӯду ҳикмати хеш бар ҷаҳон арзонӣ доштааст низ иттисоъ дар ин мҳорФ .

و نیز اندیشه پیرامن آن فیض ها که خداوند از وجود و حکمت خویش بر جهان ارزانی داشته است نیز اتساع در این مهارف.

Се - он чаҳ ҷиҳати зиндагонии муштарак дар ҷомеъаи воҷиб омадааст чун муомилот , кишоварзӣ , издивоҷи бози пас додани амонот ,у андарз додани бикдигру анвоъи ҳамкориҳоу ситез бо душману дифо аз ҳариму ҳимоят аз навоҳӣ . Порае аз аҳл таҳқиқ гуфтаанд ки : ибодати ҳақи таъолӣ дар се чизаст .

سه - آن چه جهت زندگانی مشترک در جامعه واجب آمده است چون معاملات، کشاورزی، ازدواج باز پس دادن امانات، و اندرز دادن بیکدیگر و انواع همکاری ها و ستیز با دشمن و دفاع از حریم و حمایت از نواحی. پاره ای از اهل تحقیق گفته اند که: عبادت حق تعالی در سه چیز است.

- эътиқоди дуруст .

- اعتقاد درست.

- гуфтори дуруст

- گفتار درست

-у кори некӯ

- و کار نیکو

Ва ин се барҳасби ихтилофи замону изофату эиътибороти гӯногӯнӣ ки паямбарон беонаш доштаанд , мутафовитаст . Ва омма ӣ мардум дар ин маъонӣ бояд ки аз паямбарон табаъият кунанд ва дар ҷиҳати барпои доштани қавонини илоҳӣу ҳифзи муқаррароти динӣ ки ҷуз бо он интизомӣ набӯд , мнқод эшон бошанд .

و این سه برحسب اختلاف زمان و اضافات و اعتبارات گوناگونی که پیمبران بیانش داشته اند، متفاوت است. و عامه ی مردم در این معانی باید که از پیمبران تبعیت کنند و در جهت برپا داشتن قوانین الهی و حفظ مقررات دینی که جز با آن انتظامی نبود، منقاد ایشان باشند.

Ҷороллаҳ дар рабиъ алоброр гуфт : аъроб гӯйанд : замонӣ ки « баёз » зиёдат шавад , « савод » андак гардад . Манзурашон аз « савдо » хурмост ва аз « баёз » шер . Мрдошони он ки замонӣ ки фаровони солӣ пеш ояду шер зиёдат гирад , хурмо кам хоҳад шуду баракс .

جارالله در ربیع الابرار گفت: اعراب گویند: زمانی که «بیاض » زیادت شود، «سواد» اندک گردد. منظورشان از «سودا» خرماست و از «بیاض » شیر. مرداشان آن که زمانی که فراوان سالی پیش آید و شیر زیادت گیرد، خرما کم خواهد شد و برعکس.

Дар ҳамон китоб омадааст ки гӯйанд : саркашӣу ъинод дар ҳар чизе ҳатто хошоки даруни кӯза ӣ об низ ҳаст . Чаҳ замонӣ ки хоҳии об аз он хурӣ , дар даҳонат ояду замонӣ ки барои рехтани он кӯзаро баргардоне . Ба таҳ кӯза равад . Чунон ки ҳар муҳақари мўзии дигар чунинаст .

در همان کتاب آمده است که گویند: سرکشی و عناد در هر چیزی حتی خاشاک درون کوزه ی آب نیز هست. چه زمانی که خواهی آب از آن خوری، در دهانت آید و زمانی که برای ریختن آن کوزه را برگردانی. به ته کوزه رود. چنان که هر محقر موذی دیگر چنین است.

Ибни ваҳшӣа дар китоб Флоқаҳ гуяд : нигаристан ба гули хтмии замонӣ ки бар ҷой хешаст , ҷонро шодмон кунад ,у ғам аз дил бипардозаду тӯли муддатиро ки одамӣ бо ду по роҳ меравад , меафзоед .

ابن وحشیه در کتاب فلاقه گوید: نگریستن به گل خطمی زمانی که بر جای خویش است، جان را شادمان کند، و غم از دل بپردازد و طول مدتی را که آدمی با دو پا راه می رود، می افزاید.