Чунин гуяд аз номаи бостон
چنین گوید از نامهٔ باستان
зи гуфтори он донишии расатон
ز گفتار آن دانشی راستان
Ки огоҳӣ омад ба ободи бум
که آگاهی آمد به آباد بوم
Бензади ҷаҳондори касрии зи рӯм
بنزد جهاندار کسری ز روم
Ки ту зиндаи бодӣ ки қайсар бамурд
که تو زنده بادی که قیصر بمرد
Замону замини дайгариро супурд
زمان و زمین دیگری را سپرد
Пурандеша шуд ҷони касрии зи марг
پراندیشه شد جان کسری ز مرگ
Шуд он лаъли рухсора чун зарди барг
شد آن لعل رخساره چون زرد برگ
Гузин кард зи Эрони фиристода Эй
گزین کرد ز ایران فرستادهای
Ҷаҳондидау роди озода Эй
جهاندیده و راد آزادهای
Фиристод наздики фарзанди ӯй
فرستاد نزدیک فرزند اوی
Бршохи сабзи барӯманди ӯй
برشاخ سبز برومند اوی
Сухан гуфт бо ӯ ба чарбии басӣ
سخن گفت با او به چربی بسی
Казин бади раҳои наёбад касе
کزین بد رهایی نیابد کسی
Яке нома бинвишт бо сӯгу дард
یکی نامه بنوشت با سوگ و درد
Пар аз оби дидаи ду рухсораи зард
پر از آب دیده دو رخساره زرد
Ки яздони туро зиндагонии дҳод
که یزدان تو را زندگانی دهاد
Ҳиммати хӯбӣу Комронии дҳод
همت خوبی و کامرانی دهاد
Назояд ҷуз аз маргро ҷонвар
نزاید جز از مرگ را جانور
Сарой сипанҷаст ва мо бар гузар
سرای سپنجست و ما بر گذر
Агар тоҷи соиим вагар худу трг
اگر تاج ساییم و گر خود و ترگ
Раҳоӣ наёбем аз чанги марг
رهایی نیابیم از چنگ مرگ
Чаҳ қайсар чаҳ хоқон чу ояд замон
چه قیصر چه خاقان چو آید زمان
Бхок андар ояд сараш бе гумон
بخاک اندر آید سرش بیگمان
зи қайсари туро музд бисёр бод
ز قیصر تو را مزد بسیار باد
Масеҳои равони туро ёри бод
مسیحا روان تو را یار باد
Шунидам ки бар номвари тахти ӯй
شنیدم که بر نامور تخت اوی
Нишастӣ биёростӣ бахти ӯй
نشستی بیاراستی بخت اوی
зи мо ҳарч бояд з неру бихоҳ
ز ما هرچ باید ز نیرو بخواه
зи асбу силеҳу зи ганҷу сипоҳ
ز اسب و سلیح و ز گنج و سپاه
Фиристода аз пеш касрӣ бирафт
فرستاده از پیش کسری برفت
Ба наздик қайсар хиромед тафт
به نزدیک قیصر خرامید تفت
Чу омад бдргаҳ кушоданд роҳ
چو آمد بدرگه گشادند راه
Фиристода омад бар тахту гоҳ
فرستاده آمد بر تخت و گاه
Чу қайсар нигаҳ кард вънўон бидид
چو قیصر نگه کرد وعنوان بدید
зи бешии касрии дилаши ?бардамӣад
ز بیشی کسری دلش بردمید
Ҷавон низ бади меҳтари нўншст
جوان نیز بد مهتر نونشست
Фиристодаро низ нбсўди даст
فرستاده را نیز نبسود دست
Бипурсед нокоми пурсиднӣ
بپرسید ناکام پرسیدنی
Нигаҳ кардании сусту кажи дӣданӣ
نگه کردنی سست و کژ دیدنی
Яке ҷои давраш фурӯд оваред
یکی جای دورش فرود آورید
Бидон нома подшо нанигаред
بدان نامه پادشا ننگرید
Яке ҳафтаи ҳркш ки бади рои зан
یکی هفته هرکش که بد رای زن
Ба наздик қайсар шуданд анҷуман
به نزدیک قیصر شدند انجمن
Саранҷом гуфтанд мо кеҳтарем
سرانجام گفتند ما کهتریم
зи фармони шоҳ ҷаҳон нагузарем
ز فرمان شاه جهان نگذریم
Сазои худ зи касрии чунин нома буд
سزا خود ز کسری چنین نامه بود
На брком боист бдкомаҳ буд
نه برکام بایست بدکامه بود
Ки имрӯз қайсар ҷавонасту нав
که امروز قیصر جوانست و نو
Ба гавҳари бад-ӣни марзҳо пешрав
به گوهر بدین مرزها پیشرو
Як имсол бо марди бурнои маков
یک امسال با مرد برنا مکاو
Ба унвони бешӣ ва бо божу сов
به عنوان بیشی و با باژ و ساو
Бҳрпоимрдӣу худкома Эй
بهرپایمردی و خودکامهای
Нбштнд бар носазои нома Эй
نبشتند بر ناسزا نامهای
Баъунвонии зи қайсари сарафрози рӯм
بعنوان ز قیصر سرافراز روم
Ҷаҳони сар ба сари ҳарчи ҷуз рӯм шавам
جهان سر به سر هرچ جز روم شوم
Фиристодаи шоҳ Эрон расед
فرستادهٔ شاه ایران رسید
Бигӯед зи бозори мо ҳарч дид
بگوید ز بازار ما هرچ دید
Аз андӯҳу шодии сухан ҳарч гуфт
از اندوه و شادی سخن هرچ گفت
Ғам ва шодмонӣ набояд наҳуфт
غم و شادمانی نباید نهفت
Бишуд қайсар ва тоза шуд қайсарӣ
بشد قیصر و تازه شد قیصری
Ки сар бар фарозади зи ҳрмҳтрӣ
که سر بر فرازد ز هرمهتری
Надорад зи шоҳон касеро бкс
ندارد ز شاهان کسی را بکس
Чаҳ кеҳтар буд шоҳи фарёдрас
چه کهتر بود شاه فریادرس
Чу қртос рӯмӣ биёростанд
چو قرطاس رومی بیاراستند
Бдрбри фиристодаро хостанд
بدربر فرستاده را خواستند
Чўбшниди доно ки шуд рои рост
چوبشنید دانا که شد رای راست
Биёмад бадари посухи номаи хост
بیامد بدر پاسخ نامه خواست
Варои носазо хлътӣ сохтанд
ورا ناسزا خلعتی ساختند
зи бегона айвон бипардохтанд
ز بیگانه ایوان بپرداختند
Бадв гуфт қайсар на ман чокарам
بدو گفت قیصر نه من چاکرم
На аз чину ҳитолёни камтарам
نه از چین و هیتالیان کمترم
зи меҳтари сабк доштан носазост
ز مهتر سبک داشتن ناسزاست
Вагар шоҳи ту бар ҷаҳони подшост
وگر شاه تو بر جهان پادشاست
Бузурги онк ӯро басӣ душманаст
بزرگ آنک او را بسی دشمنست
Марои душману дӯсти брдомнст
مرا دشمن و دوست بردامنست
Чаҳ дории бузургии ту аз ман дареғ
چه داری بزرگی تو از من دریغ
Ҳамеи офтоби андари ореи бмиғ
همی آفتاب اندر آری بمیغ
На аз тобиш ӯ ҳаме кам шавад
نه از تابش او همی کم شود
Вагар хӯн Чехияанд бирав нам шавад
وگر خون چکاند برو نم شود
Чу кор оядам шаҳриёрами туе
چو کار آیدم شهریارم تویی
Ҳамон аз падари ёдгорами туе
همان از پدر یادگارم تویی
Сухан ҳарч дидӣ бахӯбӣ бигӯӣ
سخن هرچ دیدی بخوبی بگوی
Вазин посухи номаи зиштии мҷўӣ
وزین پاسخ نامه زشتی مجوی
Танишро бхлът биёростанд
تنش را بخلعت بیاراستند
з дар бора марзбон хостанд
ز در بارهٔ مرزبان خواستند
Фиристодаи баргашт ва омад дмон
فرستاده برگشت و آمد دمان
Ба манзили замонии нҷстии замон
به منزل زمانی نجستی زمان
Биёмад ба наздик касрӣ расед
بیامد به نزدیک کسری رسید
Бигуфт он куҷо рафт ва дид ва шунид
بگفت آن کجا رفت و دید و شنید
зи гуфтор ӯ тнгдли гашти шоҳ
ز گفتار او تنگدل گشت شاه
Бадв гуфт бархӯрдӣ аз ранҷи роҳ
بدو گفت برخوردی از رنج راه
Шунидам ки ҳркўи ҳавои пурвирд
شنیدم که هرکو هوا پرورد
БФрҷоми кирдори кайфари барад
بفرجام کردار کیفر برد
Гар аз дӯст душман надонад ҳаме
گر از دوست دشمن نداند همی
Чунин рози дил бар ту хонд ҳаме
چنین راز دل بر تو خواند همی
Гуманд ки моро ҳамӯ дӯст нест
گماند که ما را همو دوست نیست
Агар чанд ӯро пай ва пӯст нест
اگر چند او را پی و پوست نیست
Кунун низ як тани зи рӯмии нажод
کنون نیز یک تن ز رومی نژاد
Нмонм ки бошад азон тахти шод
نمانم که باشد ازان تخت شاد
Ҳамеи сари фарозад ки ман қайсарам
همی سر فرازد که من قیصرم
Гар аз номдорони яке меҳтарам
گر از نامداران یکی مهترم
Кунам зин сипас рӯмро ном шавам
کنم زین سپس روم را نام شوم
Барангезами оташи зи ободи бум
برانگیزم آتش ز آباد بوم
Ба яздони поку бхўршиду моҳ
به یزدان پاک و بخورشید و ماه
Ба озари гшсбу бтхту кулоҳ
به آذر گشسب و بتخت و کلاه
Ки каз ҳарч дар подшоҳӣ ӯст
که کز هرچ در پادشاهی اوست
зи ганҷ куҳан пуркунад гови пӯст
ز گنج کهن پرکند گاو پوست
Нисоед сртиғи мо ронём
نساید سرتیغ ما رانیام
Ҳалоли ҷаҳони бод бар ман ҳаром
حلال جهان باد بر من حرام
Бифармуд то бар дараш курноӣ
بفرمود تا بر درش کرنای
Дамиданд бо санҷу ҳиндӣ дароӣ
دمیدند با سنج و هندی درای
Ҳамаи кӯс бар кӯҳаи жандаи пел
همه کوس بر کوههٔ ژنده پیل
Бибастанд ва шуд рӯй гетии чўнил
ببستند و شد روی گیتی چونیل
Сипоҳии гузашт аз мдоин ба дашт
سپاهی گذشت از مداین به دشت
Ки дарёии сабзи андрўи хираи гашт
که دریای سبز اندرو خیره گشت
з нолидани буқу ранги дирафш
ز نالیدن بوق و رنگ درفش
зи ҷӯши саворони зарринаи кафш
ز جوش سواران زرینه کفش
Ситораи тўгФтӣ ба об андараст
ستاره توگفتی به آب اندرست
Сипеҳри равон ҳам бихоб андараст
سپهر روان هم بخواب اندرست
Чўогоҳӣ омад бқисри зи шоҳ
چوآگاهی آمد بقیصر ز شاه
Ки пурхашми з айвон бишуд бо сипоҳ
که پرخشم ز ایوان بشد با سپاه
Биёмад зи ъмўриаҳ то ҳалаб
بیامد ز عموریه تا حلب
Ҷаҳон кард пари ҷангу ҷӯшу ҷалб
جهان کرد پر جنگ و جوش و جلب
Саворони рӯмӣ чу сесад ҳазор
سواران رومی چو سیصد هزار
Ҳалабро гирифтанд яксар ҳисор
حلب را گرفتند یکسر حصار
Сипоҳ андар омад зи ҳрсў ба ҷанг
سپاه اندر آمد ز هرسو به جنگ
Набад ҷнгшонрои фаровони диранг
نبد جنگشانرا فراوان درنگ
Биёрост бар ҳар дарии манҷаниқ
بیاراست بر هر دری منجنیق
зи гардони рӯми онкии бади ҷослиқ
ز گردان روم آنکه بد جاثلیق
Ҳисор сқилон бипардохтанд
حصار سقیلان بپرداختند
Казон сӯи ҳаме тохтан сохтанд
کزان سو همیتاختن ساختند
Ҳалаб шуд бикрдори дарёии хӯн
حلب شد بکردار دریای خون
Ба зинҳор шуд лашкари ботрўн
به زنهار شد لشکر باطرون
Бадви ҳафта аз рӯмёни сӣ ҳазор
بدو هفته از رومیان سی هزار
Гирифтанд ва омад бар шаҳриёр
گرفتند و آمد بر شهریار
Беандоза киштанд зи эшон бтир
بیاندازه کشتند ز ایشان بتیر
Ба разми андарун чанд шуд дастгир
به رزم اندرون چند شد دستگیر
Ба пеши сипаҳи канда Эй сохтанд
به پیش سپه کندهای ساختند
Бшбгири об андар андохтанд
بشبگیر آب اندر انداختند
Бикунада бибастанд бршоаҳи роҳ
بکنده ببستند برشاه راه
Форуманд аз ҷанги шоҳу сипоҳ
فروماند از جنگ شاه و سپاه
Баромади барин рӯзгории дароз
برآمد برین روزگاری دراز
Басем ва зар омад сипаҳро ниёз
بسیم و زر آمد سپه را نیاز
Сипаҳдори рӯзии даҳонро бихонад
سپهدار روزیدهان را بخواند
Вазони ҷанг чанде суханҳо баранд
وزان جنگ چندی سخنها براند
Ки ин кор бо ранҷ бисёр гашт
که این کار با رنج بسیار گشت
Ба об ва ба канда нишоед гузашт
به آب و به کنده نشاید گذشت
Сипаҳро дирам бояду дастгоҳ
سپه را درم باید و دستگاه
Ҳамон асби вхФтону рӯмии кулоҳ
همان اسب وخفتان و رومی کلاه
Сӯии ганҷи рафтанди рӯзии даҳон
سوی گنج رفتند روزیدهان
Дабирону ганҷури шоҳи ҷаҳон
دبیران و گنجور شاه جهان
Аз андозаи лашкари шаҳриёр
از اندازه لشکر شهریار
Кам омад дирами танги сесад ҳазор
کم آمد درم تنگ سیصد هزار
Биёмад бршоаҳи мӯбади чўгрд
بیامد برشاه موبد چوگرد
Ба ганҷи онч буд аз дирам ёд кард
به گنج آنچ بود از درم یاد کرد
Дижам кард шоҳи андарони кори чеҳр
دژم کرد شاه اندران کار چهر
Бифармуд то рафт бўзрҷмҳр
بفرمود تا رفت بوزرجمهر
Бадв гуфтгар ганҷи шоҳии тиҳӣ
بدو گفت گر گنج شاهی تهی
Чаҳ бояд марои тахти шоҳаншаҳӣ
چه باید مرا تخت شاهنشهی
Брўҳм кунун сорўонро бихоҳ
بروهم کنون ساروان را بخواه
Ҳиўнони бахтии броФгн ба роҳ
هیونان بختی برافگن به راه
Сад аз ганҷи Мозандарони борукн
صد از گنج مازندران بارکن
Взўи бештари бор динор кун
وزو بیشتر بار دینار کن
Бшоаҳ ҷаҳон гуфт бўзрҷмҳр
بشاه جهان گفت بوزرجمهر
Ки эй шоҳ бо дониш ва доду меҳр
که ای شاه با دانش و داد و مهر
Сӯии ганҷ Эрон дарозаст роҳ
سوی گنج ایران درازست راه
Тиҳии даст ва бекор бошад сипоҳ
تهی دست و بیکار باشد سپاه
Бад-ӣни шаҳрҳо гирди моҳрксст
بدین شهرها گرد ماهرکسست
Касе кӯи дирам беш дорад бадаст
کسی کو درم بیش دارد بدست
зи бозоргону зи деҳқони дирам
ز بازارگان و ز دهقان درم
Агар вом хоҳӣ нагардад дижам
اگر وام خواهی نگردد دژم
Бад-ӣн кор шуд шоҳи ҳамдостон
بدین کار شد شاه همداستان
Ки донои Эрони бузади достон
که دانای ایران بزد داستان
Фиристодае ҷусти бўзрҷмҳр
فرستادهای جست بوزرجمهر
Хирадманду шодони дилу хуби чеҳр
خردمند و شادان دل و خوب چهر
Бадв гуфт з эдар се асба бирав
بدو گفت ز ایدر سه اسبه برو
Гузин кун яке номбурдори гӯ
گزین کن یکی نامبردار گو
зи бозоргону зи деҳқони шаҳр
ز بازارگان و ز دهقان شهر
Касеро куҷо бошад аз номи баҳр
کسی را کجا باشد از نام بهر
зи баҳри сипаҳи ин дирами фоми хоҳ
ز بهر سپه این درم فام خواه
Базӯдӣ бифармоед аз ганҷи шоҳ
بزودی بفرماید از گنج شاه
Биёмад фиристодаи хуши маниш
بیامد فرستادهٔ خوش منش
Ҷавони вхрдмндӣу никўкнш
جوان وخردمندی و نیکوکنش
Паямбари бондишаҳи борӣк буд
پیمبر باندیشه باریک بود
Биёмад бшҳрӣ ки наздик буд
بیامد بشهری که نزدیک بود
Дирами хости фом аз паии шаҳриёр
درم خواست فام از پی شهریار
Бирав анҷуман шуд басии мояи дор
برو انجمن شد بسی مایه دار
Яке кафшгар буду музеии фуруш
یکی کفشگر بود و موزه فروش
Ба гуфтор ӯ тез бикшод гӯш
به گفتار او تیز بگشاد گوش
Дирам чанд бояд бадв гуфт мард
درم چند باید بدو گفت مرد
Диловари шумори дирам ёд кард
دلاور شمار درم یاد کرد
Чунин гуфт к-эии пурхиради мояи дор
چنین گفت کای پرخرد مایه دار
Чиҳил ман дирами ҳрмнии садҳазор
چهل من درم هرمنی صدهزار
Бадв кафшгар гуфт ман ин даҳум
بدو کفشگر گفت من این دهم
Сипосии зи ганҷур бар сари нуҳум
سپاسی ز گنجور بر سر نهم
Биоварад қпону сангу дирам
بیاورد قپان و سنگ و درم
Набад ҳеҷ дафтар ба кору қалам
نبد هیچ دفتر به کار و قلم
Чу бозоргонро дирам сахта шуд
چو بازارگان را درم سخته شد
Фиристода зон кор прдхтаҳ шуд
فرستاده زان کار پردخته شد
Бадв кафшгар гуфт к-эии хуби чеҳр
بدو کفشگر گفت کای خوب چهر
Ба ранҷ ӣ бигӯе ба бўзрҷмҳр
به رنجی بگویی به بوزرجمهر
Ки андари замона маро кӯдакӣаст
که اندر زمانه مرا کودکیست
Ки бозор ӯ бар дилам хор нест
که بازار او بر دلم خوار نیست
Бигӯе магари шаҳриёри ҷаҳон
بگویی مگر شهریار جهان
Маро шод гирданд андари ниҳон
مرا شاد گرداند اندر نهان
Ки ӯро сипорад бФрҳнгён
که او را سپارد بفرهنگیان
Ки дорад сармояу ҳонги он
که دارد سرمایه و هنگ آن
Фиристода гуфт ин надорам ба ранҷ
فرستاده گفت این ندارم به رنج
Ки кӯтоҳ кардӣ марои роҳи ганҷ
که کوتاه کردی مرا راه گنج
Биёмад бар марди доно ба шаб
بیامد بر مرد دانا به شب
Вазони кафшгар низ бикшод лаб
وزان کفشگر نیز بگشاد لب
Бршоаҳ шуд шоди бўзрҷмҳр
برشاه شد شاد بوزرجمهر
Барон хоста шоҳ бикшод чеҳр
بران خواسته شاه بگشاد چهر
Чунин гуфтан зон пас ки яздони сипос
چنین گفتن زان پس که یزدان سپاس
Мабодам магари поку яздони шинос
مبادم مگر پاک و یزدان شناس
Ки дар подшоҳии яке музеии дуз
که در پادشاهی یکی موزه دوز
Барин гӯна шодаст ва гетӣ фурӯз
برین گونه شادست و گیتی فروز
Ки чандини дирам сохта бошадаш
که چندین درم ساخته باشدش
Мабодо ки бедоди бхрошдш
مبادا که بیداد بخراشدش
Нигар то чаҳ дорад кунун орзӯӣ
نگر تا چه دارد کنون آرزوی
Бмонод бар мо ҳамин роҳу хуй
بماناد بر ما همین راه و خوی
Чу фомаши бтўзии дирами садҳазор
چو فامش بتوزی درم صدهزار
Бидиҳ то бимонад зи мо ёдгор
بده تا بماند ز ما یادگار
Бидон зердастон диловар шуданд
بدان زیردستان دلاور شدند
Ҷаҳонҷӯй бо тахт воФср шуданд
جهانجوی با تخت وافسر شدند
Мабодо ки бидодгари шаҳриёр
مبادا که بیدادگر شهریار
Буд шоди бртхт ва ба рӯзгор
بود شاد برتخت و به روزگار
Бшоаҳ ҷаҳон гуфт бўзрҷмҳр
بشاه جهان گفت بوزرجمهر
Ки эй шоҳи неки ахтари хуби чеҳр
که ای شاه نیک اختر خوب چهر
Яке орзӯ кард музеии фуруш
یکی آرزو کرد موزه فروش
Агар шоҳ дорад бмни бандаи гӯш
اگر شاه دارد بمن بنده گوش
Фиристода гуяд ки ин мард гуфт
فرستاده گوید که این مرد گفت
Ки шоҳи ҷаҳон бо хиради боди ҷуфт
که شاه جهان با خرد باد جفت
Яке пӯр дорам расидаи биҷой
یکی پور دارم رسیده بجای
БФрҳнг ҷӯяд ҳамеи раҳнамоӣ
بفرهنگ جوید همی رهنمای
Агар шоҳ бошад бад-ӣни дастгир
اگر شاه باشد بدین دستگیر
Ки ин пок фарзанд гардад дабир
که این پاک فرزند گردد دبیر
з яздон бихоҳам ҳамеи ҷони шоҳ
ز یزدان بخواهم همی جان شاه
Ки ҷовиди боди ин сазовори гоҳ
که جاوید باد این سزاوار گاه
Бадв гуфт шоҳ эй хирадманди мард
بدو گفت شاه ای خردمند مرد
Чаро деви чашми туро тира кард
چرا دیو چشم تو را تیره کرد
Бирав ҳамчунон бозгардон шутур
برو همچنان بازگردان شتر
Мабодо казу сими хоҳем ва дар
مبادا کزو سیم خواهیم و در
Чу бозоргон бача гардад дабир
چو بازارگان بچه گردد دبیر
Ҳунарманду бодонашу ёдгир
هنرمند و بادانش و یادگیر
Чу фарзанди мо брншинди бтхт
چو فرزند ما برنشیند بتخت
Дабирӣ бибоядаш пирўзбхт
دبیری ببایدش پیروزبخت
Ҳунар бояд аз марди музеии фуруш
هنر باید از مرد موزه فروش
Бад-ӣни кори дигари ту бо ман макуш
بدین کار دیگر تو با من مکوش
Бадасти хирадманду марди нажод
بدست خردمند و مرد نژاد
Намонад ба ҷузи ҳасрати всрди бод
نماند به جز حسرت وسرد باد
Шавад пеш ӯ хори мардуми шинос
شود پیش او خوار مردم شناس
Чўпосх диҳад зу пазиради сипос
چوپاسخ دهد زو پذیرد سپاس
Бмо бар пас аз марги нафрин буд
بما بر پس از مرگ نفرین بود
Чўоиини ин рӯзгори ин буд
چوآیین این روزگار این بود
Нахоҳем рӯзии ҷуз аз ганҷ дод
نخواهیم روزی جز از گنج داد
Дирам зу махоҳ ва макун ҳеҷ ёд
درم زو مخواه و مکن هیچ یاد
Ҳам акнӯн шутур бозгардон ба роҳ
هم اکنون شتر بازگردان به راه
Дирами хоҳи вази музей дузон махоҳ
درم خواه وز موزه دوزان مخواه
Фиристодаи баргашт ва шуд бо дирам
فرستاده برگشت و شد با درم
Дили кафшгари гашти пари дарду ғам
دل کفشگر گشت پر درد و غم
Шаб омад ғамӣ шуд зи гуфтори шоҳ
شب آمد غمی شد ز گفتار شاه
Хурӯш ҷарас хост аз боргоҳ
خروش جرس خاست از بارگاه
Тилоияи пароганда бар гирди дашт
طلایه پراگنده بر گرد دشت
Ҳамаи шаби ҳамеи гирди лашкари бгшт
همه شب همی گرد لشکر بگشت
зи моҳӣ чу бинмуд хуршеди тоҷ
ز ماهی چو بنمود خورشید تاج
БроФгнди халъати заминро зи оҷ
برافگند خلعت زمین را ز عاج
Тилоия чу гашт аз лаби кандаи боз
طلایه چو گشت از لب کنده باز
Биёмад бар шоҳи гардани фароз
بیامد بر شاه گردن فراز
Ки пайғамбар қайсар омад бшоаҳ
که پیغمبر قیصر آمد بشاه
Пар аз дарду пӯзиши кунон аз гуноҳ
پر از درد و پوزش کنان از گناه
Фиристода омад ҳмонгаҳи давон
فرستاده آمد همانگه دوان
Ниёйиши кунони пеши нӯшин равон
نیایش کنان پیش نوشین روان
Чу рӯмии сари тоҷ касрӣ бидид
چو رومی سر تاج کسری بدید
Яке боди сард аз ҷигар баркашид
یکی باد سرد از جگر برکشید
Ба дил гуфт кинати сазовори гоҳ
به دل گفت کینت سزاوار گاه
Бшоҳии вмрдии вчндини сипоҳ
بشاهی ومردی وچندین سپاه
Вазони файласуфони рӯмии чиҳил
وزان فیلسوفان رومی چهل
Забон баргушоданд пари боди дил
زبان برگشادند پر باد دل
зи динор бо ҳаркасии сӣ ҳазор
ز دینار با هرکسی سی هزار
Нисор овареда бар шаҳриёр
نثار آوریده بر شهریار
Чу диданди ранги рухи шаҳриёр
چو دیدند رنگ رخ شهریار
Бирафтанд ларзону печони чўмор
برفتند لرزان و پیچان چومار
Шаҳаншоҳ чун дид бнўохтшон
شهنشاه چون دید بنواختشان
Ба ойини яке ҷойгаҳи сохташон
به آیین یکی جایگه ساختشان
Чунин гуфт гӯяндаи пешрав
چنین گفت گوینده پیشرو
Ки эй шоҳ қайсар ҷавонасту нав
که ای شاه قیصر جوانست و نو
Падари мурдау носупурдаи ҷаҳон
پدر مرده و ناسپرده جهان
Надонад ҳамеи ошкору ниҳон
نداند همی آشکار و نهان
Ҳамаи сар ба сари бождори тўоим
همه سر به سر باژدار توایم
Парастор ва дар зинҳор тўоим
پرستار و در زینهار توایم
Туро рӯми Эрону Эрон чу рӯм
تو را روم ایران و ایران چو روم
Ҷудоӣ чаро бояд ин марзу бум
جدایی چرا باید این مرز و بوم
Хирад дар замонаи шаҳаншоҳи рост
خرد در زمانه شهنشاه راست
Взў дошт қайсари ҳамеи пушти рост
وزو داشت قیصر همیپشت راست
Чаҳ хоқони чинӣ чаҳ дар ҳинди шоҳ
چه خاقان چینی چه در هند شاه
Якояк парастанд ин тоҷу гоҳ
یکایک پرستند این تاج و گاه
Агар кӯдакии норасидаи биҷой
اگر کودکی نارسیده بجای
Сухан гуфт бедонишу раҳнамоӣ
سخن گفت بیدانش و رهنمای
Надорад шаҳаншоҳи азуи кину дард
ندارد شهنشاه ازو کین و درد
Ки шодаст азуи гунбади ложвард
که شادست ازو گنبد لاژورد
Ҳамон божи рӯми онч буд аз нахуст
همان باژ روم آنچ بود از نخست
Сипорем ва аҳдӣ битоза дуруст
سپاریم و عهدی بتازه درست
Бихандед нӯшин равон зон сухан
بخندید نوشین روان زان سخن
Ки мард фиристода афганд бен
که مرد فرستاده افگند بن
Бадв гуфт агар номвар кӯдакаст
بدو گفت اگر نامور کودکست
Хирад бо сухан назд ӯ андакаст
خرد با سخن نزد او اندکست
Чаҳ қайсар чаҳ он бе хиради раҳнамӯн
چه قیصر چه آن بی خرد رهنمون
зи дониши равонро гирифтаи забун
ز دانش روان را گرفته زبون
Ҳамаи ҳӯшмандони Искандарӣ
همه هوشمندان اسکندری
Гирифтанд пирӯзӣу бартарӣ
گرفتند پیروزی و برتری
Касе кӯи бигардади зи паймони мо
کسی کو بگردد ز پیمان ما
Бипечед дил аз ройу фармони мо
بپیچید دل از رای و فرمان ما
Аз ободи бумаш бар ореми хок
از آباد بومش بر آریم خاک
Згнҷу з лашкар надорем бок
زگنج و ز لشکر نداریم باک
Фиристодагон хок доданд бӯс
فرستادگان خاک دادند بوس
Чнончўн буд мардуми чоблўс
چنانچون بود مردم چابلوس
Ки эй шоҳи пирӯзи бртрмнш
که ای شاه پیروز برترمنش
зи кор гузашта макун сарзаниш
ز کار گذشته مکن سرزنش
Ҳамаи сар ба сари хоки ранҷи тўоим
همه سر به سر خاک رنج توایم
Ҳамаи посбонони ганҷи тўоим
همه پاسبانان گنج توایم
Чўхшнўд гардад зи мо шаҳриёр
چوخشنود گردد ز ما شهریار
Набошем нокому бади рӯзгор
نباشیم ناکام و بد روزگار
зи ранҷӣ ки эдар шаҳаншоҳи барад
ز رنجی که ایدر شهنشاه برد
Ҳамаи рӯмён он надоранд хирад
همه رومیان آن ندارند خرد
з динор пуркарда даҳ чарми гов
ز دینار پرکرده ده چرم گاو
Ба ганҷи оварем аз дрбожи всоў
به گنج آوریم از درباژ وساو
Бкмии вбишиш фармон равост
بکمی وبیشیش فرمان رواست
Пазиради зи мо гарчи он носазост
پذیرد ز ما گرچه آن ناسزاست
Чунин дод посух ки азкори ганҷ
چنین داد پاسخ که ازکار گنج
Сазовор дастур бошад ба ранҷ
سزاوار دستور باشد به رنج
Ҳамаи рӯмёни пеш мӯбад шуданд
همه رومیان پیش موبد شدند
Хурушон ва бо ахтар бад шуданд
خروشان و با اختر بد شدند
Фаровони з ҳар дар сухани ронданд
فراوان ز هر در سخن راندند
Ҳамаи роз қайсар бирав ронданд
همه راز قیصر برو راندند
з динор гуфтанд вази гови пӯст
ز دینار گفتند وز گاو پوست
зи корӣ ки ороми рӯми андрўст
ز کاری که آرام روم اندروست
Чунин гуфт мӯбад агар зар диҳед
چنین گفت موبد اگر زر دهید
зи дебо чаҳ моя барон срнҳид
ز دیبا چه مایه بران سرنهید
Бҳнгом баргаштани шаҳриёр
بهنگام برگشتن شهریار
зи дебои зарбафт бояд ҳазор
ز دیبای زربفت باید هزار
Ки халъат буд шоҳро ҳар замон
که خلعت بود شاه را هر زمان
Чаҳ бо кеҳтарон ва чаҳ бо меҳтарон
چه با کهتران و چه با مهتران
Барин барниҳоданду гаштанди боз
برین برنهادند و گشتند باز
Ҳамаи поки бурданди пешаши намоз
همه پاک بردند پیشش نماز
Ббди шоҳ чанде барон размгоҳ
ببد شاه چندی بران رزمگاه
Чўосўдаҳ шуд шаҳриёру сипоҳ
چوآسوده شد شهریار و سپاه
зи лашкари яке мард багазед гирд
ز لشکر یکی مرد بگزید گرد
Ки донад шумори набшату стрд
که داند شمار نبشت و سترد
Сипоҳӣ бадв дод то божи рӯм
سپاهی بدو داد تا باژ روم
Сетанд сипорад ба ободи бум
ستاند سپارد به آباد بوم
Ваз онҷо биёмад сӯии тисФўн
وز آنجا بیامد سوی طیسفون
Сипоҳии пас пушту пеши андарун
سپاهی پس پشت و پیش اندرون
Ҳама яксар обод аз симу зар
همه یکسر آباد از سیم و زر
Ба заррини стом ва ба заррини камар
به زرین ستام و به زرین کمر
зи баси парниёнии дирафши сарон
ز بس پرنیانی درفش سران
Ту гуфтӣ ҳаво шуд ҳамаи парниён
تو گفتی هوا شد همه پرنیان
Дар ва дашт гуфтӣ ки заррин шудаст
در و دشت گفتی که زرین شدست
Камарҳо зи гавҳар чу парвин шудаст
کمرها ز گوهر چو پروین شدست
Чу наздики шаҳр андар омад зи роҳ
چو نزدیک شهر اندر آمد ز راه
Пазира шудандаш фаровони сипоҳ
پذیره شدندش فراوان سپاه
Ҳамаи пеши касрӣ пиёда шуданд
همه پیش کسری پیاده شدند
Камари бастау дил кушода шуданд
کمر بسته و دل گشاده شدند
Ҳар онкас ки паймӯд бо шоҳи роҳ
هر آنکس که پیمود با شاه راه
Пиёда бишуд то дар боргоҳ
پیاده بشد تا در بارگاه
Ҳамаи меҳтарони хонданди офарин
همه مهتران خواندند آفرین
Барон шоҳ бедор бодод вдин
بران شاه بیدار باداد ودین
Чу танг андар омад ба ҷой нишаст
چو تنگ اندر آمد به جای نشست
Бҳрмҳтрӣ шоҳ бинмуд даст
بهرمهتری شاه بنمود دست
Саромади сухани гуфтани музеии дуз
سرآمد سخن گفتن موزه دوز
зи моҳи муҳаррами гузаштаи се рӯз
ز ماه محرم گذشته سه روز
Ҷаҳонҷӯии деҳқони омӯзгор
جهانجوی دهقان آموزگار
Чаҳ гуфт андарин гардиши рӯзгор
چه گفت اندرین گردش روزگار
Ки рӯзӣ фарозасту рӯзии нишеб
که روزی فرازست و روزی نشیب
Гуҳӣ бо хиромему гуҳ бо наҳиф
گهی با خرامیم و گه با نهیب
Саранҷоми бистар буд тираи хок
سرانجام بستر بود تیره خاک
Якеро фароз ва якеро муғок
یکی را فراز و یکی را مغاک
Нишоне надорем азон рафтаи гон
نشانی نداریم ازان رفتهگان
Ки бедор ва шоданд агар хуфтаи гон
که بیدار و شادند اگر خفته گان
Бидон гетӣ ар чандашон барг нест
بدان گیتی ار چندشان برگ نیست
Ҳамон ба ки овезаш марг нест
همان به که آویزش مرگ نیست
Агар сад буд сол агар бист ва панҷ
اگر صد بود سال اگر بیست و پنج
Яке шуд чу ёд ояд аз рӯзи ранҷ
یکی شد چو یاد آید از روز رنج
Чаҳ онкас ки гуяд хиромаст вноз
چه آنکس که گوید خرامست وناز
Чаҳ гуяд ки дардасту ранҷу ниёз
چه گوید که دردست و رنج و نیاز
Касеро надидам бмрги орзӯӣ
کسی را ندیدم بمرگ آرزوی
На бероҳ ва аз мардуми никхўӣ
نه بی راه و از مردم نیکخوی
Чаҳ динӣ чаҳ аҳрӣмани бути параст
چه دینی چه اهریمن بت پرست
з марганд бар сари ниҳодаи ду даст
ز مرگند بر سر نهاده دو دست
Чўсолт шуд эй пер буришаст ва як
چوسالت شد ای پیر برشست و یک
Майу ҷом вором шуд бе намак
میو جام وآرام شد بینمک
Набандад дили андари сипанҷии сарой
نبندد دل اندر سپنجی سرای
Хирад ёфта мардуми покроӣ
خرد یافته مردم پاکرای
Бгоҳ бсиҷидни марг май
بگاه بسیجیدن مرگ می
Чу пероҳан шеър бошад бадӣ
چو پیراهن شعر باشد بدی
Фусурдаи тани андари миёни гуноҳ
فسرده تن اندر میان گناه
Равони сӯии фирдавс гум карда роҳ
روان سوی فردوس گم کرده راه
зи ёрон басӣ монад ва чанде гузашт
ز یاران بسی ماند و چندی گذشت
Ту бо ҷоми ҳамроҳи монда ба дашт
تو با جام همراه مانده به دشت
Замон хоҳам азкрди гори замон
زمان خواهم از کردگار زمان
Ки чанде бимонад дилами шодмон
که چندی بماند دلم شادمان
Ки ин достонҳоу чандини сухан
که این داستانها و چندین سخن
Гузашта бирав сол ва гашта куҳан
گذشته برو سال و گشته کهن
зи ҳангом кӣ шоҳ то яздгирд
ز هنگام کی شاه تا یزدگرد
зи лафз ман омад парогандаи гирд
ز لفظ من آمد پراگنده گرد
Бипайвандаму боғ беху кунам
بپیوندم و باغ بیخو کنم
Суханҳои шоҳаншаҳон нав кунам
سخنهای شاهنشهان نو کنم
Ҳмонокаҳи дилро надорам ба ранҷ
هماناکه دل را ندارم به رنج
Агар бигузарам зини сарои сипанҷ
اگر بگذرم زین سرای سپنج
Чаҳ гуяд кунун марди равшани равон
چه گوید کنون مرد روشن روان
зи рои ҷаҳондори нӯшин равон
ز رای جهاندار نوشین روان
Чўсол андар омад бҳФтоду чор
چوسال اندر آمد بهفتاد و چار
Пурандеша марг шуд шаҳриёр
پراندیشهٔ مرگ شد شهریار
Ҷаҳони роҳмӣ кадхудое биҷуст
جهان راهمی کدخدایی بجست
Ки пероҳан дод пӯшади нахуст
که پیراهن داد پوشد نخست
Дигар кӯи бдрўиш бар меҳрбон
دگر کو بدرویش بر مهربان
Буд род ва бе ранҷи равшани равон
بود راد و بیرنج روشنروان
Писари бади мар ӯро гиронмояи шаш
پسر بد مر او را گرانمایه شش
Ҳамаи роди вбинодли вшоаҳи Фш
همه راد وبینادل وشاه فش
Бамурдӣу фарҳангу парҳезу рой
بمردی و فرهنگ و پرهیز و رای
Ҷавонон бо донишу длгшоӣ
جوانان با دانش و دلگشای
Аз эшон хирадманду меҳтари бсол
از ایشان خردمند و مهتر بسال
Гиронмояи ҳурмузади бад бе ҳам?ил
گرانمایه هرمزد بد بیهمال
Сари афрозу бодонашу хуби чеҳр
سر افراز و بادانش و خوب چهر
Бар озодагон бар бгстрдаҳи меҳр
بر آزادگان بر بگسترده مهر
Бифармуд касрӣ ба корогҳон
بفرمود کسری به کارآگهان
Ки ҷӯянди рози ваии андари ниҳон
که جویند راز وی اندر نهان
Нигаҳ доштандӣ ба рӯз ва ба шаб
نگه داشتندی به روز و به شب
Агар достонро кушодии ду лаб
اگر داستان را گشادی دو لب
зи корӣ ки кардӣ бадӣ бо баӣ
ز کاری که کردی بدی با بهی
Раседӣ бшоаҳи ҷаҳони огаҳӣ
رسیدی بشاه جهان آگهی
Ба бўзрҷмҳри он замон шоҳ гуфт
به بوزرجمهر آن زمان شاه گفت
Ки розии ҳамеи доштам дар наҳуфт
که رازی همیداشتم در نهفت
зи ҳафтод чун солиён даргузашт
ز هفتاد چون سالیان درگذشت
Сару мӯии мишкӣн чу кофури гашт
سر و موی مشکین چو کافور گشت
Чўмн бигузарам зини сипанҷии сарой
چومن بگذرم زین سپنجی سرای
Ҷаҳони роббоиди яке кадхудоӣ
جهان رابباید یکی کدخدای
Ки бахшоиши орад ба дарвеш бар
که بخشایش آرد به درویش بر
Ба бегонау мардуми хеш бар
به بیگانه و مردم خویش بر
Бубахшад бипарҳезад аз меҳри ганҷ
ببخشد بپرهیزد از مهر گنج
Набандад дили андари сарои сипанҷ
نبندد دل اندر سرای سپنج
Сипосами зи яздон ки фарзанд ҳаст
سپاسم ز یزدان که فرزند هست
Хирадманду доноу эзади параст
خردمند و دانا و ایزد پرست
Вази эшон бҳрмзди ёзони терм
وز ایشان بهرمزد یازان ترم
Бароиу бҳўшши фарозони терм
برای و بهوشش فرازان ترم
зи бахшоишу бахшишу ростӣ
ز بخشایش و بخشش و راستی
Набинам ҳаме дар дилаши костӣ
نبینم همی در دلش کاستی
Кунун мӯбадону радонро бихоҳ
کنون موبدان و ردان را بخواه
Касе кӯ кунад сӯии дониши нигоҳ
کسی کو کند سوی دانش نگاه
Бхўонидш ва озмоиш кунед
بخوانیدش و آزمایش کنید
Ҳунар бар ҳунар бар физоиш кунед
هنر بر هنر بر فزایش کنید
Шуданд андарони мӯбадони анҷуман
شدند اندران موبدان انجمن
з ҳар дар пажӯҳандау рои зан
ز هر در پژوهنده و رای زن
Ҷаҳонҷӯии ҳурмузадро хонданд
جهانجوی هرمزد را خواندند
Бар номдорнши бншонднд
بر نامدارنش بنشاندند
Нахустин сухан гуфт бўзрҷмҳр
نخستین سخن گفت بوزرجمهر
Ки эй шоҳи неки ахтари хуби чеҳр
که ای شاه نیک اختر خوب چهر
Чаҳ доне казу ҷони поку хирад
چه دانی کزو جان پاک و خرد
Шавад равшани вколбди бархӯрд
شود روشن وکالبد برخورد
Чунин дод посух ки дониш ба аст
چنین داد پاسخ که دانش به است
Ки донандаи брмҳтрон бар ма аст
که داننده برمهتران بر مه است
Бадонаш буд мардро эминӣ
بدانش بود مرد را ایمنی
Бибандади зи бади дасти аҳрӣманӣ
ببندد ز بد دست اهریمنی
Дигар бурдборӣ ва бахшоишаст
دگر بردباری و بخشایشست
Ки танро бадви ном ва ороишаст
که تن را بدو نام و آرایشست
Бипурсед каз некӯии сӯдманд
بپرسید کز نیکوی سودمند
Бигӯ азчаҳ гардад чу гардад баланд
بگو ازچه گردد چو گردد بلند
Чунин дод посух ки онк аз нахуст
چنین داد پاسخ که آنک از نخست
Бнику бади озарм ҳаркас биҷуст
بنیک و بد آزرم هرکس بجست
Бакӯшед то брдли ҳаркасӣ
بکوشید تا بردل هرکسی
Азуи ранҷ бурдан набошад басӣ
ازو رنج بردن نباشد بسی
Чунин дод посух ки ҳаркас ки дод
چنین داد پاسخ که هرکس که داد
Бидод аз тани худ ҳамӯ буд шод
بداد از تن خود همو بود شاد
Нигаҳ кард прсндаҳи бўзрҷмҳр
نگه کرد پرسنده بوزرجمهر
Бидон покдли меҳтари хуби чеҳр
بدان پاکدل مهتر خوب چهر
Бадв гуфт каз гуфтанӣ ҳарч ҳаст
بدو گفت کز گفتنی هرچ هست
Бигӯям ту бшмри якояки бадаст
بگویم تو بشمر یکایک بدست
Саросари ҳамаи пурсишами ёдгир
سراسر همه پرسشم یادگیر
Ба посух ҳама дод бунёди гир
به پاسخ همه داد بنیاد گیر
Суханро магардон пасу пеши ҳеҷ
سخن را مگردان پس و پیش هیچ
Ҷавонмардии вдод додани бсич
جوانمردی وداد دادن بسیچ
Агар ёдгирии чунин бе гумон
اگر یادگیری چنین بیگمان
Кушодаст бртў дар осмон
گشادست برتو در آسمان
Ки чандин ба гуфтор бишитофтам
که چندین به گفتار بشتافتم
зи прсндаҳи посух фузун ёфтам
ز پرسنده پاسخ فزون یافتم
Ҷаҳондори омӯзгори ту бод
جهاندار آموزگار تو باد
Хиради ҷавшану бахти ёри ту бод
خرد جوشن و بخت یار تو باد
Кунун ҳарч донам бипурсам з дод
کنون هرچ دانم بپرسم ز داد
Тўпосхи гузор онч оядат ёд
توپاسخ گزار آنچ آیدت یاد
зи фарзанди кӯ бар падари арҷманд
ز فرزند کو بر پدر ارجمند
Кадомаст шоиста ва бе газанд
کدامست شایسته و بیگزند
Бибахшояш дил сазовор кист
ببخشایش دل سزاوار کیست
Ки бар дард ӯ бар бибояд гирист
که بر درد او بر بباید گریست
зи кирдори некии пушаймони крост
ز کردار نیکی پشیمان کراست
Ки дил бар пушаймонӣ ӯ гўост
که دل بر پشیمانی او گواست
Сзокисти кӯро накӯҳиш кунем
سزاکیست کو را نکوهش کنیم
зи кирдор ӯ чун пажӯҳиш кунем
ز کردار او چون پژوهش کنیم
зи гетии куҷо беҳтар ояд гурез
ز گیتی کجا بهتر آید گریز
Ки хезад аз ором ӯ растхез
که خیزد از آرام او رستخیز
Бад-ӣни рӯзгор аз чаҳ бошем шод
بدین روزگار از چه باشیم شاد
Гузашта чаҳ беҳтар ки гирем ёд
گذشته چه بهتر که گیریم یاد
Замона ки ӯро бибояд ситуд
زمانه که او را بباید ستود
Кадомаст вмо аз чаҳ дорем суд
کدامست وما از چه داریم سود
Гиронмоя тар кист аз дӯстон
گرانمایهتر کیست از دوستان
Каз овоз ӯ дил шавад бӯстон
کز آواز او دل شود بوستان
Крои бештари дӯсти андари ҷаҳон
کرا بیشتر دوست اندر جهان
Ки ёбад бадви ошкори внҳон
که یابد بدو آشکار ونهان
Ҳамон низ душмани крои бештар
همان نیز دشمن کرا بیشتر
Ки бошад бирав бар бидонадяш тар
که باشد برو بر بداندیشتر
Сазовори ором бӯдан куҷост
سزاوار آرام بودن کجاست
Ки дорад ҷаҳондори азуи пушти рост
که دارد جهاندار ازو پشت راست
зи гетии зиёнкортар корчист
ز گیتی زیانکارتر کارچیست
Ки бар карда худ бибояд гирист
که بر کرده خود بباید گریست
зи чизе ки мардуми ҳамеи пурвирд
ز چیزی که مردم همیپرورد
Чаҳ чизеаст кон зӯдтар бугзарад
چه چیزیست کان زودتر بگذرد
Ситамкораи каш назд аўшрм нест
ستمکاره کش نزد اوشرم نیست
Кадомаст каши меҳр возрм нест
کدامست کش مهر وآزرم نیست
Табоҳии бгитии з гуфтор кист
تباهی بگیتی ز گفتار کیست
Дили дўстонрои пар озор кист
دل دوستانرا پر آزار کیست
Чаҳ чизеаст кони нанг пеш оварад
چه چیزیست کان ننگ پیش آورد
Ҳамон бади зи гуфтор хеш оварад
همان بد ز گفتار خویش آورد
Бики рӯз то шаби баромади зи кӯҳ
بیک روز تا شب برآمد ز کوه
зи гуфтор доно наомад сутӯҳ
ز گفتار دانا نیامد ستوه
Чу ҳангом шамъ омад аз тирагӣ
چو هنگام شمع آمد از تیرگی
Срмҳтрони тира аз хирагӣ
سرمهتران تیره از خیرگی
зи гуфтори эшон ғамии гашти шоҳ
ز گفتار ایشان غمی گشت شاه
Ҳаме кард хомаши бпосхи нигоҳ
همیکرد خامش بپاسخ نگاه
Гиронмояи ҳурмузад барпоӣ хост
گرانمایه هرمزد برپای خاست
Яке офарин кард бар шоҳи рост
یکی آفرین کرد بر شاه راست
Ки аз шоҳи гетии мабодои тиҳӣ
که از شاه گیتی مبادا تهی
Ҳамеи бод бар тахти шоҳаншаҳӣ
همیباد بر تخت شاهنشهی
Мабодо ки бе ту бубинеми тоҷ
مبادا که بیتو ببینیم تاج
Гар ойини шоҳӣ вагар тахти оҷ
گر آیین شاهی وگر تخت عاج
Ба пӯзиши ҷаҳони пеши ту хоки бод
به پوزش جهان پیش تو خاک باد
Газанди туро чархи тирёки бод
گزند تو را چرخ تریاک باد
Сухани ҳарч ӯ гуфт посухи даҳум
سخن هرچ او گفت پاسخ دهم
Бад-ӣни орзӯи рои фаррухи нуҳум
بدین آرزو رای فرخ نهم
з фарзанд пурсед донои сухан
ز فرزند پرسید دانا سخن
Взў боядам посух афганд бен
وزو بایدم پاسخ افگند بن
Ба фарзанд бошад падари шоддл
به فرزند باشد پدر شاددل
зи ғамҳо бадв дорад озоди дил
ز غمها بدو دارد آزاد دل
Агар меҳрбон бошад ӯ бар падар
اگر مهربان باشد او بر پدر
Ба некии гроиндаҳу додгар
به نیکی گراینده و دادگر
Дигар онк бар ҷой бахшойаст
دگر آنک بر جای بخشایست
Бирав чашмро ҷой полоишаст
برو چشم را جای پالایشست
Бузургӣ ки бахташи парогандаи гашт
بزرگی که بختش پراگنده گشت
Ба пеши яке носазои бандаи гашт
به پیش یکی ناسزا بنده گشت
зи кори вай ар хӯн хурӯшӣ равост
ز کار وی ار خون خروشی رواست
Ки нопорсоиӣ бирав подшост
که ناپارسایی برو پادشاست
Дигар ҳар ки бо мардуми носипос
دگر هر که با مردم ناسپاس
Кунад некуӣ монад андари ҳарос
کند نیکویی ماند اندر هراس
Ҳарон кас ки некӣ Фромш кунад
هران کس که نیکی فرامش کند
Хиради робкўшд ки биҳш кунад
خرد رابکوشد که بیهش کند
Дигар гуфт азороми роҳи гурез
دگر گفت ازآرام راه گریز
Гирифтани куҷои хубтар аз ситез
گرفتن کجا خوبتر از ستیز
Ба шаҳрӣ ки бедод шуд подшо
به شهری که بیداد شد پادشا
Надорад хирадманд бӯдани раво
ندارد خردمند بودن روا
зи бидодгари шоҳ бояд гурез
ز بیدادگر شاه باید گریز
Кзни хезади андари ҷаҳони растхез
کزان خیزد اندر جهان رستخیز
Чаҳ гуяд ки доне ки шодӣ бадваст
چه گوید که دانی که شادی بدوست
Бародар буд бо длороми дӯст
برادر بود با دلارام دوست
Дигар онки пурсади зи кори замон
دگر آنک پرسد ز کار زمان
Замонӣ казу гум шавад бадгумон
زمانی کزو گم شود بدگمان
Раво бошад ар чанд бастоедаш
روا باشد ار چند بستایدش
Ҳам андари ситоиши биафзоядаш
هم اندر ستایش بیفزایدش
Дигар онк пурсед азмрди дӯст
دگر آنک پرسید ازمرد دوست
з ҳар дӯстӣ ёрмндӣ накӯаст
ز هر دوستی یارمندی نکوست
Тавонгар буд чодар ӯ бапуш
توانگر بود چادر او بپوش
Чу дарвеш бошад ту бо ӯ бакӯш
چو درویش باشد تو با او بکوش
Касе кӯи фурӯтантар ва родтар
کسی کو فروتنتر و رادتر
Дили дӯстонаши бадви шодтар
دل دوستانش بدو شادتر
Дигар онки пурсад ки душмани крост
دگر آنک پرسد که دشمن کراست
Казу дил ҳамеша бадарад ва балост
کزو دل همیشه بدرد و بلاست
Чўгстох бошад забонаши ббд
چوگستاخ باشد زبانش ببد
зи гуфтор ӯ душман ояд сазад
ز گفتار او دشمن آید سزد
Дигар онк пурсед душвор чист
دگر آنک پرسید دشوار چیست
Беозорро дили пар овоз кист
بیآزار را دل پر آواز کیست
Чу бад буд вебади соз бо вай нишаст
چو بد بود وبد ساز با وی نشست
Яке зиндагонӣ буд чун кбст
یکی زندگانی بود چون کبست
Дигар онк гуяд гўо кист рост
دگر آنک گوید گوا کیست راست
Ки ҷони вхрди бргўои бргўост
که جان وخرد برگوا برگواست
Ба аз озмоиш надидам гўо
به از آزمایش ندیدم گوا
Гўои сухангӯӣу фармонраво
گوای سخنگوی و فرمانروا
Зиёнкортар кор гуфтӣ ки чист
زیانکارتر کار گفتی که چیست
Ки фарҷом азон бад бибояд гирист
که فرجام ازان بد بباید گریست
Чўчираҳ шавад бар дилат бар ҳаво
چوچیره شود بر دلت بر هوا
Ҳаво бугзарад ҳамчуи боди ҳаво
هوا بگذرد همچو باد هوا
Пушаймонии оради бФрҷоми суд
پشیمانی آرد بفرجام سود
Гули орзӯро нишоед бсўд
گل آرزو را نشاید بسود
Дигар онк гуяд ки гардон тараст
دگر آنک گوید که گردان ترست
Ки чун пои ҷӯӣ бадастат сараст
که چون پای جویی بدستت سرست
Чунин дӯстии марди нодон буд
چنین دوستی مرد نادان بود
Сиришташи баду рои гардон буд
سرشتش بد و رای گردان بود
Дигар онк гуяд ситамкора кист
دگر آنک گوید ستمکاره کیست
Бурӣдаи дили азшрм ва бечора кист
بریده دل ازشرم و بیچاره کیست
Чўкжӣ кунад мард бечора хон
چوکژی کند مرد بیچاره خوان
Чӯбии шармии орад ситамкора хон
چو بی شرمی آرد ستمکاره خوان
Ҳронкс ки ӯ пеша гирад дурӯғ
هرآنکس که او پیشه گیرد دروغ
Ситамкорае хўонмш бе фурӯғ
ستمکارهای خوانمش بیفروغ
Табоҳӣ ки гуфтӣ з гуфтор кист
تباهی که گفتی ز گفتار کیست
Прозортри дард озор кист
پرآزارتر درد آزار کیست
Сухани чин ва ду рӯйу бекори мард
سخن چین و دو روی و بیکار مرد
Дил ҳӯшёрон кунад пари зи дард
دل هوشیاران کند پر ز درد
Бипурсед доно ки айб аз чаҳ беш
بپرسید دانا که عیب از چه بیش
Ки бошад пушаймони зи гуфтори хеш
که باشد پشیمان ز گفتار خویش
Ҳронкс ки ронад сухан бар газоф
هرآنکس که راند سخن بر گزاف
Буд бар сари анҷумани марди лоф
بود بر سر انجمن مرد لاف
Бгоҳӣ ки танҳо буд дар наҳуфт
بگاهی که تنها بود در نهفت
Пушаймон шавад зон суханҳо ки гуфт
پشیمان شود زان سخنها که گفت
Ҳам андари замон чун кушояди сухан
هم اندر زمان چون گشاید سخن
Ба пеши оради он лофҳои куҳан
به پیش آرد آن لافهای کهن
Хирадманд вагар мардум бе ҳунар
خردمند و گر مردم بیهنر
Кас аз оФрниши наёбади гузар
کس از آفرینش نیابد گذر
Чунин буд то буд даврони даҳр
چنین بود تا بود دوران دهر
Яке заҳр ёбад яке пои заҳр
یکی زهر یابد یکی پای زهر
Ҳамаи пурсиши ин буду посухи ҳамин
همه پرسش این بود و پاسخ همین
Ки бршоаҳи бод аз ҷаҳони офарин
که برشاه باد از جهان آفرین
Забонҳо бФрмонши гӯяндаи бод
زبانها بفرمانش گوینده باد
Дили род ӯ шоду ҷӯяндаи бод
دل راد او شاد و جوینده باد
Шаҳаншоҳи касрии азу хира монад
شهنشاه کسری ازو خیره ماند
Басии офарин киёнӣ бихонад
بسی آفرین کیانی بخواند
зи гуфтор ӯ анҷуман шод шуд
ز گفتار او انجمن شاد شد
Дили шаҳриёр аз ғам озод шуд
دل شهریار از غم آزاد شد
Нбштнди аҳдии бФрмони шоҳ
نبشتند عهدی بفرمان شاه
Ки ҳурмузадро дод тахту кулоҳ
که هرمزد را داد تخت و کلاه
Чўқртос рӯмӣ шуд аз боди хушк
چوقرطاس رومی شد از باد خشک
Ниҳоданд Меҳрии брўбри зи машк
نهادند مهری بروبر ز مشک
Ба мӯбад супурданд пеши радон
به موبد سپردند پیش ردان
Бузургону бедори дили бхрдон
بزرگان و بیدار دل بخردان
Ҷаҳонро намоиш чу кирдор нест
جهان را نمایش چو کردار نیست
Наонаш ҷуз аз ранҷ втимор нест
نهانش جز از رنج وتیمار نیست
Агар тоҷи дорӣ агар гарму ранҷ
اگر تاج داری اگر گرم و رنج
Ҳамон бигузарӣ зини сарои сипанҷ
همان بگذری زین سرای سپنج
Бпиўстми ин аҳди нӯшин равон
بپیوستم این عهد نوشین روان
Ба пирӯзии шаҳриёри ҷавон
به پیروزی شهریار جوان
Яке нома шаҳриёрон бихон
یکی نامهٔ شهریاران بخوان
Нигар тока бошад чу нӯшин равон
نگر تاکه باشد چو نوشین روان
Барои ва бидоду ббзм ва ба ҷанг
برای و بداد و ببزم و به جنگ
Чу рӯзаш саромад набӯдаш диранг
چو روزش سرآمد نبودش درنگ
Тўои пери фартут бе тавбаи мард
توای پیر فرتوت بیتوبه مرد
Хиради гири вази базм ва шодӣ бигард
خرد گیر وز بزم و شادی بگرد
Ҷаҳон тоза шуд чун қадаҳ ёфтӣ
جهان تازه شد چون قدح یافتی
Рўонрои зи тавба ту бартофтӣ
روانرا ز توبه تو برتافتی
Чаҳ гуфт он сарояндаи солхўрд
چه گفت آن سراینده سالخورد
Чу андарзи нӯшин равон ёд кард
چو اندرز نوشین روان یاد کرد
Суханҳои ҳурмузад чун шуд ббн
سخنهای هرمزد چون شد ببن
Яке нав пай афганд мӯбади сухан
یکی نو پی افگند موبد سخن
Ҳам овоз шуд ройзан бо дабир
هم آواز شد رایزن با دبیر
Нбштнди пас номае бар ҳарир
نبشتند پس نامهای بر حریر
Длорои аҳдии зи нӯшин равон
دلارای عهدی ز نوشین روان
Ба ҳурмузади носолхурдаи ҷавон
به هرمزد ناسالخورده جوان
Срномаҳ аз додгар кард ёд
سرنامه از دادگر کرد یاد
Дигар гуфт кини панди пӯри Қубод
دگر گفت کین پند پور قباد
Бидон эй писари кини ҷаҳон бе вафост
بدان ای پسر کین جهان بیوفاست
Пар аз ранҷу тимору дард ва балост
پر از رنج و تیمار و درد و بلاست
Ҳронгаҳ ки бошӣ бадви шодтар
هرآنگه که باشی بدو شادتر
зи ранҷи замонаи дили озодтар
ز رنج زمانه دل آزادتر
Ҳамаи шодмонии Бамоне ба ҷой
همه شادمانی بمانی به جای
Бибояд шудани зини сипанҷии сарой
بباید شدن زین سپنجی سرای
Чу андеша рафтан омад фароз
چو اندیشه رفتن آمد فراز
Брхшндаҳи рӯзу шаби дирёз
برخشنده روز و شب دیریاز
Биҷустем тоҷи керо сиррӣ
بجستیم تاج کیی را سری
Ки бар ҳар сиррӣ бошад ӯ афсарӣ
که بر هر سری باشد او افسری
Хирадманди шаш буд моро писар
خردمند شش بود ما را پسر
Дил фурӯз ва бахшандау додгар
دل فروز و بخشنده و دادگر
Туро баргузедам ки меҳтари бадӣ
تو را برگزیدم که مهتر بدی
Хирадманду зебои афсари бадӣ
خردمند و زیبای افسر بدی
Бҳштод бар буд пои Қубод
بهشتاد بر بود پای قباد
Ки дар подшоҳӣ маро кард ёд
که در پادشاهی مرا کرد یاد
Кунун ман расидам ба ҳафтоду чор
کنون من رسیدم به هفتاد و چار
Ту рокрдми андари ҷаҳони шаҳриёр
تو راکردم اندر جهان شهریار
Ҷузи ороми вхўбии нҷстми барин
جز آرام وخوبی نجستم برین
Ки бошад равони марои офарин
که باشد روان مرا آفرین
Умедам чунонаст каз кирдигор
امیدم چنانست کز کردگار
Набошӣ ҷуз аз шод ва ба рӯзгор
نباشی جز از شاد و به روزگار
Гар эмин кунӣ мардумонро бидод
گر ایمن کنی مردمان را بداد
Худ эмини бхсбӣ ва аз дод шод
خود ایمن بخسبی و از داد شاد
Ба подош некӣ биёбӣ биҳишт
به پاداش نیکی بیابی بهشت
Бузурги онк ӯ тухм некӣ бикушт
بزرگ آنک او تخم نیکی بکشت
Нигар то набошӣ ба ҷузи бурдбор
نگر تا نباشی به جز بردبار
Ки тундӣ на хуб ояд аз шаҳриёр
که تندی نه خوب آید از شهریار
Ҷаҳондори вбидору фарҳанги ҷӯй
جهاندار وبیدار و فرهنگجوی
Бимонад ҳамаи сола бо обрӯӣ
بماند همه ساله با آبروی
Бигард дурӯғи инчи гӯнаи магарад
بگرد دروغ ایچ گونه مگرد
Чўгрдӣ шавад бахтро рӯй зард
چوگردی شود بخت را روی زرد
Дили вмғзро даври дор аз шитоб
دل ومغز را دور دار از شتاب
Хирадро шитоби андрорд ба хоб
خرد را شتاب اندرآرد به خواب
Ба некии гароӣ ва ба некӣ бакӯш
به نیکی گرای و به نیکی بکوش
Бҳрнику бади панди донои нюаш
بهرنیک و بد پند دانا نیوش
Набояд ки гардад бигард ту бад
نباید که گردد بگرد تو بد
Казон бади туро бегумон бад расад
کزان بد تو را بی گمان بد رسد
Ҳамаи поки пӯшу ҳамаи поки хур
همه پاک پوش و همه پاک خور
Ҳамаи пандҳо ёдгир аз падар
همه پندها یادگیر از پدر
зи яздони гушой ва ба яздони гароӣ
ز یزدان گشای و به یزدان گرای
Чу хоҳӣ ки бошад туро раҳнамоӣ
چو خواهی که باشد تو را رهنمای
Ҷаҳонро чу обод дорӣ бидод
جهان را چو آباد داری بداد
Буд тахти ободу даҳр аз ту шод
بود تخت آباد و دهر از تو شاد
Чу некии намоянд подош кун
چو نیکی نمایند پاداش کن
Ммон то шавад ранҷи некии куҳан
ممان تا شود رنج نیکی کهن
Хирадмандро шоду наздики дор
خردمند را شاد و نزدیک دار
Ҷаҳон бар бидонадяши торики дор
جهان بر بداندیش تاریک دار
Бҳркор бо марди донои сгол
بهرکار با مرد دانا سگال
Ба ранҷи тан аз подшоҳии манол
به رنج تن از پادشاهی منال
Чўёбди хирадманд назд ту роҳ
چویابد خردمند نزد تو راه
Бимонад бтўи тоҷу тахту кулоҳ
بماند بتو تاج و تخت و کلاه
Ҳронкс ки бошад туро зердаст
هرآنکس که باشد تو را زیردست
МФрмоӣ дар бенавое нишаст
مفرمای در بینوایی نشست
Бузургони возодгонро бшҳр
بزرگان وآزادگان را بشهر
з дод ту бояд ки ёбанд баҳр
ز داد تو باید که یابند بهر
зи некии фурӯмояро даври дор
ز نیکی فرومایه را دور دار
Ба бидодгар мард магузор кор
به بیدادگر مرد مگذار کار
Ҳамаи гӯши вдли сӯии дарвеши дор
همه گوش ودل سوی درویش دار
Ҳамаи кор ӯ чун ғами хеши дор
همه کار او چون غم خویش دار
Вари аидўнк душман шавад дӯстдор
ور ایدونک دشمن شود دوستدار
Ту дар бӯстони тухми некии бакор
تو در بوستان تخم نیکی بکار
Чу аз хештан номвар дод дод
چو از خویشتن نامور داد داد
Ҷаҳони гашти азуи шод ва ӯ аз ту шод
جهان گشت ازو شاد و او از تو شاد
Бар арзонёни ганҷи бастаи мадор
بر ارزانیان گنج بسته مدار
Бибахшоӣ бар марди прҳизкор
ببخشای بر مرد پرهیزکار
Кигар панди моро шӯии корбнд
که گر پند ما را شوی کاربند
Ҳамеша бимонад кулоҳати баланд
همیشه بماند کلاهت بلند
Ки некии диҳиши неки хоҳи ту бод
که نیکی دهش نیک خواه تو باد
Ҳамаи некии андари паноҳи ту бод
همه نیکی اندر پناه تو باد
Мабодат фаромӯши гуфтори ман
مبادت فراموش گفتار من
Агар даври Монии зи дидори ман
اگر دور مانی ز دیدار من
Сарати сабзи боду дилати шодмон
سرت سبز باد و دلت شادمان
Танати поку давр аз бади бадгумон
تنت پاک و دور از بد بدگمان
Ҳамеша хиради посбони ту бод
همیشه خرد پاسبان تو باد
Ҳамаи некии андари гумони ту бод
همه نیکی اندر گمان تو باد
Чу ман бигузарам зини ҷаҳони фарох
چو من بگذرم زین جهان فراخ
Баровард бояд яке хуби кох
برآورد باید یکی خوب کاخ
Биҷой казу давр бошад гузар
بجایی کزو دور باشد گذر
Напарад бадви каркаси тизпр
نپرد بدو کرکس تیزپر
Дарии даври брчрхи айвони баланд
دری دور برچرخ ایوان بلند
Бболои бароварда чун даҳ каманд
ببالا برآورده چون ده کمند
набишта бирав боргоҳи маро
نبشته برو بارگاه مرا
Бузургӣу ганҷу сипоҳи маро
بزرگی و گنج و سپاه مرا
Фаровони з ҳар гӯна афганданӣ
فراوان ز هر گونه افگندنی
Ҳам аз рангу буиу прогнднӣ
هم از رنگ و بوی و پراگندنی
БкоФўри танро тавонгар кунед
بکافور تن را توانگر کنید
Змшк аз бар тргм афсар кунед
زمشک از بر ترگم افسر کنید
зи дебои зарбафти пурмояи панҷ
ز دیبای زربفت پرمایه پنج
Биёред нокори дидаи зи ганҷ
بیارید ناکار دیده ز گنج
Бапушед ?бурма ба расми каён
بپوشید برما به رسم کیان
Бар ойини некони мо дар миён
بر آیین نیکان ما در میان
Бисозед ҳам зини нишони тахти оҷ
بسازید هم زین نشان تخت عاج
Бар овехтаи азбри оҷи тоҷ
بر آویخته ازبر عاج تاج
Ҳамон ҳарчӣ заррин ба пеш андараст
همان هرچه زرین به پیش اندرست
Агар тос ва ҷомаст агар гавҳараст
اگر طاس و جامست اگر گوهرست
Гулоб ва майу заъфарони ҷоми бист
گلاب و می و زعفران جام بیست
зи машку зи кофуру анбари дивист
ز مشک و ز کافور و عنبر دویست
Ниҳодаи зи дасти чапу дасти рост
نهاده ز دست چپ و دست راست
зи фармон фузӯнӣ набояд на кост
ز فرمان فزونی نباید نه کاست
з хӯн кард бояд тиҳӣгоҳи хушк
ز خون کرد باید تهیگاه خشک
Бадв андар афганда кофуру машк
بدو اندر افگنده کافور و مشک
Азон пас бароред даргоҳ ро
ازان پس برآرید درگاه را
Набояд ки бинад касе шоҳ ро
نباید که بیند کسی شاه را
Чу зини гӯнаи бади кори он боргоҳ
چو زین گونه بد کار آن بارگاه
Наёбад бар мо касе низ роҳ
نیابد بر ما کسی نیز راه
зи фарзанди вази дӯдаи арҷманд
ز فرزند وز دودهٔ ارجمند
Касе каши зи марг ман ояд газанд
کسی کش ز مرگ من آید گزند
Биёсоед аз базму шодии ду моҳ
بیاساید از بزم و شادی دو ماه
Ки ин бошад ойини пас аз марги шоҳ
که این باشد آیین پس از مرگ شاه
Сазадгар ҳронкў буд порсо
سزد گر هرآنکو بود پارسا
Бгриди барин номвари подшо
بگرید برین نامور پادشا
зи фармони ҳурмузади брмгзрид
ز فرمان هرمزد برمگذرید
Дами хеш берой ӯ мшмрид
دم خویش بی رای او مشمرید
Фаровон барон нома ҳаркас гирист
فراوان بران نامه هرکس گریست
Пас аз аҳди як сол дигар бизӣаст
پس از عهد یک سال دیگر بزیست
Бирафт ва бимонад ин сухани ёдгор
برفت و بماند این سخن یادگار
Ту ин ёдгораши бзнҳори дор
تو این یادگارش بزنهار دار
Кунун зин сипас тоҷи ҳурмузади шоҳ
کنون زین سپس تاج هرمزد شاه
Бёроиму брншонм бгоҳ
بیارایم و برنشانم بگاه