Чу донист каз марг натавон гурехт

چو دانست کز مرگ نتوان گریخت

Басии оби хунини з дида бирехт

بسی آب خونین ز دیده بریخت

Бгстрди фарши андари айвони хеш

بگسترد فرش اندر ایوان خویش

Бифармуд комдши баҳроми пеш

بفرمود کامدش بهرام پیش

Бадв гуфт к-эии поки зодаи писар

بدو گفت کای پاک‌زاده پسر

Ба мардӣу дониши баровардаи сар

به مردی و دانش برآورده سر

Ба ман подшоҳӣ ниҳодаст рӯй

به من پادشاهی نهادست روی

Ки ранг рухам кард ҳамранги мӯӣ

که رنگ رخم کرد همرنگ موی

Хам оварад болои сарви сеӣ

خم آورد بالای سرو سهی

Гули сурхро дод ранг баӣ

گل سرخ را داد رنگ بهی

Чу рӯз ту омад ҷаҳондор бош

چو روز تو آمد جهاندار باش

Хирадманд бош ва беозор бош

خردمند باش و بی‌آزار باش

Нигар то напечӣ сар аз додхоҳ

نگر تا نپیچی سر از دادخواه

Набахше стмкоргонро гуноҳ

نبخشی ستمکارگان را گناه

Забонро магардон ба гирди дурӯғ

زبان را مگردان به گرد دروغ

Чу хоҳӣ ки тоҷ аз ту гирад фурӯғ

چو خواهی که تاج از تو گیرد فروغ

Равонати хиради боду дастури шарм

روانت خرد باد و دستور شرم

Сухани гуфтани хубу овози нарм

سخن گفتن خوب و آواز نرم

Худованди пирӯзи ёри ту бод

خداوند پیروز یار تو باد

Дили зердастони шикори ту бод

دل زیردستان شکار تو باد

Бунаи кӣна ва давр бош аз ҳаво

بنه کینه و دور باش از هوا

Мабодои ҳаво бар ту фармонраво

مبادا هوا بر تو فرمانروا

Сухани чин ва бедонишу чора гар

سخن چین و بی‌دانش و چاره‌گر

Набояд ки ёбад ба пешати гузар

نباید که یابد به پیشت گذر

з нодон наёбӣ ҷуз аз бтрӣ

ز نادان نیابی جز از بتری

Нигари сӯй бедонишон нанигарӣ

نگر سوی بی‌دانشان ننگری

Чунон дон ки бешарму бсёргўӣ

چنان دان که بی‌شرم و بسیارگوی

Набинад ба назд касе об рӯй

نبیند به نزد کسی آب‌روی

Хирадро мау хашмро бандаи дор

خرد را مه و خشم را بنده‌دار

Машав тез бо марди парҳезгор

مشو تیز با مرد پرهیزگار

Нигар то нагардад ба гирди ту оз

نگر تا نگردد به گرد تو آز

Ки оз оварад хашму биму ниёз

که آز آورد خشم و بیم و نیاز

Ҳама бурдборӣ куну ростӣ

همه بردباری کن و راستی

Ҷудо кун зи дили кажӣу костӣ

جدا کن ز دل کژی و کاستی

Бипарҳез то бад нагардадат ном

بپرهیز تا بد نگرددت نام

Ки бадном гетӣ набинад ба ком

که بدنام گیتی نبیند به کام

зи роҳи хиради инчи гӯнаи мтоб

ز راه خرد ایچ گونه متاب

Пушаймонии оради дилатро шитоб

پشیمانی آرد دلت را شتاب

Диранг оварад ростӣҳо падед

درنگ آورد راستیها پدید

зи роҳи хирад сар набояд кашид

ز راه خرد سر نباید کشید

Сар бурдборон наёяд ба хашм

سر بردباران نیاید به خشم

з нобўдниҳо бихобанд чашм

ز نابودنیها بخوابند چشم

Вагар бурдбории з ҳад бугзарад

وگر بردباری ز حد بگذرد

Диловари гумоне ба сустии барад

دلاور گمانی به سستی برد

Ҳронкс ки бошад худованди гоҳ

هرانکس که باشد خداوند گاه

Миёнҷии хирадро кунад бар ду роҳ

میانجی خرد را کند بر دو راه

На сустӣ на тезӣ ба корондрўн

نه سستی نه تیزی به کاراندرون

Хиради боди ҷони турои раҳнамӯн

خرد باد جان ترا رهنمون

Нигаҳи дор то мардуми айби ҷӯй

نگه دار تا مردم عیب‌جوی

Наҷуед ба наздики ту об рӯй

نجوید به نزدیک تو آب‌روی

з душман макун дӯстии хостор

ز دشمن مکن دوستی خواستار

Вагар чанд хонд турои шаҳриёр

وگر چند خواند ترا شهریار

Дарахтӣ буд сабзу бориши кбст

درختی بود سبز و بارش کبست

Вагар пойгирӣ сар ояд ба даст

وگر پای گیری سر آید به دست

Агар дар фарозӣ вагар дар нишеб

اگر در فرازی و گر در نشیب

Набояд ниҳодани сари андари фиреб

نباید نهادن سر اندر فریب

Ба дил низ андешаи бади мадор

به دل نیز اندیشهٔ بد مدار

Бидонадяшро бад буд рӯзгор

بداندیش را بد بود روزگار

Сипаҳбади куҷои гашти паймони шикан

سپهبد کجا گشت پیمان‌شکن

Бихандади бадви номдори анҷуман

بخندد بدو نامدار انجمن

Хирадгири короиши ҷони тест

خردگیر کآرایش جان تست

Нигаҳдори гуфтору паймони тест

نگهدار گفتار و پیمان تست

Ҳам ороиши тоҷу ганҷу сипоҳ

هم آرایش تاج و گنج و سپاه

Намояндаи гардиши ҳўру моҳ

نمایندهٔ گردش هور و ماه

Нигар то насозӣ зи бозуии ганҷ

نگر تا نسازی ز بازوی گنج

Ки бар ту сроиди сарои сипанҷ

که بر تو سرآید سرای سپنج

Мазан рои ҷуз бо хирадманди мард

مزن رای جز با خردمند مرد

Аз ойини шоҳони пешии магарад

از آیین شاهان پیشی مگرد

Ба лашкар битарсон бидонадяш ро

به لشکر بترسان بداندیش را

Ба жарфӣ нигаҳ кун пасу пеш ро

به ژرفی نگه کن پس و پیش را

Ситояндае кӯи зи баҳри ҳаво

ستاینده‌ای کو ز بهر هوا

Ситояд касеро ҳамеи носазо

ستاید کسی را همی ناسزا

Шикаст ту ҷӯяд ҳаме зон сухан

شکست تو جوید همی زان سخن

Ммон то ба пеш ту гардад куҳан

ممان تا به پیش تو گردد کهن

Касе каш ситоиш бияёд ба кор

کسی کش ستایش بیاید به کار

Ту ӯро зи гетӣ ба мардуми мадор

تو او را ز گیتی به مردم مدار

Ки яздон ситоиш нахоҳад ҳаме

که یزدان ستایش نخواهد همی

Накӯҳидаро дил бакоҳад ҳаме

نکوهیده را دل بکاهد همی

Ҳронкс ки ӯ аз гунаҳкори чашм

هرانکس که او از گنهکار چشم

Бихобеду осони фурӯи баради хашм

بخوابید و آسان فرو برد خشم

Фузуняш ҳар рӯз афзӯн шавад

فزونیش هر روز افزون شود

Шитоб оварад дили пар аз хӯн шавад

شتاب آورد دل پر از خون شود

Ҳронкс ки бо оби дарёи набард

هرانکس که با آب دریا نبرد

Биҷӯед набошад хирадманди мард

بجوید نباشد خردمند مرد

Камони дори дилро забонат чу тир

کمان دار دل را زبانت چو تیر

Ту ин гуфтаҳои ман осони мгир

تو این گفته‌های من آسان مگیر

Кушод парт бошаду дасти рост

گشاد پرت باشد و دست راست

Нишонаи буна зон нишон кат ҳавост

نشانه بنه زان نشان کت هواست

Забону хирад бо дилат рост кун

زبان و خرد با دلت راست کن

Ҳамеи рон азон сон ки хоҳии сухан

همی ران ازان سان که خواهی سخن

Ҳронкс ки андари сараши мағз буд

هرانکس که اندر سرش مغز بود

Ҳамаи ройу гуфтор ӯ нағз буд

همه رای و گفتار او نغز بود

Ҳронгаҳ ки бошӣ ту бо рои зан

هرانگه که باشی تو با رای‌زن

Суханҳо бёроӣ бе анҷуман

سخنها بیارای بی‌انجمن

?герати рой бо озмоиш буд

گرت رای با آزمایش بود

Ҳамаи рӯзати андари физоиш буд

همه روزت اندر فزایش بود

Шавад ҷонат аз душмани ожиртр

شود جانت از دشمن آژیرتر

Дилу мағзу рояти ҷаҳонгиртар

دل و مغز و رایت جهانگیرتر

Касеро куҷои пеш рӯ шуд ҳаво

کسی را کجا پیش رو شد هوا

Чунон дон ки райш нагирад наво

چنان دان که رایش نگیرد نوا

Агар дӯст ёбад турои тоза рӯй

اگر دوست یابد ترا تازه‌روی

Биафзояди ин номро рангу буи

بیفزاید این نام را رنگ و بوی

Ту бо душманати рӯи пари ожанги дор

تو با دشمنت رو پر آژنگ دار

Бидонадяшро чеҳра бе ранги дор

بداندیش را چهره بی‌رنگ دار

Ба арзонёни бахш ҳарчат ҳавост

به ارزانیان بخش هرچت هواست

Ки ганҷи ту арзонёнро сазост

که گنج تو ارزانیان را سزاست

Бикаш ҷону дил то туоне зи рашк

بکش جان و دل تا توانی ز رشک

Ки рашк оварад гарму хунини сиришк

که رشک آورد گرم و خونین سرشک

Ҳронгаҳ ки рашк оварад подшо

هرانگه که رشک آورد پادشا

Накӯҳиш кунад мардуми порсо

نکوهش کند مردم پارسا

Чу андарз бинвишт фаррухи дабир

چو اندرز بنوشت فرخ دبیر

Биоварад ва биниҳод пеши вазир

بیاورد و بنهاد پیش وزیر

Ҷаҳондори барзади яке боди сард

جهاندار برزد یکی باد سرد

Пас он лаъл рухсорагон кард зард

پس آن لعل رخسارگان کرد زرد

Чу рангини рухи тоҷўр тира шуд

چو رنگین رخ تاجور تیره شد

Азон дарди баҳроми дил хира шуд

ازان درد بهرام دل خیره شد

Чиҳил рӯзи бади сўкўору нижанд

چهل روز بد سوکوار و نژند

Пар аз гирду бекори тахти баланд

پر از گرد و بیکار تخت بلند

Чунин буд то буд гардони сипеҳр

چنین بود تا بود گردان سپهر

Гуҳии пари зи дарду гуҳии пари зи меҳр

گهی پر ز درد و گهی پر ز مهر

Тугар боҳшии мшмр ӯро ба дӯст

تو گر باهشی مشمر او را به دوست

Куҷо даст ёбад бдрдти пӯст

کجا دست یابد بدردت پوست

Шаб аўрмзд омаду моҳи дай

شب اورمزد آمد و ماه دی

з гуфтан биёсоӣ ва бурдор май

ز گفتن بیاسای و بردار می

Кунун кор дияем баҳроми соз

کنون کار دیهیم بهرام ساز

Ки дар подшоҳӣ намонад дароз

که در پادشاهی نماند دراز