Ва манеҳам : офтоби уммат ,у шамъи дайну миллат , Увайси қарнӣ , разии аллоҳи анҳу

و منهم: آفتاب امت، و شمع دین و ملت، اویس قرنی، رضی اللّه عنه

Аз кбори машойихи аҳли тасаввуф буду андари аҳди расӯл - алайҳи ассалом - буд ; аммо мамнӯъи гашт аз дидори пайғамбари алайҳи ассалом ба ду чиз : яке ба ғалабаи ҳолу дигар ба ҳақи волидау пайғамбар - алайҳи ассалом - мари саҳобаро гуфт : « мардӣаст аз қарн , Увайси ном ки ӯро ба қиёмат ҳамчун рабеъау музири шафоати ббошди андари уммати ман . » ва рӯй ба умру алӣ - разии аллоҳи ънҳмо - кард ва гуфт : « шумо мар ӯро бибинед ,у вай мардӣаст бастау миёнаи болоу шеъроне , ва бар паҳлавии вай чун як дирам сифедаст ва бар кафи дасташ сифедӣаст ҷузи брс ,у вайро ба адади рабеъау музир шафоат бошад андари уммати ман . Чун ббинидши саломи ман бадв бирасонед ва бигӯед то уммати маро дуо гуяд . »

از کبار مشایخ اهل تصوّف بود و اندر عهد رسول -علیه السّلام- بود؛ اما ممنوع گشت از دیدار پیغمبر علیه السّلام به دو چیز: یکی به غلبهٔ حال و دیگر به حق والده و پیغمبر -علیه السّلام- مر صحابه را گفت: «مردی است از قَرَن، اویس نام که او را به قیامت همچون ربیعه و مُضر شفاعت بباشد اندر امّت من.» و روی به عمر و علی -رَضِيَ اللّه عنهما- کرد و گفت: «شما مر او را ببینید، و وی مردی است بسته و میانه بالا و شَعرانی، و بر پهلوی وی چون یک درم سفید است و بر کف دستش سفیدی است جز بَرَص، و وی را به عدد ربیعه و مُضَر شفاعت باشد اندر امّت من. چون ببینیدش سلام من بدو برسانید و بگویید تا امّت مرا دعا گوید.»

Ва чун умр - разии аллоҳи анҳу - аз баъди вафоти пайғамбар - алайҳи ассалом - ба Макка омаду амӣралмуъминӣни алӣ бо вай буд , андари миён хутба гуфт : « ё أҳл наҷад , қўмўо . » аҳл наҷад бархестанд . Гуфт : « аз қарн касе ҳаст миёни шумо ? » гуфтанд : « балӣ . » қавмиро бадв фиристоданд . Амӣралмуъминӣни умр - разии аллоҳи анҳу - хабари Увайс аз эшон бипурсед . Гуфтанд : « девона Эй ҳаст , Увайси ном , ки андари ободонӣ ҳо наёяд ва бо кас суҳбат накунад ва он чаҳ мардумон хуранд нахурду ғам ва шодӣ надонад . Чун мардумон биханданд ваии бгрид ва чун бгринд , ваии бихандад . » гуфт : « вайро мехоҳам » . Гуфтанд : « ба саҳрост ба наздики уштурони мо . » амирин - разии аллоҳи ънҳмо - бархестанд ва ба наздик вай шуданд . Вайро ёфтанд дар намози устода . Бинишастанд то фориғ шуд ва бар эшон салом гуфту нишони паҳлуу кафи даст бадишон намӯд то эшонро маълум шуд . Аз вай дуо хостанду саломи пайғамбар - алайҳи ассалом - бадви брсониднд ва ба дуои уммат васият карданд ,у замонии пеши ваии ббўднд . То гуфт : « ранҷа гаштед . Акнӯн бозгардед ки қиёмат наздикаст . Онгоҳи моро дидор буд ки мари онро бозгаштан набӯд ; ки ман акнӯн ба сохтани барги роҳи қиёмати машғӯлам . »

و چون عمر -رَضِيَ اللّه عنه- از بعد وفات پیغمبر -علیه السّلام- به مکه آمد و امیرالمؤمنین علی با وی بود، اندر میان خطبه گفت: «یا أهلَ نجدٍ، قُومُوا.» اهل نجد برخاستند. گفت: «از قَرَن کسی هست میان شما؟» گفتند: «بلی.» قومی را بدو فرستادند. امیرالمؤمنین عمر -رَضِيَ اللّه عنه- خبر اویس از ایشان بپرسید. گفتند: «دیوانه‌ای هست، اویس نام، که اندر آبادانی‌ها نیاید و با کس صحبت نکند و آن‌چه مردمان خورند نخورد و غم و شادی نداند. چون مردمان بخندند وی بگرید و چون بگریند، وی بخندد.» گفت: «وی را می‌خواهم». گفتند: «به صحراست به نزدیک اشتران ما.» امیرین -رَضِيَ اللّه عنهما- برخاستند و به نزدیک وی شدند. وی را یافتند در نماز استاده. بنشستند تا فارغ شد و بر ایشان سلام گفت و نشان پهلو و کف دست بدیشان نمود تا ایشان را معلوم شد. از وی دعا خواستند و سلام پیغمبر -علیه السّلام- بدو برسانیدند و به دعای امّت وصیت کردند، و زمانی پیش وی ببودند. تا گفت: «رنجه گشتید. اکنون بازگردید که قیامت نزدیک است. آنگاه ما را دیدار بود که مر آن را بازگشتن نبود؛ که من اکنون به ساختن برگ راه قیامت مشغولم.»

Ва чун аҳл қарн бозгаштанд вайро ҳурматӣу ҷоҳӣ падедор омад андари миёнаи эшон . Вай аз он ҷо бирафт ва ба Кӯфа омаду ҳирами бен ҳёни разии аллоҳи анҳу рӯзии вайро бидид ва аз пас он ҳеҷ касаш дигар надид , то ба вақти Фтни ҳрўби амӣралмуъминӣни алии карами аллоҳ виҷҳа биёмад ва бар мувофиқати алӣ бо аъдои ваии ҳарб ҳаме кард то рӯзи ҳарби сафин шаҳодат ёфт . Ъоши ҳмидоу моти шҳидо .

و چون اهل قَرَن بازگشتند وی را حرمتی و جاهی پدیدار آمد اندر میانهٔ ایشان. وی از آن‌جا برفت و به کوفه آمد و هَرِم بن حیان رضی اللّه عنه روزی وی را بدید و از پس آن هیچ کسش دیگر ندید، تا به وقت فِتَنِ حُروب امیرالمؤمنین علی کرّم اللّه وجهه بیامد و بر موافقت علی با اعدای وی حرب همی‌کرد تا روز حرب صفین شهادت یافت. عاش حمیداً و مات شهیداً.

Аз ваии ривояти оранд ки гуфт : « ассаломаи фии алўҳдаҳ . »

از وی روایت آرند که گفت: «السَّلامَةُ فی الوَحْدَهِ.»

Саломати андари танҳоӣ буд ; аз он ки дил касе ки танҳо буд аз андешаи ғайри руста буду андари ҷумлаи аҳвол аз халқ навмед гашта ; то аз ҷумлаи офати эшон саломат ёфта ва рӯй аз ҷумла эшон бартофта , аммо агар касе пиндорад ки ваҳдат танҳо зистан буд , маҳол бошад ; ки то шайтонро бо дил касе суҳбат буду нафасро андари садри ваии султон ва то дунёу уқборо бар фикрати ваии гузар буд ва то андешаи халқ бар сар вай мегузарад ҳануз ваҳдат набошад ; азиро ки айни чизу андешаи чиз ҳар ду яке бошад . Пас он ки ваҳид буд , агар суҳбат кунад суҳбати мазоҳими ваҳдат вай набошад ; ва он ки машғӯл буд азлати сабаби фароғат вай набошад . Пас инқитоъ аз инси ҷуз ба инс набошад . Онро ки бо ҳақи инс буд , мхолтти инси инсро мзодт накунад онро ки мؤонсти инс буд инсро бар дилаш гузар набошаду вайро аз инси ҳақ хабар набошад ; « лأни алўҳдаҳи сафаи абди софи самъи қавла , таъолӣ : أлиси аллоҳи бкоФи абда ( ۳۶/олзмр ) . »

سلامت اندر تنهایی بود؛ از آن که دل کسی که تنها بود از اندیشهٔ غیر رسته بود و اندر جملهٔ احوال از خلق نومید گشته؛ تا از جملهٔ آفت ایشان سلامت یافته و روی از جملهٔ ایشان برتافته، اما اگر کسی پندارد که وحدت تنها زیستن بود، محال باشد؛ که تا شیطان را با دل کسی صحبت بود و نفس را اندر صدر وی سلطان و تا دنیا و عقبی را بر فکرت وی گذر بود و تا اندیشهٔ خلق بر سر وی می‌گذرد هنوز وحدت نباشد؛ ازیرا که عین چیز و اندیشهٔ چیز هر دو یکی باشد. پس آن که وحید بود، اگر صحبت کند صحبت مزاحم وحدت وی نباشد؛ و آن که مشغول بود عزلت سبب فراغت وی نباشد. پس انقطاع از انس جز به اُنس نباشد. آن را که با حق اُنس بود، مخالطت اِنس اُنس را مُضادت نکند آن را که مؤانست اِنس بود اُنس را بر دلش گذر نباشد و وی را از اُنس حق خبر نباشد؛ «لأنّ الوحْدَةَ صِفَةُ عبدٍ صافٍ سَمِعَ قَوْلَه، تعالی: ألیسَ اللّه بکافٍ عبدَه (۳۶/الزّمر).»