Ва манеҳам : шайхи сафоу маъдани вафо , ҳирами бен ҳёни разии аллоҳи анҳу

و منهم: شیخ صفا و معدن وفا، هَرِم بن حیان رضی اللّه عنه

Ки аз бузургони тариқат буду андари мъомлти ҳаззӣ тамом дошт ва бо саҳобау кироми эшон суҳбат ҳо карда буд .

که از بزرگان طریقت بود و اندر معاملت حظی تمام داشت و با صحابه و کرام ایشان صحبت‌ها کرده بود.

Қасд кард то Увайсро зӣот кунад . Чун ба қарн шуд вай аз онҷои рафта буд , ноумеди бозгашт . Чун ба Макка бозомад , хабар ёфт ки вай ба Кӯфа мебошад . Биёмад ва наёфташ ва то муддатии дарози он ҷои ббўд . Чун хост ки аз он ҷои сӯй Басра ояд , андари роҳи вайро ёфт бар канораи Фурот ки метаҳорат кард , мураққаъае пӯшида бишнохташ . Чун аз канора равад баромаду мӯӣ шона кард , ҳирам пеш рафт ва салом гуфт . Вай гуфт : « ва алейк ассалом , ё ҳирами бен ҳён . » гуфт : « маро чаҳ шинохтӣ ки ман ҳирамам ? » гуфт « урфати рӯҳии рўҳк . Ҷони ман мари ҷони туро бишнохт » . Замонӣ бинишастанду мар ӯро низ бозгардонед .

قصد کرد تا اویس را زیات کند. چون به قَرَن شد وی از آنجا رفته بود، ناامید بازگشت. چون به مکه بازآمد، خبر یافت که وی به کوفه می‌باشد. بیامد و نیافتش و تا مدتی دراز آن‌جا ببود. چون خواست که از آن‌جا سوی بصره آید، اندر راه وی را یافت بر کنارهٔ فرات که می طهارت کرد، مرقعه‌ای پوشیده بشناختش. چون از کنارهٔ رود برآمد و موی شانه کرد، هَرِم پیش رفت و سلام گفت. وی گفت: «و علیک السّلام، یا هرم بن حیان.» گفت: «مرا چه شناختی که من هَرِمم؟» گفت «عرفَتْ روحی روحَک. جان من مر جان تو را بشناخت». زمانی بنشستند و مر او را نیز بازگردانید.

Ҳирам гуфт : « бештарӣ бо ман суханон амирин гуфт ; яъне умру алӣ , ризвони аллоҳи алайҳими аҷмъин . » ва ривоят кард ки : « марои умр аз пайғамбари алайҳи ассалом ривоят кард , қавла , алайҳи ассалом : анмои алоъмоли болнёту лкли أмрӣ мо навай . Фмни канти ҳиҷратаи إлии аллоҳу إлии расӯлаи Фҳҷртаҳи إлии аллоҳу расӯла ва ман канти ҳиҷратаи إлии алднёи исибҳои أўи أмрأаҳи итзўҷҳои Фҳҷртаҳи إлии мо ҳоҷари إлиаҳ . » он гоҳ маро гуфт : « алейк бҳФзи қлбк . Бар ту бод ба нгоҳдошти дил аз андешаи ғайр . »

هرم گفت: «بیشتری با من سخنان امیرین گفت؛ یعنی عمر و علی، رضوان اللّه علیهم اجمعین.» و روایت کرد که: «مرا عمر از پیغمبر علیه السّلام روایت کرد، قوله، علیه السّلام: انّما الاعمالُ بالنّیات و لکلِّ أمرئٍ ما نَوی. فمنْ کانتْ هجرتُه إلی اللّه و إلی رسولِهِ فهجرتُه إلی اللّه و رسوله و منْ کانتْ هجرتُه إلی الدّنیا یُصیبُها أوِ أمرأةٍ یتزوّجُها فهجرتُه إلی ما هاجَرَ إلیه.» آن گاه مرا گفت: «علیکَ بِحِفْظِ قَلْبِکَ. بر تو باد به نگاهداشت دل از اندیشهٔ غیر.»

Ва ин суханро ду маънӣ буд : яке он ки дилро мтобъ ҳақ гирданд ба муҷоҳидат , дигари он ки худро мтобъ дил гирданд ба мшоҳдт . Ва ин ҳар ду аслӣ қавӣаст . Дилро мтобъи ҳақи гардонӣдан , кор мардоне бошад ки вайро аз мкобраҳи шаҳвату мؤонсти ҳўии бозстондшу андешаҳои номувофиқ ба дараҷае азуӣ мунқатиъ гирданд ки ҷузи ёди ҳақи фикрӣ дигар намонад ,у андари тадбири сиҳҳату ҳифзи умӯру назари андари оёти ҳақи бандад то маҳал муҳаббат шавад ва худро мтобъи дили гардонӣдани кор комилон бошад ки ҳақи таъолии дили эшонро ба нури ҷамоли мунаввар гардонида бошад ва аз ҳамаи асбобу иллати раҳонида ва ба дараҷаи аъло расонида . Халъати қурб бар афканда ва ба алтоф худ бидон таҷаллӣ карда ва ба мшоҳдт ва қурб бидон тўлӣ карда . Онгоҳ ӯ танро мувофиқ дил гирданд . Пас он гуруҳи соҳиб улқулуб бошанд ва ин гуруҳи мағлуби улқулуб ва он ки соҳиби алқлб буд молики алқлб буду боқии алсФаҳ , ва он ки мағлуби алқлб буд фонӣ алсФаҳ бошад .

و این سخن را دو معنی بود: یکی آن که دل را متابع حق گرداند به مجاهدت، دیگر آن که خود را متابع دل گرداند به مشاهدت. و این هر دو اصلی قوی است. دل را متابع حق گردانیدن، کار مردانی باشد که وی را از مکابرهٔ شهوت و مؤانست هوی بازستاندش و اندیشه‌های ناموافق به درجه‌ای ازوی منقطع گرداند که جز یاد حق فکری دیگر نماند، و اندر تدبیر صحت و حفظ امور و نظر اندر آیات حق بندد تا محل محبت شود و خود را متابع دل گردانیدن کار کاملان باشد که حق تعالی دل ایشان را به نور جمال منور گردانیده باشد و از همه اسباب و علت رهانیده و به درجهٔ اعلی رسانیده. خلعت قرب بر افکنده و به الطاف خود بدان تجلی کرده و به مشاهدت و قرب بدان تولی کرده. آنگاه او تن را موافق دل گرداند. پس آن گروه صاحب القلوب باشند و این گروه مغلوب القلوب و آن که صاحب القلب بود مالک القلب بود و باقی الصفه، و آن که مغلوب القلب بود فانی الصفه باشد.

Ва ҳақиқати ин масъала бидон бозгардад ки худованди ъз ва ҷл гуфт : « إло ъбодк манеҳам алмхлсин ( ۴۰/олҳҷр ) . »у андари ин ду қироатаст : мухлисин хонанд ба касри лоам ва мухлисин хонанд ба насби лоам . Ва мухлиси фоил буду боқии алсФаҳу мухлиси мафъӯл буду фонии алсФаҳ . Ва ин масъала ба ҷои дигари мшрҳ аз ин биорам , إни шоءи аллоҳи таъолӣ .

و حقیقت این مسأله بدان بازگردد که خداوند عزّ و جلّ گفت: «إِلّا عبادَک منهم المُخْلصین (۴۰/الحجر).» و اندر این دو قرائت است: مخلِصین خوانند به کسر لام و مخلَصین خوانند به نصب لام. و مخلِص فاعل بود و باقی الصّفة و مخلَص مفعول بود و فانی الصّفة. و این مسأله به جای دیگر مُشرّح از این بیارم، إن شاء اللّه تعالی.

Ва ба ҳақиқати онон ки фонӣ алсФаҳ бошанд бузургвортар бошанд ; ки танро мувофиқ дил гардонанд , ки дилҳошони андари ҳазрати ҳақи муҳаввал буду андари мшоҳдти ваии қоим аз он гуруҳ ки боқӣ алсФаҳ бошанду дилро бтклФи мувофиқ амр гардонанду баннои ин бар асли сҳўу скру муҷоҳидат ва мшоҳдт бошад . Валлоҳи аълами болсўоб .

و به‌حقیقت آنان که فانی الصفه باشند بزرگوارتر باشند؛ که تن را موافق دل گردانند، که دلهاشان اندر حضرت حق مُحوَّل بود و اندر مشاهدت وی قایم از آن گروه که باقی الصفه باشند و دل را بتکلف موافق امر گردانند و بنای این بر اصل صَحْو و سُکْر و مجاهدت و مشاهدت باشد. واللّه اعلم بالصواب.