Ва манеҳам : доъии аҳли муҷоҳидат ,у қоими андари маҳали мшоҳдт , Муҳамади бен восеъ - разии аллоҳи анҳу -

و منهم: داعی اهل مجاهدت، و قائم اندر محلّ مشاهدت، محمّد بن واسع -رَضِيَ اللّه عنه-

Ки андари вақти вай чун вай набӯд ,у суҳбат бисёр кас аз саҳоба ва тобеъин дарёфта буду гуруҳеро аз машойихи мақдами дида . Андари ин тариқати баҳрае тамом дошт разии аллоҳи анҳуу андари ҳақоиқ , анфосии олӣу ишоратии комил .

که اندر وقت وی چون وی نبود، و صحبت بسیار کس از صحابه و تابعین دریافته بود و گروهی را از مشایخ مقدم دیده. اندر این طریقت بهره‌ای تمام داشت رضی اللّه عنه و اندر حقایق، انفاسی عالی و اشارتی کامل.

Аз вай омадааст ки гуфт : « мо раъйати шиӣои إлоу раъйати аллоҳи фӣа . » ҳеҷ чизе надидам ки на ҳақро андар он бидидам ва ин мақом мшоҳдт бошад ; ки бандаи андари ғалабаи дӯстии фоил ба дрҷтӣ расад ки андари феъл вай нигарад феъл набинад фоил бинад ; чунон ки касе андар сӯратӣ нигарад мусаввир бинаду ҳақиқати ин ба қавли халили алайҳ ассалом бозгардад ки моҳу офтобу ситораро гуфт : « ҳозои рабӣ ( ۷۷/олأнъом ) » , ва он андари ҳоли ғалабаи шавқ буд ки ҳарчӣ медид ҷумла ба сифати маҳбӯб худ медид ; азиро ки чун дӯстон нигоҳ кунанд олимии бенанди мақҳури қаҳри вайу асири султони вайу вуҷӯди ин дар ҷанби қудрати феъли муталошӣу андар зл кун ваии ночиз , ба чашми иштиёқи андар он нигаранд . Мақҳур набенанд қоҳири бенанд . Мафъӯл набенанд фоили бенанд . Махлуқ набенанд холиқи бенанд ва ин андари боб алмшоҳдот биорем , ани шоءи аллоҳи таъолӣ .

از وی آمده است که گفت: «ما رأیتُ شیئاً إلّا و رأیتُ اللّهَ فیه.» هیچ چیزی ندیدم که نه حق را اندر آن بدیدم و این مقام مشاهدت باشد؛ که بنده اندر غلبهٔ دوستی فاعل به درجتی رسد که اندر فعل وی نگرد فعل نبیند فاعل بیند؛ چنان‌که کسی اندر صورتی نگرد مصور بیند و حقیقت این به قول خلیل علیه السّلام بازگردد که ماه و آفتاب و ستاره را گفت: «هذا ربّی (۷۷/الأنعام)»، و آن اندر حال غلبهٔ شوق بود که هرچه می‌دید جمله به صفت محبوب خود می‌دید؛ ازیرا که چون دوستان نگاه کنند عالمی بینند مقهور قهر وی و اسیر سلطان وی و وجود این در جنب قدرت فعل متلاشی و اندر ذل کن وی ناچیز، به چشم اشتیاق اندر آن نگرند. مقهور نبینند قاهر بینند. مفعول نبینند فاعل بینند. مخلوق نبینند خالق بینند و این اندر باب المشاهدات بیاریم، ان شاء اللّه تعالی.

Ва ӣнҷои мари гуруҳеро ғалатии биўФтд ки гӯйанд гуфтааст он мард ки : « раъйати аллоҳи фӣа . » ин , макону тҷзиту ҳулӯл иқтизо кунад ва ин куфр маҳз бошад ; аз он чаҳ макони ҷинси мутамаккин буд . Агар тақдир кунад касе ки макон махлуқаст , бояд ки мутамаккин низ махлуқ бошад ва агар тақдир кунад ки мутамаккин қадимаст бояд ки макон низ қадим буду бад-ӣни қавли ду фасод ҳосил ояд : ё халқро қадим бояд гуфт ва ё холиқро муҳаддис ва ин ҳар ду куфр бошад . Пас ин руят ӯ андари чизҳо ба маънии оёту далоилу бароҳини вай буд андари чизҳо , ё бидон маънӣ ки аввал гуфтаму андари ин румуз латифаст ки ба ҷойгоҳ биорам , إни шоءи аллоҳ .

و اینجا مر گروهی را غلطی بیوفتد که گویند گفته است آن مرد که: «رأیتُ اللّه فیه.» این، مکان و تجزیت و حلول اقتضا کند و این کفر محض باشد؛ از آن‌چه مکان جنس متمکّن بود. اگر تقدیر کند کسی که مکان مخلوق است، باید که متمکّن نیز مخلوق باشد و اگر تقدیر کند که متمکّن قدیم است باید که مکان نیز قدیم بود و بدین قول دو فساد حاصل آید: یا خلق را قدیم باید گفت و یا خالق را مُحدَث و این هر دو کفر باشد. پس این رؤیت او اندر چیزها به معنی آیات و دلایل و براهین وی بود اندر چیزها، یا بدان معنی که اوّل گفتم و اندر این رموز لطیف است که به جایگاه بیارم، إن شاء اللّه.