Қавла , таъолӣ : « ё аиҳо аллазӣнаи омнўои ман иртди мнкми ани дайнаи ФсўФи иأтии аллоҳи бқўми иҳбҳму иҳбўнаҳ ( ۵۳/и алмоӣдаҳ ) . »

قوله، تعالی: «یا ایّها الّذین آمَنوا مَنْ یَرْتَدَّ مِنْکُمْ عَنْ دینِه فَسَوْفَ یأتِی اللّهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُم و یُحِبُّونَه (۵۳/ المائده).»

Венис гуфт , ъзу ҷл : « вмни анноси ман итхзи ман дуни аллоҳи أндодои иҳбўнҳми кҳби аллоҳ ( ۱۶۵/олбқраҳ ) . »

ونیز گفت، عزّ و جلّ: «ومِنَ النّاسِ مَنْ یَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللّهُ أنداداً یُحِبُّونَهُم کَحُبِّ اللّهِ (۱۶۵/البقره).»

Ва пайғамбари алайҳ ассалом гуфт ки : аз Ҷабраил шунидам ки гуфт ки : худованди ъз ва ҷл гуфт : « ман أҳони лии влёи Фқди боРазании болмҳорбаҳ ва мо тараддудати фии шийъи ктрддии фии қабзи нафаси абдии алмؤмни икраҳи аламути вокраҳи мсоءтаҳи влобд ?ла манеҳ ва мо тақарруби إлии абдии бшиءи أҳби إлии ман أдоءи мо аФтрзти алайҳи влоизоли абдии итқрби إлии болнўоФл ҳатто аҳбаҳи Фозои أҳббтаҳи канти ?лаи смъоу бсроу идоу мؤидо . »

و پیغمبر علیه السّلام گفت که: از جبرئیل شنیدم که گفت که: خداوند عزّ و جلّ گفت: «من أهانَ لی ولیّاً فقد بارَزَنی بالمحاربة و ما تردَّدْتُ فی شیءٍ کتردٌدی فی قبض نفس عبدی المؤمن یَکْرَهُ الموتَ واکرَهُ مساءَتَه ولابدَّ لَه منه و ما تقرّبَ إلیّ عبدی بشیءٍ أحبُّ إلیَّ مِنْ أداء مَا افْتَرَضْتُ علیه ولایزال عبدی یتقرّبُ إلیَّ بالنّوافل حتّی اُحِبَّه فاذا أحْبَبْتُه کُنْتُ لهُ سَمْعاً و بصراً و یداً و مؤیِّدا.»

Ва низ гуфт , алайҳи ассалом : « ман أҳби лқоءи аллоҳи أҳби аллоҳи лқоءаҳ . »

و نیز گفت، علیه السّلام: «من أحَبَّ لِقاءَ اللّه أحَبَّ اللّهُ لِقاءَه.»

Ва қавла , алайҳи ассалом : « إзои أҳби аллоҳи алъбд , қоли лҷбрӣил : ё ҷбрил , ании аҳби Флонои Фأҳбаҳ , Фиҳбаҳи ҷбрил , сами иқўли ҷбрили лأҳли алсмоء : إни аллоҳи қади أҳби Фонои Фоҳбўаҳ , Фиҳбаҳи أҳли алсмоء . Сами изъи ?лаи алқбўли фии алأрзи Фиҳбаҳи أҳли алأрз ,у фии албғз мисли злк . »

و قوله، علیه السّلام: «إذا أحَبَّ اللّهُ العبدَ، قالَ لجبرئیلَ: یا جبریلُ، انّی اُحِبُّ فلاناً فأحِبَّه، فیُحِبُّه جبریلُ، ثمَّ یقولُ جبریل لأهلِ السّماء: إنّ اللّه قد أحَبَّ فاناً فاحِبُّوه، فیُحبُّه أهلُ السّماء. ثمّ یضعُ له القبولَ فی الأرض فیحبّه أهلُ الأرضِ، و فی البُغْضِ مِثْلُ ذلک.»

Бидон ки муҳаббати худованди таъолии мари бандароу муҳаббати бандаи мари худованди таъолиро дурустасту китобу суннати бад-ӣни нотиқу уммат бар ин муҷтамаъу худованди субҳонау таъолӣ ба сифатӣаст ки дӯстони варо дӯст доранду ваии дӯстони худро дӯст дорад .

بدان که محبت خداوند تعالی مر بنده را و محبت بنده مر خداوند تعالی را درست است و کتاب و سنت بدین ناطق و امت بر این مجتمع و خداوند سبحانه و تعالی به صفتی است که دوستان ورا دوست دارند و وی دوستان خود را دوست دارد.

Ва ба маънӣ луғат гӯйанд : муҳаббат махӯзаст аз « ҳуба » ба касри ҳоء ва он тухмҳое буд ки андари саҳро бар замин уфтад . Пас ҳубро ҳуб ном карданд аз он ки асли ҳаёти андар онаст чунон ки асли наботи андари ҳуб ; чунон ки он тухми андари саҳрои бирезаду андари хок пинҳон шаваду боронҳо бар он меояду офтобҳо бар он май тобаду сармоу гармо бар он мегузарад ва он тухм ба тағайюри азмина мтиғр намегардад муҳаббат низ андари дил ба тағайюри меҳнатҳои алвон мутағаййир нагардад ; комаи қоли алшоър :

و به معنی لغت گویند: محبت مأخوذ است از «حِبّه»به کسر حاء و آن تخمهایی بود که اندر صحرا بر زمین افتد. پس حُبّ را حُبّ نام کردند از آن که اصل حیات اندر آن است چنان‌که اصل نبات اندر حِبّ؛ چنان‌که آن تخم اندر صحرا بریزد و اندر خاک پنهان شود و باران‌ها بر آن می‌آید و آفتاب‌ها بر آن می‌تابد و سرما و گرما بر آن می‌گذرد و آن تخم به تغیر ازمنه متیغر نمی‌گردد محبت نیز اندر دل به تغیر محنت‌های الوان متغیر نگردد؛ کما قال الشّاعر:

Ва низ мегӯйанд : махӯзаст аз « ҳуб » ӣ ки андари ваии об бисёр бошад ва он пар гашта бошаду чашмҳоро андари он мсоғӣ набошаду бози дорандаи он шуда бошад ҳамчунин дӯстӣ чун андари дили толиб муҷтамаъ шаваду дили вайро ммтлӣ гирданд ба ҷузи ҳадиси дӯстро андари дили вай ҷой намонад ; чунон ки чун худованди субҳонау таъолии мари халилро ба хулат макрам гардонид ,у ваии алайҳи ассалом ба ҷуз аз ҳадиси ҳақ муҷаррад шуд олами ҳиҷоб вай шуданд , вай дар он дӯстии душмани ҳуҷби гашт . Онгоҳи моро хабар дод ; қавлаи таъолӣ : « Фонҳми адуи лии إлои раби Алъоламин ( ۷۷/олшъроء ) . »

و نیز می‌گویند: مأخوذ است از «حُبّ» ی که اندر وی آب بسیار باشد و آن پر گشته باشد و چشم‌ها را اندر آن مساغی نباشد و باز دارندهٔ آن شده باشد همچنین دوستی چون اندر دل طالب مجتمع شود و دل وی را ممتلی گرداند به‌جز حدیث دوست را اندر دل وی جای نماند؛ چنان‌که چون خداوند سبحانه و تعالی مر خلیل را به خُلّت مکرم گردانید، و وی علیه السّلام به‌جز از حدیث حق مجرد شد عالم حجاب وی شدند، وی در آن دوستی دشمن حُجُب گشت. آنگاه ما را خبر داد؛ قوله تعالی: «فانّهم عَدوٌّ لی إلّا رَبَّ العالمین (۷۷/الشّعراء).»

Ва андари ин маънӣ шблӣ гуяд , раҳмаи аллоҳи алайҳ : « самяти алмҳбаҳи муҳибаи лأнҳои тмҳўи ман алқлби мо сӯии алмҳбўб . »

و اندر این معنی شبلی گوید، رحمة اللّه علیه: «سَمیّتِ المَحبّةُ مَحبّةً لأنّها تُمْحو من القلبِ ما سِوَی المحبوبِ.»

Ва низ гӯйанд : « ҳуб » номи он чаҳорчӯб бошад дар ҳам сохта ки кӯзаи об бар он ниҳанд . Пас ҳубро бидон маънӣ ҳуб хонанд ки муҳиб , ъзўзлу ранҷу роҳату балоу ҷафои дӯст таҳаммул кунад ва он бар вай гарон набошад ; аз он ки кораши он буд ; чунон ки кори он чӯбҳоу таркибу хилқаташи мари онро буд . Ва андари ин маънӣ гуяд :

و نیز گویند: «حُبّ» نام آن چهارچوب باشد در هم ساخته که کوزهٔ آب بر آن نهند. پس حب را بدان معنی حب خوانند که محب، عزوذُل و رنج و راحت و بلا و جفای دوست تحمل کند و آن بر وی گران نباشد؛ از آن که کارش آن بود؛ چنان‌که کار آن چوب‌ها و ترکیب و خلقتش مر آن را بود. و اندر این معنی گوید:

Ва низ гўиндкаҳ : махӯзаст аз « ҳуб » ва он ҷамъи ҳубаи дил буду ҳубаи дили маҳали латифау қавом он бошад ки иқомат он бидон буд . Пас муҳаббатро ҳуб ном карданд ба исми маҳали он , ки қарораши андари ҳуба диласту араб ном кунанд чизеро ба исми мавзеи он .

و نیز گویندکه: مأخوذ است از «حَبّ» و آن جمع حبّهٔ دل بود و حبّهٔ دل محل لطیفه و قوام آن باشد که اقامت آن بدان بود. پس محبت را حُبّ نام کردند به اسم محل آن، که قرارش اندر حبّهٔ دل است و عرب نام کنند چیزی را به اسم موضع آن.

Венис гӯйанд : махӯзаст аз « ҳубоби алмоء » ва ғалаёна ъанд алмтри алшдид , он ғалаёни обӣ буд андари ҳоли боронии азим . Пас муҳаббатро ҳуб ном карданд ; « лонаи ғалаён алқлб ъанд алإштёқи إлии лқоءи алмҳбўб . » пайвастаи дили дӯсти андари иштиёқи руяти дӯст музтариб бошад ва беқарор ; чунон ки аҷсом ба арвоҳи муштоқ чигуна бошанд , дилҳои муҳибон ба лақои аҳбоб муштоқ бошанд ва чунон ки қиёми ҷисм ба рӯҳ буд , қиёми дил ба муҳаббат буду қиёми муҳаббат ба руяту васли маҳбӯб буд . Фии маъноа :

ونیز گویند: مأخوذ است از «حَبابُ الماءِ» و غَلَیانُه عندَ المَطَر الشّدید، آن غلیان آبی بود اندر حال بارانی عظیم. پس محبت را حب نام کردند؛ «لانَّه غَلَیانُ القَلْبِ عند الإشتیاقِ إلی لِقاء المحبوبِ.» پیوسته دلِ دوست اندر اشتیاق رؤیت دوست مضطرب باشد و بی قرار؛ چنان‌که اجسام به ارواح مشتاق چگونه باشند، دل‌های محبان به لقای احباب مشتاق باشند و چنان‌که قیام جسم به روح بود، قیام دل به محبت بود و قیام محبت به رؤیت و وصل محبوب بود. فی معناه:

Ва низ гӯйанд ки : « ҳуб » исмӣаст мари сафои маваддатро мавзӯ ; аз он чаҳ араби мари сафои баёзи инсони чашмро « ҳубаи алонсон » хонанд ( ! ) , чунон ки сафои сувидои дилро « ҳубаи алқлб » . Пас ин яке маҳал муҳаббат омад ва он яке маҳали руят аз он маъниро ки дилу дидаи андари дӯстӣ муқорин буданд .

و نیز گویند که: «حُبّ» اسمی است مر صفای مودت را موضوع؛ از آن‌چه عرب مر صفای بیاض انسان چشم را «حبّة الانسان» خوانند(!)، چنان که صفای سویدای دل را «حبّةُ القلب». پس این یکی محل محبت آمد و آن یکی محل رؤیت از آن معنی را که دل و دیده اندر دوستی مقارن بودند.

Ва андари ин маънӣ гуяд :

و اندر این معنی گوید: