Ва ба ҳақиқат бидон ки одоб , иҷтимои хисол хайр бошад ва « мأдбаҳ »ро аз он мأдбаҳ хонанд ки ҳарчӣ бар вай бибояд ҷумла бошад ; пас « Фолзии аҷтмъи фӣаи хисоли алхири Фҳўи адиб . »у андари маҷории одат касеро ки илм луғат донаду сарфу наҳв ӯро адиб хонанд .

و به‌حقیقت بدان که آداب، اجتماع خصال خیر باشد و «مأدُبه» را از آن مأدبه خوانند که هرچه بر وی بباید جمله باشد؛ پس «فالّذی اجتَمَعَ فیه خصالُ الخیر فهو ادیبٌ.» و اندر مجاری عادت کسی را که علم لغت داند و صرف و نحو او را ادیب خوانند.

Боз ба наздики ин тайифа « алодби ҳўи алўқўФи маъаи алмстҳснот ,у маъноа : ани таъомули аллоҳи болодби сароу ълониаҳ ,у إзои канти кзлки канти أдибоу ани канти أъҷмё ,у إни лами ткни кзлки ткўни алии зиддиҳ . »

باز به نزدیک این طایفه «الادبُ هو الوقوفُ مَعَ المُستَحسناتِ، و معناه: ان تعامِلَ اللّهَ بالادبِ سرّاً و علانیةَ، و إذا کنتَ کذلک کنتَ أدیباً و اِنْ کنتَ أعْجمیّاً، و إنْ لَمْ تکنْ کذلک تکونَ علی ضدّه.»

Адаб вуқуф бошад бар кирдорҳои сутӯда . Гуфтанд : « маънии ин чаҳ буд ? » гуфт : « он ки бо худованди таъолии мъомлт ба адаб кунӣ андари зоҳири вботн . Ва чун мъомлтт ба адаб ороста шавад , ту адиб бошӣ агарчӣ забонат аъҷмӣ бошад . » ки иборатро андари мъомлт қадре зиёдат набошаду андари ҳамаи аҳволи омилони бузургвортар аз қоилонанд .

ادب وقوف باشد بر کردارهای ستوده. گفتند: «معنی این چه بود؟» گفت: «آن که با خداوند تعالی معاملت به ادب کنی اندر ظاهر وباطن. و چون معاملتت به ادب آراسته شود، تو ادیب باشی اگرچه زبانت اعجمی باشد.» که عبارت را اندر معاملت قدری زیادت نباشد و اندر همه احوال عاملان بزرگوارتر از قائلان‌اند.

Ва якеро аз машойихи разии аллоҳ анҳу пурседанд ки : « шарти адаб чаҳ чизаст ? » гуфт : ман андари байтии ҷавоб ту бигӯям ки шунидаам :

و یکی را از مشایخ رضی اللّه عنه پرسیدند که: «شرط ادب چه چیز است؟» گفت: من اندر بیتی جواب تو بگویم که شنیده‌ام:

Яъне адаби он буд ки агар бигӯе гуфторати сидқ буд вогари мъомлти ореи мъомлти ҳақу гуфтори сидқ агарчӣ дурушт бошад малеҳ буд ,у мъомлти хуб агарчӣ душвор буд некӯ буд . Пас чун бигӯед , андар гуфт худ мсиби бод ва чун хомӯш буд , андари хомӯшии худ муҳиқ .

یعنی ادب آن بود که اگر بگویی گفتارت صدق بود واگر معاملت آری معاملت حق و گفتار صدق اگرچه درشت باشد ملیح بود، و معاملت خوب اگرچه دشوار بود نیکو بود. پس چون بگوید، اندر گفت خود مُصیب باد و چون خاموش بود، اندر خاموشی خود مُحِقّ.

Ва фарқӣ некӯ кардааст шайхи Абунасри Сироҷи раҳмаи аллоҳи алайҳи соҳиби лмъ , андари китоби худ миёни одоб ки гуфтааст :

و فرقی نیکو کرده است شیخ ابونصر سراج رحمة اللّه علیه صاحب لُمَع، اندر کتاب خود میان آداب که گفته است:

Анноси Фи алأдби алии слоси табақот : аммо أҳли алднёи Фأксри одобҳми фии алФсоҳаҳу албалоғау ҳифзи олълуму أсмори алмулуку أшъори алъараб , ва аммо أҳли аддӣни Фأксри одобҳми фии риёзаи алнФсу тأдиби алҷўорҳу ҳифзи алҳдўду тарки алшҳўот ва аммо أҳли алхсўсиаҳи Фأксри одобҳми фии тҳораҳи улқулубу мроъоаҳи алأсрору алўФоءи болъҳўду ҳифзи алўқту қуллаи алإлтФоти إлии алхўотру ҳасани алأдби фии мўоқФи алтлбу أўқоти алҳзўри вмқомоти алқрб .

النّاسُ فِ الأَدبِ عَلی ثَلاثِ طبقاتٍ: امّا أهلُ الدّنیا فأکْثَرُ آدابِهم فی الفصاحَةِ و البَلاغَةِ و حِفْظِ العُلومِ و أسمارِ المُلوکِ و أشعارِ العَرَبِ، و امّا أهلُ الدّینِ فأکثَرُ آدابِهم فی رِیاضَةِ النَّفْسِ و تأدیبِ الجَوارحِ و حفْظِ الحُدُودِ و تَرْکِ الشَّهَواتِ و امّا أهلُ الخُصوصیّةِ فأکْثَرُ آدابِهم فی طَهارةِ القُلوبِ و مُراعاةِ الأسرارِ و الوَفاءِ بالعُهُودِ و حفْظِ الوَقْتِ و قِلَّةِ الإلتِفاتِ إلَی الخَواطِرِ و حُسْنِ الأدَبِ فی مَواقِفِ الطَّلَبِ و أوقاتِ الحُضوُرِ وَمَقاماتِ القُرْبِ.

Мардумони андари адаби се қисматанд : яке аҳли дунё ки адаб ба наздики эшон фасоҳату балоғату ҳифзи улӯму смрҳои мулӯку ашъор арабасту дигари аҳли дайн ки адаб ба наздики эшон риёзати нафасу тأдиби ҷавориҳу нгоҳдошти ҳудӯду тарк шаҳавотасту сдигри аҳл хусусиятанд ки адаб ба наздики эшон таҳорати дил буду мурооти сару вафо кардани аҳду нигоҳи доштани вақт ва камтар нигаристан ба хавотири парокандау некӯи кирдории андари маҳали талабу вақти ҳузуру мақоми қурб .

مردمان اندر ادب سه قسمت‌اند: یکی اهل دنیا که ادب به نزدیک ایشان فصاحت و بلاغت و حفظ علوم و سمرهای ملوک و اشعار عرب است و دیگر اهل دین که ادب به نزدیک ایشان ریاضت نفس و تأدیب جوارح و نگاهداشت حدود و ترک شهوات است و سدیگر اهل خصوصیت‌اند که ادب به نزدیک ایشان طهارت دل بود و مراعات سرّ و وفا کردن عهد و نگاه داشتن وقت و کمتر نگریستن به خواطر پراکنده و نیکو کرداری اندر محل طلب و وقت حضور و مقام قرب.

Ва ин суханӣ ҷомеъасту тафсили ин дар китоб пароканда бияёд , ани шоءи аллоҳи ъзу ҷл .

و این سخنی جامع است و تفصیل این در کتاب پراکنده بیاید، ان شاء اللّه عزّ و جلّ.