Ва машойихро разии аллоҳи анҳуам андари ин маънии калимот латифаст беш аз он ки ҷумлагии онро ин китоб ҳамл тавонад кард , аммо он чаҳ мумкин шавад ман андари ин фасл исбот кунам то фоидаи тамом тар бошад валлоҳи аълам .

و مشایخ را رضی اللّه عنهم اندر این معنی کلمات لطیف است بیش از آن که جملگی آن را این کتاب حمل تواند کرد، اما آن‌چه ممکن شود من اندر این فصل اثبات کنم تا فایده تمام‌تر باشد واللّه اعلم.

Зӣ алнўн гуяд , раҳмаи аллоҳи алайҳ : « алсмоъи ворид алҳақ изъҷи улқулуби إлӣ алҳақ , Фмни أсғии илайҳи баҳақи таҳаққуқ ва ман أсғии إлиаҳи бнФси тзндқ . »

ذی النون گوید، رحمة اللّه علیه: «السّماعُ واردُ الحقِّ یُزْعِجُ القلوبَ إلی الحقِّ، فمن أصغی الیه بحقٍّ تَحقَّقَ و مَنْ أصغی إلیه بنفسٍ تَزَنْدَقَ.»

Самоъи ворид ҳақаст ки дилҳо бадви барангезад ва бар талаби вай ҳарис кунад ҳар ки онро ба ҳақи шунӯд ба ҳақ роҳ ёбад ,у ҳарки ба нафаси шунӯди андар зндқаҳ уфтад мурод аз ин на онаст ки бояд то самоъи иллати васл ҳақ бошад ; ки мурод онаст ки мустамеъ ба ҳақи маънии шунӯд на савт ,у дили ваии маҳали ворид ҳақ бошад . Пас чун ин маънӣ ба дил расед дилро барангезад . Он ки андари он мтобъ ҳақ бошад муҳаққиқ шавад ва он ки мтобъ нафас бошад маҳҷӯб бошаду таъаллуқ ба таъвил кунад . Онгоҳи самараи он самоъ , кашф бошад ва аз он ин самоъ , стар .

سماع وارد حق است که دل‌ها بدو برانگیزد و بر طلب وی حریص کند هر که آن را به حق شنود به حق راه یابد، و هرکه به نفس شنود اندر زندقه افتد مراد از این نه آن است که باید تا سماع علت وصل حق باشد؛ که مراد آن است که مستمع به حق معنی شنود نه صوت، و دل وی محل وارد حق باشد. پس چون این معنی به دل رسید دل را برانگیزد. آن که اندر آن متابع حق باشد محقق شود و آن که متابع نفس باشد محجوب باشد و تعلق به تأویل کند. آنگاه ثمرهٔ آن سماع، کشف باشد و از آنِ این سماع، ستر.

Аммо зндқаҳ порсӣаст муъарраб , ва ба забон аҷам занад таъвил бошад ва бидон сабаби эшон мари он тафсири китоби худ « занаду познд » хонанд . Чун хостанд аҳли луғат ки абнои маҷусро , ки бо Бобаку Афшин номӣ кунанд зиндиқ ном кардандашон , ба ҳукми он ки мегуфтанд ки ҳар чизе ки ин мусулмонон мегӯйанд таъвиласт ки зоҳири ҳукми онро нақз кунаду танзил духул бошад андари диёнату таъвили слх аз он . Ва имрӯзи бақиятаи эшон мшиъаҳи Миср ҳамон гӯйанд .

اما زندقه پارسی است معرب، و به زبان عجم زند تأویل باشد و بدان سبب ایشان مر آن تفسیر کتاب خود «زند و پازند» خوانند. چون خواستند اهل لغت که ابنای مجوس را، که با بابک و افشین نامی کنند زندیق نام کردندشان، به حکم آن که می‌گفتند که هر چیزی که این مسلمانان می‌گویند تأویل است که ظاهر حکم آن را نقض کند و تنزیل دخول باشد اندر دیانت و تأویل سلخ از آن. و امروز بقیت ایشان مشیّعهٔ مصر همان گویند.

Пас муроди зии алнўни разии аллоҳи анҳу аз ин он бӯдааст ки аҳли таҳқиқ дар самоъ муҳаққиқ шаванду аҳли ҳўии мؤўл ; ки онро таъвил баъӣд кунанд ва бидон ба фисқ уфтанд .

پس مراد ذی النون رضی اللّه عنه از این آن بوده است که اهل تحقیق در سماع محقق شوند و اهل هوی مؤوّل؛ که آن را تأویل بعید کنند و بدان به فسق افتند.

Шблӣ гуяд , разии аллоҳи анҳу : « алсмоъи зоҳираи фитнау ботинаи ибра , Фмни урфи алإшораҳи ҳали ?лаи истимоъи алъбраҳу إлои Фқди астдъии алФтнаҳу таъаррузи ллблиаҳ . »

شبلی گوید، رضی اللّه عنه: «السّماعُ ظاهِرهُ فتنةٌ و باطِنُه عِبْرَةٌ، فَمَنْ عَرَفَ الإشارَةَ حَلَّ لَهُ اسْتِماعَ الْعِبْرَةِ و إلّا فَقَدِ اسْتَدْعَی الْفِتْنَةَ و تَعَرَّضَ لِلْبَلِیّةِ.»

Зоҳири самоъ фитнаасту ботинаш ибратаст он ки аҳл ишоратаст мар ӯро самоъи ибрат ҳалол бошаду алои он дигари талаб фитнаасту таъаллуқ ба бало ; яъне онро ки куллияти дилаши мустағриқи ҳадис ҳақ нест самоъи балоӣ вайасту офатгоҳи вай .

ظاهر سماع فتنه است و باطنش عبرت است آن که اهل اشارت است مر او را سماع عبرت حلال باشد و الا آن دیگر طلب فتنه است و تعلق به بلا؛ یعنی آن را که کلیت دلش مستغرق حدیث حق نیست سماع بلای وی است و آفتگاه وی.

Ва Абӯали рӯдборӣ гуяд раҳмаи аллоҳи алайҳ дар ҷавоби саволи мардӣ ки ӯро аз самоъ пурсед : « литно тхлсно манеҳ рأсои брأс . »

و ابوعلی رودباری گوید رحمة اللّه علیه در جواب سؤال مردی که او را از سماع پرسید: «لَیْتَنا تخلَّصْنا مِنْه رأساً برَأْسٍ.»

Кошкӣ мо аз ин самоъи сар ба сари брҳимӣ ; аз он ки одамӣ дар гузордан ҳақи ҳамаи чизҳо оҷизаст , ва чун ҳақи чизе фӯт шавад банда ба тақсир худ бибинад ва чун тақсир худ бидид кошкӣ брҳдӣ .

کاشکی ما از این سماع سر به سر برهیمی؛ از آن که آدمی در گزاردن حق همه چیزها عاجز است، و چون حق چیزی فوت شود بنده به تقصیر خود ببیند و چون تقصیر خود بدید کاشکی برهدی.

Ва яке гуяд аз машойих , рҳмҳми аллоҳ : « алсмоъи танбеҳи алأсрори лмои фӣҳо ман алмғибот . »

و یکی گوید از مشایخ، رحمهم اللّه: «السّماعُ تنبیهُ الأسرار لما فیها مِنَ المُغَیّباتِ.»

Самоъи пайдо кардани срҳост аз чизҳое ки ғайбат воҷиб кунад , то бидон пайваста ҳозир бошад ба ҳақ ; ки ғайбати асрори мари муддаӣонро накӯҳидатарин авсоф бошад ; аз он чаҳ дӯст ба дӯст агарчӣ ғоиб буд ҳозир буд ; ки чун ғайбат омад дӯстӣ бархест .

سماع پیدا کردن سرّهاست از چیزهایی که غیبت واجب کند، تا بدان پیوسته حاضر باشد به حق؛ که غیبت اسرار مر مدعیان را نکوهیده‌ترین اوصاف باشد؛ از آن‌چه دوست به دوست اگرچه غایب بود حاضر بود؛ که چون غیبت آمد دوستی برخاست.

Ва шайх ман гуяд , разии аллоҳи анҳу : « алсмоъи зоди алмзтрин , Фмни васли астғнии ани алсмоъ . »

و شیخ من گوید، رضی اللّه عنه: «السَّماعُ زادُ المُضطُرّینَ، فمن وَصَلَ اسْتَغْنی عن السّماعِ.»

Самоъи тӯша бозмондагонаст , ҳар ки расед варо ба самоъ ҳоҷат наёяд ; аз он чаҳ андари маҳали васли ҳукми самъи маъзул буд ; ки самъи мари хайрро бояду хайр аз ғоиб кунанд . Чун муъоина шуд самоъ муталошӣ шавад .

سماع توشهٔ بازماندگان است، هر که رسید ورا به سماع حاجت نیاید؛ از آن‌چه اندر محل وصل حکم سمع معزول بود؛ که سمع مر خیر را باید و خیر از غایب کنند. چون معاینه شد سماع متلاشی شود.

Ва ҳасрӣ гуяд , раҳмаи аллоҳи алайҳ : « أиши أъмли болсмоъи инқтъи азои қатъ ммн насамъ манеҳ ? инбғии ани икўни смоъки мтслои ғайри мунқатиъ . »

و حُصری گوید، رحمة اللّه علیه: «أیْشٍ أعْمَلُ بالسّماعِ ینقَطِعُ اذا قُطِعَ مِمّنْ نَسْمَعُ منه؟ ینبغی ان یکونَ سماعُک متّصلاً غیرَ مُنقَطِعٍ.»

Чаҳ кунам самоъро ки чун қорӣ хомӯш шавад он мунқатиъ шавад ? чаҳ кунам ? ки чунон бояд ки самоъ ба самоъ муттасил бошад пайваста ки ҳаргиз бурӣда нагардад ва ин нишон аз иҷтимо ҳиммат додааст андари равзаи муҳаббат ки чун банда бидон дарҷат бирасад ҳамаи олами самоъ вай шавад аз ҳаҷару мдр . Ва ин дарҷат бузургасту аллоҳи аълами болсўобу илайҳи алмрҷъу алмоб .

چه کنم سماع را که چون قاری خاموش شود آن منقطع شود؟ چه کنم؟ که چنان باید که سماع به سماع متصل باشد پیوسته که هرگز بریده نگردد و این نشان از اجتماع همت داده است اندر روضهٔ محبت که چون بنده بدان درجت برسد همه عالم سماع وی شود از حَجَر و مَدَر. و این درجت بزرگ است و اللّه اعلم بالصواب و الیه المرجِعُ و المآبُ.