Рӯй некӯро донои он саодатии бузург донистаанд , ва диданашро ба фол фаррух доштаанд , ва чунин гуфтаанд ки саодати дидори некӯ дар аҳволи мардуми ҳамон таъси кунад ки саодати кавокиби саъд бар осмон ,у мисоли ин чунон ниҳодаанд чун мисли ҷома ки атри андари сандӯқ буд ки аз вай буи гирад ва бе атри он буи ба мардум бирасонад , ва чун мисоли акси офтоб ки бар об уфтад ва бе офтоби бадӣгари ҷой акс бирасонад , зеро ки некуии сӯрати мардуми бҳрист аз таъсии кавокиби саъд ки ба тақдири эзади таъолӣ ба мардуми пайвандад ,у некуӣ ба ҳамаи забонҳо сутӯдааст ва ба ҳамаи хирадҳо писандида ,у андари ҷаҳони чизҳо , некӯ бисёраст ки мардум аз дидорашон шод гардад , ва ба табъи андари тозагии орад ,у лекини ҳеҷ чизи биҷой рӯй некӯ нест , зеро ки аз рӯй некӯ шодӣ ояд , чунонкии ҳеҷ шодӣ бон нарасад , ва гуфтаанд рӯй некӯи далели некбахтӣ ин ҷаҳонаст , ва чун рӯй некӯ бо хуии некӯ ёр шавад он некбахтии бғоит расида бошад , ва чун ба зоҳиру ботини некӯ буд маҳбӯби худо ( ва ) халқ гардад ,у мари дидори некӯро чаҳор хосиятаст , яке онки рӯз хуҷаста кунад бар бинанда ,у дигари онки айш хуш гирданд ,у сдигри онк ба ҷавонмардӣу мурувват роҳ диҳад ,у чаҳоруми онк ба молу ҷоҳ зиёдат кунад , зеро ки мардум чун ба аввали рӯз аз рӯй некӯ шодӣ ёфт далели баҳрае буд аз баҳрҳо , хуҷастагӣ , ки он рӯзи ҷуз шодӣ набенанд , чун бо вай нишаст айш бар вай хуш гардад , ва беғам шавад , ва чун ин ҳол бар вай қарор гирифт ,у дидор некӯ ёфт , агар чаҳ бемуруввату сифла касе буд , муруввату ҷавонмардӣ дар вай биҷунбад , ва чун мардумони вайро бо рӯй некӯи диданд ба таъзим нигаранд , ӯ низ аз баҳри айш хеш бимол варзидани кӯшиш беш кунад , ва чунин гуфтаанд ки рӯй некӯи перро ҷавон кунад ,у ҷавонро кӯдак ,у кӯдакро биҳиштӣ ,у расӯли алайҳ ассалом гуфтааст « атлбўои ҳоҷоткми ман ҳисони алўҷўаҳ » гуфт ҳоҷати хеш аз некӯ рӯйон бихоҳед ,у ҳаркас аз рӯй шторти мар рӯй некӯро сифат кардаанду лақабии ниҳода , гуруҳеи майдони ишқ ниҳодаанд ,у гуруҳеи саҳрои шодӣ ,у равишаи меҳр ,у перояи офариниш ,у нишона биҳишт гуфтаанд , аммо худовандони илм фалосифа гуфтаанд ки сабаб офариниш эзадаст ,у талаби илми бадв , ва аз офаридагор хеш асараст ки роҳи намояд ба хуии зот ӯ , ва табиӣон гуфтанд ки ҳамаи чизҳоро зиёдату нуқсон ва эътидоласт ,у оростагии ҳамвор ба эътидоласт , пас чун бингаред сӯрати эътидоли хубтар буд , ки хештанро ба таркиб май намояд , ва ин олам ки бпоӣ буд ба эътидол бар пой буд ,у буи ободон бошад , ва таносухён гӯйанд ки вай халъат офаридагораст , ки ба мукофоти он покӣу парҳезгорӣ ки банда карда буд андари пеш , он ба нури хеш ӯро каромат кунад , Фомои худовандон маърифат гуфтаанд ки вай шавқ шамъаст ки шамъро бар афрӯзанд , ва гуруҳе гуфтаанд ки вай маншур сарост ва борон раҳматаст ки равзаи маърифатро тоза мегирданд ,у дарахти шавқро бушкованд , ва гуруҳе гуфтаанд ки вай оят ҳақаст ки ҳақиқат бар муҳаққиқони арза ҳаме кунад , то ба ҳақиқати вай ба ҳақ бозгарданд , ва дар дидори некӯи суханҳои бисёр гуфтаанд , агар ҳама ёд кунем дароз гардад ,у ҳикоятӣ аз Абдуллоҳи тоҳир ёд кунем :

روی نیکو را دانا آن سعادتی بزرگ دانسته‌اند، و دیدنش را به فال فرخ داشته‌اند، و چنین گفته‌اند که سعادت دیدار نیکو در احوال مردم همان تاثیر کند که سعادت کواکب سعد بر آسمان، و مثال این چنان نهاده‌اند چون مثل جامه که عطر اندر صندوق بود که از وی بوی گیرد و بی عطر آن بوی به مردم برساند، و چون مثال عکس آفتاب که بر آب افتد و بی آفتاب بدیگر جای عکس برساند، زیرا که نیکویی صورت مردم بهریست از تاثیر کواکب سعد که به تقدیر ایزد تعالی به مردم پیوندد، و نیکویی به همه زبانها ستوده است و به همه خردها پسندیده، و اندر جهان چیزها، نیکو بسیارست که مردم از دیدارشان شاد گردد، و به طبع اندر تازگی آرد، و لیکن هیچ چیز بجای روی نیکو نیست، زیرا که از روی نیکو شادی آید، چنانکه هیچ شادی بآن نرسد، و گفته‌اند روی نیکو دلیل نیکبختی این جهانست، و چون روی نیکو با خوی نیکو یار شود آن نیکبختی بغایت رسیده باشد، و چون به ظاهر و باطن نیکو بود محبوب خدا (و) خلق گردد، و مر دیدار نیکو را چهار خاصیت است، یکی آنک روز خجسته کند بر بیننده، و دیگر آنک عیش خوش گرداند، و سدیگر آنک به جوانمردی و مروت راه دهد، و چهارم آنک به مال و جاه زیادت کند، زیرا که مردم چون به اولِ روز از روی نیکو شادی یافت دلیل بهره‌ای بود از بهرها، خجستگی، که آن روز جز شادی نبینند، چون با وی نشست عیش بر وی خوش گردد، و بی‌غم شود، و چون این حال بر وی قرار گرفت، و دیدار نیکو یافت، اگر چه بی‌مروت و سفله کسی بوَد، مروت و جوانمردی در وی بجنبد، و چون مردمان وی را با روی نیکو دیدند به تعظیم نگرند، او نیز از بهر عیش خویش بمال ورزیدن کوشش بیش کند، و چنین گفته‌اند که روی نیکو پیر را جوان کند، و جوان را کودک، و کودک را بهشتی، و رسول علیه السلام گفته است « اطلبوا حاجاتکم من حسان الوجوه » گفت حاجت خویش از نیکو رویان بخواهید، و هرکس از روی شطارت مر روی نیکو را صفت کرده‌اند و لقبی نهاده، گروهی میدان عشق نهاده‌اند، و گروهی صحرای شادی، و روشه مهر، و پیرایه آفرینش، و نشانه بهشت گفته‌اند، اما خداوندان علم فلاسفه گفته‌اند که سبب آفرینش ایزدست، و طلب علم بدو، و از آفریدگار خویش اثرست که راه نماید به خوی ذات او، و طبیعیان گفتند که همه چیزها را زیادت و نقصان و اعتدالست ، و آراستگی هموار به اعتدالست، پس چون بنگرید صورت اعتدال خوب تر بود، که خویشتن را به ترکیب می‌نماید، و این عالم که بپای بود به اعتدال بر پای بود، و بوی آبادان باشد، و تناسخیان گویند که وی خلعت آفریدگارست، که به مکافات آن پاکی و پرهیزگاری که بنده کرده بود اندر پیش، آن به نور خویش او را کرامت کند، فاما خداوندان معرفت گفته‌اند که وی شوق شمعست که شمع را بر‌افروزاند، و گروهی گفته‌اند که وی منشور سراست و باران رحمتست که روضه معرفت را تازه می‌گرداند، و درخت شوق را بشکفاند، و گروهی گفته‌اند که وی آیت حقست که حقیقت بر محققان عرضه همی‌کند، تا به حقیقت وی به حق بازگردند، و در دیدار نیکو سخنهای بسیار گفته‌اند، اگر همه یاد کنیم دراز گردد، و حکایتی از عبدالله طاهر یاد کنیم :