Бисми , иттифоқ муфассиронаст ки ӣнҷо мзмрӣ ҳаст , ки араб ба ҳарф « бо » ибтидо накунанд , аммо ихтилофаст миёни муфассирон ки он мзмр чист .

بسم، اتّفاق مفسّران است که اینجا مُضمَری هست، که عرب به حرف «با» ابتدا نکنند، اما اختلاف است میان مفسّران که آن مضمر چیست.

Гӯйанд ки : он мзмр , амраст аз ҳақи таъолӣ ки эй бандаи ман , чун паноҳ мегирӣ аз шайтон , ба номи ман оғоз кун ин чизро , то аз шар ӯ паноҳи ёбӣ ва баъзе муфассирон гӯйанд ки : он мзмр ахбораст аз банда , ки эй худо ! фарёд мекунам аз шайтон ба ту ,у паноҳи мигирму паноҳ гирифтан ба ту , ҷузи ин нмидонм ки оғози кори худ ба ном ту кунам ва дар номи ту гурезаму амали худроу кори худро дар номи ту гризонм ки ҳар корӣ ки оғози он ба номи муборак ту набӯд , он кори ноқис ва абтар бимонад ва самарҳои ҳосил набошад .

گویند که: آن مضمر، امر است از حق تعالی که ای بندهٔ من، چون پناه میگیری از شیطان، به نام من آغاز کن این چیز را، تا از شر او پناه یابی و بعضی مفسران گویند که: آن مضمر اخبار است از بنده، که ای خدا! فریاد میکنم از شیطان به تو، و پناه میگیرم و پناه گرفتن به تو، جز این نمیدانم که آغاز کار خود به نام تو کنم و در نام تو گریزم و عمل خود را و کار خود را در نام تو گریزانم که هر کاری که آغاز آن به نام مبارک تو نبود، آن کار ناقص و ابتر بماند و ثمرهای حاصل نباشد.

Қол алнабӣ алайҳи ассалом : « кули амри зии боли лами ибдأи босами аллоҳи Фҳўи абтар »

قال النبی علیه السلام: «کل امر ذی بال لم یبدأ باسم الله فهو ابتر»

намефармоед Мустафои алайҳи ассалом ки : ҳркорӣ ки дар ӯ хатарӣ бошад ва иззатӣ бошаду фоида Эй бошад , чун ба номи худо паноҳ нагирад дар оғози он кор , ҳар чанд ки ҷаҳд кунанд , он кор тамом нашаваду оқибати сар ба пушаймонӣу хисорат берун кунад ва агар боварат намеояд дрнгр дар фиръавну шаддоду намруд ки бо чандон ҳазор олату ъдту лашкару малику бозуи бкўшиднду андишднду хазинаҳои олам харҷ карданд то эшонро аз он малик бархӯрдорӣ бошаду ном некӯ бимонад то солҳои дарози эшонро ба некӣу бузургӣ ёд кунанд ва дӯст доранд , чун ба номи худо паноҳ нагирифтанд дар он кори хеши он ҳамаи корҳошон божгўнаҳ шуду ҳамаи умедҳошон нгўсор шуд .

می فرماید مصطفی علیه السلام که: هرکاری که در او خطری باشد و عزتی باشد و فایده‌ای باشد، چون به نام خدا پناه نگیرد در آغاز آن کار، هر چند که جهد کنند، آن کار تمام نشود و عاقبت سر به پشیمانی و خسارت بیرون کند و اگر باورت نمی‌آید درنگر در فرعون و شداد و نمرود که با چندان هزار آلت و عدت و لشکر و ملک و بازو بکوشیدند و اندیشدند و خزینه‌های عالم خرج کردند تا ایشان را از آن ملک برخورداری باشد و نام نیکو بماند تا سالهای دراز ایشان را به نیکی و بزرگی یاد کنند و دوست دارند، چون به نام خدا پناه نگرفتند در آن کار خویش آن همه کارهاشان باژگونه شد و همه امیدهاشان نگوسار شد.

Дӯстӣ хостанд , душман рӯй олами гаштанд . Никномӣ хостанд , бадном олам шуданд . Дар дилҳо азимат ва ҳурмат хостанд , аз пашшау магаси ҳақиртару нангин тар шуданд ва агар хоҳӣ ки ин сухан равшантар шавад дар ҳоли анбиё назар кун ки эшон ҳркор ки карданд , оғоз ба ин карданду паноҳ ба ин ном гирифтанду хизмати ин ном карданд ва ин номро дар миёни ҷону дил ҷо карданду моли худ фидои ин ном карданд ва дар банди қабули халқи набуданд ки халқи эшонро бад гӯйанд , ё нек гӯйанд ; дар банд он буданд то халқро ба хизмати ин номи кашанд ва дар паноҳи ин номи кашанду дарбанди он набуданд ки миёни халқ , нек ном бошанду ном эшон бимонад , балки дарбанд он буданд то ин номи ҳақи азиз ва муаззам бошаду таъзими ин ном бимонад ва агар номи худро хостанд , ҳам аз баҳри ин ном хостанд то халқон бишинаванд ки ин номи бузурги номашонро чун бузург кард ва чун азиз кард , то дидаҳои халқро бигушоӣанд ки роҳ ғалат макунед ва агар номи худро мехоҳед , номи худро бҳлид , ин номро бигирад ва агар ҳурмат худ мехоҳед , ҳурмати ин номро нигоҳ дореду номи худро фаромӯш кунед ва ин номро ёд доред ки ҳаркии номи худ ҷуст , номи худро гум кард ва ҳар ки номи худро дар ин ном гум кард , никномӣ ёфт то абад ва аз анбиёи алайҳими ассаломи Мустафои слии аллоҳи алайҳу силами чусттар буд . Дар ин хизмати никномӣ ӯ аз дигарон афзӯн тар шуд . Чун даст дар ин ном заданд , мурғакони заъифи абобили дамор аз димоғи пелон маст бароварданд .

دوستی خواستند، دشمن روی عالم گشتند. نیکنامی خواستند، بدنام عالم شدند. در دلها عظمت و حرمت خواستند، از پشه و مگس حقیرتر و ننگین‌تر شدند و اگر خواهی که این سخن روشنتر شود در حال انبیا نظر کن که ایشان هرکار که کردند، آغاز به این کردند و پناه به این نام گرفتند و خدمت این نام کردند و این نام را در میان جان و دل جا کردند و مال خود فدای این نام کردند و در بند قبول خلق نبودند که خلق ایشان را بد گویند، یا نیک گویند؛ در بند آن بودند تا خلق را به خدمت این نام کشند و در پناه این نام کشند و دربند آن نبودند که میان خلق، نیک نام باشند و نام ایشان بماند، بلکه دربند آن بودند تا این نام حق عزیز و معظم باشد و تعظیم این نام بماند و اگر نام خود را خواستند، هم از بهر این نام خواستند تا خلقان بشنوند که این نام بزرگ نامشان را چون بزرگ کرد و چون عزیز کرد، تا دیده‌های خلق را بگشایند که راه غلط مکنید و اگر نام خود را میخواهید، نام خود را بهلید، این نام را بگیرد و اگر حرمت خود میخواهید، حرمت این نام را نگاه دارید و نام خود را فراموش کنید و این نام را یاد دارید که هرکه نام خود جست، نام خود را گم کرد و هر که نام خود را در این نام گم کرد، نیکنامی یافت تا ابد و از انبیا علیهم السلام مصطفی صلی الله علیه و سلم چست تر بود. در این خدمت نیکنامی او از دیگران افزون تر شد. چون دست در این نام زدند، مرغکان ضعیف ابابیل دمار از دماغ پیلان مست برآوردند.

Бархон : « ?илами тркиФи феъли рбки босҳоби алФил » кӯрии он касоне ки мункиранд ҳурмати ин номро ва чун паноҳ ба ин ном гирифтанд , пашшае дамор аз димоғи шаҳаншоҳ намруд бароварду лашкари зевар ӯро барҳам зад . Чун ҳурмати ин номро имтиҳон карданд , қурси моҳи чаҳордаҳ шабаҳ бшикофт аз баҳри хизмати ин ном ва чун ин номро Нӯҳи паноҳи худ сохт , аз машриқ то мағриби мавҷҳои тӯфон бархесту садҳазори лашкару қабӣларо бар ҳам зад ки мигўинд ки олами ҳаргизи чунин маъмур нашуда буд ки дар аҳди Нӯҳ буд . Ҳаргизи чунон номдор нашуда буданд дар олам ки дар он аҳд буданд . Ҳар кас ба ному ҳурмати худ минозиднд ва маст мешуданд ва ҳар чанд Нӯҳ , ин номро бар эшон арза мекард , қабули нмикрднд ва дар ин ном ба хорӣ назар мекарданд , зеро сӯрат параст буданд ва ин ном , мавҷӣаст ки аз дарёии маънӣ баромадааст . Чашмҳои сӯрат прессатонро Зуҳра набошад ки дар ӣнҷо нигаранд то худро ба ҳафтод оби ншўинд ки : « лоимсаҳи алои алмтҳрўн » .

برخوان: «الم ترکیف فعل ربک باصحاب الفیل» کوری آن کسانی که منکرند حرمت این نام را و چون پناه به این نام گرفتند، پشه‌ای دمار از دماغ شهنشاه نمرود برآورد و لشکر زیور او را برهم زد. چون حرمت این نام را امتحان کردند، قرص ماه چهارده شبه بشکافت از بهر خدمت این نام و چون این نام را نوح پناه خود ساخت، از مشرق تا مغرب موجهای طوفان برخاست و صدهزار لشکر و قبیله را بر هم زد که میگویند که عالم هرگز چنین معمور نشده بود که در عهد نوح بود. هرگز چنان نامدار نشده بودند در عالم که در آن عهد بودند. هر کس به نام و حرمت خود مینازیدند و مست میشدند و هر چند نوح، این نام را بر ایشان عرضه میکرد، قبول نمیکردند و در این نام به خواری نظر میکردند، زیرا صورت پرست بودند و این نام، موجی است که از دریای معنی برآمده است. چشمهای صورت پرستان را زهره نباشد که در اینجا نگرند تا خود را به هفتاد آب نشویند که: «لایمسه الا المطهرون».

Нӯҳ мегуфт : агар шумо ин номро нмибинид ки чаҳ азимаст ва чаҳ бузургаст , дидаҳоро ба ашк бишуеду зори зори бгриид ва бар нобенаӣу маҳрӯмии хеш воқиф шавед ва агар шумо навҳаи нмикнид , ман то митўонм бар шумо навҳа мекунам худои марои худ ном Нӯҳ кард барои онкии навҳагар шумо хоҳам бӯдан . Ин соъат ки ҳақиқатҳои шумо дар ғарқоб ҳалокатаст , навҳа мекунам , умедворона , чунонкии ранҷурро чун марг наздик ояд навҳа Эй мекунанд аммо ҳам умед медоранд ва чун ин ғарқоб ҳалокатаст , ман мибинми шумо нмибинид . Пештар ояду даст дар сӯратҳои шумо занад . Ман бар болой киштӣ бошам ҳам навҳа мекунам аммо навҳаи ноумедона ки : « ағрқўои Фодхлўо норо Флми иҷдўои ?лаами ман дуни аллоҳи ансоро » яъне : чун ин номро хор доштанду таъзими ин ном накарданду Нӯҳро ки даллоли давлати ин ном буд , илтифот накарданд , оқибати иззати ин номи эшонро бигирифт ва номҳои эшонро нгўсор кард : « Фқтъи добри алқўми аллазӣнаи злмўо »у алҳмдллаҳи раби Алъоламин .

نوح میگفت: اگر شما این نام را نمیبینید که چه عظیم است و چه بزرگ است، دیده‌ها را به اشک بشویید و زار زار بگریید و بر نابینایی و محرومی خویش واقف شوید و اگر شما نوحه نمیکنید، من تا میتوانم بر شما نوحه میکنم خدا مرا خود نام نوح کرد برای آنکه نوحه گر شما خواهم بودن. این ساعت که حقیقتهای شما در غرقاب هلاکت است، نوحه میکنم، امیدوارانه، چنانکه رنجور را چون مرگ نزدیک آید نوحه‌ای میکنند اما هم امید میدارند و چون این غرقاب هلاکت است، من میبینم شما نمیبینید. پیشتر آید و دست در صورتهای شما زند. من بر بالای کشتی باشم هم نوحه میکنم اما نوحهٔ ناامیدانه که: «اغرقوا فادخلوا ناراً فلم یجدوا لهم من دون الله انصاراً» یعنی: چون این نام را خوار داشتند و تعظیم این نام نکردند و نوح را که دلال دولت این نام بود، التفات نکردند، عاقبت عزت این نام ایشان را بگرفت و نامهای ایشان را نگوسار کرد: «فقطع دابر القوم الذین ظلموا» و الحمدلله رب العالمین.