Қол алнабӣ алайҳи ассалом : шари алълмоءи ман зори аломроءу хайри аломроءи ман зори алълмоء , нъми аломири алии боби алФқиру бӣси алФқири алии боби аломир .

قال النّبی علیه السّلام: شَرُّ الْعُلَماءِ مَنْ زَارَ الْاُمَراءَ وَ خَیْرُ الْاُمَراءِ مَنْ زَارَ اَلْعُلَمَاءَ، نِعْمَ الْاَمِیرُ عَلی بَابِ الْفَقیرُ وَ بِئسَ الْفَقِیرُ عَلَی بَابِ الْاَمیر.

Халқони сӯрати ин суханро гирифтаанд ки : нишоед ки олам ба зиёрат амир ояд то аз шарӯр олимон набошад . Мъниш ин нест ки пиндоштаанд , блак мъниш инаст ки : шари олимони он кас бошад ки ӯ мадад аз умаро гираду салоҳ ӯу сдод ӯ бавосита умаро бошад ва аз тарси эшон , аввали худ таҳсил ба ният он карда бошад ки марои умаро сала диҳанд ва ҳурмат доранд ва мансаб диҳанд . Пас аз сабаби умаро ӯ ислоҳи пазируфт ва аз ҷаҳл ба илми мубаддили гашт ва чун олам шуд аз тарсу сиёсати эшон мؤдб ва бар вифқ тариқ меравад , кому ноком . Пас алии кули ҳол , агар амир ба сӯрат ба зиёрат ӯ ояд ва агар ӯ ба зиёрат амир равад , зоир бошаду амири музаввар , ва чун олами дарсадад он бошад ки ӯ ба сабаби умаро ба илми муттасиф нашуда бошад , бали илм ӯ , авлоу охро барои худо бӯда бошаду тариқу варзиш ӯ бар роҳи савоб , табъ ӯ онасту ҷузи он натавонад кардан , чунонк моҳии ҷуз дар оби зиндагонӣ ва бош натавонад кардан , ва аз ӯ он ояд . Ин чунин оламро ақли соис ва зоҷр бошад ки аз ҳайбат ӯ дар замон ӯ ҳамаи олам мунзаҷир бошанду истимдод аз партаву акс ӯ гиранд , агарчӣ огоҳ бошанд ё набошанд . Ин чунин олам агар ба назд амир равад , ба сӯрат музаввар бошаду амири зоир , зеро дар кули аҳволи амир аз ӯ месетанд ва мадад мегирад ва он олами азуи мустағнии сет , ҳамчуи офтоб , нўрбхшаст , кор ӯ ато ва бахшишаст . Алии сиблати алъмўм , сангҳоро лаъл ва ёқӯт кунаду кӯҳҳои хокиро конҳои мису зару нуқра ва оҳан кунаду хокҳоро сабзу тозау дарахтонро миваҳои гӯногӯн бахшад . Пеша ӯ атосту бахшиш , бидиҳад ва напазирад , чунонк араб мисл мегуяд : нҳни тълмнои ани нътии мо тълмнои ани нأхз . Пас алии кули ҳол , эшон музаввар бошанду умарои зоир .

خَلقان صورت این سخن را گرفته‌اند که: نشاید که عالِم به زیارت امیر آید تا از شرور عالمان نباشد. معنیش این نیست که پنداشته‌اند، بلک معنیش اینست که: شرّ ِ عالمان آن کس باشد که او مدد از امرا گیرد و صلاح او و سداد او بواسطهٔ امرا باشد و از ترس ایشان، اول خود تحصیل به نیت آن کرده باشد که مرا امرا صلة دهند و حرمت دارند و منصب دهند. پس از سبب امرا او اصلاح پذیرفت و از جهل به علم مبدل گشت و چون عالم شد از ترس و سیاست ایشان مؤدب و بر وفق طریق می‌رود، کام و ناکام. پس عَلی کُلِّ حالٍ، اگر امیر به صورت به زیارت او آید و اگر او به زیارت امیر رود، زایر باشد و امیر مَزور، و چون عالم درصدد آن باشد که او به سبب امرا به علم متصّف نشده باشد، بل علم او، اولا و آخراً برای خدا بوده باشد و طریق و ورزش او بر راه صواب، طبع او آنست و جز آن نتواند کردن، چنانک ماهی جز در آب زندگانی و باش نتواند کردن، و از او آن آید. این چنین عالم را عقلِ سایس و زاجر باشد که از هیبت او در زمان او همه عالَم منزجر باشند و استمداد از پرتو و عکس او گیرند، اگرچه آگاه باشند یا نباشند. این چنین عالم اگر به نزد امیر رود، به صورت مَزور باشد و امیر زایر، زیرا در کل احوال امیر از او می‌ستاند و مدد می‌گیرد و آن عالم ازو مستغنی‌ست، همچو آفتاب، نوربخش است، کار او عطا و بخشش است. علی سبیل العموم، سنگ‌ها را لعل و یاقوت کند و کوه‌های خاکی را کان‌های مس و زر و نقره و آهن کند و خاک‌ها را سبز و تازه و درختان را میوه‌های گوناگون بخشد. پیشهٔ او عطاست و بخشش، بدهد و نپذیرد، چنانک عرب مثل می‌گوید: نَحْنُ تَعَلَّمْنَا اَنْ نُعْطِیَ مَا تَعَلَّمْنَا اَنْ نَأخُذَ. پس عَلی کُلِّ حالٍ، ایشان مَزور باشند و امرا زایر.

Дар хотирам меояд ки ин оятро тафсир кунам агар чаҳ муносиби ин мақол нест гуфтам аммо дар хотир чунин меояд пас бигӯем то баравад ; ҳақ таъолӣ мефармоед ё أиҳо алнабӣ қул лмни фии أидикми ман алأсрии إни иълми аллоҳи фии қлўбкми хирои иؤткми хирои ммои أхзи мнкми виғФри лаками валлоҳи ғафури раҳими сабаби нузули ин ояти он буд ки Мустафои слии аллоҳи алайҳу силами кофаронро шикаста буду кашиш ва ғорат карда асирон бисёр гирифта , банд дар даст ва пой карда ва дар миёни он асирони яке ъам ӯ буд аббоси разии аллоҳи анҳу эшон ҳамаи шаб дар банду аҷз ва мазаллат мегиристанд ва май зориднду умед аз худ бурӣда буданду мунтазири теғ ва куштан мебуданд ; Мустафои салавоти аллоҳи алайҳ дар эшон назар кард ва бихандед эшон гуфтанд « дидӣ ки дар ӯ башарият ҳасту ончӣ даъвӣ мекард ки дар ман башарият нест ба хилофи ростӣ буд . Инак дар мо назар мекунад ; моро дарин банду ғули асир худ мебинад шод мешавад ҳамчинонкии нафсонӣон чун бар душман зафар ёбанд ва эшонро мақҳури худ бенанд шодмон гирданд ва дар тараб оянд » Мустафои салавоти аллоҳи алайҳи замири эшонро дарёфт гуфт « не , ҳошо ки ман азин рӯ механдам ки душманонро мақҳури худ май байнам ё шуморо бар зиён май байнам ; ман аз он шод мешавам бал хандаам аз он мегирад ки май байнам ба чашми сар ки қавмиро аз туну дӯзаху дўддони сиёҳ ба ғулу занҷири каши кашон ба зӯри сӯии биҳишту ризвону гулистони абадӣ май барам ва эшон дар фиғону нафир ки « моро азин мӯҳлика дар он гулшану мأмн чаро май барӣ ? » ханда ам мегирад , бо ин ҳама чун шуморо он назар ҳануз нашудааст ки инро ки мегӯям дарёбед ва аён бибинед . Ҳақ таъолӣ мефармоед ки асиронро бигӯ ки шумо аввали лашкарҳо ҷамъ кардеду шавкат бисёр ва бар мардӣу паҳливонӣу шавкати худ эътимод куллӣ намудед ва бо худ мегуфтед ки « мо чунин кунем , мусулмононро чунин башиканем ва мақҳур гардонем » ва бар худ қодирӣ аз шумо қодиртар намедидеду қоҳирии болои қаҳр худ наме донистед

در خاطرم می‌آید که این آیت را تفسیر کنم اگر چه مناسب این مقال نیست گفتم امّا در خاطر چنین می‌آید پس بگوییم تا برود؛ حق تعالی می‌فرماید يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِمَنْ فِي أَيْدِيکُمْ مِنَ الْأَسْرَى إِنْ يَعْلَمِ اللَّهُ فِي قُلُوبِکُمْ خَيْرًا يُؤْتِکُمْ خَيْرًا مِمَّا أُخِذَ مِنْکُمْ وَيَغْفِرْ لَکُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ سبب نزول این آیت آن بود که مصطفی صلیّ اللّه علیه و سلّم کافران را شکسته بود و کُشش و غارت کرده اسیران بسیار گرفته، بند در دست و پای کرده و در میان آن اسیران یکی عمّ او بود عبّاس رضی الله عنه ایشان همه شب در بند و عجز و مذلّت می‌گریستند و می‌زاریدند و امید از خود بریده بودند و منتظر تیغ و کشتن می‌بودند؛ مصطفی صلوات الله علیه در ایشان نظر کرد و بخندید ایشان گفتند «دیدی که در او بشریتّ هست و آنچه دعوی می‌کرد که در من بشریّت نیست به خلاف راستی بود. اینک در ما نظر می‌کند؛ ما را درین بند و غلّ اسیر خود می‌بیند شاد می‌شود همچنانکه نفسانیان چون بر دشمن ظفر یابند و ایشان را مقهور خود بینند شادمان گردند و در طرب آیند» مصطفی صلوات الله علیه ضمیر ایشان را دریافت گفت «نی، حاشا که من ازین رو می‌خندم که دشمنان را مقهور خود می‌بینم یا شما را بر زیان می‌بینم؛ من از آن شاد می‌شوم بل خنده‌ام از آن می‌گیرد که می‌بینم به چشم سِرّ که قومی را از تون و دوزخ و دوددان سیاه به غُل و زنجیر کش‌کشان به زور سوی بهشت و رضوان و گلستان ابدی می‌برم و ایشان در فغان و نفیر که «ما را ازین مهلکه در آن گلشن و مأمن چرا می‌بری؟» خنده‌ام می‌گیرد، با این همه چون شما را آن نظر هنوز نشده است که این را که می‌گویم دریابید و عیان ببینید. حق تعالی می‌فرماید که اسیران را بگو که شما اوّل لشکرها جمع کردید و شوکت بسیار و بر مردی و پهلوانی و شوکت خود اعتماد کلّی نمودید و با خود می‌گفتید که «ما چنین کنیم، مسلمانان را چنین بشکنیم و مقهور گردانیم» و بر خود قادری از شما قادرتر نمی‌دیدید و قاهری بالای قهر خود نمی‌دانستید

Лоҷарам ҳар чаҳ тадбир кардед ки чунин шавад ҷумлаи бъкс он шуд ; боз акнӯн ки дар хавф мондаед ҳам аз он иллат тавба накардаед ; навмедеду болои худ қодирӣ намебайнед . Пас май бояд ки дар ҳоли шавкату қудрат маро байнед ва худро мақҳур ман донед то корҳо муяссар шавад , ва дар ҳоли хавф аз ман умед мабаред ки қодирам ки шуморо азин хавфи бурҳонам ва эмин кунам , онкас ки аз гови сипеди гови сиёҳи беруни орад ҳам тавонад ки аз гови сиёҳи сипед берун оварад ки тўлҷи аллили фии алнҳори втўлҷи алнҳори фии аллили втхрҷи алҳии ман алмити втхрҷи алмити ман алҳӣ акнӯн дар ин ҳолат ки асиред умед аз ҳазрат ман мабаред то шуморо дасти гирам ки إнаҳи лои ииأси ман рӯҳи аллоҳи إлои алқўми алкоФрўн акнӯн ҳақ таъолӣ мефармоед ки эй асирон агар аз мазҳаб аввал бозгардед ва дар хавфу раҷои моро байнед ва дар кули аҳволи худро мақҳур ман байнед ман шуморо азин хавфи бурҳонам ва ҳар молӣ ки аз шумо ба тороҷ рафтааст ва талаф гашта ҷумларо боз ба шумо даҳуми блаки азъоФи он ва ба аз он , ва шуморо омирзидаи гардонаму давлати охират низ ба давлати дунёи мақруни гардонам . Аббос гуфт : « тавба кардам ва аз онч будам бози омадам » Мустафо ( салавоти аллоҳи алайҳ ) фармуд ки « ин даъвиро ки мекунӣ ҳақи таъолӣ аз ту нишон май талабад » шеър : даъвии ишқ кардан осонаст \и лекини онро далелу бурҳони сет . Аббос гуфт « бисмии аллоҳ чаҳ нишон май талабӣ ? » фармуд ки « аз он молҳо ки туро мондааст эсори лашкар ислом кун то лашкари ислом қӯт гирад . Агар мусулмон шудаеу некии ислому мусулмонӣ май хоҳӣ » гуфт « ё расӯли аллоҳи маро чаҳ мондааст ? ҳамаро ба тороҷ бардаанд ; ҳасирии куҳна раҳо накардаанд » фармуд салавоти аллоҳи алайҳ ки « дидӣ ки рост нашудӣ ? ва аз ончӣ будӣ бознагаштӣ ? бигӯям ки мол чаҳ қадари дорӣу куҷо пинҳон кардае ва ба ки супурдае ва дар чаҳ мавзе ( пинҳон ва ) дафн кардае ? гуфт « ҳошо » фармуд ки « чандини моли муайян ба модари нспрдӣ ? ва дар фалони девор дафн накардӣ ?у вайро васият накардӣ ба тафсил ки агар боз оем ба ман бисипорӣ ва агар ба саломат боз ниёем чандинӣ дар фалони маслиҳат сарф кунӣу чандинӣ ба фалони диҳӣу чандинӣ туро бошад ? » чун аббоси инро бишунид ангушт баровард ба сидқи тамом имон оварад ва гуфт « эй пайғомбар ба ҳақи ман май пиндоштам ки туро иқбол ҳаст аз даври фалак , чунонк мутақаддимонро бӯдааст аз мулӯк мислиҳомону шаддод (у намруд ) ва ғайриҳам , чун инро фармудед маълумам шуду ҳақиқати гашт ки ин иқболи он сиррии сет [ сароеи сет ]у илоҳии сету раббонии сет » Мустафо ( салавоти аллоҳи алайҳ ) фармуд « рост гуфтӣ ин бор шунидам ки он зуннори шак ки дар ботин доштӣ бигусасту овози он ба гӯш ман расед маро гӯшӣаст пинҳон дар айни ҷон ки ҳар ки зуннори шаку ширку куфрро пора кунад ман ба гӯш ниҳон бишинаваму овози он баридан ба гӯши ҷон ман бирасад акнӯн ҳақиқатаст ки рост шудӣ ва имон оварадӣ . »

لاجرم هر چه تدبیر کردید که چنین شود جمله بعکس آن شد؛ باز اکنون که در خوف مانده‌اید هم از آن علّت توبه نکرده‌اید؛ نومیدید و بالای خود قادری نمی‌بینید. پس می‌باید که در حال شوکت و قدرت مرا بینید و خود را مقهور من دانید تا کارها میسّر شود، و در حال خوف از من امید مبرّید که قادرم که شما را ازین خوف برهانم و ایمن کنم، آنکس که از گاو سپید گاو سیاه بیرون آرد هم تواند که از گاو سیاه سپید بیرون آورد که تُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَتُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ وَتُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَتُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ اکنون در این حالت که اسیرید امید از حضرت من مبرّید تا شما را دست گیرم که إِنَّهُ لَا يَيْأَسُ مِن رَّوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْکَافِرُونَ اکنون حق تعالی می‌فرماید که ای اسیران اگر از مذهب اول بازگردید و در خوف و رجا ما را بینید و در کل احوال خود را مقهور من بینید من شما را ازین خوف برهانم و هر مالی که از شما به تاراج رفته است و تلف گشته جمله را باز به شما دهم بلک اضعاف آن و بِهْ از آن، و شما را آمرزیده گردانم و دولت آخرت نیز به دولت دنیا مقرون گردانم. عباس گفت: «توبه کردم و از آنچ بودم باز آمدم» مصطفی (صلوات اللهّ علیه) فرمود که «این دعوی را که می‌کنی حق تعالی از تو نشان می‌طلبد» شعر: دعوی عشق کردن آسانست \ لیکن آن را دلیل و برهان‌ست. عباس گفت «بسم الله چه نشان می‌طلبی؟» فرمود که «از آن مال‌ها که ترا مانده است ایثار لشکر اسلام کن تا لشکر اسلام قوّت گیرد. اگر مسلمان شده‌ای و نیکی اسلام و مسلمانی می‌خواهی» گفت «یا رسول اللّه مرا چه مانده است؟ همه را به تاراج برده‌اند؛ حصیری کهنه رها نکرده‌اند» فرمود صلوات اللهّ علیه که «دیدی که راست نشدی؟ و از آنچه بودی بازنگشتی؟ بگویم که مال چه قدر داری و کجا پنهان کرده‌ای و به که سپرده‌ای و در چه موضع (پنهان و) دفن کرده‌ای؟ گفت «حاشا» فرمود که «چندین مال معیّن به مادر نسپردی؟ و در فلان دیوار دفن نکردی؟ و وی را وصیّت نکردی به تفصیل که اگر باز آیم به من بسپاری و اگر به سلامت باز نیایم چندینی در فلان مصلحت صرف کنی و چندینی به فلان دهی و چندینی ترا باشد؟» چون عباس این را بشنید انگشت برآورد به صدق تمام ایمان آورد و گفت «ای پیغامبر به حق من می‌پنداشتم که ترا اقبال هست از دور فلک، چنانک متقدّمان را بوده است از ملوک مثل هامان و شدّاد (و نمرود) و غیرهم، چون این را فرمودید معلومم شد و حقیقت گشت که این اقبال آن سری‌ست [سرایی ست] و الهی‌ست و ربّانی‌ست» مصطفی (صلوات الله علیه) فرمود «‌راست گفتی این بار شنیدم که آن زنّار شک که در باطن داشتی بگسست و آواز آن به گوش من رسید مرا گوشی است پنهان در عین جان که هر که زنّار شک و شرک و کفر را پاره کند من به گوش نهان بشنوم و آواز آن بریدن به گوش جان من برسد اکنون حقیقت است که راست شدی و ایمان آوردی.»

Худовандгор [ мавлоно ] фармуд « дар тафсири ин ки ман инро ба амири парвона барои он гуфтам ки ту аввали сар мусулмонӣ шудӣ ки худро фидо кунаму ақлу тадбиру рои худро барои бақои ислому касрат ( аҳл ) ислом фидо кунам то ислом бимонад ва чун эътимод бар рой худ кардӣу ҳақро надидӣу ҳамаро аз ҳақ надонистӣ пас ҳақи таъолии айни он сабаброу саъйро сабаби нақс ислом кард ки ту бо тотори яке шудаеу ёрӣ май диҳӣ то шомёну Мисрёнро фано кунӣу вилояти ислом хароб кунӣ пас он сабабро ки бақои ислом буд сабаби нақс ислом кард пас дарин ҳолат рӯй ба худоӣ ( ъзўҷл )овар ки маҳал хавфасту садақаҳо даҳ ки то туро азин ҳолати бад ки хавф аст барраанд ва аз ӯ умед мабар агарчӣ туро аз чунон тоъат дар чунин маъсияти андохти он тоъатро аз худ дидӣ барои он дарин маъсият афтодӣ акнӯн дарин маъсият низ умед мабар ва тазаррӯъ кун ки ӯ қодираст ки аз он тоъат ки маъсият пайдо кард азин маъсияти тоъат пайдо кунад ва туро азин пушаймонӣ диҳаду асбобии пеши орад ки ту боз дар касрат мусулмонӣ кӯшӣу қӯт мусулмонӣ бошӣ умед мабар ки إнаҳи лои ииأси ман рӯҳи аллоҳи إлои алқўми алкоФрўн . » ғаразами ин буд то ӯ ин фаҳм кунад ва дарин ҳолати садақа ҳо диҳад ва тазаррӯъ кунад ки аз ҳолати олӣ ба ғоят дар ҳолати дун омадааст дарин ҳолат аўмидўор бошад ҳақ таъолӣ макораст сӯратҳои хуби намояд дар шиками он сӯратҳои бад бошад то одамӣ мағрур нашавад ки марои хуби раъйӣу хуби корӣ мусаввир шуд ва рӯ намӯд .

خداوندگار [مولانا] فرمود «در تفسیر این که من این را به امیر پروانه برای آن گفتم که تو اوّل سَر مسلمانی شدی که خود را فدا کنم و عقل و تدبیر و رای خود را برای بقای اسلام و کثرت (اهل) اسلام فدا کنم تا اسلام بماند و چون اعتماد بر رای خود کردی و حق را ندیدی و همه را از حق ندانستی‌، پس حق تعالی عین آن سبب را و سعی را سبب نقص اسلام کرد که تو با تاتار یکی شده‌ای و یاری می‌دهی تا شامیان و مصریان را فنا کنی و ولایت اسلام خراب کنی پس آن سبب را که بقای اسلام بود سبب نقص اسلام کرد پس درین حالت روی به خدای (عزوّجل) آور که محل خوف است و صدقه‌ها ده که تا تو را ازین حالت بد که خوف است برهاند و از او امید مبُر اگرچه ترا از چنان طاعت در چنین معصیت انداخت آن طاعت را از خود دیدی برای آن درین معصیت افتادی اکنون درین معصیت نیز امید مبُر و تضرّع کن که او قادر است که از آن طاعت که معصیت پیدا کرد ازین معصیت طاعت پیدا کند و تو را ازین پشیمانی دهد و اسبابی پیش آرد که تو باز در کثرت مسلمانی کوشی و قوت مسلمانی باشی امید مبُر که إِنَّهُ لَا يَيْأَسُ مِن رَّوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْکَافِرُونَ.» غرضم این بود تا او این فهم کند و درین حالت صدقه‌ها دهد و تضرّع کند که از حالت عالی به غایت در حالت دون آمده است درین حالت اومیدوار باشد حق تعالی مکّارست صورت‌های خوب نماید در شکم آن صورت‌های بد باشد تا آدمی مغرور نشود که مرا خوب‌رایی و خوب‌کاری مُصوّر شد و رو نمود.

Агарчӣ ҳарч рӯ намӯдӣ ончунон будӣ пайғомбар бо он чунон назари тези мунаввару мунаввар фарёд накардӣ ки арнии алошёءи кмоҳии хуб май намое ва дар ҳақиқати он зиштаст зишт май намое ва дар ҳақиқати он нағзаст пас ба мо ҳар чизро чунон намо ки ҳаст то дар дом науфтему пайваста гумроҳ набошем . Акнӯн раъии ту агарчӣ хуби сету равшани сет аз раъй ӯ беҳтар набошад ; ӯ чунин мегуфт , акнӯн ту низ ба ҳар тасаввурӣ ва ҳар раъйӣ эътимод макун тазаррӯъ мекун ва тарсон мебош . Марои ғарази ин буд ва ӯ ин оятро ва ин тафсирро ба иродату рой худ кард ки мо ин соъат ки лашкарҳо мебарем наме бояд ки бар он эътимод кунем ва агар шикаста шавем дар он хавфу бечорагии ҳам аз ӯ умед набояд бурид суханро ба вифқи муроди худ бараду марои ғарази ин буд ки гуфтем .

اگرچه هرچ رو نمودی آنچنان بودی‌، پیغامبر با آن چنان نظر تیز منوّر و منوِر فریاد نکردی که اَرِنِی الْاَشْیَاءَ کَمَاهِیَ خوب می‌نمایی و در حقیقت آن زشت است زشت می‌نمایی و در حقیقت آن نغز است پس به ما هر چیز را چنان نما که هست تا در دام نیفتیم و پیوسته گمراه نباشیم. اکنون رای تو اگرچه خوب‌ست و روشن‌ست از رای او بهتر نباشد؛ او چنین می‌گفت، اکنون تو نیز به هر تصوری و هر رایی اعتماد مکن تضرع می‌کن و ترسان می‌باش. مرا غرض این بود و او این آیت را و این تفسیر را به ارادت و رای خود کرد که ما این ساعت که لشکرها می‌بریم نمی‌باید که بر آن اعتماد کنیم و اگر شکسته شویم در آن خوف و بیچارگی هم از او امید نباید برید سخن را به وفق مراد خود برد و مرا غرض این بود که گفتیم.