Ҷумла гуфтанд эй вазир инкор нест

جمله گفتند ای وزیر انکار نیست

Гуфт мо чун гуфтан ағёр нест

گفتِ ما چون گفتنِ اغیار نیست

Ашки дидаи сет аз фироқи ту давон

اشکِ دیده‌ست از فراقِ تو دوان

Оҳ оҳаст аз миёни ҷони равон

آهِ آه‌ست از میان جان روان

Тифл бо доя на астизд валек

طفل با دایه نه استیزد ولیک

Гиряд ӯ гарчи на бад донад на нек

گرید او گرچه نه بَد داند نه نیک

Мо чу чангем ва ту захма май занӣ

ما چو چنگیم و تو زخمه می‌زنی

Зорӣ аз мо на ту зорӣ ме кунӣ

زاری از ما نه تو زاری می‌کنی

Мо чу ноииму наво дар мо зи тест

ما چو ناییم و نوا در ما ز توست

Мо чу кӯҳему садо дар мо зи тест

ما چو کوهیم و صدا در ما ز توست

Мо чу шатранҷем андари бараду мот

ما چو شطرنجیم اندر بُرد و مات

Бараду моти мо зи тест эй хуши сифот

بُرد و مات ما ز توست ای خوش صفات

Мо ки бошем эй ту моро ҷони ҷон

ما که باشیم ای تو ما را جانِ جان

То ки мо бошем бо ту дармиён

تا که ما باشیم با تو درمیان

Мо ъдмҳоиим ва ҳастӣҳои мо

ما عدم‌هاییم و هستی‌های ما

Ту вуҷӯди мутлақии фонии намо

تو وجودِ مُطلقی فانی‌نُما

Мо ҳамаи шерон вале шери илм

ما همه شیران ولی شیر عَلم

Ҳамлаи шан аз бод бошад дам бидам

حمله‌شان از باد باشد دم‌به‌دم

Ҳамла шан пайдост ва нопидост бод

حمله‌شان پیدا و ناپیداست باد

Онк нопидост ҳаргиз гум мабод

آنک ناپیداست هرگز گُم مباد

Боди мо ва буд мо аз дод тест

بادِ ما و بودِ ما از دادِ توست

Ҳастӣ мо ҷумла аз эҷоди тест

هستی ما جمله از ایجادِ توست

Лиззат ҳастӣ намӯдӣ нест ро

لذّت هستی نمودی نیست را

Ошиқ худ карда будӣ нест ро

عاشق خود کرده بودی نیست را

Лиззати анъоми худро вомгир

لذّت انعامِ خود را وا مگیر

Нақлу бодау ҷоми худро вои мгир

نُقل و باده و جامِ خود را وا مگیر

Вар бигирӣ кяти ҷуст ва ҷӯ кунад

ور بگیری کیت جُست و جو کند

Нақш бо наққош чун неру кунад

نقش با نقّاش چون نیرو کند

Мангар андар мо макун дар мо назар

منگر اندر ما مکن در ما نظر

Андари икрому сахои худ нигар

اندر اِکرام و سخای خود نگر

Мо набудем ва тақозомон набӯд

ما نبودیم و تقاضامان نبود

Лутфи ту ногуфтаи мо май шунӯд

لطفِ تو ناگفتهٔ ما می‌شنود

Нақш бошад пеши наққошу қалам

نقش باشد پیشِ نقّاش و قلم

Оҷизу баста чу кӯдак дар шикам

عاجز و بسته چو کودک در شکم

Пеши қудрати халқи ҷумлаи боргаҳ

پیشِ قدرت خلقْ جمله بارگه

Оҷизон чун пеши сӯзани коргаҳ

عاجزان چون پیشِ سوزن کارگه

Гоҳи нақшаши деву гуҳ одам кунад

گاه نقشش دیو و گَه آدم کند

Гоҳи нақшаши шодӣу гуҳ ғам кунад

گاه نقشش شادی و گه غم کند

Даст на то даст ҷанбанд ба дафъ

دست نِه تا دست جنباند به دفع

Нутқ на то дам занад дар зру нафъ

نطق نِه تا دَم زند در ضَرّ و نفع

Ту зи қуръони бозхўони тафсири байт

تو ز قرآن بازخوان تفسیرِ بیت

Гуфт эзади мо Ромяти ази Ромят

گفت ایزد «مَا رَمَيۡتَ إِذۡ رَمَيۡتَ»

Гар бпроними тири он на зи мост

گر بپرّانیم تیر آن نه ز ماست

Мо камон ва тирандозаш худост

ما کمان و تیراندازش خداست

Ин на ҷабри ин маънӣ ҷабборӣаст

این نه جَبر این معنی جبّاری است

Зикри ҷабборӣ барои зорист

ذکرِ جبّاری برای زاری است

Зорӣ мо шуд далели изтирор

زاری ما شد دلیل اضطرار

Хиҷлат мо шуд далели ихтиёр

خجلت ما شد دلیل اختیار

Гар набӯдӣ ихтиёри ин шарм чист

گر نبودی اختیارْ این شرم چیست

Венаи дареғу хиҷлат ва озарм чист

وین دریغ و خجلت و آزرم چیست

Заҷри шогирдон ва устодон чарост

زَجرِ شاگردان و استادان چراست

Хотир аз тадбирҳо гардон чарост

خاطر از تدبیرها گردان چراست

Вари ту гӯйӣ ғофиласт аз ҷабр ӯ

ور تو گویی غافل است از جَبرْ او

Моҳи ҳақ пинҳон кунад дар абри рӯ

ماهِ حق پنهان کند در ابرْ رو

Ҳаст инро хуши ҷавоб ар бишинавӣ

هست این را خوش جواب ار بشنوی

Бигузарӣ аз куфр ва дар дайни бгрўӣ

بگذری از کفر و در دین بِگروی

Ҳасрату зорӣ гуҳ беморӣаст

حسرت و زاری گَهِ بیماری است

Вақти беморӣ ҳама бедорӣаст

وقت بیماری همه بیداری است

Он замон ки май шӯии бемори ту

آن زمان که می‌شوی بیمارْ تو

намекунӣ аз ҷурми истиғфори ту

می‌کنی از جُرم استغفار تو

Май намояд бар ту зиштии гунаҳ

می‌نماید بر تو زشتیّ گُنه

намекунӣ ният ки боз оем ба раҳ

می‌کنی نیّت که باز آیم به رَه

Аҳд ва паймон мекунӣ ки баъди азин

عهد و پیمان می‌کنی که بعد ازین

Ҷуз ки тоъат набудам корӣ гузин

جز که طاعت نبوَدم کاری گزین

Пас яқини гашти ин ки бемории туро

پس یقین گشت این که بیماری تو را

намебубахшад ҳушу бедории туро

می‌ببخشد هوش و بیداری تو را

Пас бидон ин аслро эй асли ҷӯ

پس بِدان این اصل را ای اصل‌جو

Ҳар киро дардаст , ӯ бардаи сети бӯ

هر که را دَردست، او بُرده‌ست بو

Ҳар ки ӯ бедортар пари дардтар

هر که او بیدارتر پُردَردتر

Ҳар ки ӯ огоҳтар рухи зардтар

هر که او آگاه‌تر رخ‌زردتر

Гар зи ҷабраши огаҳии зоряти кӯ

گر ز جَبرش آگهی زاریت کو

Бениши занҷири ҷабборяти кӯ

بینشِ زنجیرِ جبّاریت کو

Баста дар занҷир чун шодӣ кунад

بسته در زنجیرْ چون شادی کند

Кӣ асири ҳабс озодӣ кунад

کی اسیر حبس، آزادی کند

Вари ту май бинӣ ки поят баста анд

ور تو می‌بینی که پایت بسته‌اند

Бар ту сарҳангон шаҳ бинишаста анд

بر تو سرهنگانِ شه بنشسته‌اند

Пас ту сарҳангӣ макун бо оҷизон

پس تو سرهنگی مکُن با عاجزان

Зонк набӯд табъу хуии оҷизи он

زانک نبود طبع و خوی عاجز آن

Чун ту ҷабр ӯ намебинӣ магӯ

چون تو جبرِ او نمی‌بینی مگو

Вари ҳамеи бинӣ нишон дид кӯ

ور همی بینی نشانِ دید کو

Дар ҳар он корӣ ки милстт бидон

در هر آن کاری که میلَستَت بدان

Қудрати худро ҳамеи бинии аён

قدرت خود را همی بینی عیان

Вондри он корӣ ки мелат несту хост

واندر آن کاری که میلَت نیست و خواست

Хешро ҷабрӣ кунӣ кин аз худост

خویش را جَبری کنی کین از خداست

Анбиё дар кори дунё ҷабрӣ анд

انبیا در کارِ دنیا جبری‌اند

Кофарон дар кори уқбо ҷабрӣ анд

کافران در کار عُقبی جبری‌اند

Анбиёро кори уқбои ихтиёр

انبیا را کارِ عُقبی اختیار

Ҷоҳилонро кори дунёи ихтиёр

جاهلان را کار دنیا اختیار

Зонк ҳар мурғии басӯии ҷинси хеш

زانک هر مرغی به‌ سوی جنسِ خویش

Май пурд ӯ дар пасу ҷони пеши пеш

می‌پرد او در پس و جانْ پیش پیش

Кофарон чун ҷинс сҷин омаданд

کافران چون جنس سجّین آمدند

Сҷни дунёро хуш ойин омаданд

سَجنِ دنیا را خوش آیین آمدند

Анбиё чун ҷинс алӣин баданд

انبیا چون جنس عِلّیّین بُدند

Сӯии алӣин ҷон ва дил шуданд

سوی عِلّیّینِ جان و دل شدند

Ин сухан поён надорад лек мо

این سخن پایان ندارد لیک ما

Боз гӯйем он тамоми қисса ро

باز گوییم آن تمام قصّه را