Кард ҳақ ва кард мо ҳар ду бибин
کَردِ حق و کَردِ ما هر دو ببین
Кард моро ҳаст дон пайдост ин
کَردِ ما را هست دان پیداست این
Гар набошад феъли халқи андари миён
گر نباشد فعل خَلق اندر میان
Пас магӯ касро чаро кардӣ чунон
پس مگو کس را چرا کردی چنان
Халқи ҳақи афъоли моро мўҷдст
خَلقِ حق افعال ما را موُجِدست
Феъли мо осор халқ эзадаст
فعل ما آثار خَلقِ ایزدست
Нотиқӣ ё ҳарф бинад ё ғараз
ناطقی یا حرف بیند یا غرض
Кӣ шавад як дами муҳӣти ду арз
کی شود یک دم محیط دو عرض
Гар ба маънӣ рафт шуд ғофили зи ҳарф
گر به معنی رفت شد غافل ز حرف
Пеш ва пас як дам набинад ҳеҷ тараф
پیش و پس یک دم نبیند هیچ طرف
Он замон ки пеши бинии он замон
آن زمان که پیشبینی آن زمان
Ту пас худ кӣ бибинӣ ин бидон
تو پَسِ خود کی ببینی این بدان
Чун муҳӣти ҳарф ва маънӣ нест ҷон
چون محیط حرف و معنی نیست جان
Чун буд ҷони холиқи ин ҳар давон
چون بود جان خالق این هر دوان
Ҳақи муҳӣт ҷумла омад эй писар
حق محیط جمله آمد ای پسر
Во надорад кораш аз кор дигар
وا ندارد کارش از کار دگر
Гуфт шайтон ки бмои ағўитнӣ
گفت شیطان که بما اغویتنی
Кард феъли худ ниҳони деви ?данӣ
کرد فعل خود نهان دیو دنی
Гуфт одам ки злмнои нФсно
گفت آدم که ظلمنا نفسنا
ӯ зи феъл ҳақ набад ғофил чу мо
او ز فعل حق نبد غافل چو ما
Дар гунаҳ ӯ аз адаб пинҳонаш кард
در گنه او از ادب پنهانش کرد
Зон гунаҳ бар худ задан ӯ бар бихӯрад
زان گنه بر خود زدن او بر بخورد
Баъд тавба гуфташ эй одам на ман
بعد توبه گفتش ای آدم نه من
Офаридам дар ту он ҷурму мҳн
آفریدم در تو آن جرم و محن
На ки тақдиру қазои ман бади он
نه که تقدیر و قضای من بد آن
Чун ба вақт узр кардӣ он ниҳон ?
چون به وقت عذر کردی آن نهان؟
Гуфт тарсидам адаб нагузоштам
گفت ترسیدم ادب نگذاشتم
Гуфт ҳам ман поси онат доштам
گفت هم من پاس آنت داشتم
Ҳар ки оради ҳурмат ӯ ҳурмати барад
هر که آرد حرمت او حرمت برد
Ҳар ки оради қанд лўзинаҳ хӯрд
هر که آرد قند لوزینه خورد
Таййибот аз баҳр кӣ ллтибин
طیبات از بهر کی للطیبین
Ёрро хуш кун биринҷон ва бибин
یار را خوش کن برنجان و ببین
Як мисол эй дили пай фарқӣ биор
یک مثال ای دل پی فرقی بیار
То бадонеи ҷабрро аз ихтиёр
تا بدانی جبر را از اختیار
Дасти кони ларзон буд аз иртиош
دست کان لرزان بود از ارتعاش
Вонки дастӣ ту билразоне зи ҷоаш
وانک دستی تو بلرزانی ز جاش
Ҳар ду ҷунбиши офарӣдаи ҳақи шинос
هر دو جنبش آفریدهٔ حق شناس
Лек натавон кард ин бо он қиёс
لیک نتوان کرد این با آن قیاس
Зон пушаймонӣ ки лрзонидиш
زان پشیمانی که لرزانیدیش
Муртаишро кӣ пушаймон дидяш
مرتعش را کی پشیمان دیدیش
Баҳс ақласт ин чаҳ ақли он ҳила гар
بحث عقلست این چه عقل آن حیلهگر
То заъифии раҳи баради онҷои магар
تا ضعیفی ره برد آنجا مگر
Баҳси ақлигар дару марҷон буд
بحث عقلی گر دُر و مرجان بود
Он дигар бошад ки баҳси ҷон буд
آن دگر باشد که بحث جان بود
Баҳси ҷони андар мақомӣ дигараст
بحث جان اندر مقامی دیگرست
Бодаи ҷонро қавомӣ дигараст
بادهٔ جان را قوامی دیگرست
Он замон ки баҳси ақлии соз буд
آن زمان که بحث عقلی ساز بود
Ин умр бо бўолҳкми ҳамроз буд
این عمر با بوالحکم همراز بود
Чун умр аз ақл омад сӯии ҷон
چون عمر از عقل آمد سوی جان
Бўолҳкм бўҷҳл шуд дар ҳукми он
بوالحکم بوجهل شد در حکم آن
Сӯии ҳису сӯии ақл ӯ комиласт
سوی حس و سوی عقل او کاملست
Гарчи худ нисбат ба ҷон ӯ ҷоҳиласт
گرچه خود نسبت به جان او جاهلست
Баҳси ақлу ҳиси асари дон ё сабаб
بحث عقل و حس اثر دان یا سبب
Баҳси ҷонӣ ё аҷаб ё булъаҷаб
بحث جانی یا عجب یا بوالعجب
Зؤ ҷон омад намонад эй мстзӣ
ضؤ جان آمد نماند ای مستضی
Лозиму малзуму нофии муқтазӣ
لازم و ملزوم و نافی مقتضی
Зонк бенаӣ ки нураши бозғст
زانک بینایی که نورش بازغست
Аз далел чун Асо бас фориғаст
از دلیل چون عصا بس فارغست