Чун паямбар дид он бемор ро

چون پیمبر دید آن بیمار را

Хуш навозиш кард ёри ғор ро

خوش نوازش کرد یار غار را

Зинда шуд ӯ чун паямбарро бидид

زنده شد او چون پیمبر را بدید

Гўиёи он дами мар ӯро офарид

گوییا آن دم مر او را آفرید

Гуфт бемории марои ин бахт дод

گفت بیماری مرا این بخت داد

Комди ин султон бар ман бомдод

کآمد این سلطان بر من بامداد

То маро сиҳҳат раседу офият

تا مرا صحت رسید و عافیت

Аз қудуми ин шаҳ бе ҳошит

از قدوم این شه بی حاشیت

эй хуҷастаи ранҷу беморӣу таб

ای خجسته رنج و بیماری و تب

эй мубораки дарду бедории шаб

ای مبارک درد و بیداری شب

Нак маро дар перӣ аз лутфу карам

نک مرا در پیری از لطف و کرم

Ҳақи чунин ранҷуре доду суқм

حق چنین رنجوریی داد و سقم

Дард пуштам дод ҳам то ман зи хоб

درد پشتم داد هم تا من ز خواب

Бар ҷҳм ҳар нимшби лои бади шитоб

بر جهم هر نیمشب لا بد شتاب

То нхспми ҷумлаи шаб чун говмеш

تا نخسپم جمله شب چون گاومیش

Дардҳо бахшед ҳақ аз лутфи хеш

دردها بخشید حق از لطف خویش

Зини шикасти он раҳми шоҳон ҷӯш кард

زین شکست آن رحم شاهان جوش کرد

Дӯзах аз таҳдиди ман хомӯш кард

دوزخ از تهدید من خاموش کرد

Ранҷ ганҷ омад ки раҳматҳо дараваст

رنج گنج آمد که رحمتها دروست

Мағз тоза шуд чу бихарошед пӯст

مغز تازه شد چو بخراشید پوست

эй бародари мавзеи торику сард

ای برادر موضع تاریک و سرد

Сабр кардан бар ғаму сустӣу дард

صبر کردن بر غم و سستی و درد

Чашмаи ҳайвону ҷом мастӣ аст

چشمهٔ حیوان و جام مستی است

Кони баландӣҳо ҳама дар пастӣ аст

کان بلندیها همه در پستی است

Он баҳорони мзмрсти андари хазон

آن بهاران مضمرست اندر خزان

Дар баҳораст он хазон магрез аз он

در بهارست آن خزان مگریز از آن

Ҳамраҳ ғам бош ва бо ваҳшат бисоз

همره غم باش و با وحشت بساز

Май талаб дар марги худ умри дароз

می‌طلب در مرگ خود عمر دراز

Онч гуяд нафаси ту коинҷои бадаст

آنچ گوید نفس تو کاینجا بدست

Машнуаш чун кор ӯ зид омадаст

مشنوش چون کار او ضد آمدست

Ту хилофаш кун ки аз пайғомбарон

تو خلافش کن که از پیغامبران

Ин чунин омад васият дар ҷаҳон

این چنین آمد وصیت در جهان

Машварат дар корҳо воҷиб шавад

مشورت در کارها واجب شود

То пушаймонӣ дар охир кам буд

تا پشیمانی در آخر کم بود

Ҳила ҳо карданд бисёр анбиё

حیله‌ها کردند بسیار انبیا

То ки гардон шуд барин санги Асия

تا که گردان شد برین سنگ آسیا

Нафас мехоҳад ки то вайрон кунад

نفس می‌خواهد که تا ویران کند

Халқро гумроҳ ва саргардон кунад

خلق را گمراه و سرگردان کند

Гуфт уммати машварат бо кӣ кунем

گفت امت مشورت با کی کنیم

Анбиё гуфтанд бо ақл амем

انبیا گفتند با عقل امیم

Гуфтгар кӯдак дар ояд ё занӣ

گفت گر کودک در آید یا زنی

Кӯ надорад ақлу рои равшанӣ

کو ندارد عقل و رای روشنی

Гуфт бо ӯ машварат кун вонч гуфт

گفت با او مشورت کن وانچ گفت

Ту хилоф он кун ва дар роҳи уфт

تو خلاف آن کن و در راه افت

Нафаси худро зани шинос аз зани бтар

نفس خود را زن شناس از زن بتر

Зонк зан ҷзўист нафаст кули шар

زانک زن جزویست نفست کل شر

Машварат бо нафаси худ гар ме кунӣ

مشورت با نفس خود گر می‌کنی

Ҳарчӣ гуяд кун хилофи он ?данӣ

هرچه گوید کن خلاف آن دنی

Гар намозу рӯза май Фрмоидт

گر نماز و روزه می‌فرمایدت

Нафас макораст макрӣ зоядат

نفس مکارست مکری زایدت

Машварат бо нафаси хеши андари фаъол

مشورت با نفس خویش اندر فعال

Ҳарчӣ гуяд акс он бошад камол

هرچه گوید عکس آن باشد کمال

Брнёиӣ бо вайу астиз ӯ

برنیایی با وی و استیز او

Рӯ бар ёрӣ бигиромез ӯ

رو بر یاری بگیر آمیز او

Ақл қӯт гирад аз ақл дигар

عقل قوت گیرد از عقل دگر

Нешикар комил шавад аз нешикар

نیشکر کامل شود از نیشکر

Ман зи макр нафас дидам чизҳо

من ز مکر نفس دیدم چیزها

Кӯи барад аз саҳари худ тмиизҳо

کو برد از سحر خود تمییزها

Ваъда ҳо бидиҳад туро тоза ба даст

وعده‌ها بدهد تو را تازه به دست

Ки ҳазорон бори онҳоро шикаст

که هزاران بار آنها را شکست

Умр агар сад соли худ муҳлат диҳад

عمر اگر صد سال خود مهلت دهد

ӯат ҳар рӯзии баҳонаи нав наад

اوت هر روزی بهانهٔ نو نهد

Гарм гуяд ваъдаҳои сард ро

گرم گوید وعده‌های سرد را

Ҷодӯии мардии бибандади мард ро

جادوی مردی ببندد مرد را

эй зиё алҳақ ҳисоми аддӣни биё

ای ضیاء الحق حسام الدین بیا

Ки наравед бе ту аз шӯраи гё

که نروید بی تو از شوره گیا

Аз фалак овехта шуд парда Эй

از فلک آویخته شد پرده‌ای

Аз паии нафрини дили озурда Эй

از پی نفرین دل آزرده‌ای

Ин қазоро ҳам қазо донад ълиҷ

این قضا را هم قضا داند علیج

Ақли халқон дар қазо гӣҷаст гӣҷ

عقل خلقان در قضا گیجست گیج

Аждаҳо гаштаст он мори сиёҳ

اژدها گشتست آن مار سیاه

Онки Карамӣ буд афтода ба роҳ

آنک کرمی بود افتاده به راه

Аждаҳоу мори андари дасти ту

اژدها و مار اندر دست تو

Шуд Асо эй ҷони Мӯсои масти ту

شد عصا ای جان موسی مست تو

Ҳукми хзҳои ло тхФ додат худо

حکم خذها لا تخف دادت خدا

То ба дастат аждаҳо гардад Асо

تا به دستت اژدها گردد عصا

Ҳин яди Байзои намо эй подшоҳ

هین ید بیضا نما ای پادشاه

Субҳ нав бигушо зи шабҳои сиёҳ

صبح نو بگشا ز شبهای سیاه

Дӯзахӣ афрӯхт бар ваии дами фусун

دوزخی افروخت بر وی دم فسون

эй дами ту аз дами дарёи фузун

ای دم تو از دم دریا فزون

Баҳр макораст бинмуда кафӣ

بحر مکارست بنموده کفی

Дӯзахаст аз макр бинмуда туфӣ

دوزخست از مکر بنموده تفی

Зон намояди мухтасар дар чашми ту

زان نماید مختصر در چشم تو

То забун байняш ҷунбад хашми ту

تا زبون بینیش جنبد خشم تو

Ҳамчунонк лашкари анбӯҳ буд

همچنانک لشکر انبوه بود

Мари паямбарро ба чашм андак намӯд

مر پیمبر را به چشم اندک نمود

То баришон зад паямбар бе хатар

تا بریشان زد پیمبر بی خطر

Вар фузун дидӣ аз он кардӣ ҳазар

ور فزون دیدی از آن کردی حذر

Он аноят буду аҳли он бадӣ

آن عنایت بود و اهل آن بدی

Аҳмдо варна ту бад дил ме шудӣ

احمدا ورنه تو بد دل می‌شدی

Кам намӯд ӯроу асҳоби варо

کم نمود او را و اصحاب ورا

Он ҷиҳоди зоҳиру ботини худо

آن جهاد ظاهر و باطن خدا

То муяссар кард исриро бирав

تا میسر کرد یسری را برو

То зи ъусрӣ ӯ бгрдониди рӯ

تا ز عسری او بگردانید رو

Кам намӯдани мари варои пирӯз буд

کم نمودن مر ورا پیروز بود

Ки ҳақаши ёр ва тариқ омӯз буд

که حقش یار و طریق‌آموز بود

Онки ҳақ пушташ набошад аз зафар

آنک حق پشتش نباشد از ظفر

Вой агар гурбаи ши намояди шери нар

وای اگر گربه‌ش نماید شیر نر

Вой агар садро яке бинад зи давр

وای اگر صد را یکی بیند ز دور

То ба чолиш андар ояд аз ғурур

تا به چالش اندر آید از غرور

Зон намояди зулфиқории ҳарба Эй

زان نماید ذوالفقاری حربه‌ای

Зон намояди шери нар чун гурба Эй

زان نماید شیر نر چون گربه‌ای

То далер андар фитад аҳмақ ба ҷанг

تا دلیر اندر فتد احمق به جنگ

Вондри орадашони бад-ӣни ҳиялат ба чанг

واندر آردشان بدین حیلت به چنگ

То ба пой хеш бошанд омада

تا به پای خویش باشند آمده

Он Флиўони ҷониби оташкада

آن فلیوان جانب آتشکده

Коҳи баррагӣ май намояд то ту зуд

کاه برگی می‌نماید تا تو زود

Пуф кунӣ кӯро бароне аз вуҷӯд

پف کنی کو را برانی از وجود

Ҳин ки он ки кӯҳҳо бар канда аст

هین که آن که کوهها بر کنده است

Зу ҷаҳони гирён ва ӯ дар ханда аст

زو جهان گریان و او در خنده است

Май намояд то бкъби ин оби ҷӯ

می‌نماید تا بکعب این آب جو

Сад чу оҷи ибн ънқ шуд ғарқ ӯ

صد چو عاج ابن عنق شد غرق او

Май намояди мавҷи хунаши тели машк

می‌نماید موج خونش تل مشک

Май намояди қаъри дарёи хоки хушк

می‌نماید قعر دریا خاک خشک

Хушк дид он баҳрро фиръавни кӯр

خشک دید آن بحر را فرعون کور

То дарав ронад аз сари мардӣу зӯр

تا درو راند از سر مردی و زور

Чун дар ояд дар так дарё буд

چون در آید در تک دریا بود

Дидаи фиръавн кӣ бино буд

دیدهٔ فرعون کی بینا بود

Дидаи бино аз лақоӣ ҳақ шавад

دیده بینا از لقای حق شود

Ҳақи куҷои ҳамроз ҳар аҳмақ шавад

حق کجا همراز هر احمق شود

Қанд бинад худ шавад заҳри қтўл

قند بیند خود شود زهر قتول

Роҳ бинад худ буд он бонги ғӯл

راه بیند خود بود آن بانگ غول

эй фалак дар фитнаи охири замон

ای فلک در فتنهٔ آخر زمان

Тез мегардӣ бидиҳ охири замон

تیز می‌گردی بده آخر زمان

Ханҷари тезии ту андари қасди мо

خنجر تیزی تو اندر قصد ما

Неши зҳролўдаҳ эй дар Фсди мо

نیش زهرآلوده‌ای در فصد ما

эй фалак аз раҳм ҳақ омӯз раҳм

ای فلک از رحم حق آموز رحم

Бар дил мӯрон мазан чун мори захм

بر دل موران مزن چون مار زخم

Ҳақи онки чархаи чархи ту ро

حق آنک چرخهٔ چرخ تو را

Кард гардон бар фарози ин саро

کرد گردان بر فراز این سرا

Ки дигаргуни гардӣ ва раҳмат кунӣ

که دگرگون گردی و رحمت کنی

Пеш аз он ки бехи моро бар кунӣ

پیش از آن که بیخ ما را بر کنی

Ҳақи онк доягӣ кардӣ нахуст

حق آنک دایگی کردی نخست

То ниҳоли мо зи об ва хок раст

تا نهال ما ز آب و خاک رست

Ҳақи он шаҳ ки туро софи офарид

حق آن شه که تو را صاف آفرید

Кард чандон машъала дар ту падед

کرد چندان مشعله در تو پدید

Ончунон маъмур ва боқӣ доштат

آنچنان معمور و باقی داشتت

То ки даҳрӣ аз азали пиндоштат

تا که دهری از ازل پنداشتت

Шукр донистем оғози ту ро

شکر دانستیم آغاز تو را

Анбиё гуфтанд он рози ту ро

انبیا گفتند آن راز تو را

Одамӣ донад ки хона ҳодисаст

آدمی داند که خانه حادثست

Анкабутӣ на ки дар ваии ъобсст

عنکبوتی نه که در وی عابثست

Пашша кӣ донад ки ин боғ аз кӣ сет

پشه کی داند که این باغ از کی‌ست

Кӯи баҳорони зоду маргаш дар даии сет

کو بهاران زاد و مرگش در دی‌ست

Карам кандар чӯб зояд сусти ҳол

کرم کاندر چوب زاید سست‌حال

Кӣ бидонади чӯбро вақти ниҳол

کی بداند چوب را وقت نهال

Вари бидонади карам аз моҳияташ

ور بداند کرم از ماهیتش

Ақл бошад карам бошад сӯраташ

عقل باشد کرم باشد صورتش

Ақли худро май намояди рангҳо

عقل خود را می‌نماید رنگها

Чун парӣ давраст аз он фарсангҳо

چون پری دورست از آن فرسنگها

Аз малик болост чаҳ ҷои парӣ

از ملک بالاست چه جای پری

Ту магаси парии бпстӣ май парӣ

تو مگس‌پری بپستی می‌پری

Гарчи ақлати сӯии боло май пурд

گرچه عقلت سوی بالا می‌پرد

Мурғи тақлидат бпстӣ ме чарад

مرغ تقلیدت بپستی می‌چرد

Илми тақлидии ваболи ҷони мост

علم تقلیدی وبال جان ماست

Орӣаи сет ва мо нишаста кони мост

عاریه‌ست و ما نشسته کان ماست

Зини хиради ҷоҳили ҳаме бояд шудан

زین خرد جاهل همی باید شدن

Даст дар девонагӣ бояд задан

دست در دیوانگی باید زدن

Ҳарчӣ бинии суди худ зон май гурез

هرچه بینی سود خود زان می‌گریز

Заҳри нӯшу оби ҳайвонро бирез

زهر نوش و آب حیوان را بریز

Ҳар ки бастоед туро дашноми даҳ

هر که بستاید تو را دشنام ده

Суду сармоя ба муфлиси воми даҳ

سود و سرمایه به مفلس وام ده

Эминӣ бигзору ҷой хавф бош

ایمنی بگذار و جای خوف باش

Бигузар аз номӯс ва расво бошу фош

بگذر از ناموس و رسوا باش و فاش

Озмудам ақли даври андеш ро

آزمودم عقل دور اندیش را

Баъди азин девонаи созами хеш ро

بعد ازین دیوانه سازم خویش را