Гуфт Иблисаши гушои ин ақд ро

گفت ابلیسش گشای این عقد را

Ман муҳками қалброу нақд ро

من محکم قلب را و نقد را

Имтиҳони шер ва клбм кард ҳақ

امتحان شیر و کلبم کرد حق

Имтиҳони нақд ва қалбам кард ҳақ

امتحان نقد و قلبم کرد حق

Қалбро ман кӣ сияҳ рӯ карда ам

قلب را من کی سیه‌رو کرده‌ام

СирФӣам қимат ӯ карда ам

صیرفی‌ام قیمت او کرده‌ام

Некӯонро раҳнамое ме кунам

نیکوان را رهنمایی می‌کنم

Шохаҳои хушкро бар ме кунам

شاخه‌های خشک را بر می‌کنم

Ин алафҳо май нуҳум аз баҳр чист

این علفها می‌نهم از بهر چیست

То падед ояд ки ҳайвон ҷинс кист

تا پدید آید که حیوان جنس کیست

Гург аз оҳӯ чу зояд кӯдакӣ

گرگ از آهو چو زاید کودکی

Ҳаст дар гургяшу оҳӯеи шаккӣ

هست در گرگیش و آهویی شکی

Ту гиёҳу устихон пешаш бирез

تو گیاه و استخوان پیشش بریز

То кадомин сӯ кунад ӯ гоми тез

تا کدامین سو کند او گام تیز

Гар ба сӯй устихон ояд сагаст

گر به سوی استخوان آید سگست

Вар гё хоҳад яқин оҳӯ рагаст

ور گیا خواهد یقین آهو رگست

Қаҳру Лутфӣ ҷуфт шуд бо ҳамдигар

قهر و لطفی جفت شد با همدگر

Зоди азин ҳар ду ҷаҳонии хайру шар

زاد ازین هر دو جهانی خیر و شر

Ту гиёҳу устихонро арза кун

تو گیاه و استخوان را عرضه کن

Қӯти нафасу қӯти ҷонро арза кун

قوت نفس و قوت جان را عرضه کن

Гар ғизоӣ нафас ҷӯяд абтараст

گر غذای نفس جوید ابترست

Вари ғизоӣ рӯҳ хоҳад сарвараст

ور غذای روح خواهد سرورست

Гар кунад ӯ хизмат тан ҳаст хар

گر کند او خدمت تن هست خر

Вар равад дар баҳр ҷон ёбад гуҳар

ور رود در بحر جان یابد گهر

Гарчи ин ду мухталифи хайр ва шаранд

گرچه این دو مختلف خیر و شرند

Лек ин ҳар ду ба як кор андаранд

لیک این هر دو به یک کار اندرند

Анбиёи тоъот арза ме кунанд

انبیا طاعات عرضه می‌کنند

Душманони шаҳавот арза ме кунанд

دشمنان شهوات عرضه می‌کنند

Некро чун бад кунам яздони ним

نیک را چون بد کنم یزدان نیم

Доъими ман холиқи эшон ним

داعیم من خالق ایشان نیم

Хубро ман зишти созами раб на ам

خوب را من زشت سازم رب نه‌ام

Зиштроу хубро ойӣна ам

زشت را و خوب را آیینه‌ام

Сӯхти ҳиндӯи оина аз дард ро

سوخت هندو آینه از درد را

Кини сияҳи рӯ май намояди мард ро

کین سیه‌رو می‌نماید مرد را

Гуфт ойӣнаи гуноҳ аз ман набӯд

گفت آیینه گناه از من نبود

Ҷурм ӯро на ки рӯй ман задуд

جرم او را نه که روی من زدود

ӯ маро ғаммоз карду рости гӯ

او مرا غماز کرد و راست‌گو

То бигӯям зишти кӯу хуби кӯ

تا بگویم زشت کو و خوب کو

Ман гувоҳам бар гўо зиндон куҷост

من گواهم بر گوا زندان کجاست

Аҳл зиндон нестам эзади гўост

اهل زندان نیستم ایزد گواست

Ҳар куҷои байнами ниҳоли миваи дор

هر کجا بینم نهال میوه‌دار

Тарбиятҳо мекунам ман дояи вор

تربیتها می‌کنم من دایه‌وار

Ҳар куҷои байнами дарахти талху хушк

هر کجا بینم درخت تلخ و خشک

Май барам ман то раҳад аз пшки машк

می‌برم من تا رهد از پشک مشک

Хушк гуяд боғбонро к-эии Фтӣ

خشک گوید باغبان را کای فتی

Мари маро чаҳ май барии сар бе хато

مر مرا چه می‌بری سر بی خطا

Боғбон гуяд хамаш эй зишти ху

باغبان گوید خمش ای زشت‌خو

Бас набошад хушкии ту ҷурми ту

بس نباشد خشکی تو جرم تو

Хушк гуяд ростами ман кажи ним

خشک گوید راستم من کژ نیم

Ту чаро беҷурм мебарӣ пем

تو چرا بی‌جرم می‌بری پیم

Боғбон гуяд агар масъӯде

باغبان گوید اگر مسعودیی

Кошкӣ каж будетар буде

کاشکی کژ بودیی تر بودیی

Ҷозиби оби ҳаётии гаште

جاذب آب حیاتی گشتیی

Андари оби зиндагии оғштиӣ

اندر آب زندگی آغشتیی

Тухми ту бад бӯдаасту асли ту

تخم تو بد بوده است و اصل تو

Бо дарахти хуши набӯдаи васли ту

با درخت خوش نبوده وصل تو

Шохи талх ар бо хушӣ васлат кунад

شاخ تلخ ار با خوشی وصلت کند

Он хушии андари ниҳодаш бар занад

آن خوشی اندر نهادش بر زند