Мустафо мегуфт пеши Ҷабраил

مصطفی می‌گفت پیش جبرئیل

Ки чунонк сӯрати тест эй халил

که چنانک صورت تست ای خلیل

Мар маро бинмо ту маҳсуси ошкор

مر مرا بنما تو محسوس آشکار

То бубинами мари турои назораи вор

تا ببینم مر ترا نظاره‌وار

Гуфт натавонӣ ва тоқат набӯдат

گفت نتوانی و طاقت نبوَدت

Ҳис заъифасту тнк сахт оядат

حس ضعیفست و تنک سخت آیدت

Гуфт бинмо то бибинад ин ҷасад

گفت بنما تا ببیند این جسد

То чади ҳад ҳис нозукаст ва бе мадад

تا چد حد حس نازکست و بی‌مدد

Одамиро ҳаст ҳиси тани сқим

آدمی را هست حس تن سقیم

Лек дар ботини яке халқии азим

لیک در باطن یکی خلقی عظیم

Бар мисоли сангу оҳани ин тана

بر مثال سنگ و آهن این تنه

Лек ҳаст ӯ дар сифати оташи зана

لیک هست او در صفت آتش‌زنه

Сангу оҳани муваллиди эҷоди нор

سنگ و آهن مولد ایجاد نار

Зоди оташ бар ду волиди қҳрбор

زاد آتش بر دو والد قهربار

Бози оташи дсткори васфи тан

باز آتش دستکار وصف تن

Ҳаст қоҳир бар тан ӯу шуълаи зан

هست قاهر بر تن او و شعله‌زن

Боз дар тани шуълаи иброҳӣми вор

باز در تن شعله ابراهیم‌وار

Ки азу мақҳур гардад бурҷи нор

که ازو مقهور گردد برج نار

Лоҷарам гуфт он расӯли зўи фунун

لاجرم گفت آن رسول ذو فنون

Рамзи нҳни алохрўни алсобқўн

رمز نحن الاخرون السّابقون

Зоҳири ин ду бсндонии забун

ظاهر این دو بسندانی زبون

Дар сифат аз кони оҳанҳо фузун

در صفت از کان آهن‌ها فزون

Пас ба сӯрати одамии фаръи ҷаҳон

پس به صورت آدمی فرع جهان

Вази сифати асли ҷаҳони инро бидон

وز صفت اصل جهان این را بدان

Зоҳирашро пашшае орад ба чарх

ظاهرش را پشه‌ای آرد به چرخ

Ботинаш бошад муҳӣти ҳафт чарх

باطنش باشد محیط هفت چرخ

Чунк кард алҳоҳ бинмуд андакӣ

چونک کرد الحاح بنمود اندکی

Ҳайбатӣ ки ки шавад зу мндкӣ

هیبتی که که شود زو مندکی

Шҳпрӣ бигрифта шарқу ғарб ро

شهپری بگرفته شرق و غرب را

Аз мҳобти гашти биҳши Мустафо

از مهابت گشت بیهش مصطفی

Чун зи биму тарс биҳушаш бидид

چون ز بیم و ترس بیهوشش بدید

Ҷабраил омад дар оғӯшаш кашид

جبرئیل آمد در آغوشش کشید

Он мҳобти қисмати бегонагон

آن مهابت قسمت بیگانگان

Венаи тҷмши дӯстонро ройгон

وین تجمش دوستان را رایگان

Ҳаст шоҳонро замон бар нишаст

هست شاهان را زمان بر نشست

Ҳавли сарҳангону сормҳо ба даст

هول سرهنگان و صارمها به دست

Давр бошу найза ва шамшерҳо

دور باش و نیزه و شمشیرها

Ки билразанд аз мҳобти шерҳо

که بلرزند از مهابت شیرها

Бонги човашон ва он чавгонҳо

بانگ چاوشان و آن چوگانها

Ки шавад суст аз наҳифаши ҷонҳо

که شود سست از نهیبش جانها

Ин барои хоси въоми раҳи гузар

این برای خاص وعام ره‌گذر

Ки кунадашон аз шаҳаншоҳии хабар

که کندشان از شهنشاهی خبر

Аз барои ом бошад ин шиква

از برای عام باشد این شکوه

То кулоҳ кибр наниҳанд он гуруҳ

تا کلاه کبر ننهند آن گروه

То ман ва моҳои эшон бишиканад

تا من و ماهای ایشان بشکند

Нафаси худбини фитнау шар кам кунад

نفس خودبین فتنه و شر کم کند

Шаҳр аз он омн шавад кони шаҳриёр

شهر از آن آمن شود کان شهریار

Дорад андари қаҳри захму гиру дор

دارد اندر قهر زخم و گیر و دار

Пас бимиради он ҳавасҳо дар нуфус

پس بمیرد آن هوسها در نفوس

Ҳайбати шаҳ монеъ ояд зон нҳўс

هیبت شه مانع آید زان نحوس

Боз чун ояд ба сӯии базми хос

باز چون آید به سوی بزم خاص

Кӣ буд онҷои мҳобт ё қисос

کی بود آنجا مهابت یا قصاص

Ҳалам дар ҳлмст ва раҳматҳо ба ҷӯш

حلم در حلمست و رحمتها به جوش

Нашнавӣ аз ғайри чангу нохурӯш

نشنوی از غیر چنگ و ناخروش

Таблу кӯс ҳавл бошад вақти ҷанг

طبل و کوس هول باشد وقت جنگ

Вақти ъушрат бо хавоси овози чанг

وقت عشرت با خواص آواز چنگ

Ҳаст девони муҳосиби ом ро

هست دیوان محاسب عام را

Ваон парии рӯйони ҳарифи ҷом ро

وان پری رویان حریف جام را

Он зираи вони худ мари чоляши рост

آن زره وآن خود مر چالیش‌راست

Венаи ҳарир ва равад мари търиши рост

وین حریر و رود مر تعریش‌راست

Ин сухан поён надорад эй ҷавод

این سخن پایان ندارد ای جواد

Хатм кун валлоҳи аълами болршод

ختم کن والله اعلم بالرشاد

Андари Аҳмади он ҳиссии кӯи ғорбст

اندر احمد آن حسی کو غاربست

Хуфтаи ин дами зер хок Ясрибаст

خفته این دم زیر خاک یثربست

Вони азими алхлқ ӯ кон сафдараст

وآن عظیم الخلق او کان صفدرست

Бе тағайюри мақъад сидқ андараст

بی‌تغیر مقعد صدق اندرست

Ҷои тағирот авсоф танаст

جای تغییرات اوصاف تنست

Рӯҳи боқӣ офтобӣ равшанаст

روح باقی آفتابی روشنست

Бе зи тағйирӣ ки лои шарқӣа

بی ز تغییری که لا شرقیة

Бе зи табдилӣ ки лои ғарбӣа

بی ز تبدیلی که لا غربیة

Офтоб аз зарра кӣ мадҳуш шуд

آفتاب از ذره کی مدهوش شد

Шамъ аз парвона кӣ биҳуш шуд

شمع از پروانه کی بیهوش شد

Ҷисми Аҳмадро таъаллуқи бади бдон

جسم احمد را تعلق بد بدآن

Ин тағайюри он тан бошад бидон

این تغیر آن تن باشد بدان

Ҳам чу ранҷурӣ ва ҳам чун хобу дард

هم‌چو رنجوری و هم‌چون خواب و درد

Ҷони азин авсоф бошад поку фард

جان ازین اوصاف باشد پاک و فرد

Рӯбаҳашгар як дамии ошуфта буд

روبهش گر یک دمی آشفته بود

Шери ҷони моно ки он дами хуфта буд

شیر جان مانا که آن دم خفته بود

Хуфта буд он шер каз хобаст пок

خفته بود آن شیر کز خوابست پاک

Инат шери нрмсори сҳмнок

اینت شیر نرمسار سهمناک

Хуфта созад шери худро ончунон

خفته سازد شیر خود را آنچنان

Ки тамомаш мурда донанд ин сегон

که تمامش مرده دانند این سگان

Варна дар олами крои Зуҳраи бадӣ

ورنه در عالم کرا زهره بدی

Ки рабӯдӣ аз заъифии трбдӣ

که ربودی از ضعیفی تربدی

Кафи Аҳмад зон назари махдӯши гашт

کف احمد زان نظر مخدوش گشت

Баҳр ӯ аз меҳри кафи пурҷӯши гашт

بحر او از مهر کف پرجوش گشت

Ма ҳама кафаст мътии нўрпош

مه همه کفست معطی نورپاش

Моҳрогар каф набошад гӯ мабош

ماه را گر کف نباشد گو مباش

Аҳмад ар бигушоед он пари ҷалил

احمد ار بگشاید آن پر جلیل

То абад биҳуш монад Ҷабраил

تا ابد بیهوش ماند جبرئیل

Чун гузашти Аҳмади зи сидрау мрсдш

چون گذشت احمد ز سدره و مرصدش

Вази мақоми Ҷабраил ва аз ҳадаш

وز مقام جبرئیل و از حدش

Гуфт ӯро ҳин биппар андар пем

گفت او را هین بپر اندر پیم

Гуфт рӯи рӯи ман ҳарифи ту ним

گفت رو رو من حریف تو نیم

Боз гуфт ӯро биё эй пардаи сӯз

باز گفت او را بیا ای پرده‌سوز

Ман боўҷи худ нрФтстм ҳануз

من باوج خود نرفتستم هنوز

Гуфт беруни зини ҳад эй хуши фари ман

گفت بیرون زین حد ای خوش‌فر من

Гар занам парӣ бисӯзад пари ман

گر زنم پری بسوزد پر من

Ҳайрати андар ҳайрат омад ин қасас

حیرت اندر حیرت آمد این قصص

Биҳшии хоссагони андари ахас

بیهشی خاصگان اندر اخص

Биҳшиҳои ҷумла ӣнҷо бозӣаст

بیهشیها جمله اینجا بازیست

Чанд ҷони дорӣ ки ҷон пардозӣаст

چند جان داری که جان پردازیست

Ҷбрӣилогар шарифӣу азиз

جبرئیلا گر شریفی و عزیز

Ту нае парвона ва на шамъ низ

تو نه‌ای پروانه و نه شمع نیز

Шамъ чун даъват кунад вақт фурӯз

شمع چون دعوت کند وقت فروز

Ҷони парвонаи нпрҳизди зи сӯз

جان پروانه نپرهیزد ز سوز

Ин ҳадиси мунқалибро гӯр кун

این حدیث منقلب را گور کن

Шерро баракси сайд гӯр кун

شیر را برعکس صید گور کن

Банд кун машки сухани шошит ро

بند کن مشک سخن‌شاشیت را

Во макун анбони қлмошит ро

وا مکن انبان قلماشیت را

Онк бар нагузашт аҷзоаш аз замин

آنک بر نگذشت اجزاش از زمین

Пеш ӯ маъкӯсу қлмошисти ин

پیش او معکوس و قلماشیست این

Лои тхолФҳми ҳабибии дораам

لا تخالفهم حبیبی دارهم

ё ғрибои нозлои фии дораам

یا غریبا نازلا فی دارهم

Аъти мо шоӣўои вромўои ворзҳм

اعط ما شائوا وراموا وارضهم

ё зъинои сокнои фии арзҳм

یا ظعینا ساکنا فی‌ارضهم

То расӣдан дар шаҳ ва дар нози хуш

تا رسیدن در شه و در ناز خوش

Розё бо мрғзӣ май сози хуш

رازیا با مرغزی می‌ساز خوش

Мўсё дар пеши фиръавни змн

موسیا در پیش فرعون زمن

Нарм бояд гуфт қўлои лино

نرم باید گفت قولا لینا

Об агар дар равған ҷӯшон кунӣ

آب اگر در روغن جوشان کنی

Дигдону дегро вайрон кунӣ

دیگدان و دیگ را ویران کنی

Нарми гӯ лекин магӯ ғайри савоб

نرم گو لیکن مگو غیر صواب

Васваса мафруш дар лини улхитоб

وسوسه مفروش در لین الخطاب

Вақт аср омад сухан кӯтоҳ кун

وقت عصر آمد سخن کوتاه کن

эй ки асрати асрро огоҳ кун

ای که عصرت عصر را آگاه کن

Гӯи ту мари гули хораро ки қанд ба

گو تو مر گل‌خواره را که قند به

Нармӣ фосид макун тинши мада

نرمی فاسد مکن طینش مده

Нутқи ҷонро равзаи ҷонистӣ

نطق جان را روضهٔ جانیستی

Гар зи ҳарфу савти мстғнистӣ

گر ز حرف و صوت مستغنیستی

Ин сари хар дар миёни қндзор

این سر خر در میان قندزار

эй басои касро ки биниҳодаст хор

ای بسا کس را که بنهادست خار

Занни бабрад аз давр кон онасту бас

ظن ببرد از دور کان آنست و بس

Чун қҷи мағлуб во мерафт пас

چون قج مغلوب وا می‌رفت پس

Сӯрати ҳарфи он сари хари дони яқин

صورت حرف آن سر خر دان یقین

Дар рузи маънӣу фирдавси барин

در رز معنی و فردوس برین

эй зиё алҳақ ҳисоми аддӣн дар ор

ای ضیاء الحق حسام الدین در آر

Ин сари харро дар он бтихи зор

این سر خر را در آن بطیخ‌زار

То сари хар чун бамурд аз маслаха

تا سر خر چون بمرد از مسلخه

Нашав дигар бахшадаш он матбаха

نشو دیگر بخشدش آن مطبخه

Ҳин зи мо сӯратгарӣу ҷони зи ту

هین ز ما صورت‌گری و جان ز تو

На ғалати ҳам ин худ ва ҳам он зи ту

نه غلط هم این خود و هم آن ز تو

Бар фалаки Маҳмӯдӣ эй хуршеди фош

بر فلک محمودی ای خورشید فاش

Бар замини ҳам то абад Маҳмӯд бош

بر زمین هم تا ابد محمود باش

То заминӣ бо самоеи баланд

تا زمینی با سمایی بلند

Як дил ва як қибла ва як ху шаванд

یک‌دل و یک‌قبله و یک‌خو شوند

Тафриқа бархезаду ширк ва дуӣ

تفرقه برخیزد و شرک و دوی

Ваҳдатаст андари вуҷӯди маънавӣ

وحدتست اندر وجود معنوی

Чун шиносади ҷони ман ҷони туро

چون شناسد جان من جان ترا

Ёди оранди иттиҳоди моҷрӣ

یاد آرند اتحاد ماجری

Мӯсо ва ҳорӯн шаванд андари замин

موسی و هارون شوند اندر زمین

Мухталити хуши ҳам чу шеру ангабин

مختلط خوش هم‌چو شیر و انگبین

Чун шиносади андак ва мункир шавад

چون شناسد اندک و منکر شود

Мункириаш парда сотар шавад

منکری‌اش پردهٔ ساتر شود

Пас шиносои бгрдониди рӯ

پس شناسایی بگردانید رو

Хашм кард он маи зи ношукрӣ ӯ

خشم کرد آن مه ز ناشکری او

Зини сабаби ҷони набиро ҷони бад

زین سبب جان نبی را جان بد

Ношносои гашту пушт пой зад

ناشناسا گشت و پشت پای زد

Ин ҳама хондӣ фурӯ хон лами икн

این همه خواندی فرو خوان لم یکن

То бадонеи лаҷи ин габри куҳан

تا بدانی لج این گبر کهن

Пеш аз онки нақши Аҳмад фар намӯд

پیش از آنک نقش احمد فر نمود

Наът ӯ ҳар габрро тъўиз буд

نعت او هر گبر را تعویذ بود

Кини чунин кас ҳаст то ояд падед

کین چنین کس هست تا آید پدید

Аз хаёли равиши дилашон май тпид

از خیال روش دلشان می‌طپید

Саҷда мекарданд к-эии раби башар

سجده می‌کردند کای رب بشر

Дар аёни оряш ҳар чаҳ зӯдтар

در عیان آریش هر چه زودتر

То ба номи Аҳмад аз истФтҳўн

تا به نام احمد از یستفتحون

Ёғӣонишон мешудандӣ сарнигӯн

یاغیانشان می‌شدندی سرنگون

Ҳар куҷои ҳарб мҳўлӣ омадӣ

هر کجا حرب مهولی آمدی

Ғўсшони каррории Аҳмади бадӣ

غوثشان کراری احمد بدی

Ҳар куҷои бемории музмини бадӣ

هر کجا بیماری مزمن بدی

Ёди Ӯшони доруӣ шоФӣ шудӣ

یاد اوشان داروی شافی شدی

Нақш ӯ май гашти андари роҳашон

نقش او می‌گشت اندر راهشان

Дар дил ва дар гӯш ва дар афвоҳашон

در دل و در گوش و در افواهشان

Нақш ӯро кӣ биёбад ҳар шъол

نقش او را کی بیابد هر شعال

Блаки фаръи нақш ӯ яъне хаёл

بلک فرع نقش او یعنی خیال

Нақш ӯ бар рӯй девор ар фитад

نقش او بر روی دیوار ار فتد

Аз дили девори хӯн дил чакад

از دل دیوار خون دل چکد

Ончунон фаррух буд нақшаш бирав

آنچنان فرخ بود نقشش برو

Ки раҳад дар ҳоли девор аз ду рӯ

که رهد در حال دیوار از دو رو

Гашта бо як рӯеи аҳли сафо

گشته با یک‌رویی اهل صفا

Он дурӯеи айби мари девор ро

آن دورویی عیب مر دیوار را

Ин ҳамаи таъзиму тФхиму вдод

این همه تعظیم و تفخیم و وداد

Чун бдидндш ба сӯрати баради бод

چون بدیدندش به صورت برد باد

Қалб оташ дид ва дар дам шуд сиёҳ

قلب آتش دید و در دم شد سیاه

Қалбро дар қалб кӣ будаст роҳ

قلب را در قلب کی بودست راه

Қалб мезад лофи ашўоқи маҳак

قلب می‌زد لاف اشواق محک

То мурӣдонро дарандозад ба шак

تا مریدان را دراندازد به شک

Уфтад андари доми макраш нокасе

افتد اندر دام مکرش ناکسی

Ин гумони сар бар занад аз ҳар хасӣ

این گمان سر بر زند از هر خسی

Кин агар на нақди покизаи бадӣ

کین اگر نه نقد پاکیزه بدی

Кӣ ба санги имтиҳон роғиб шудӣ

کی به سنگ امتحان راغب شدی

ӯ маҳак мехоҳад аммо ончунон

او محک می‌خواهد اما آنچنان

Ки нагардад қалбӣ ӯ зон аён

که نگردد قلبی او زان عیان

Он маҳак ки ӯ ниҳон дорад сифат

آن محک که او نهان دارد صفت

Не маҳак бошад на нури маърифат

نی محک باشد نه نور معرفت

Оинаи кӯи айб рӯ дорад ниҳон

آینه کو عیب رو دارد نهان

Аз барои хотир ҳар қлтбон

از برای خاطر هر قلتبان

Оина набӯд мунофиқ бошад ӯ

آینه نبود منافق باشد او

Ин чунин ойӣна то тонеи мҷу

این چنین آیینه تا تانی مجو