Бидон ки шарифтар аҳвол ва азизтар авқот ки аз ҳақи таъолӣ ба банда расад самоъаст , ва ҳеҷ дараҷа аз дараҷаи рӯҳонии олитар аз самоъ нест . Азон ки мардуми дарин олам ғариб анд

بدان که شریفتر احوال و عزیزتر اوقات که از حق تعالی به بنده رسد سماع است، و هیچ درجه از درجهٔ روحانی عالی‌تر از سماع نیست. ازآن که مردم درین عالم غریب‌اند

Ҳар вақт бояд ки аз пиўндгони аслӣ башшошат ояд ки одамии заъиф улҳоласт , бе всилтии он насиби наёбад ва он всилт дар самоъаст , ва ҳеҷ всилтии азимтар аз самоъ нест .

هر وقت باید که از پیوندگان اصلی بشاشت آید که آدمی ضعیف‌الحال است، بی‌وسیلتی آن نصیب نیابد و آن وسیلت در سماع است، و هیچ وسیلتی عظیم‌تر از سماع نیست.

Ва онкӣ дар он муқаддамот гуфта шуд ҳосил нагардад магар ба самоъ ки ҷамъият ба зоҳиру ботин ғолиб гардад .

و آنکه در آن مقدمات گفته شد حاصل نگردد مگر به سماع که جمعیت به ظاهر و باطن غالب گردد.

Ва ҳар чаҳ аз манзумоту мансурот ба вай расад , ваҳми пок ӯ ба мадади ҳиммати татаббуъи он бикунад аз шунида , пас он таҳсили роўҷдгўинд .

و هر چه از منظومات و منثورات به وی رسد، وهم پاک او به مدد همت تتبع آن بکند از شنیده، پس آن تحصیل راوجدگویند.

Агар аз он ваҷдӣ ки дар ботин ҳосил шавад шама « эй » ба зоҳири расонади колбуд дар лиззати идроки насими рӯҳонӣ ҳаракатӣ кунад онро ҳол хонанд .

اگر از آن وجدی که در باطن حاصل شود شمه «ای» به ظاهر رساند کالبد در لذت ادراک نسیم روحانی حرکتی کند آن را حال خوانند.

Аҳли тариқатро самоъ лобудаст , аз онкии мадади рӯҳу таровати вақту ҷамъияти хотиру фароғати дил дар самоъ тавон ёфту бурҳони камоли ҳаёту нишони иқболи вақти идроки лиззат самоъаст . Вҳри кас ки аз вай баҳра надорад ҳавоси ботин ӯ мухталаст , ва ҳар киро халал ба ҳавос роҳ ёфт миён ӯ ва бҳоем фарқ намонад .

اهل طریقت را سماع لابد است، از آنکه مدد روح و طراوت وقت و جمعیت خاطر و فراغت دل در سماع توان یافت و برهان کمال حیات و نشان اقبال وقت ادراک لذت سماع است. وهر کس که از وی بهره ندارد حواس باطن او مختل است، و هر که را خلل به حواس راه یافت میان او و بهایم فرق نماند.

Дараҷоти хилоиқ дар самоъ мутафовитаст . Баъзеро воҷибаст шунидан , ва баъзеро лозимаст ношунидан .

درجات خلایق در سماع متفاوت است. بعضی را واجب است شنیدن، و بعضی را لازم است ناشنیدن.

Аммо касеро ки одат шаваду асири сӯрат буд вайро аз самоъи баҳраи ширк буд .

اما کسی را که عادت شود و اسیر صورت بود وی را از سماع بهره شرک بود.

Ва касеро ки ба иродати шунӯду қадамгоҳ муҳаббат дорад ҳосили вай аз самоъи тавҳид ва маърифат бошад .

و کسی را که به ارادت شنود و قدمگاه محبت دارد حاصل وی از سماع توحید و معرفت باشد.

Ва касе ки ба ҳақиқати шунӯду қадамгоҳ муҳаббат дорад ҳосили вай аз самоъи тавҳид ва маърифат бошад .

و کسی که به حقیقت شنود و قدمگاه محبت دارد حاصل وی از سماع توحید و معرفت باشد.

Ва ҳар киро бар ҳақиқати самоъ вуқуф афтод вқтзўқ ӯ мавқуфи одат ва иборат набошад , бал ки ҳамеша мустағриқ ҳақиқат бошад .

و هر که را بر حقیقت سماع وقوف افتاد وقتذوق او موقوف عادت و عبارت نباشد، بل که همیشه مستغرق حقیقت باشد.

Ва касе ки ӯро бар румузу ишорату асрор вуқуф набошад вайро эҳтирози аўлитр ки бузургон гуфтаанд зоҳири самоъ фитнааст ,у ботини ваии ибрат .

و کسی که او را بر رموز و اشارت و اسرار وقوف نباشد وی را احتراز اولیتر که بزرگان گفته‌اند ظاهر سماع فتنه است، و باطن وی عبرت.

Ҳар ки шносндаҳи ишорату донанда рамз бошад ба сари ибрат ӯ расад . Ва ҳар ки асир ҳўӣ бошад ба фитна ӯ боз монад .

هر که شناسندهٔ اشارت و دانندهٔ رمز باشد به سر عبرت او رسد. و هر که اسیر هوی باشد به فتنهٔ او باز ماند.

Ва мақсӯди азин ҳар се такаллуфи зоҳиру караи мардуму хилвати макон набӯдааст , балки мақсӯд ӯ фароғати вақту хилвати дилу ҷамъияти ҳавоси зоҳиру ҳифзи хатарот ботин бӯдааст ки чун касеро ин асбоб ҳосил шуд бархӯрдор гардад брончаҳи шунӯд .

و مقصود ازین هر سه تکلف ظاهر و کره مردم و خلوت مکان نبوده است، بلکه مقصود او فراغت وقت و خلوت دل و جمعیت حواس ظاهر و حفظ خطرات باطن بوده است که چون کسی را این اسباب حاصل شد برخوردار گردد برآنچه شنود.

Ва агар ин қоида мухтал бошад ҳар ҳиялату такаллуф ки созад албата завқи наёбад , аз онкии самоъ ба ботин таъаллуқ дорад ва аз ваии ҷузи асарӣ ба зоҳир нарасад .

و اگر این قاعده مختل باشد هر حیلت و تکلف که سازد البته ذوق نیابد، از آنکه سماع به باطن تعلق دارد و از وی جز اثری به ظاهر نرسد.

Бузургони тариқат чунин гуфтаанд : самоъ воридӣаст ки аз ҳақи таъолӣ ба дилӣ расад ва аз аҳволи ғибтбо ӯ бигӯед ,у аҳди азал бо ӯ тоза кунад . АмопзирФтни дилҳо аз он ворид бар ду навъаст :

بزرگان طریقت چنین گفته‌اند: سماع واردی است که از حق تعالی به دلی رسد و از احوال غیبتبا او بگوید، و عهد ازل با او تازه کند. اماپذیرفتن دلها از آن وارد بر دو نوع است:

Баъзе бошанд ки қӯти ҳиммату сиҳҳати азимат бар қабули ҳаёти эшон ғолиб бошад , ҳар чаҳ бадишон расад пинҳон ва мутаворӣ доранд . Ботншондри қӯти истимоъ мот мешаваду зоҳирашони сокин .

بعضی باشند که قوت همت و صحت عزیمت بر قبول حیات ایشان غالب باشد، هر چه بدیشان رسد پنهان و متواری دارند. باطنشاندر قوت استماع مات می‌شود و ظاهرشان ساکن.

Ва баъзе бошанд ки фазаъи муҳаббату ҷазаъи ҷунун бар дили эшон муставле бошад . Чун лмъаҳи барқи самоъ дар равзани дил эшон битобад қӯти ҷазаъ бар сукӯни ҳурмат тарҷеҳ гирад . Ба таъсири он барқ мутаҳаррик шавад . Инфеъол дар табъ ӯ пайдо ояд , ба зоҳир нақл мекунад . Чшмро гирён кунад ба мадади он барқи ғолиб . Вақт бошад ки муставле тар шавад , забонро дару лӯлаи орад . Вқтбошд ки комилтар шаваду ғалабаи ҳайрати зоҳир дар таҳайюри ботин мунъақид шавад .

و بعضی باشند که فزع محبت و جزع جنون بر دل ایشان مستولی باشد. چون لمعهٔ برق سماع در روزن دل ایشان بتابد قوت جزع بر سکون حرمت ترجیح گیرد. به تأثیر آن برق متحرک شود. انفعال در طبع او پیدا آید، به ظاهر نقل می‌کند. چشمرا گریان کند به مدد آن برق غالب. وقت باشد که مستولی‌تر شود، زبان را در و لوله آرد. وقتباشد که کاملتر شود و غلبهٔ حیرت ظاهر در تحیر باطن منعقد شود.

Чун муҳаббати рояти ҳиммат зёдтӣ гирад брхостнў дар гаштану ҷома даридану ҳаракати зёдтӣ кардани асар он бошад ва ин ҳамаи аҳволи айн самоъаст ва ҳеҷ дили азин аҳвол бемадад самоъ нест .

چون محبت رایت همت زیادتی گیرد برخاستنو در گشتن و جامه دریدن و حرکت زیادتی کردن اثر آن باشد و این همه احوال عین سماع است و هیچ دل ازین احوال بی‌مدد سماع نیست.

Пас маълум шуд ки ваҷди ду навъаст : сокину мутаҳаррик . Ва ҳар ду маҳз ҳақаст .

پس معلوم شد که وجد دو نوع است: ساکن و متحرک. و هر دو محض حق است.

Ва дар ҳақиқати самоъу тафовути ваҷди сухан бисёраст , ин китоби эҳтимол он накунад хавз накардаем дар баёни ҳақоиқ ки ғарази тасҳеҳи аҳволи мутасаввифа буд ба далели шаръӣ , ҳар калимаи аиро ба длилёзи суннат муаккад кардем , ва аз шаръи ҳақоиқу нашри маъонӣ тҳрз намӯда .

و در حقیقت سماع و تفاوت وجد سخن بسیار است، این کتاب احتمال آن نکند خوض نکرده‌ایم در بیان حقایق که غرض تصحیح احوال متصوفه بود به دلیل شرعی، هر کلمه‌ایرا به دلیلیاز سنت موکد کردیم، و از شرع حقایق و نشر معانی تحرز نموده.

Ва дар самоъ чанд ашколаст ки ҳали он ба ахбори аўлитр ки ба бурҳони ақлӣ . Аввали абоҳт самоъаст ва дар равои доштану шунидани ашъору иҷозати ҳаракат . Дар ваии ахбор омадааст :

و در سماع چند اشکال است که حل آن به اخبار اولیتر که به برهان عقلی. اول اباحت سماع است و در روا داشتن و شنیدن اشعار و اجازت حرکت. در وی اخبار آمده است:

Дигари рӯзи фатҳ , расӯл меомад . Ҷамоатии пеш ӯ боз омаданд ва даф мезаданду шеър май хонданд ки : « тлъи албдри ълино » .

دیگر روز فتح،رسول می‌آمد. جماعتی پیش او باز آمدند و دف می‌زدند و شعر می‌خواندند که: «طلع البدر علینا».

Ва низ пишрсўли шеърҳо хондаанд , инкор накардааст .

و نیز پیشرسول شعرها خوانده‌اند، انکار نکرده است.

Ин лФзрсўли шърнисти лекин ба шеър наздикаст .

این لفظرسول شعرنیست لیکن به شعر نزدیک است.

Пеши расӯли шърҳохўондндӣ , ва ӯ ёронро аз он боз надоштӣ .

پیش رسول شعرهاخواندندی، و او یاران را از آن باز نداشتی.

Ва ривоятаст ки аз саҳобаи шеъри дархостӣ то бхўондндӣ .

و روایت است که از صحابه شعر درخواستی تا بخواندندی.

Ва низмъоз‑рзии аллоҳи ънҳ‑гўид ки расӯлро гуфтам ки агар донстмӣ ки ту самоъ мекунӣ овози хешро бёростмӣ .

و نیزمعاذ‑رضی‌اللّه عنه‑گوید که رسول را گفتم که اگر دانستمی که تو سماع می‌کنی آواز خویش را بیاراستمی.

Ва ин ҳадис далеласт бар ҷавози самоъи самоъ .

و این حدیث دلیل است بر جواز سماع سماع.

Ва аммо ашколии дигар рақсаст ва он мусалламаст . Дар ахбор омадааст ки вқтидоўд‑‑збўр мехонд ҳолатӣ бар вай ғолиб шуд . Барпоӣ хосту гирди баргашт .

و اما اشکالی دیگر رقص است و آن مسلم است. در اخبار آمده است که وقتیداود‑‑زبور می‌خواند حالتی بر وی غالب شد. برپای خاست و گرد برگشت.

Ва низ дар тӯрят омадааст ки « шўқнокми Флми тштоқўоу змрмнокми Флми трқсўо . »

و نیز در توریت آمده است که «شوقناکم فلم تشتاقوا و زمرمناکم فلم ترقصوا.»

Яке аз бузургон дайн гуяд ки лиззати комил дар ҳеҷ ҳолат натавон ёфт ало дар ҳолати самоъ .

یکی از بزرگان دین گوید که لذت کامل در هیچ حالت نتوان یافت الا در حالت سماع.

Ҳар гуҳи кҳдоўд‑‑збўр хондан гирифтӣ парӣу одамӣу вуҳушу туюр ба самоъи овози фурӯ шуда буданд кҳрсўли гФтобўмўсии алошъриро , ‑рзии аллоҳ ънҳ‑оўозӣ додаанд ҳамчуи оўоздоўд .

هر گه کهداود‑‑زبور خواندن گرفتی پری و آدمی و وحوش و طیور به سماع آواز فرو شده بودند کهرسول گفتابوموسی الاشعریرا،‑رضی‌اللّه عنه‑آوازی داده‌اند همچو آوازداود.

Аммо наъра задан дар вақти онкии чизеи хуши шунӯд ки вақт ӯ бидон хуш шавад ҳеҷ айбӣ нест ки расӯл вақте аиноит мехонд : « ФкиФи азои ҷӣнои ман кули ИМАи бшҳид » , наърае бузад ва ба гиристани истод ва ба тарк хондан бигуфт . Пснъраҳ задан дар вақти онкии чизе хуш ояд айбӣ нест .

اما نعره زدن در وقت آنکه چیزی خوش شنود که وقت او بدان خوش شود هیچ عیبی نیست که رسول وقتی اینآیت می‌خواند: «فکیف اذا جئنا من کل امة بشهید»، نعره‌ای بزد و به گریستن ایستاد و به ترک خواندن بگفت. پسنعره زدن در وقت آنکه چیزی خوش آید عیبی نیست.

Гуфт фиристодам ё расӯли аллоҳ !

گفت فرستادم یا رسول اللّه!

Гуфт ҳеҷ кас бо вай фиристодӣ ки онҷои чизе бар гуяд аз самоъ ?

گفت هیچ کس با وی فرستادی که آنجا چیزی بر گوید از سماع؟

Гуфт нФрстодм ё рсўлоллаҳ .

گفت نفرستادم یا رسولاللّه.

Расӯл гуфт агар касеро бФрстодӣ ки гуфтӣ « отинокми Фҳёноу ҳёкм » беҳтар будӣ .

رسول گفت اگر کسی را بفرستادی که گفتی «آتیناکم فحیانا و حیاکم» بهتر بودی.

Гуфт вақте мардиро дидам афтода аз ҳуш бишуда .

گفت وقتی مردی را دیدم افتاده از هوش بشده.

Гуфтам ӯро чаҳ бӯдааст ?

گفتم او را چه بوده است؟

Гуфтанд оятӣ аз қуръони бхўонднд аз ҳуш бишуд .

گفتند آیتی از قرآن بخواندند از هوش بشد.

Гуфтам бигӯ то дигар бора бархонанд . Бхўонднд . Мард боҳуш омад . Маро гуфт ту чаҳ донистӣ ? гуфтам чшмиъқўб‑‑баҳи сабаб пироҳниўсФ‑‑торик шуд , ва ҳам ба сабаби пероҳан ӯ равшани гашт . Вўиро некӯ омад аз ман ва бипасандед .

گفتم بگو تا دیگر باره برخوانند. بخواندند. مرد باهوش آمد. مرا گفت تو چه دانستی؟ گفتم چشمیعقوب‑‑به سبب پیراهنیوسف‑‑تاریک شد، و هم به سبب پیراهن او روشن گشت. ووی را نیکو آمد از من و بپسندید.

Аммо ҷомаи пора кардан маънӣ надорад балки кроҳитаст .

اما جامه پاره کردن معنی ندارد بلکه کراهیت است.

Дар хабараст ки вқтидоўд‑‑омд ва чизе мегуфт . Яке бархесту ҷома пора кард . Ҷбрӣил‑‑омд ва гуфт ёдоўдҳқ таъолӣ мегуяд ки онро бигӯӣ ки дилро дар дӯстии мо пора кунӣ беҳтар аз онкии ҷомаи броўоздоўд .

در خبر است که وقتیداود‑‑آمد و چیزی می‌گفت. یکی برخاست و جامه پاره کرد.جبرئیل‑‑آمد و گفت یاداودحق تعالی می‌گوید که آن را بگوی که دل را در دوستی ما پاره کنی بهتر از آنکه جامه برآوازداود.

Ва аҳволи самоъро далоил бисёраст аз китобу суннат . Ин ҷои бад-ӣни қадар ақтсор кунем то ончӣ лобудаст бад-ӣни ҷумла ҳосил ояду китобро ба ин қадар хатм кунем .

و احوال سماع را دلایل بسیار است از کتاب و سنت. این جا بدین قدر اقتصار کنیم تا آنچه لابد است بدین جمله حاصل آید و کتاب را به این قدر ختم کنیم.

Фатрати рӯзгор узрхоҳаст халалу тақсириро ки дар сухан омадааст ки ҳамаи чизҳо дарин вақти фосиди мизоҷ шудааст . Агар тафовути маънӣ ё табдили калима Эй бошад таъаллуқ ба инқилоб аҳвол дорад ва агар бар маънӣ ризо уфтад таъӣди илоҳяту мадад иззат бошад .

فترت روزگار عذرخواه است خلل و تقصیری را که در سخن آمده است که همه چیزها درین وقت فاسد مزاج شده است. اگر تفاوت معنی یا تبدیل کلمه‌ای باشد تعلق به انقلاب احوال دارد و اگر بر معنی رضا افتد تأیید الهیت و مدد عزت باشد.