Аз майдони итилоъи майдон ваҷд зояд . Қавлаи таъолӣ : «у рбтнои алии қлўбҳми азқомўо » . Ваҷд оташӣаст афрӯхтаи миёни санги ихтиёру оҳани ниёз . Ва он бар се ваҷҳаст : вҷдисти нафасро ,у вҷдисти длро ,у вҷдисти ҷонро . Аммо ончии нафасро уфтад бар ақл зӯр кунад ,у сабр ҳазимат кунад ,у нҳониҳо ошкоро кунад ; ва ин ваҷд маънавӣаст . Аммо он ваҷд ки длро уфтад бар тоқат зӯр кунад то ҳаракат кунад ва бонг кунаду ҷомаи бадарад ; ва ин ваҷд маънавӣаст . Аммо он ваҷд ки ҷонро уфтад ҳаззи вай аз ҳақ нақд кунад ,у нафаси вай дар ҳақиқат ғарқ кунад ,у ҷони ваии оҳанг баридан кунад ; ин воҷид манзураст ки ҳақ буи нагирист .

از میدان اطلاع میدان وجد زاید. قوله تعالی: «و ربطنا علی قلوبهم اذقاموا». وجد آتشی است افروخته میان سنگ اختیار و آهن نیاز. و آن بر سه وجه است: وجدیست نفس را، و وجدیست دلرا، و وجدیست جانرا. اما آنچه نفس را افتد بر عقل زور کند، و صبر هزیمت کند، و نهانیها آشکارا کند؛ و این وجد معنویست. اما آن وجد که دلرا افتد بر طاقت زور کند تا حرکت کند و بانگ کند و جامه بدرد؛ و این وجد معنویست. اما آن وجد که جانرا افتد حظ وی از حق نقد کند، و نفس وی در حقیقت غرق کند، و جان وی آهنگ بریدن کند؛ این واجد منظور است که حق بوی نگریست.