« бен Исмоили алхўос » кунят ӯ Абӯисҳоқ . Шайх алислом гуфт : ки вай аз аҳл аскараст ягона дар тариқи таваккулу таҷред ,у ягонаи машойих дар вақти хеш , аз ақрони ҷунайд ва нурӣ бӯда ,у пеш азишон бирафта аз дунё дар қадим дар санаи аҳадӣу тсъину моӣтин ар дуруст шавад . Ва Юсуфи ҳусайни розӣ виро бишуста ва дафн карда ба вайу гӯр вай онҷост . Виро дар сайёҳот ва риёзот мақомотасту ҳкоитҳости аҷаби виро . Ва чун вай бирафт аз дунё , ҷунайд гуфт : ки бисоти таваккул дар нури диданд . Устоди ҷаъфари хулдӣ ва аз сервонии мҳин٭у ҷуз аз эшон гӯйанд ки бғдодисту падар аз омул бӯда вирои панҷоҳ ҳаҷи оранд , ҳар соли ҳазор фарсанги вирд ӯ буд ,у ҳрбор бар роҳӣ дигар рафтӣу ваҳш ва ҳар чизе ки дидӣ , рӯй буи кардӣ таваккули дуруст карданро .

«بن اسماعیل الخواص» کنیت او ابواسحاق. شیخ الاسلام گفت: که وی از اهل عسکر است یگانه در طریق توکل و تجرید، و یگانهٔ مشایخ در وقت خویش، از اقران جنید و نوری٭ بوده، و پیش ازیشان برفته از دنیا در قدیم در سنه احدی و تسعین و مائتین ار درست شود. و یوسف حسین رازی ویرا بشسته و دفن کرده به وی و گور وی آنجاست. ویرا در سیاحات و ریاضات مقاماتست و حکایتهاست عجب ویرا. و چون وی برفت از دنیا، جنید گفت: که بساط توکل در نور دیدند. استاد جعفر خلدی و از سیروانی مهین٭ و جز از ایشان گویند که بغدادیست و پدر از آمل بوده ویرا پنجاه حج آرند، هر سال هزار فرسنگ ورد او بود، و هربار بر راهی دگر رفتی و وحش و هر چیزی که دیدی، روی بوی کردی توکل درست کردن را.

Вай гуяд : дувоздаҳ роҳ шиносам бодияро , ҷузи азин роҳҳоءи маърӯф . Вай гуяд : дар роҳӣ рафта ам бирасем ва дар роҳии брзр , ва дар роҳӣ бар морон . Виро гуфтанд : намоз чун мекардӣ ? гуфт : саҷҷодаи брпшти эшон ӯ гандум ва намоз мекардам . Шайх алислом гуфт : кӣ вай эмомаст . Ва виро кутубасту китоб эътиқодаст , ман онро дидааму ваии суҳбати дор Хизр бӯда .

وی گوید:دوازده راه شناسم بادیه را، جز ازین راههاء معروف. وی گوید: در راهی رفته‌ام برسیم و در راهی برزر، و در راهی بر ماران. ویرا گفتند: نماز چون می‌کردی؟ گفت: سجاده برپشت ایشان او گندم و نماز می‌کردم. شیخ الاسلام گفت: کی وی امامست. و ویرا کتب است و کتاب اعتقاد است، من آنرا دیده‌ام و وی صحبت دار خضر بوده .

Шайхи бўбкр ктони٭ гуяд ки вақти хавос аз сафари бози омада буд виро гуфтам : ин бор дар бодия чаҳ шигифтӣ дидӣ ? гуфт : Хизри фаро ман расед , маро гуфт , иброҳӣми хоҳӣ ки бо ту ҳамроҳӣ кунам ? гуфтам на . Гуфт : чаро ? гуфтам аўршкнаст тарсам ки дили ман дар ту бандад . Гуфтанд : ки каттонӣ аз вай пурсед : кӣ чаро ? вай ҷавобӣ нагуфт .

شیخ بوبکر کتانی٭ گوید که وقت خواص از سفر باز آمده بود ویرا گفتم: این بار در بادیه چه شگفتی دیدی؟ گفت: خضر فرا من رسید، مرا گفت، ابراهیم خواهی که با تو همراهی کنم؟ گفتم نه. گفت: چرا؟ گفتم اورشکن است ترسم که دل من در تو بندد. گفتند: که کتانی از وی پرسید: کی چرا؟ وی جوابی نگفت.

Шайх алислом гуфт : кӣ шайхи бўолҳсни хрқони٭ маро гуфт : дар миёни суханон ки бо ман мегуфт ки ар бо Хизри суҳбат ё вай тавба кун , ва агар аз ҳарӣ шаб бимика шӯй аз он тавба кун .

شیخ الاسلام گفت: کی شیخ بوالحسن خرقانی٭ مرا گفت: در میان سخنان که با من می‌گفت که ار با خضر صحبت یا وی توبه کن، و اگر از هری شب بمکه شوی از آن توبه کن.

Иброҳӣм хавос гуфт : алълми каллаи фии клмтини лои ттклФи мо кафяту лои тзиъи мо асткФити ҳам вай гуфт : алтоҷри брأси моли ғайраи муфлис . Ва ҳам вай гуфт : лекини лаки қлбои сокноу кФои кФои Форғоу изҳби алнФси ҳайси шоءу қоли алхўос : алохлоси сари байни аллоҳу байни абда . Шайх алислом гуфт ки бўолҳсн алавӣ гуяд : ки дар масҷид динўр шудам , хавосро дидам дар сҳроءи масҷид дар миён бирафт гуфтам : саломи алейк ё босҳқ ! биё то дар пӯшиш рӯем , кам бирав шафқат омад , гуфт : маро бо мҷўсиаҳ май хуоне ! яъне аз таҷред ё сабаб омадан , ва аз афрод бо ълоқт омадан , маҷусят буд . Ва гӯйанд ки гуфтам : маҷусят чист ? ин бигуфт .

ابراهیم خواص گفت: العلم کله فی کلمتین لا تتکلف ما کفیت و لا تضیع ما استکفیت هم وی گفت: التاجر برأس مال غیره مفلس. و هم وی گفت: لیکن لک قلباً ساکناً و کفاً کفا فارغاً و یذهب النفس حیث شاء و قال الخواص: الاخلاص سر بین اللّه و بین عبده. شیخ الاسلام گفت که بوالحسن علوی گوید: که در مسجد دینور شدم، خواص را دیدم در صحراء مسجد در میان برفت گفتم: سلام علیک یا باسحق! بیا تا در پوشش رویم، کم برو شفقت آمد، گفت: مرا با مجوسیة می‌خوانی! یعنی از تجرید یا سبب آمدن، و از افراد با علاقت آمدن، مجوسیت بود. و گویند که گفتم: مجوسیت چیست؟ این بگفت.

Шайх алислом гуфт : то нишони ду гонагии биҷои маҷусяти баҷо . Гуфт : хавоси дасти маро бар гирифт ва бар брхўди ниҳод , аз гармӣ ки буд хостед кӣ даст ман бсухтед ва дар арақи ғарқ буд , дар ман нигараст ва бихандед , ва ин ду байт бар хонд .

شیخ الاسلام گفت: تا نشان دو گانگی بجای مجوسیت بجا. گفت: خواص دست مرا بر گرفت و بر برخود نهاد، از گرمی که بود خواستید کی دست من بسوختید و در عرق غرق بود، در من نگرست و بخندید، و این دو بیت بر خواند.

шеър

شعر

Шайх алислом гуфт : ммшод динўр٭ гуяд : ки дар ним . Хоб будам дар масҷид . Дар хоб ба ман гуфтанд : ки хоҳӣ ки дӯстӣ аз он мо ба бинӣ ? хези басари тели тӯйаи шӯ . То ба бинӣ . Бедор шудам . Барфи омада буд , рафтам бар сари кӯҳи тавба . Хавосро дидам дар миён барф нишаста мураббаъ , ва чанд сипарии сабзи гирд бар гирди ваии тиҳӣ аз барф наёмада буд бар сари вай . Ва вай дар арақ ғарқ воранд . Ки виро гуфтам : ки ин манзалат ба чаҳ чиз ёфтӣ ? гуфт ба хизмати фуқаро . Касе виро дид дар биёбон ҳиўаҳ зада бФроғт нишаста онкас гуфт виро ё босҳқ ! аз чаҳ май нишинӣ ? гуфт : бар вои бтол ? ар мулӯки замини донндӣ кӣ ман аизри фаро дар чӣам бшмшири басар ман ояндӣ аз ҳасад . Вақте дар масҷид нишаста буд бар саҷҷода , касе фаро шуд ,у муштии сим бар саҷҷодаи вай фурӯ кард , вай бархесту саҷҷода фар фишонд . Ва он сим ҳо бирехт бар хоку санг ва гуфт : ин нишастгоҳ пеши азин азин бар ман омада , он кас гуяд ки ҳаргизи бъз вай надидам кӣ вай чунон карду базли худ « ки » он сими бармеи чдм аз замин . Хавоси раҳмаи аллоҳ дар масҷид рай бирафт аз дунё ,у гӯр вай онҷост .

شیخ الاسلام گفت: ممشاد دینور٭ گوید: که در نیم. خواب بودم در مسجد. در خواب به من گفتند: که خواهی که دوستی از آن ما به بینی؟ خیز بسر تل تویه شو. تا به بینی. بیدار شدم. برف آمده بود، رفتم بر سر کوه توبه. خواص را دیدم در میان برف نشسته مربع، و چند سپری سبز گرد بر گرد وی تهی از برف نیامده بود بر سر وی. و وی در عرق غرق وارند. که ویرا گفتم: که این منزلت به چه چیز یافتی؟ گفت به خدمت فقرا. کسی ویرا دید در بیابان حیوه زده بفراغت نشسته آنکس گفت ویرا یا باسحق! از چه می‌نشینی؟ گفت: بر وای بطال؟ ار ملوک زمین دانندی کی من ایذر فرا در چی‌ام بشمشیر بسر من آیندی از حسد. وقتی در مسجد نشسته بود بر سجاده، کسی فرا شد، و مشتی سیم بر سجاده وی فرو کرد، وی برخاست و سجاده فر فشاند. و آن سیم‌ها بریخت بر خاک و سنگ و گفت: این نشستگاه پیش ازین ازین بر من آمده، آن کس گوید که هرگز بعز وی ندیدم کی وی چنان کرد و بذل خود «که» آن سیم برمی‌چدم از زمین. خواص رحمه اللّه در مسجد ری برفت از دنیا، و گور وی آنجاست.

Шайх алислом гуфт : ҳаргиз гӯр надидам бо он ҳайбату шиква ки онаст ки гўӣӣ ширӣаст хуфта , кӣ ногоҳ фаро зон рисии гӯри вай дар зери ҳисори тбрки ниҳода ва гуфт : ки вай дар иллат шикам бирафт ҳар борӣ ки фориғи гаштӣ , ғусл кардӣ , онрўз ки бирафт аз дунё гӯйанд ки ҳафтод бори иҷобат буду ҳрборӣ ғусл карду срмоӣӣ буд азим . Пасини бор дар об бирафт азми аллоҳи кароматау қудси рӯҳа . Шайх алислом гуфт ки фазли розиро дар шаҳри раии садҳазори дирам мирос расед , он ҳама бар пошед чун бо хештан омад ва аз ҳол бълм омад вирои даҳ дирами монда буд . Гуфт : ин Фотълми бакор барам охир гуфт : ин чист кӣ ман кардам ? ки аз ваҷду ҳоли бълми афтодам . Бархест бнздики иброҳӣм хавос рафт аз вай пурсед : кӣ садҳазори дирам мирос ёфтам дар пошидми даҳ дирам монад дар илми бакори барадам . Хавос гуфт : кӣ ин туро азон афтод ки азон бовели шарбати оби хӯрда будӣ чаро худ даст фарозон кардӣ ? яъне мол барграфтӣ баҳри базлро , то туро фаро гирифтанд , охири бӯса бар дасти ман рад гуфт : фидои он дастам : кӣ чун дарак афтод аз ваҷд бо илм афтод яъне ки на боҷоҳил афтод

شیخ الاسلام گفت: هرگز گور ندیدم با آن هیبت و شکوه که آنست که گوئی شیری است خفته، کی ناگاه فرا زان رسی گور وی در زیر حصار طبرک نهاده و گفت: که وی در علت شکم برفت هر باری که فارغ گشتی، غسل کردی، آنروز که برفت از دنیا گویند که هفتاد بار اجابت بود و هرباری غسل کرد و سرمائی بود عظیم. پسین بار در آب برفت عظم اللّه کرامته و قدس روحه. شیخ الاسلام گفت که فضل رازی را در شهر ری صدهزار درم میراث رسید، آن همه بر پاشید چون با خویشتن آمد و از حال بعلم آمد ویرا ده درم مانده بود.گفت: این فاتعلم بکار برم آخر گفت: این چیست کی من کردم؟ که از وجد و حال بعلم افتادم. برخاست بنزدیک ابراهیم خواص رفت از وی پرسید: کی صدهزار درم میراث یافتم در پاشیدم ده درم ماند در علم بکار بردم. خواص گفت: کی این ترا ازان افتاد که ازان باول شربت آب خورده بودی چرا خود دست فرازان کردی؟ یعنی مال برگرفتی بهر بذل را، تا ترا فرا گرفتند، آخر بوسه بر دست من رد گفت: فدای آن دستم: کی چون درک افتاد از وجد با علم افتاد یعنی که نه باجاهل افتاد

Шайх алислом гуфт : кӣ падар гуфт , ки бўолмзФр тирмизӣ гуфт ки абдурраҳмон хуросонӣ гуфт : ки касе аз шблӣ пурсед ? кӣ аз дивист дирам чанд зкўаҳ бояд дод ? гуфт : он ту бигӯям , ё он хеш ? гуфт : он ту ва он ман чандаст ? гуфт : турои дивист дирами панҷ дирам бибояд дод , ва моро яъне дар мазҳаби мо , аз дивист дирами дивист дирам ва панҷ дирам бибояд дод .

شیخ الاسلام گفت: کی پدر گفت، که بوالمظفر ترمذی٭ گفت که عبدالرحمن خراسانی گفت: که کسی از شبلی پرسید؟ کی از دویست درم چند زکوة باید داد؟ گفت: آن تو بگویم، یا آن خویش؟ گفت: آن تو و آن من چند است؟ گفت: ترا دویست درم پنج درم بباید داد، و ما را یعنی در مذهب ما، از دویست درم دویست درم و پنج درم بباید داد.

Гуфт : ин худ донам . Ин панҷ чист ? гуфт : он дивист ки дории бидиҳӣ , панҷ дигар вом кунӣ бидиҳӣ гуфт : ин мазҳаб кист ? гуфт : он Абубакри садиқи разии аллоҳи анҳу

گفت: این خود دانم. این پنج چیست؟ گفت: آن دویست که داری بدهی، پنج دیگر وام کنی بدهی گفت: این مذهب کیست؟ گفت: آن ابوبکر صدیق رضی اللّه عنه