Мард чу бошад буқати кори ҳаросон
مرد چو باشد بوقت کار هراسان
Мушкил гардад варо бидида ҳар осон
مشکل گردد و را بدیده هر آسان
Азми дурусту дили қавӣат чу бошад
عزم درست و دل قویت چو باشد
Кӯҳи туоне ҳамеи бсФт ба пайкон
کوه توانی همی بسفت به پیکان
Бояд дили сохт зи оҳанӣ ки нагардад
باید دل ساخت ز آهنی که نگردد
Дастхуши имтиҳону ождаҳи савҳон
دستخوش امتحان و آژده سوهان
Мушт чу санадон агар надории ҳаргиз
مشت چو سندان اگر نداری هرگز
наменатавонӣ навохт мушти бсндон
می نتوانی نواخت مشت بسندان
Шери худоро шароби хӯн аду шуд
شیر خدا را شراب خون عدو شد
Косаи сари хасму теғу ханҷари райҳон
کاسه سر خصم و تیغ و خنجر ریحان
То чу Хизр насипарӣ масолики зулмат
تا چو خضر نسپری مسالک ظلمت
Раҳ набарӣ дар канори чашмаи ҳайвон
ره نبری در کنار چشمه حیوان
Соҳиби ломиаҳ алъҷм нишнидед
صاحب لامیه العجم نشنیدید
Фахри намояд ки лои ахли бғзлон
فخر نماید که لا اخل بغزلان
Ҳар ки дар айвони фишурди ҳалқи суроҳе
هر که در ایوان فشرد حلق صراحی
Пой нетанд фишурд дар сафи майдон
پای نتاند فشرد در صف میدان
Нодони худро ҳаме фиканда бгўрӣ
نادان خود را همی فکنده بگوری
Дар чаҳ ?вил аз ҳавои чоҳи зи нхдон
در چه ویل از هوای چاه ز نخدان
Бояд дилро намӯд гӯнаи дарё
باید دل را نمود گونه دریا
Сохт тан аз абрӯ кард дониши борон
ساخت تن از ابرو کرد دانش باران
Беҳунар аз бахт нола дорад чунон
بی هنر از بخت ناله دارد چونان
Каси гиреҳи дасти бргшўди бдндон
کس گره دست برگشود بدندان
Бахт кадомаст ва чарх кист қзочаҳ
بخت کدام است و چرخ کیست قضاچه
Бояд дар кори дасту поу дилу ҷон
باید در کار دست و پا و دل و جان
Дилкашу ҳушёру нағз бояд гуфтор
دلکش و هشیار و نغز باید گفتار
Муҳкаму стўору сахт бояд паймон
محکم و ستوار و سخت باید پیمان
Бахт агар кордон ва коркун омад
بخت اگر کاردان و کارکن آمد
Хориҷи гаштии усӯли халқи зи мизон
خارج گشتی اصول خلق ز میزان
Оби равони ҳамчу кӯҳ кардӣ пайкар
آب روان همچو کوه کردی پیکر
Кӯҳи гарони ҳамчу об кардӣ стхўон
کوه گران همچو آب کردی ستخوان
Инки бшҳномаҳ гуфт хоҷаи тӯсӣ
اینکه بشهنامه گفت خواجه طوسی
Бежанро бахт чира кард бҳўмон
بیژن را بخت چیره کرد بهومان
Фии алмисл ар доняши мутобиқи воқеъ
فی المثل ار دانیش مطابق واقع
Нодарраи корӣ фитодааст бадӯрон
نادره کاری فتاده است بدوران
Гавҳари дониши туро чу бошад дар тан
گوهر دانش ترا چو باشد در تن
Ҷайби тавон пуркунии зи гавҳару марҷон
جیب توان پرکنی ز گوهر و مرجان
Сирати инсони ҳаме бибояд азирок
سیرت انسان همی بباید ازیراک
Меҳр гёниз шуд басӯрат инсон
مهر گیانیز شد بصورت انسان
То бҷҳони номи неки Монии барҷоӣ
تا بجهان نام نیک مانی برجای
Бар сари гардуни саманди ҳиммати бҷҳон
بر سر گردون سمند همت بجهان
Нанг бияфкан тан аз ҳалок миндиш
ننگ بیفکن تن از هلاک میندیش
Ном талаб кун дил аз завол матарсон
نام طلب کن دل از زوال مترسان
Сахт ҳаме кӯш дар муқобили душман
سخت همی کوش در مقابل دشمن
Тунди ҳамеи ҷӯш дар муқобили фарсон
تند همی جوش در مقابل فرسان
Алтўнтоши он амири хиттаи хоразм
التونتاش آن امیر خطه خوارزم
Чун зи масофи алӣ такин шуд нолон
چون ز مصاف علی تکین شد نالان
То нафаси охирин ки дасти зи ҷони шаст
تا نفس آخرین که دست ز جان شست
Пои ҷаллодт бурун наҳашт зи майдон
پای جلادت برون نهشت ز میدان
Дошт бҳнгоми назъи гӯнаи ъбҳр
داشت بهنگام نزع گونه عبهر
Он рухи рангин ки чун шақоӣқи нӯъмон
آن رخ رنگین که چون شقایق نعمان
Аҳмади Абдуссамади ситодаи бболинш
احمد عبدالصمد ستاده ببالینش
Гиряи кунон буд ҳамчуи абр ба Нитсаон
گریه کنان بود همچو ابر به نیسان
Дид чу хоразми шаҳ гиристанаш ро
دید چو خوارزم شه گریستنش را
Гуфт бмн бар мадори нолау афғон
گفت بمن بر مدار ناله و افغان
Марги маро кӣ зи гиряи ёбии чора
مرگ مرا کی ز گریه یابی چاره
Дарди маро кӣ зи нолаи тонеи дармон
درد مرا کی ز ناله تانی درمان
Ман сару сомони зиндагии даҳум аз даст
من سر و سامان زندگی دهم از دست
Ту бспоаҳу малики даҳ сару сомон
تو بسپاه و ملک ده سر و سامان
То нашносад аду ки хасмӣ чун ман
تا نشناسد عدو که خصمی چون من
Дода дар омоҷгоҳи новаки авҷон
داده در آماجگاه ناوک اوجان
Май бнхўоҳми баёни қиссау таърих
می بنخواهم بیان قصه و تاریخ
Варна ҳикоёт нағз кардам унвон
ورنه حکایات نغز کردم عنوان
Ғуссаи маҷнӯну хўбрўӣии Лайлӣ
غصه مجنون و خوبروئی لیلی
Қиссаи абсолу рӯзгори саломон
قصه ابسال و روزگار سلامان
Тарҷумаи достони Хизру Сикандар
ترجمه داستان خضر و سکندر
Оқибати Фтнҳои деву сулаймон
عاقبت فتنهای دیو و سلیمان
То бниўшнди халқ ва ибрат гиранд
تا بنیوشند خلق و عبرت گیرند
Аз сайри мардумону кори бузургон
از سیر مردمان و کار بزرگان
Меҳмон бошем ин ду рӯзу бночор
مهمان باشیم این دو روز و بناچار
Дайр ва ё зуд рафт бояд меҳмон
دیر و یا زود رفت باید مهمان
эй хунаки анро ки ном нек гузорад
ای خنک انرا که نام نیک گذارد
Боқӣу ҷовид дар саҳифаи кайҳон
باقی و جاوید در صحیفه کیهان
Ҳамчуи амӣрӣ ки аз мдиҳи худованд
همچو امیری که از مدیح خداوند
Фахр кунад то абад ба аъшӣу ҳисон
فخر کند تا ابد به اعشی و حسان
Хоҷаи аФхми хдоигони муаззам
خواجه افخم خدایگان معظم
Киштии дониши муҳӣти ҳикмату ирфон
کشتی دانش محیط حکمت و عرفان
Мейри маин осмони рифъату иқбол
میر مهین آسمان رفعت و اقبال
Қутби яқини офтоби кишвари аиқон
قطب یقین آفتاب کشور ایقان
Ҳазрати аъзами маин амири низоми онк
حضرت اعظم مهین امیر نظام آنک
Дар каф ӯ шуд низоми олами имкон
در کف او شد نظام عالم امکان
Довари сайфу қалами вазири ҷаҳони бахш
داور سیف و قلم وزیر جهان بخش
Соҳиби чатру илми амири ҷҳонбон
صاحب چتر و علم امیر جهانبان
Чокари базмаш бар аз набераи ҷўзӣ
چاکر بزمش بر از نبیره جوزی
Ҳосиди ҷоҳаш кам аз муаллими сбён
حاسد جاهش کم از معلم صبیان
Пели бдздди ҳамеи зи бимаши хартум
پیل بدزدد همی ز بیمش خرطوم
Шери бхоиди ҳамеи зи саҳмаши дандон
شیر بخاید همی ز سهمش دندان
Озари Ободагони зи меҳраши обод
آذر آبادگان ز مهرش آباد
Фазлу ҳунари андрў чу лолау райҳон
فضل و هنر اندرو چو لاله و ریحان
Ман дахлаи кони омно набишта аст
من دخله کان آمنا نبشته است
Адлаш бар боби ин ҳумоюни бустон
عدلش بر باب این همایون بستان
Гашта зи гулҳои ранги ранги бъинаҳ
گشته ز گلهای رنگ رنگ بعینه
Бистари мأмўни шаби арӯсии бўрон
بستر مأمون شب عروسی بوران
Моҳӣу мурғаш дар обгири шиновар
ماهی و مرغش در آبگیر شناور
Чун дили ошиқи бурузи ваъдаи ҷонон
چون دل عاشق بروز وعده جانان
То бидамад андарин ФёФии лола
تا بدمد اندرین فیافی لاله
То бчмди андарин маротеъи ҳайвон
تا بچمد اندرین مراتع حیوان
Тунд набинад касе бидида наргис
تند نبیند کسی بدیده نرگس
Тез наронад касе бҷонби збён
تیز نراند کسی بجانب ظبیان
Мор дар ин равза муҳра дода бгнҷшк
مار در این روضه مهره داده بگنجشک
Шер дар ин беша ром гашта бғзлон
شیر در این بیشه رام گشته بغزلان
Сайли бногаҳ дар аўФтод дар ин шаҳр
سیل بناگه در اوفتاد در این شهر
Чунон силӣ ки каси надидаи бдонсон
چونان سیلی که کس ندیده بدانسان
Кард бикбораҳи кӯҳҳоро дарё
کرد بیکباره کوهها را دریا
Кунад бикбораҳи хонҳоро бунён
کند بیکباره خانها را بنیان
Ҳамчун сайли алърм ки шаҳри сборо
همچون سیل العرم که شهر سبارا
Кунад зи бен доне ар бхўондии қирон
کند ز بن دانی ار بخواندی قران
Фарёд аз ҷони аҳли шаҳри баромад
فریاد از جان اهل شهر برآمد
Бар дар вай шуд равони калонтару деҳқон
بر در وی شد روان کلانتر و دهقان
Гуфтанд эй хоҷаи бузурги хуҷаста
گفتند ای خواجه بزرگ خجسته
Гуфтанд эй соҳиби рашиди схндон
گفتند ای صاحب رشید سخندان
Об намӯдааст хокҳомони ҳамвор
آب نموده است خاکهامان هموار
Сайл намӯдааст хонҳомони вайрон
سیل نموده است خانهامان ویران
Шасти яке ончӣ коштем бсҳро
شست یکی آنچه کاشتیم بصحرا
Баради яке ончӣ доштем дар айвон
برد یکی آنچه داشتیم در ایوان
Зинҳор Эй дод бахши хастаи дилони зуд
زنهار ای داد بخش خسته دلان زود
Дод дили мо зи чархи гардуни бустон
داد دل ما ز چرخ گردون بستان
Мейри маин чун бидид рӯзи раият
میر مهین چون بدید روز رعیت
Багушӯд абвоби лутфу раҳмату эҳсон
بگشود ابواب لطف و رحمت و احسان
Гуфт чу аз осмони бало шудаи нозил
گفت چو از آسمان بلا شده نازل
Оқилаи чархаму мؤдби кайвон
عاقله چرخم و مؤدب کیوان
Сайли зи хашм манаст чора кунам ин
سیل ز خشم من است چاره کنم این
Абри бадаст манаст суд диҳад он
ابر بدست من است سود دهد آن
Ончии хисорат расидааст шумо ро
آنچه خسارت رسیده است شما را
Ҳин бнмоӣид то бубахшам товон
هین بنمائید تا ببخشم تاوان
Хонаи чубин ва сақфҳои гулин ро
خانه چوبین و سقفهای گلین را
Беҳтари созами зи садҳазори гулистон
بهتر سازم ز صدهزار گلستان
Гуфт ва вафокард сохт дар ду се рӯзӣ
گفت و وفا کرد ساخت در دو سه روزی
Хона ҳар як барои зи фарохури эшон
خانه هر یک برا ز فراخور ایشان
Алҳақ аинмрдмӣ ки зоди азин мейр
الحق اینمردمی که زاد ازین میر
Воинҳмаҳи бахшиши зи лаълу гавҳару марҷон
واینهمه بخشش ز لعل و گوهر و مرجان
БшгФт ояд бичишам халқ аз аирок
بشگفت آید بچشم خلق از ایراک
Зотши пайдоу қадари зотши пинҳон
ذاتش پیدا و قدر ذاتش پنهان
Қиссаи мейри маину мардуми гетӣ
قصه میر مهین و مردم گیتی
Қисса пеласту сайр кардани ъмён
قصه پیل است و سیر کردن عمیان
эй лаби лаълати ҳадиси исои Марям
ای لب لعلت حدیث عیسی مریم
эй сари калакати Асои Мӯсои умрон
ای سر کلکت عصای موسی عمران
Қиблаи гуҳи ҷузи даргаати нишемани тоғӯт
قبله گه جز درگهت نشیمن طاغوت
Саҷда ки ҷуз бар дарат ибодати аўсон
سجده که جز بر درت عبادت اوثان
Ҳар ду кафати ҳамчуи ду дарахти барӯманд
هر دو کفت همچو دو درخت برومند
Гашта зи теғу қалами зўотооФнон
گشته ز تیغ و قلم ذواتاافنان
Гуҳи зи кафат фахр карда хомаи бшмшир
گه ز کفت فخر کرده خامه بشمشیر
Гуҳи зи кафати рашки бардаи хомаи бчўгон
گه ز کفت رشک برده خامه بچوگان
Бскаҳ фузудӣ бъдл ва дод бФрснг
بسکه فزودی بعدل و داد بفرسنگ
Дар паии зулм андараст ҳар шабаҳи деҳқон
در پی ظلم اندر است هر شبه دهقان
Ҳамчу касе каши даҳони з хӯрдани ҳалво
همچو کسی کش دهان ز خوردن حلوا
Ранҷад ва ҷӯяд аз он бтршии дармон
رنجد و جوید از آن بترشی درمان
Субҳони аллоҳ ки зулм низ аз ин малик
سبحان الله که ظلم نیز از این ملک
Гашта абои сад ҳазор пои гурезон
گشته ابا صد هزار پای گریزان
Қиссаи адли ту ва гурехтани зулм
قصه عدل تو و گریختن ظلم
Хондани бисми аллоҳ ҳаст ва рондани шайтон
خواندن بسم الله هست و راندن شیطان
Хур , сӯии бурҷи асад шудааст дар аинрўз
خور، سوی برج اسد شده است در اینروز
То бркоби ту шер созад қурбон
تا برکاب تو شیر سازد قربان
Ҳазрати борӣ агар фидои смоъил
حضرت باری اگر فدای سماعیل
Кбш фиристод ҳам зи равзаи ризвон
کبش فرستاد هم ز روضه رضوان
Баҳри фидои ту аз нажоди смоъил
بهر فدای تو از نژاد سماعیل
Кбш ктоӣб раседу соҳиби събон
کبش کتائب رسید و صاحب ثعبان
Омадам инак бҳзрти ту нуҳум рӯй
آمدم اینک بحضرت تو نهم روی
Омадам инак бдргаҳи ту даҳуми ҷон
آمدم اینک بدرگه تو دهم جان
То ки расад аъшӣ аз имомаҳу бтҳо
تا که رسد اعشی از یمامه و بطحا
То ки буд нобиғаи зи ҷаъдау збён
تا که بود نابغه ز جعده و ذبیان
Аъширо рӯҳ дар бар ту сногўӣ
اعشی را روح در بر تو ثناگوی
Нобиғаро ҳуш бар дар ту санохон
نابغه را هوش بر در تو ثناخوان