Шҳншаҳ чу ин достон кард гӯш

شهنشه چو این داستان کرد گوش

Дарун шуд пари андеша ва лаб хамӯш

درون شد پر اندیشه و لب خموش

Бисанҷед гуфтори марди хирад

بسنجید گفتار مرد خرد

Ки гуфтори донои равони пурвирд

که گفتار دانا روان پرورد

Бадв гуфт донам ки ин тоҷу тахт

بدو گفت دانم که این تاج و تخت

Каёнро ту додӣ ба неруии бахт

کیان را تو دادی به نیروی بخت

Тўонӣ ки аз теғи алмоси гаван

تو آنی که از تیغ الماس‌گون

Задӣ оташи андари дили оскўн

زدی آتش اندر دل آسکون

Ба Албурзи кӯҳу Мозандарон

به البرز کوه و مازندران

Ба хоразму ҳомӯни ҳомоўрон

به خوارزم و هامون هاماوران

Шикастии басии гардану ёл ва худ

شکستی بسی گردن و یال و خود

Ба гурзи гарон ва ба теғи кабӯд

به گرز گران و به تیغ کبود

Чу афроштии сӯии турони илм

چو افراشتی سوی توران علم

Наҳанги дмонро кашидӣ ба дам

نهنگ دمان را کشیدی به دم

Сипос ту дорам ба рӯзу шубон

سپاس تو دارم به روز و شبان

Нагардад марои ҷуз ба меҳрати забон

نگردد مرا جز به مهرت زبان

Агар талхе рафт ва тундӣ фузуд

اگر تلخی‌ای رفت و تندی فزود

з рӯй забон буд ва аз дил набӯд

ز روی زبان بود و از دل نبود

Дилам бар ту кас кӣ гузинад ҳаме

دلم بر تو کس کی گزیند همی

Куҷои дидаи ғайр аз ту бинад ҳаме

کجا دیده غیر از تو بیند همی

Ки ҷонам ба дониш барафрӯхтӣ

که جانم به دانش برافروختی

Камону камандами ту омухтӣ

کمان و کمندم تو آموختی

Ба фарҳангу ойини бпрўрдим

به فرهنگ و آیین بپروردی‌ام

Миёни шаҳон номвар кардем

میان شهان نامور کردی‌ام

Ту озодаи сарвӣу гардони гё

تو آزاده سروی و گردان گیا

Падар бар падари маи ниё бар ниё

پدر بر پدر مه نیا بر نیا

Ба вижаи падарати он гиронмояи мард

به ویژه پدرْت آن گران‌مایه مرد

Ки бо шер нар кӯшад андари набард

که با شیر نر کوشد اندر نبرد

Марои он ҷаҳондидаи марди куҳан

مرا آن جهاندیده مرد کهن

Ба дил парвариш дод чун сарви бен

به دل پرورش داد چون سرو بن

Шабу рӯзи тимор ман доштӣ

شب و روز تیمار من داشتی

Дарунам пурандеша нагузоштӣ

درونم پراندیشه نگذاشتی

Тани равшанам зинда кардӣ ба дам

تن روشنم زنده کردی به دم

Задудӣ зи дили занги андӯҳу ғам

زدودی ز دل زنگ اندوه و غم

Фромш накардам ман он пер ро

فرامُش نکردم من آن پیر را

Паланги афкани шери нахҷӣр ро

پلنگ‌افکن شیر نخجیر را

Кунам рӯзу шаби ёд аз он болу брз

کنم روز و شب یاد از آن بال و برز

Каманду камони дашнау теғу гурз

کمند و کمان دشنه و تیغ و گرز

Ки дар беша шераст ва дар кӯҳи бабр

که در بیشه شیر است و در کوه ببر

зи поён чу дарёи зи боло чу абр

ز پایان چو دریا ز بالا چو ابر

Бар онам кигар бахт неру диҳад

بر آنم که گر بخت نیرو دهد

Ситораи марои фол некӯ диҳад

ستاره مرا فال نیکو دهد

Барорам зи бен бехи бедод ро

برآرم ز بن بیخ بیداد را

Ба гардуни занам поя дод ро

به گردون زنم پایهٔ داد را

Башуем рухи гетӣ аз аҳриман

بشویم رخ گیتی از اهرمن

Баронам дад аз дашту зоғ аз чаман

برانم دد از دشت و زاغ از چمن

Ба ҳар кори пурсами зи донандаи роҳ

به هر کار پرسم ز داننده راه

Сари бхрдонро расонам ба моҳ

سر بخردان را رسانم به ماه

Птт ҷӯям аз кору гуфтори бад

پتت جویم از کار و گفتار بد

Сӯии обу ойини рӯм бо хирад

سوی آب و آیین روم با خرد

Дили марди доно бадаст оварам

دل مرد دانا به دست آورم

Ҳамаи шаҳди ҷой кбт оварам

همه شهد جای کبت آورم

Ба нахҷӣри дилҳо шитобами ҳаме

به نخجیر دل‌ها شتابم همی

Бадаради гарон чора ёбам ҳаме

به درد گران چاره یابم همی

Ба дору шавам хастагонро пизишк

به دارو شوم خستگان را پزشک

Башуем рухонишони зи хунини сиришк

بشویم رخانْشان ز خونین سرشک

Тарозу падед оварам сов ро

ترازو پدید آورم ساو را

Бзри ҳам тарозу кунам чов ро

به زر هم ترازو کنم چاو را

Қиморӣ ки бо душманони бохатм

قماری که با دشمنان باختم

Дарони захмҳои кажи андохтам

در آن زخم‌های کژ انداختم

Яке нақши дигар фароз оварам

یکی نقش دیگر فراز آورم

Каз он дода хеш боз оварам

کز آن دادهٔ خویش باز آورم

Ҳариф шаш андозро гоҳ нарад

حریف شش‌انداز را گاه نرد

Бшшдри нуҳуми муҳраи андари набард

به ششدر نهم مهره اندر نبرد

Кунам хсли узрои зи ҳафдаҳи фузун

کنم خصل عذرا ز هفده فزون

Занами охирин захм бар дстхўн

زنم آخرین زخم بر دست خون

Бадаст ман ояд ҳамеи каъбатон

به دست من آید همی کعبتان

Чу андари кафи кӯдакони лаъибатон

چو اندر کف کودکان لعبتان

Варо айдун бштрнҷ шуд чираи даст

ور ایدون به شطرنج شد چیره‌دست

Битозам бар ӯ ҳамчуи пелони маст

بتازم بر او همچو پیلان مست

БФрзини тиҳӣ аз ҳётш кунам

به فرزین تهی از حیاتش کنم

Бмнсўбаҳи шоҳ моташ кунам

به منصوبهٔ شاه ماتش کنم

Ки бар мо бшўридаҳи кори ҷаҳон

که بر ما بشوریده کار جهان

Сипаҳ дар сутӯҳанду мардуми бҷон

سپه در سُتوهند و مردم به جان

Даҳу рӯстои ҷумлаи бойир шуда аст

دِه و روستا جمله بایر شده است

Раияти ғуломи акобр шуда аст

رعیت غلام اکابر شده است

Раҳ аз дузди вайрон , даҳ аз кадхудоӣ

ره از دزد ویران، ده از کدخدای

Зар всим ноёбу деҳқони гадоӣ

زر و سیم نایاب و دهقان گدای

Кдиўри ҳамеи донаи корди биринҷ

کدیور همی دانه کارد برنج

зи кишташи танумандии окандаи ганҷ

ز کشتش تنومندی آکنده گنج

Сипаҳро фурушанд саркардагон

سپه را فروشند سرکردگان

Чунон чун зи чину чгли бардагон

چنان چون ز چین و چگل بردگان

Ман ин корҳоро надорам писанд

من این کارها را ندارم پسند

Бихоҳам бен зиштӣ аз бех кунад

بخواهم بنِ زشتی از بیخ کند

Занами ресмони хок ҳар марз ро

زنم ریسمان خاک هر مرز را

Ҳазинаи даҳум ҳар кишоварз ро

هزینه دهم هر کشاورز را

Нахоҳам зи вайрони замини сову боҷ

نخواهم ز ویران زمین ساو و باج

Нагирам зи хирадону перони хароҷ

نگیرم ز خردان و پیران خراج

Даҳуми ҷомагии лашгариро зи ганҷ

دهم جامگی لشکری را ز گنج

Абои моҳвора ба подоши ранҷ

ابا ماهواره به پاداش رنج

Сипаҳро зи ман шод бояд бадан

سپه را ز من شاد باید بُدَن

Бару буми обод бояд бадан

بر و بوم آباد باید بُدَن

Сипаҳдор корозмуда баҷанг

سپهدار کارآزموده به جنگ

Гузинам ки бишносад аз номи нанг

گزینم که بشناسد از نام ننگ

Вазин шӯхи чашмони клптраҳи ҳеҷ

وزین شوخ‌چشمانِ کَلپَتره هیچ

Нмонм ба лшкргаҳи андари бсич

نمانم به لشکرگه اندر بسیچ

Баромезам аз хомаи шукр ба машк

برآمیزم از خامه شکّر به مشک

Шавам хастагонро ба доруи пизишк

شوم خستگان را به دارو پزشک

Кунам чори дафтари яке чун нигор

کنم چار دفتر یکی چون نگار

Ҳамаи обу ойин дар ӯ ошкор

همه آب و آیین در او آشکار

Ки хонанда огаҳ шавад аз хирад

که خواننده آگه شود از خرد

Бподошу бодои фараи неки вебад

به پاداش و بادافرهِ نیک و بد

Ба дӯзах диҳад ҷои девони зишт

به دوزخ دهد جای دیوان زشت

Тан осон шавад порсо дар биҳишт

تن آسان شود پارسا در بهشت

Дувуми нома дар равшании ҳамчуи моҳ

دوم نامه در روشنی همچو ماه

Ки ёбанда аз он , дар шаби тира , роҳ

که یابنده از آن، در شب تیره، راه

Аўораҳнигоронам аз божу сов

اواره نگارانم از باژ و ساو

Шаванд андари он бо қалами кунҷов

شوند اندر آن با قلم کنجکاو

Ки андари даҳу шаҳру кҳсору дашт

که اندر ده و شهر و کهسار و دشت

Куҷои кодмизоди онҷои гузашт

کجا کادمیزاد آنجا گذشت

Чаҳ бошад хару гов ва тозӣ наванд

چه باشد خر و گاو و تازی نوند

Сари уштуру каллаи гўспнд

سر اشتر و کلّهٔ گوسپند

Ҳам аз раваду коризу бустону кишт

هم از رود و کاریز و بستان و کشت

Чу зояд ба обону ардии биҳишт

چو زاید به آبان و اردیبهشت

Ки санҷанд ва гиранд аз он нав ба нав

که سنجند و گیرند از آن نو به نو

з рӯй шимури соўҳои ҷӯ ба ҷӯ

ز روی شمر ساوها جو به جو