Чу гуфтору андарзи пери куҳан

چو گفتار و اندرز پیر کهن

Таҳамтан фурӯ хонд сар то ббн

تهمتن فرو خواند سر تا به بن

Бахшам андар омад дили шаҳриёр

به خشم اندر آمد دل شهریار

Ки мағзаши сабк буд ва ҷонаш назор

که مغزش سبک بود و جانش نزار

Бадв гуфт колиўаҳ шуд ҳуши ман

بدو گفت کالیوه شد هوش من

Мадам беш азин бод дар гӯши ман

مدم بیش ازین باد در گوش من

Мабар номи он мурғ ҷодӯӣ шавам

مبر نام آن مرغ جادوی شوم

Ки қофаст вайрон ва ӯ ҳамчуи бум

که قاف است ویران و او همچو بوم

Бути он каз ӯ ҷодӯи омухтӣ

بت آن کز او جادو آموختی

Ба найранги ваии чашм шаҳ дӯхтӣ

به نیرنگ وی چشم شه دوختی

Сияҳ кардӣ аз кӣнаи рахти маро

سیه کردی از کینه رخت مرا

Баровардӣ аз бен дарахти маро

برآوردی از بن درخت مرا

Кунун зӣ ман оварадӣ аинсони паём

کنون زی من آوردی این سان پیام

Нахоҳам паёмаш ки гуми бодаши ном

نخواهم پیامش که گم بادْش نام

Гар айдун шавад мари марои бахти ёр

گر ایدون شود مر مرا بخت یار

Бихоҳам аз ӯ кини аспндёр

بخواهم از او کین اسپندیار

Басоем пару болаш аз пои пел

بسایم پر و بالش از پای پیل

Вази он ки фурӯд оварадам равад нил

وز آن که فرود آوردم رود نیل

Таҳамтан ба посух чунин гуфт боз

تهمتن به پاسخ چنین گفت باز

Ки ҳушёр бош эй шаҳи сарфароз

که هشیار باش ای شه سرفراز

Ҳамоно ки симурғ паранда нест

همانا که سیمرغ پرّنده نیست

Ба пеши худои ҷузи яке банда нест

به پیش خدا جز یکی بنده نیست

Ҳакимӣаст донишвару тезҳӯш

حکیمی است دانشور و تیزهوش

Ба ҳар кораш ояд зи яздони сурӯш

به هر کارش آید ز یزدان سروش

Хӯриш карда дар кӯҳи сабз аз гё

خورش کرده در کوه سبز از گیا

Басӣ донад андари ҷаҳони кимиё

بسی داند اندر جهان کیمیا

Нёмри падарро бадв бар супурд

نیا مر پدر را بدو بر سپرد

Паии дониш ӯро дар он кӯҳи барад

پی دانش او را در آن کوه برد

Бимонад андари онҷои басии рӯзгор

بماند اندر آنجا بسی روزگار

Камари баст дар пеши омӯзгор

کمر بست در پیش آموزگار

Аз ӯ ёфт дониши ваз ӯ ёфт баҳр

از او یافت دانش وز او یافت بهر

Ҳам аз рӯсто шод шуд ҳам зи шаҳр

هم از روستا شاد شد هم ز شهر

Ксоникаҳи парандааш хонда анд

کسانی که پرّنده‌اش خوانده‌اند

зи парвози фикраши сухан ронда анд

ز پرواز فکرش سخن رانده‌اند

Ки шуд бо хиради ёр ва бо ҳуши ҷуфт

که شد با خرد یار و با هوش جفت

Бидонади басӣ розҳои наҳуфт

بداند بسی رازهای نهفت

Сухан ронад аз лухтҳои сипеҳр

سخن راند از لخت‌های سپهر

Ҳам аз тиру кайвони ҳам аз моҳу меҳр

هم از تیر و کیوان هم از ماه و مهر

Ҳам аз бахши гардуни ҳам аз каҳкашон

هم از بخش گردون هم از کهکشان

Ҳам аз ташту хояи ҳам аз Ардакон

هم از طشت و خایه هم از اردکان

зи сади гис ва аз тундару озарахш

ز سد گیس و از تندر و آذرخش

Стрлобу тақвим ва бар басту бахш

سطرلاب و تقویم و بر بست و بخش

Ҳам аз гавҳари кону бехи гё

هم از گوهر کان و بیخ گیا

Падеди оради андари ҷаҳони кимиё

پدید آرد اندر جهان کیمیا

Бар ӯ санги хоро дуруд оварад

بر او سنگ خارا درود آورد

Ситораи буриши сар фурӯд оварад

ستاره برش سر فرود آورد

Ту чун подшоҳӣ кунӣ дар замӣ

تو چون پادشاهی کنی در زمی

Ки паранда нашиносӣ аз одамӣ

که پرّنده نشناسی از آدمی

Ва дигар ки хӯни яли Исфандиёр

و دیگر که خون یل اسفندیار

зи кирдор ӯ ҷӯй , эй шаҳриёр

ز کردار او جوی، ای شهریار

Ки андешаи бад , сараш хира кард

که اندیشهٔ بد، سرش خیره کرد

Ҷаҳон бениш шед аҳриман тира кард

جهان بینش شید اهرمن تیره کرد

Ту низ ар сӯии кори бади бгрўӣ

تو نیز ار سوی کار بد بگروی

зи кешу раҳи рости беруни шӯй

ز کیش و ره راست بیرون شوی

Писандии раҳеи кӯи писандида буд

پسندی رهی کو پسندیده بود

Ҳамон бинӣ аз чархи кӯи дида буд

همان بینی از چرخ کو دیده بود

Сеюм инки гуфтӣ дили кӯҳи қоф

سوم اینکه گفتی دل کوه قاف

Бадарам ба шамшери хорои шикоф

بدرّم به شمشیر خارا شکاف

Кҷоӣӣ ва чунӣ чаҳ ҷўӣии ҳаме

کجایی و چونی چه جویی همی

Або кистӣ худ чаҳ гўӣии ҳаме

ابا کیستی خود چه گویی همی

Бар он хашм кун каз ту баҳри асдо

بر آن خشم کن کز تو بهراسدا

На онкўи турои ҳеҷ ншонсдо

نه آن کو ترا هیچ نشناسدا

Ба қофи андаруни мари туро роҳ нест

به قاف اندرون مر ترا راه نیست

Дар онҷо касе банда шоҳ нест

در آنجا کسی بندهٔ شاه نیست

Ту эдар ба домони Албурзи кӯҳ

تو ایدر به دامان البرز کوه

Нетоне шудан бо ҳазорон гуруҳ

نتانی شدن با هزاران گروه

Ба қофи андарун чун туоне шудан

به قاف اندرون چون توانی شدن

Хазари даштро кӣ туоне астдн

خزر دشت را کی توانی استدن

Ту пиндоштии зини ҳамаи абру дӯд

تو پنداشتی زین همه ابر و دود

Надонам ки пархоши шаҳ бо ки буд

ندانم که پرخاش شه با که بود

Маро бим кардӣ на ӯро зи хашм

مرا بیم کردی نه او را ز خشم

Надории магари сӯии додари чашм

نداری مگر سوی دادار چشم

Ки бо теғу гурзи ман ин тахту тоҷ

که با تیغ و گرز من این تخت و تاج

Ниёконатро шуд абои сову боҷ

نیاکانْت را شد ابا ساو و باج

Ман онам ки дар пеши коўс кӣ

من آنم که در پیش کاووس کی

Нҷнбидм аз ёди пархоши вай

نجنبیدم از یاد پرخاش وی

Ҳамаи жожи хоӣид ва посух шунид

همه ژاژ خایید و پاسخ شنید

Ба сардии суханҳои чун ях шунид

به سردی سخن‌های چون یخ شنید

Дили ман з хашмат наҷунбад ҳаме

دل من ز خشمت نجنبد همی

Касе дар , ба сӯзани нснбди ҳаме

کسی در، به سوزن نسنبد همی

Ҳшиўор бош эй шаҳи паҳлавон

هشیوار باش ای شه پهلوان

Ки мастаст икрони турои зери рон

که مست است یکران ترا زیر ران

Фурӯди ои азин хинги масти чмўш

فرود آی ازین خنگ مست چموش

Биёсо дамии андари оғӯши ҳуш

بیاسا دمی اندر آغوش هوش

Сухан чун сроӣӣ бисанҷ аз нахуст

سخن چون سرایی بسنج از نخست

Кам сахта шояд на бисёр суст

کم سخته شاید نه بسیار سست

Ту арўнди покӣ ва мо низ ҳам

تو اروند پاکی و ما نیز هم

Ту фарзанди хокӣ ва мо низ ҳам

تو فرزند خاکی و ما نیز هم

На мо гилаи гўспнди тўоим

نه ما گلّهٔ گوسپند توییم

На нахҷӣри тиру каманди тўоим

نه نخجیر تیر و کمند توییم

Ки хӯнмон бирезӣ ба дилхоҳи худ

که خونْمان بریزی به دلخواه خود

Нишоне бар айвону харгоҳи худ

نشانی بر ایوان و خرگاه خود

Валегар ту барӣ гулӯем ба теғ

ولی گر تو بُرّی گلویم به تیغ

Надорам паии меҳрат аз ҷони дареғ

ندارم پی مهرت از جان دریغ

Азиро казон кори пешин ҳануз

ازیرا کزان کار پیشین هنوز

Бгрим ба сӯг ва бинолам ба сӯз

بگریم به سوگ و بنالم به سوز

Ки аикоши модари нзодии маро

که ای کاش مادر نزادی مرا

Ва ё дар дам шер додӣ маро

و یا در دم شیر دادی مرا

Чаҳ будӣ ки аз моам чун зодмӣ

چه بودی که از مام چون زادمی

Ба коми наҳангони дарафтод май

به کام نهنگان درافتادمی

Шикастии қазои коши дасти маро

شکستی قضا کاش دست مرا

Камони ману тири шасти маро

کمان من و تیر شست مرا

Ки домон ба хӯни яли Исфандиёр

که دامان به خون یل اسفندیار

Нёлўдмии андарин рӯзгор

نیالودمی اندرین روزگار

Надонам чисон буд май сарнавишт

ندانم چه سان بودمی سرنوشت

Ки омад зи дасти ман он кори зишт

که آمد ز دست من آن کار زشت

Кунунгар бадӣҳо Фромш кунӣ

کنون گر بدی‌ها فرامُش کنی

Туфи кӣна дар сина хомаш кунӣ

تَفِ کینه در سینه خامش کنی

Гароӣ боиин доду хирад

گرایی به آیین داد و خرد

Бипарҳезӣ аз кору гуфтори бад

بپرهیزی از کار و گفتار بد

Каллаи мғФру ҷома ҷавшан кунам

کله مغفر و جامه جوشن کنم

Чароғи ту дар малик равшан кунам

چراغ تو در ملک روشن کنم

Бигирам ба номи ту гетии ҳама

بگیرم به نام تو گیتی همه

Ту шаҳ бошӣ ва ман шубони рама

تو شه باشی و من شبان رمه

Занами бартар аз моҳи тахти туро

زنم برتر از ماه تخت ترا

Барӯманди созами дарахти туро

برومند سازم درخت ترا