Ҳамду сипоси биқёси сонеъиро ки феҳристи қасидаи мавҷӯдоту дебочаи ҷаридаи коинот бо ҳасани сифот аз назми вуҷӯди рӯҳонӣ инсонӣ кард .

حمد و سپاس بیقیاس صانعی را که فهرست قصیده موجودات و دیباچه جریده کاینات با حسن صفات از نظم وجود روحانی انسانی کرد.

байт

بیت

Зиҳии мубдиъии кӯи бълми қадам

زهی مبدعی کو بعلم قدم

Барангехти назми вуҷӯд аз адам

برانگیخت نظم وجود از عدم

Ва тҳёти номӣоту салавоти зокёт бар шоҳи маснади астФоу моҳи маркази аҷтбоءи Муҳамади Мустафо .

و تحیات نامیات و صلوات زاکیات بر شاه مسند اصطفا و ماه مرکز اجتباء محمد مصطفی.

байт

بیت

Шоҳон чу қатра ӯ гуҳари шоҳвори баҳр

شاهان چو قطره او گهر شاهوار بحر

Баҳрӣ ки муштақаст азуи сад ҳазор баҳр

بحری که مشتق است ازو صد هزار بحر

Слии аллоҳи алайҳу ?алаи алтибину алоимаҳи алмъсўмин хусусан Амиралмӯъминину эмом аламтқин асадуллоҳи алғолби алии бен абитолби салавоти аллоҳи алайҳими аҷмъин .

صلی الله علیه و آله الطیبین و الایمه المعصومین خصوصا امیرالمومنین و امام المتقین اسدالله الغالب علی بن ابیطالب صلوات الله علیهم اجمعین.

байт

بیت

Шоҳӣ ки мазҳари ҳунару ганҷ ҳикмат аст

شاهی که مظهر هنر و گنج حکمت است

Байти алқсидаҳи караму баҳр раҳмат аст

بیت القصیده کرم و بحر رحمت است

Аммо баъди ин қасидаи исти сад ва шаст байт ки қариби сдўи бист байт аз он мустахраҷ мешавад мўшҳи болқоби ҳумоюну дуои давлати рӯзи афзӯни бандагии ҳазрати хилофати паноҳи хуршеди иштибоҳи ахтари сипоҳи Носири ибодуллоҳи шрқоу ғрбои ҳофизи билоди аллоҳ баъдану қрбои носби лавозими алосну аломони бости бисоти алъдлу алоҳсони қаҳрамони алмоءу алтини қутби фалаки ассалтанау алхлоФаҳу аддӣни алслтони алъодли зилли аллоҳи фии аларзи шоҳи Исмоили Баҳодури хон :

اما بعد این قصیده ایست صد و شصت بیت که قریب صدو بیست بیت از آن مستخرج می شود موشح بالقاب همایون و دعای دولت روز افزون بندگی حضرت خلافت پناه خورشید اشتباه اختر سپاه ناصر عبادالله شرقا و غربا حافظ بلاد الله بعدا و قربا ناصب لوازم الاسن و الامان باسط بساط العدل و الاحسان قهرمان الماء و الطین قطب فلک السلطنه و الخلافه و الدین السلطان العادل ظل الله فی الارض شاه اسماعیل بهادر خان:

Шоҳӣ ки гашти дайни набиро ривоҷи бахш

شاهی که گشت دین نبی را رواج بخش

Дар қаҳру лутф тоҷ ситонасту тоҷи бахш

در قهر و لطف تاج ستانست و تاج بخش

Хулди аллоҳи малакау султона ваед болнсри ҷунудау аъвона хусусан аъзами амроءи Алъолами нозими арбоби алсиФу алқлми баҳри олълуму алоФзоли наҷми алсъодаҳу алоқбол .

خلد الله ملکه و سلطانه و اید بالنصر جنوده و اعوانه خصوصا اعظم امراء العالم ناظم ارباب السیف و القلم بحر العلوم و الافضال نجم السعاده و الاقبال.

байт

بیت

Он каз назми тарбияти шоҳи вилоят

آن کز نظم تربیت شاه ولایت

Ҳар ҷо ҳунарӣ ҳаст расонидаи бғоит

هر جا هنری هست رسانیده بغایت

Аидоллаҳи таъолии тлоли марҳаматау роФтаҳи илои явми аддӣн .

ایدالله تعالی طلال مرحمته و رافته الی یوم الدین.

Муштамил бар усӯли бҳўру муншаъиботу мзоҳФоту дўиростаҳ ки авзони нӯздаҳ гонаасту тафкики бҳўру авзони мухталифи чунонкии наздики ҳафтод ва панҷ вазн мухталиф намӯда мешавад ,у таърифи ақсому ҳудӯди қўоФии саҳеҳу сқиму ҳуруфи қофия аз як ҳарф то на ҳарфи бтртиби ҷамъи омада бо ҳаракоту саканот ,у алқоби қўоФӣ мазкӯр гаштау уюби қофия ки ақсоми аитоءи ҷлӣ ва хФӣаст ҳамаи ҷо бар ду ваҷҳ намӯда то баъд аз қофияи маъюб ки ҷиҳат мисол намӯда мешавад қофияи саҳеҳи бози оранд ва ҳамчунин бҳўри номатбӯъи араб бар ду ваҷҳи пазируфта то баъд аз намӯдани мисоли мақсӯди назм бар вазнии матбӯъи қарори гирифта ва дар матн навишта шуду назми номатбӯъ бар ҳошияи он марқӯм гаштау аксари саноеъу бадоеъ ки дар кутуб мутақаддиминаст гирди омада бо санъатӣ чанд ки мухтареъи ин ғарқаи баҳри ҷонгдозӣ аҳлӣ широзӣаст чунонкии мстҷмъ ақсом шеъраст аз қасидау қитъау ғазалу рубоӣу мустазоду лғзу муаммо -у абёти маснӯъаро баҳами маснавии мутафарриқи тавон шимурд дар авзони мухталифи умед ки дар онҳзрти бсмъи қабул мсмўъ уфтаду бъини ризо млҳўз гардад аншоءи аллоҳи таъолӣ .

مشتمل بر اصول بحور و منشعبات و مزاحفات و دویراسته که اوزان نوزده گانه است و تفکیک بحور و اوزان مختلف چنانکه نزدیک هفتاد و پنج وزن مختلف نموده میشود، و تعریف اقسام و حدود قوافی صحیح و سقیم و حروف قافیه از یک حرف تا نه حرف بترتیب جمع آمده با حرکات و سکنات، و القاب قوافی مذکور گشته و عیوب قافیه که اقسام ایطاء جلی و خفی است همه جا بر دو وجه نموده تا بعد از قافیه معیوب که جهت مثال نموده میشود قافیه صحیح باز آرند و همچنین بحور نامطبوع عرب بر دو وجه پذیرفته تا بعد از نمودن مثال مقصود نظم بر وزنی مطبوع قرار گرفته و در متن نوشته شد و نظم نامطبوع بر حاشیه آن مرقوم گشته و اکثر صنایع و بدایع که در کتب متقدمین است گرد آمده با صنعتی چند که مخترع این غرقه بحر جانگدازی اهلی شیرازیست چنانکه مستجمع اقسام شعرست از قصیده و قطعه و غزل و رباعی و مستزاد و لغز و معما- و ابیات مصنوعه را بهم مثنوی متفرق توان شمرد در اوزان مختلف امید که در آنحضرت بسمع قبول مسموع افتد و بعین رضا ملحوظ گردد انشاء الله تعالی.