Абӯрайҳони берӯнӣ дар китоби алтФҳими фии сноъаҳи алтнҷими боб аввал бигӯед ки мард , номи мунаҷҷимиро сазовор нашавад то дар чаҳор илм ӯро ғзортӣ набошад яке ҳандасаи дувуми ҳисоби сеюм ҳиأти чаҳоруми аҳком .

ابوریحان بیرونی در کتاب التفهیم فی صناعة التنجیم باب اول بگوید که مرد، نام منجمی را سزاوار نشود تا در چهار علم او را غزارتی نباشد یکی هندسه دوم حساب سوم هیأت چهارم احکام.

Аммо ҳандаса саноатӣаст ки андрў шинохта шавад ҳоли авзоъи хутуту ашколи сутӯҳу муҷассамот ва он нисбати куллӣ ки мари мақодӣри рост бидонча ӯ мақодӣраст ва он нисбатӣ ки Марви рост бидонча ӯро авзоъасту ашкол ва муштамиласт бар усӯл ӯ китоби аўқлидси наҷҷор ки собити бен қурра дастӣ кардааст .

اما هندسه صناعتی است که اندرو شناخته شود حال اوضاع خطوط و اشکال سطوح و مجسمات و آن نسبت کلی که مر مقادیر راست بدانچه او مقادیر است و آن نسبتی که مرو راست بدانچه او را اوضاع است و اشکال و مشتمل است بر اصول او کتاب اوقلیدس نجار که ثابت بن قره دستی کرده است.

Аммо ҳисоб саноатӣаст ки андрў шинохта шавад ҳоли анвоъи аъдоду хосса ҳар навъе азу дар нафаси хешу ҳоли нисбати аъдоди бикдигру таваллуди эшон аз якдигару фурӯъ ӯ чун тнсиФу тазъифу зарбу қисмату ҷамъу тафреқу ҷабру муқобила ва муштамиласт усӯли ӯрои китоби арсмотиқӣу фурӯъи ӯрои ткмлаҳи абӯи Мансури Бағдодӣ ё сад боби сҷзӣ .

اما حساب صناعتی است که اندرو شناخته شود حال انواع اعداد و خاصهٔ هر نوعی ازو در نفس خویش و حال نسبت اعداد بیکدیگر و تولد ایشان از یکدیگر و فروع او چون تنصیف و تضعیف و ضرب و قسمت و جمع و تفریق و جبر و مقابله و مشتمل است اصول او را کتاب ارثماطیقی و فروع او را تکملهٔ ابومنصور بغدادی یا صد باب سجزی.

Аммо илми ҳиأт [ илмӣаст ] ки шинохта шавад андрўи ҳоли аҷзоъи олами алавӣу суфлоу ашколу авзоъи эшону нисбати эшон бо якдигару мақодӣру абъодӣ ки миён эшонасту ҳоли он ҳаракот ки мари кавокиби росту афлокроу таъдили караҳоу қитъаҳои доӣраҳҳо ки бадви аиںи ҳаракот тамом мешавад ва муштамиласт мари ин илмро китоби мҷстӣу беҳтарини тафсирҳоу беҳтарини шарҳҳои ӯ тафсир ниризӣасту мҷстии шифо аммо фурӯъи ин илми илми зиҷҳосту илми тқоўим .

اما علم هیأت [علمی است] که شناخته شود اندرو حال اجزاء عالم علوی و سفلی و اشکال و اوضاع ایشان و نسبت ایشان با یکدیگر و مقادیر و ابعادی که میان ایشان است و حال آن حرکات که مر کواکب راست و افلاک را و تعدیل کره‌ها و قطعه‌های دائره‌ها که بدو ایں حرکات تمام میشود و مشتمل است مر این علم را کتاب مجسطی و بهترین تفسیرها و بهترین شرحهای او تفسیر نیریزی است و مجسطی شفا؛ اما فروع این علم علم زیجهاست و علم تقاویم.

Аммо илми аҳком аз фурӯъи илм табиӣасту хосият ӯ тахминасту мақсӯди азу истидлоласт аз ашколи кавокиби бқёс [ бо ] якдигару бқёси дарҷу буруҷ бар файзони он ҳаводисӣ ки бҳркоти эшон Фоӣз шавад аз аҳволи адвори оламу малику мамолику баладону маволеду тҳоўилу тсоииру ихтиёроту масоил ва муштамиласт бидонча баршумурдем тасонифи абӯи мъшри балхӣу Аҳмади абди алҷлили сҷзӣу Абӯрайҳони берӯнӣу кўшёри ҷилӣ .

اما علم احکام از فروع علم طبیعی است و خاصیت او تخمین است و مقصود ازو استدلال است از اشکال کواکب بقیاس [با] یکدیگر و بقیاس درج و بروج بر فیضان آن حوادثی که بحرکات ایشان فائض شود از احوال ادوار عالم و ملک و ممالک و بلدان و موالید و تحاویل و تساییر و اختیارات و مسائل و مشتمل است بدانچه برشمردیم تصانیف ابومعشر بلخی و احمد عبدالجلیل سجزی و ابوریحان بیرونی و کوشیار جیلى.

Пас мунаҷҷим бояд ки мардӣ буд зкии алнФси зкии алхлқи разии алхлқу гўӣии ътаҳу ҷунуну кҳонт аз шроӣти ин бобаст ва аз лавозими ин саноат [ ва ] мунаҷҷим ки аҳком хоҳад гуфт бояд ки саҳми алғиб дар толеъ дорад ё биҷои нек аз толеъу худованди хонаи саҳми алғиби масъӯд ва дар музиъии Маҳмӯд то ончӣ гуяд аз аҳкоми бсўоб наздик бошад ва аз шроӣти мунаҷҷими яке онаст ки муҷмали алأсўли кўшёр ёд дораду кори меҳтари пайваста мутолиа мекунаду қонӯни масъӯдӣу ҷомеъ шоҳӣ менигарад то маълӯмоту мутасаввирот ӯ тоза монад ,

پس منجم باید که مردی بود زکی النفس زکی الخلق رضی الخلق و گوئی عته و جنون و کهانت از شرائط این باب است و از لوازم این صناعت [و] منجم که احکام خواهد گفت باید که سهم الغیب در طالع دارد یا بجای نیک از طالع و خداوند خانهٔ سهم الغیب مسعود و در موضعی محمود تا آنچه گوید از احکام بصواب نزدیک باشد و از شرائط منجم یکی آن است که مجمل الأصول کوشیار یاد دارد و کار مهتر پیوسته مطالعه میکند و قانون مسعودی و جامع شاهی می نگرد تا معلومات و متصورات او تازه ماند ،