Дар он таърих ки ман банда дар хизмати худованди малик алҷбол будам нури аллоҳи мзҷъаҳу рафъи фии алҷанони мавзеа ва он бузургвор дар ҳақи ман бандаи эътиқод қавӣ дошт ва дар тарбияти ман ҳиммати баланд .

در آن تاریخ که من بنده در خدمت خداوند ملک الجبال بودم نور الله مضجعه و رفع فی الجنان موضعه و آن بزرگوار در حق من بنده اعتقاد قوی داشت و در تربیت من همت بلند.

Магар аз меҳтарону мҳтрзодгони шаҳри Балхи умрҳо аллоҳи амири амиди сафии аддӣни Абубакри Муҳамади бен алҳусайн алрўоншоҳии рӯзи ид Фитр бидон ҳазрати пайвасти ҷавони фозили мФзли дабирии неки муставфии бшрт дар адабу самароти он бо баҳра дар дилҳо мақбул ва дар забонҳо мамдуҳ ва дарин ҳоли ман бхдмт ҳозир набудам дар маҷлис бар лафз подшоҳ рафт ки :

مگر از مهتران و مهترزادگان شهر بلخ عمرها الله امیر عمید صفی الدین ابوبکر محمد بن الحسین الروانشاهی روز عید فطر بدان حضرت پیوست جوان فاضل مفضل دبیری نیک مستوفی بشرط در ادب و ثمرات آن با بهره در دلها مقبول و در زبانها ممدوح و درین حال من بخدمت حاضر نبودم در مجلس بر لفظ پادشاه رفت که:

Низомиро бихонед !

نظامی را بخوانید!

Амири амиди сафӣ аддӣн гуфт ки :

امیر عمید صفی الدین گفت که:

Низомӣ ӣнҷост ?

نظامی اینجاست؟

Гуфтанд ки :

گفتند که:

Оре !

آری!

Ва ӯ чунон гумони барад ки Низомӣ мунирӣ аст гуфт :

و او چنان گمان برد که نظامی منیری است گفت:

Хаи шоирии неку мардии маърӯф !

خه شاعری نیک و مردی معروف!

Чун фаррош расед ва маро бихонад музей дар пой кардам ва чун даромадам хизмат кардаму биҷой хеш бинишастам .

چون فراش رسید و مرا بخواند موزه در پای کردم و چون درآمدم خدمت کردم و بجای خویش بنشستم.

Ва чун даврӣ чанд даргузашт амир амид гуфт :

و چون دوری چند درگذشت امیر عمید گفت:

Низомӣ наомад !

نظامی نیامد!

Малик ҷибол гуфт :

ملک جبال گفت:

Омад ! инак онҷо нишастааст !

آمد! اینک آنجا نشسته است!

Амир амид гуфт :

امیر عمید گفت:

Ман на ин Низомиро мегӯям он Низомӣ дигараст ва ман инро худ нашиносам .

من نه این نظامی را می‌گویم آن نظامی دیگرست و من این را خود نشناسم.

Ҳмидўни он подшоҳро дидам ки мутағаййири гашт ва дар ҳол рӯй сӯй ман кард ва гуфт :

همیدون آن پادشاه را دیدم که متغیر گشت و در حال روی سوی من کرد و گفت:

Ҷузи ту ҷоӣӣ Низомӣ ҳаст ?

جز تو جائی نظامی هست؟

Гуфтам :

گفتم:

Балӣ эй худованди ду Низомӣ дигаранд яке самарқандӣаст ва ӯро Низомӣ мунирӣ гӯйанд ва яке Найшобӯрӣ ва ӯро Низомӣ асирӣ гӯйанд ва ман бандаро Низомӣ арӯзӣ хонанд .

بلی ای خداوند دو نظامی دیگراند یکی سمرقندی است و او را نظامی منیری گویند و یکی نیشابوری و او را نظامی اثیری گویند و من بنده را نظامی عروضی خوانند.

Гуфт :

گفت:

Ту баӣ ё эшон ?

تو بهی یا ایشان؟

Амир амид донист ки бад гуфтаасту подшоҳро мутағаййир дид гуфт :

امیر عمید دانست که بد گفته است و پادشاه را متغیر دید گفت:

эй худованди он ҳар ду Низомии мърбднду сабки маҷлисҳоро бърбдаҳ бар ҳам шӯранду бузёни оранд .

ای خداوند آن هر دو نظامی معربدند و سبک مجلسها را بعربده بر هم شورند و بزیان آرند.

Малик бар сиблат таййибат гуфт :

ملک بر سبیل طیبت گفت:

Бош то инро бибинӣ ки панҷ қадаҳ сикӣ бихӯраду маҷлисро бар ҳам занад . Аммо азин ҳар се Низомӣ шоиртар кист ?

باش تا این را ببینی که پنج قدح سه یکی بخورد و مجلس را بر هم زند. اما ازین هر سه نظامی شاعرتر کیست؟

Амир амид гуфт :

امیر عمید گفت:

Ман он дуро дидааму баҳақ алмърФаҳ шиносам аммо инро надидааму шеър ӯ нашунидаам агар дарин маънӣ ки бирафт ду байт бигӯед ва ман табъ ӯ бубинаму шеър ӯ бишинавам бигӯям ки кадом беҳтараст азин ҳар се .

من آن دو را دیده‌ام و بحق المعرفه شناسم اما این را ندیده‌ام و شعر او نشنیده‌ام اگر درین معنی که برفت دو بیت بگوید و من طبع او ببینم و شعر او بشنوم بگویم که کدام بهتر است ازین هر سه.

Малик рӯй сӯй ман кард ва гуфт :

ملک روی سوی من کرد و گفت:

Ҳон эй Низомӣ то моро хаҷал накунӣ ва чун гўӣии чунон гӯй ки амир амид хоҳад .

هان ای نظامی تا ما را خجل نکنی و چون گوئی چنان گوی که امیر عمید خواهد.

Андари он вақти маро дар хизмати подшоҳи табъӣ буд файёзу хотирии вҳоҷу икрому анъоми он подшоҳи маро бидонҷо расонида буд ки бдиҳаҳи ман рӯят гашта буд қалам барграфтам ва то ду бор давр даргузашт ин панҷ байт бигуфтам :

اندر آن وقت مرا در خدمت پادشاه طبعی بود فیاض و خاطری وهاج و اکرام و انعام آن پادشاه مرا بدانجا رسانیده بود که بدیههٔ من رویت گشته بود قلم برگرفتم و تا دو بار دور درگذشت این پنج بیت بگفتم:

Чун ин байтҳо арз кардам амири амиди сафии аддӣн хизмат кард ва гуфт :

چون این بیتها عرض کردم امیر عمید صفی الدین خدمت کرد و گفت:

эй подшоҳи низомиёнро бигзор ман аз ҷумлаи шъроءи мовароуннаҳру хуросону Ироқи ҳеҷ касро табъ он нашиносам ки бар артҷоли чунин панҷ байт тавонад гуфт хоссаи бад-ӣни метанату ҷзолту ъзўбти мақруни болаффози ъзбу машҳуни бмъонии бикр шод бош эй Низомии туро бар басити замин назир нест . эй худованди подшоҳи табъӣ латиф дораду хотирии қавӣу фазлии тамому иқболи подшоҳи вақту ҳиммат ӯ рФъҳмои аллоҳ дар афзӯдааст нодарра Эй гардад ва азин ҳам зиёдат шавад ки ҷавонасту рӯзи афзӯн .

ای پادشاه نظامیان را بگذار من از جملهٔ شعراء ماوراءالنهر و خراسان و عراق هیچ کس را طبع آن نشناسم که بر ارتجال چنین پنج بیت تواند گفت خاصه بدین متانت و جزالت و عذوبت مقرون بالفاظ عذب و مشحون بمعانی بکر شاد باش ای نظامی ترا بر بسیط زمین نظیر نیست. ای خداوند پادشاه طبعی لطیف دارد و خاطری قوی و فضلی تمام و اقبال پادشاه وقت و همت او رفعهما الله در افزوده است نادره‌ای گردد و ازین هم زیادت شود که جوان است و روز افزون.

Рӯй подшоҳи худованд азим барафрӯхту бшоштӣ дар табъи латиф ӯ падед омад . Маро таҳсин кард ва гуфт :

روی پادشاه خداوند عظیم برافروخت و بشاشتی در طبع لطیف او پدید آمد. مرا تحسین کرد و گفت:

Кони сурби врсоди азин ид то баъӣди гӯсфанди кашон бтў додам омилӣ бифирист .

کان سرب ورساد ازین عید تا بعید گوسفند کشان بتو دادم عاملی بفرست.

Чунон кардаму асҳқи яҳӯдиро бФрстодм дар самими тобистон буду вақти кору гавҳар бисёр мегудохтанд дар муддати ҳафтод рӯзи дувоздаҳ ҳазор ман сурб аз он хумси бад-ӣн дуъогӯӣ раседу эътиқоди подшоҳ дар ҳақи ман бандаи яке ҳазор шуд эзади табораку таъолии хоки азиз ӯро бшмъи ризо пурнур куноду ҷони шариф ӯро бҷмъи Ганаи масрури бмнаҳу карама .

چنان کردم و اسحق یهودی را بفرستادم در صمیم تابستان بود و وقت کار و گوهر بسیار می گداختند در مدت هفتاد روز دوازده هزار من سرب از آن خمس بدین دعاگوی رسید و اعتقاد پادشاه در حق من بنده یکی هزار شد ایزد تبارک و تعالی خاک عزیز او را بشمع رضا پرنور کناد و جان شریف او را بجمع غنا مسرور بمنه و کرمه.