Тиб саноатӣаст ки бидон саноати сиҳҳат дар бадани инсон нигоҳ доранд ва чун зоӣл шавад бози оранду бёроинд ӯро ба дарозии мӯӣу покӣ рӯйу хушии буиу кушодагӣ .

طب صناعتی است که بدان صناعت صحت در بدن انسان نگاه دارند و چون زائل شود باز آرند و بیارایند او را به درازی موی و پاکی روی و خوشی بوی و گشادگی.

Аммо табиб бояд ки рақиқи алхлқи ҳаким алнФс ҷед алҳдс бошаду ҳадс ҳаракатӣ бошад ки нафасро буд дар ороъи соиба . Аънӣ ки суръати интиқолӣ буд аз маълум ба маҷҳӯл . Ва ҳар табиб ки шарафи нафас инсон нашносад рақиқ алхлқ набӯд ва то мантиқ надонад ҳаким алнФс набӯд ва то муаййид набӯд ба таъӣд ҷед алҳдс набӯд ва ҳар ки ҷед алҳдс набӯд ба маърифат иллат нарасад зеро ки далел аз набз мебояд гирифту набзи ҳаракати инқибоз ва инбисотасту сукӯнӣ ки миёни ин ду ҳаракат уфтад .

اما طبیب باید که رقیق الخلق حکیم النفس جید الحدس باشد و حدس حرکتی باشد که نفس را بود در آراء صائبه. اعنی که سرعت انتقالی بود از معلوم به مجهول. و هر طبیب که شرف نفس انسان نشناسد رقیق الخلق نبود و تا منطق نداند حکیم النفس نبود و تا مؤید نبود به تأیید جید الحدس نبود و هر که جید الحدس نبود به معرفت علت نرسد زیرا که دلیل از نبض می‌باید گرفت و نبض حرکت انقباض و انبساط است و سکونی که میان این دو حرکت افتد.

Ва миёни атиббо хилофаст : гуруҳе гуфтаанд ки ҳаракати инқибозро ба ҳис нишоед андар ёфтан , аммо афзали алмтأхрини ҳаҷа алҳақ алҳусайн бен Абдуллоҳи бен сино дар китоб қонӯн мегуяд : ҳаракати инқибозро дар тавон ёфтан ба душвории андари танҳои кам гӯшт .

و میان اطبا خلاف است: گروهی گفته‌اند که حرکت انقباض را به حس نشاید اندر یافتن، اما افضل المتأخرین حجة الحق الحسین بن عبدالله بن سینا در کتاب قانون می‌گوید: حرکت انقباض را در توان یافتن به دشواری اندر تن‌های کم گوشت.

Ва онгаҳ набзи даҳ ҷинсаст ва ҳар яке аз ӯ мутанаввиъ шавад ба се навъ : ду тарафайн ӯ ва яке эътидол ӯ .

و آنگه نبض ده جنس است و هر یکی از او متنوع شود به سه نوع: دو طرفین او و یکی اعتدال او.

То таъӣди илоҳӣ ба истисвоб ӯ ҳамроҳ набӯд фикрати мсиби натавонад буду тФсраҳро низ ҳамчунон алвону русӯб ӯ нигоҳи доштан ва аз ҳар лавнӣ бар ҳолатии далел гирифтан на корӣ хирадаст .

تا تأیید الهی به استصواب او همراه نبود فکرت مصیب نتواند بود و تفسره را نیز همچنان الوان و رسوب او نگاه داشتن و از هر لونی بر حالتی دلیل گرفتن نه کاری خرد است.

Ин ҳамаи длоӣл ба таъӣди илоҳӣу ҳидояти подшоҳии мФтқрнд ва ин маънӣаст ки мо ӯро ба иборати ҳадс ёд кардаем .

این همه دلائل به تأیید الهی و هدایت پادشاهی مفتقرند و این معنی است که ما او را به عبارت حدس یاد کرده‌ایم.

Ва то табиб мантиқ надонаду ҷинс ва навъ нашносад дар миёни фаслу хоссау арзи фарқ натавонад кард ва иллат нашносад ва чун иллат нашносад дар алоҷи мсиби натавонад буд .

و تا طبیب منطق نداند و جنس و نوع نشناسد در میان فصل و خاصه و عرض فرق نتواند کرد و علت نشناسد و چون علت نشناسد در علاج مصیب نتواند بود.

Ва мо ӣнҷо мислӣ бизанем то маълум шавад ки чунинаст ки ҳаме гӯйем : мараз ҷинс омаду табу сдоъу зукому сарсому ҳасбау ирқони навъ , ва ҳар яке ба фаслӣ аз якдигар ҷудо шаванд , ва аз ин ҳар яке боз ҷинс шаванд , Маслан таб ҷинсасту ҳмии явму ғбу штри алғбу рубъи анвоъ , ва ҳар яке ба фаслии зотӣ аз якдигар ҷудо шаванд . Чунон ки ҳмии явм ҷудо шавад аз дигари таб ҳо бидон ки дарозтарин муддат ӯ як шабонаи рӯз буд ва дар ӯ тксру гаронӣу коҳилӣ ва дард набошад ,у таби мтбқаҳ ҷудо шавад аз дигари таб ҳо бидон ки чун бигирад то чанд рӯз боз нашавад ,у таби ғб ҷудо шавад аз дигари таб ҳо бидон ки рӯзӣ бияёду дигар рӯз наёяд ,у таби штри алғб ҷудо шавад аз дигари таб ҳо бидон ки як рӯзи сахт тар ояду дирангаш камтар бошад ва як рӯзи оҳистатару дирангаши дарозтар буд ,у таби рубъ ҷудо шавад аз дигари таб ҳо бидон ки рӯзӣ бияёду дигар рӯз наёяд ва сеюм наёяд ва чаҳорум бияёд , ва ин ҳар яке боз ҷинс шаванд ва эшонро анвоъ падед ояд . Чун табиб мантиқ донад ва ҳозиқ бошаду бидонад ки кадом табасту Модати он таб чист , мураккабаст ё муфрад , зуд ба муъолиҷат машғӯл шавад .

و ما اینجا مثلی بزنیم تا معلوم شود که چنین است که همی‌گوییم: مرض جنس آمد و تب و صداع و زکام و سرسام و حصبه و یرقان نوع، و هر یکی به فصلی از یکدیگر جدا شوند، و از این هر یکی باز جنس شوند، مثلا تب جنس است و حمی یوم و غب و شطر الغب و ربع انواع، و هر یکی به فصلی ذاتی از یکدیگر جدا شوند. چنان که حمی یوم جدا شود از دیگر تب‌ها بدان که درازترین مدت او یک شبانه روز بود و در او تکسر و گرانی و کاهلی و درد نباشد، و تب مطبقه جدا شود از دیگر تب‌ها بدان که چون بگیرد تا چند روز باز نشود، و تب غب جدا شود از دیگر تب‌ها بدان که روزی بیاید و دیگر روز نیاید، و تب شطر الغب جدا شود از دیگر تب‌ها بدان که یک روز سخت‌‌تر آید و درنگش کمتر باشد و یک روز آهسته‌‌تر و درنگش درازتر بود، و تب ربع جدا شود از دیگر تب‌ها بدان که روزی بیاید و دیگر روز نیاید و سوم نیاید و چهارم بیاید، و این هر یکی باز جنس شوند و ایشان را انواع پدید آید. چون طبیب منطق داند و حاذق باشد و بداند که کدام تب است و مادت آن تب چیست، مرکب است یا مفرد، زود به معالجت مشغول شود.

Ва агар дар шинохтани иллат дар монад ба худои ъзи вҷл боз гардад ва аз ӯ истионат хоҳад , ва агар дар алоҷ фурӯ монад ҳам ба худоӣ боз гардад ва аз ӯ мадад хоҳад ки бозгашт ҳама бадваст .

و اگر در شناختن علت در ماند به خدای عز وجل باز گردد و از او استعانت خواهد، و اگر در علاج فرو ماند هم به خدای باز گردد و از او مدد خواهد که بازگشت همه بدوست.