Дар санаи аснтии ъушрау хмсмоиаҳ дар бозори атторони ншобўр бар дукони Муҳамади Муҳамади мунаҷҷими табиб аз хоҷаи эмоми Абубакр дқоқ шунидам ки ӯ гуфт :

در سنهٔ اثنتی عشرة و خمسمایة در بازار عطاران نشابور بر دکان محمد محمد منجم طبیب از خواجه امام ابوبکر دقاق شنیدم که او گفت:

Дар санаи аснтину хмсмоиаҳи яке аз машоҳӣри ншобўрро қўлнҷ бигирифт ва маро бихонад ва бидидам ва ба муъолиҷат машғӯл шудаму ончӣ дар ин боб фароз омад ба ҷой оварадам .

در سنهٔ اثنتین و خمسمایة یکی از مشاهیر نشابور را قولنج بگرفت و مرا بخواند و بدیدم و به معالجت مشغول شدم و آنچه در این باب فراز آمد به جای آوردم.

Албата шифо рӯй нанамуд ва се рӯз бар он бар омад . Намози шоми бозгаштами ноумед бар он ки нимшби бемори даргузарад . Дар ин ранҷ бихуфтам субҳдами бедори гаштам ва шак накардам ки дар гузашта буд .

البته شفا روی ننمود و سه روز بر آن بر آمد. نماز شام بازگشتم ناامید بر آن که نیمشب بیمار درگذرد. در این رنج بخفتم صبحدم بیدار گشتم و شک نکردم که در گذشته بود.

Ба боми бршдм ва рӯй бидон ҷониб оварадам ва ниўшаҳ кардам . Ҳеҷ овозӣ нишнидам ки бар гузаштан ӯ далел будӣ . Сӯраи фотиҳаи бхўондм ва аз он ҷониби бдмидм ва гуфтам : илоҳӣу Сайидӣу мавлоӣ ! ту гуфтае дар каломи мубраму китоби муҳкам «у ннзли ман алқуръони мо ҳўи шФоءу раҳмаи ллмؤмнин »у тҳср ҳаме хӯрдам ки ҷавон буду манъаму мутинаъиму коми анҷомӣ тамом дошт .

به بام برشدم و روی بدان جانب آوردم و نیوشه کردم. هیچ آوازی نشنیدم که بر گذشتن او دلیل بودی. سورهٔ فاتحه بخواندم و از آن جانب بدمیدم و گفتم: الهی و سیدی و مولای! تو گفته‌ای در کلام مبرم و کتاب محکم «و ننزل من القرآن ما هو شفاء و رحمة للمؤمنین» و تحسر همی خوردم که جوان بود و منعم و متنعم و کام انجامی تمام داشت.

Пас вузӯи сохтам ва ба мусалло шудаму суннати бгзордм . Яке дар сарои бузад , нигоҳ кардам кас ӯ буд . Бишорат дод ки « бигушоӣ ! » гуфтам :

پس وضو ساختم و به مصلی شدم و سنت بگزاردم. یکی در سرای بزد، نگاه کردم کس او بود. بشارت داد که «بگشای!» گفتم:

« чаҳ шуд ? »

«چه شد؟»

Гуфт :

گفت:

« ин соъат роҳат ёфт ! »

«این ساعت راحت یافت!»

Донистам ки аз баракоти фотиҳа алкитоб бӯдааст ва ин шарбат аз дорухонаи раббонӣ рафтааст . Ва ин маро таҷриба шуд ва бисёр ҷойҳо ин шарбат дар додам , ҳама мувофиқ афтоду шифо бҳосл омад .

دانستم که از برکات فاتحة الکتاب بوده است و این شربت از داروخانهٔ ربانی رفته است. و این مرا تجربه شد و بسیار جایها این شربت در دادم، همه موافق افتاد و شفا بحاصل آمد.

Пас табиб бояд ки некӯи эътиқод буду амр ва наҳй шаръро муаззам дорад .

پس طبیب باید که نیکو اعتقاد بود و امر و نهی شرع را معظم دارد.

Ва аз илми тиб бояд ки фусӯли Буқроту масоили ҳнини асҳқу муршиди Муҳамади зкрёءи розӣу шарҳи нилӣ ки ин муҷмалотро кардааст ба дасти ораду мтолът ҳаме кунад баъд аз он ки бар устодии мушфиқ хонда бошад .

و از علم طب باید که فصول بقراط و مسائل حنین اسحق و مرشد محمد زکریاء رازی و شرح نیلی که این مجملات را کرده است به دست آرد و مطالعت همی کند بعد از آن که بر استادی مشفق خوانده باشد.

Ва аз кутуби васати захираи собити қурра ё мансӯрии Муҳамади зкрёءи розӣ ё ҳдоиаҳи Абубакри ахўинӣ бо кифояи Аҳмади фараҷ ё ағрози Сайиди Исмоили ҷорҷоне ба астқсоءи тамом бар устодӣ мушфиқ хонд .

و از کتب وسط ذخیرهٔ ثابت قره یا منصوری محمد زکریاء رازی یا هدایهٔ ابوبکر اخوینی با کفایهٔ احمد فرج یا اغراض سید اسماعیل جرجانی به استقصاء تمام بر استادی مشفق خواند.

Пас аз кутуби бсоӣти яке ба дасти орад чун сетаи ъушри ҷолинус ё ҳовии Муҳамади закариё ё комили алсноъаҳ ё сад боби бўсҳли масӣҳӣ ё қонӯни буъалии сино ё захираи Хоразмшоҳӣ ва ба вақти фароғати мутолиа ҳаме кунад .

پس از کتب بسائط یکی به دست آرد چون ستة عشر جالینوس یا حاوی محمد زکریا یا کامل الصناعة یا صد باب بوسهل مسیحی یا قانون بوعلی سینا یا ذخیرهٔ خوارزمشاهی و به وقت فراغت مطالعه همی کند.

Ва агар хоҳад ки аз ин ҳама мустағнӣ бошад ба « қонӯн » кифоят кунад . Сайиди кунину пешвоӣ сиқлин мефармоед : « кули алсиди фии ҷўФи алФро » , ҳамаи шикорҳо дар шикам гӯрихараст ин ҳама ки гуфтам дар қонӯн ёфта шавад бо бисёре аз завоид . Ва ҳар киро муҷаллади аввал аз қонӯн маълум бошад аз усӯли илми тибу куллиёт ӯ ҳеҷ бар ӯ пӯшида намонад зеро ки агар Буқроту ҷолинус зинда шаванд раво буд ки пеши ин китоб саҷда кунанд .

و اگر خواهد که از این همه مستغنی باشد به «قانون» کفایت کند. سید کونین و پیشوای ثقلین می‌فرماید: «کل الصید فی جوف الفرا»، همهٔ شکارها در شکم گورخر است این همه که گفتم در قانون یافته شود با بسیاری از زوائد. و هر که را مجلد اول از قانون معلوم باشد از اصول علم طب و کلیات او هیچ بر او پوشیده نماند زیرا که اگر بقراط و جالینوس زنده شوند روا بود که پیش این کتاب سجده کنند.

Ва аҷабӣ шунидам ки яке дар ин китоб бар буъалӣ эътироз кард ва аз он муътаризоти китобии сохт ва « ислоҳи қонӯн » ном кард ! гӯйӣ дар ҳар ду менагарм ки мусанниф чаҳ мътўаҳ мардӣ бошаду мусанниф чаҳ макрӯҳи китобӣ ! чаро касеро бар бузургии эътироз бояд кард ки таснифӣ аз он ӯ ба даст гирад масъалаи нахустин бар ӯ мушкил бошад ?

و عجبی شنیدم که یکی در این کتاب بر بوعلى اعتراض کرد و از آن معترضات کتابی ساخت و «اصلاح قانون» نام کرد! گویی در هر دو می‌نگرم که مصنف چه معتوه مردی باشد و مصنف چه مکروه کتابی! چرا کسی را بر بزرگی اعتراض باید کرد که تصنیفی از آن او به دست گیرد مسألهٔ نخستین بر او مشکل باشد؟

Чаҳор ҳазор сол буд то ҳкмоءи авоил ҷонҳо гудохтанд ва равонҳо дар бохтанд то илми ҳикматро ба ҷои фурӯд оранд натавонистанд то баъд аз ин муддати ҳакими мутлақу файласуфи аъзами арстотолиси ин нақдро ба қстоси мантиқи бсхт ва ба маҳаки ҳудӯд нақд кард ва ба мкёли қиёси бпимўд то шаку риб аз ӯ бархесту мнқҳу муҳаққиқи гашт . Ва баъд аз ӯ дар ин ҳазор ва панҷсад соли ҳеҷ файласуф ба канаи сухан ӯ нарасед ва бар ҷодаи саёқат ӯ нагузашт алои афзали алмтأхрини ҳакими алмшрқи ҳаҷа алҳақ алии алхлқи Абӯалии алҳусайн бен Абдуллоҳи бен сино ва ҳар ки бар ин ду бузург эътироз кард хештанро аз зумраи аҳли хирад берун оварад ва дар силки аҳли ҷунун тартиб дод ва дар ҷамъи аҳли ътаҳ ҷилва кард . Эзади табораку таъолии моро аз ин ҳФўоту шаҳавоти нигоҳи дороади бмнаҳу лутфа .

چهار هزار سال بود تا حکماء اوائل جانها گداختند و روانها در باختند تا علم حکمت را به جای فرود آرند نتوانستند تا بعد از این مدت حکیم مطلق و فیلسوف اعظم ارسطاطالیس این نقد را به قسطاس منطق بسخت و به محک حدود نقد کرد و به مکیال قیاس بپیمود تا شک و ریب از او برخاست و منقح و محقق گشت. و بعد از او در این هزار و پانصد سال هیچ فیلسوف به کنه سخن او نرسید و بر جادهٔ سیاقت او نگذشت الا افضل المتأخرین حکیم المشرق حجة الحق على الخلق ابوعلی الحسین بن عبدالله بن سینا و هر که بر این دو بزرگ اعتراض کرد خویشتن را از زمرهٔ اهل خرد بیرون آورد و در سلک اهل جنون ترتیب داد و در جمع اهل عته جلوه کرد. ایزد تبارک و تعالى ما را از این هفوات و شهوات نگاه داراد بمنه و لطفه.

Пас агар табибии муҷаллади аввал аз қонӯн бдонстаҳ бошаду син ӯ ба арбаъӣн кашад аҳли эътимод буд . Ва агар чаҳ ин дараҷа ҳосил дорад бояд ки аз ин кутуби сғор ки устодони муҷарраб тасниф кардаанд яке пайваста бо хештан дорад чун тӯҳфаи алмулуки Муҳамади бен закариёу кифояи ибни мндўиаҳи исфаҳонӣу тадоруки анвоъи алхтأи фии алтдбири алтбии Абӯалиу хФии ълоӣӣу ёдгори Сайиди Исмоили ҷорҷоне зеро ки бар ҳофиза эътимодӣ нест ки дар охири мؤхр димоғ бошад ки дайртар дар амал ояд . Ин мактуб ӯро муайян бошад .

پس اگر طبیبی مجلد اول از قانون بدانسته باشد و سن او به اربعین کشد اهل اعتماد بود. و اگر چه این درجه حاصل دارد باید که از این کتب صغار که استادان مجرب تصنیف کرده‌اند یکی پیوسته با خویشتن دارد چون تحفة الملوک محمد بن زکریا و کفایهٔ ابن مندویهٔ اصفهانی و تدارک انواع الخطأ فی التدبیر الطبی ابوعلى و خفی علائی و یادگار سید اسماعیل جرجانی زیرا که بر حافظه اعتمادی نیست که در آخر مؤخر دماغ باشد که دیرتر در عمل آید. این مکتوب او را معین باشد.

Пас ҳар подшоҳ ки табиб ихтиёр кунад ин шроӣт ки баршумурдем бояд ки андар ёфта бошад ки на бас саҳл корӣаст ҷону умри хеш ба даст ҳар ҷоҳил додану тадбири ҷони худ дар канор ҳар ғофил ниҳодан .

پس هر پادشاه که طبیب اختیار کند این شرائط که برشمردیم باید که اندر یافته باشد که نه بس سهل کاریست جان و عمر خویش به دست هر جاهل دادن و تدبیر جان خود در کنار هر غافل نهادن.