Сипосу офарини он подшо ро

سپاس و آفرین آن پادشا را

Ки гетиро падед оварад ва мо ро

که گیتی را پدید آورد و ما را

Бадв зебост малику подшоиӣ

بدو زیباست ملک و پادشایی

Ки ҳаргиз ноед аз маликаши ҷудоӣ

که هرگز ناید از ملکش جدایی

Худои пок ва беҳамто ва бе ёр

خدای پاک و بی همتا و بی یار

Ҳам аз андешаи давр ва ҳам зи дидор

هم از اندیشه دور و هم ز دیدار

На битавонад Марвро чашм дидан

نه بتواند مرو را چشم دیدن

На андеша дарав донад расӣдан

نه اندیشه درو داند رسیدن

На нақсонеи пазиради ҳамчуи ҷавҳар

نه نقصانی پذیرد همچو جوهر

На зон гардад Марвро ҳоли дигар

نه زان گردد مرو را حال دیگر

На ҳаст ӯро арз бо ҷавҳарии ёр

نه هست او را عَرَض با جوهری یار

Ки ҷавҳари пас аз ӯ бӯда сети ночор

که جوهر پس از او بوده‌ست ناچار

Нишоед васф ӯ гуфтӣ ки чун аст

نشاید وصف او گفتی که چون است

Ки аз ташбеҳ ва аз васф ӯ бурун аст

که از تشبیه و از وصف او برون است

Ба васфаш чанд гуфтани ҳам на зебост

به وصفش چند گفتن هم نه زیباست

Ки чандеро мақодӣраст ва аҳсост

که چندی را مقادیرست و احصاست

Куҷои васфаш ба гуфтан ҳам нишоед

کجا وصفش به گفتن هم نشاید

Ки пас пиромнши чизе бибояд

که پس پیرامنش چیزی بباید

Ба васфаш ҳам нишоед гуфт кӣ буд

به وصفش هم نشاید گفت کی بود

Куҷо ҳастяшро муддат напаймӯд

کجا هستیش را مدت نپیمود

Вагар кӣ бӯдани андар васфаш ояд

وگر کی بودن اندر وصفش آید

Пас ӯро аввалу охир бибояд

پس او را اول و آخر بباید

На бо чизеи бпиўстаҳи сети дигар

نه با چیزی بپیوسته‌ست دیگر

Ки пас бошанд дар ҳастӣ баробар

که پس باشند در هستی برابر

На ҳаст ӯро ниҳоду ҳаду миқдор

نه هست او را نهاد و حد و مقدار

Ки пас бошад нҳоётши падедор

که پس باشد نهایاتش پدیدار

На зот ӯ буд ҳаргизи маконе

نه ذات او بود هرگز مکانی

На илми зот ӯ бошад наоне

نه علم ذات او باشد نهانی

Замонро мубдиъ ӯ бӯда сети зоғоз

زمان را مبدع او بوده‌ست زآغاز

Набоисташ дар ани мбдоъи анбоз

نبایستش در ان مبداع انباز

Замон аз вай падед омад ба фармон

زمان از وی پدید آمد به فرمان

Ба назд бартарин ҷавҳари зи гиҳон

به نزد برترین جوهر ز گیهان

Бидон ҷое ки ҷунбиши гашти пайдо

بدان جایی که جنبش گشت پیدا

Вази он ҷунбиш замона шуд ҳувайдо

وز آن جنبش زمانه شد هویدا

Маконро низ ҳад омад падедор

مکان را نیز حد آمد پدیدار

Миён ҳар давони аҷсом бисёр

میان هر دوان اجسام بسیار

Нафармое ки ороед сарое

نفرمایی که آراید سرایی

Бад-ӣни сони ҷузи ҳакимии подшоиӣ

بدین سان جز حکیمی پادشایی

Ки қӯтро падед оварад бе ёр

که قوت را پدید آورد بی یار

Ба ҳастӣ нестиро кард қаҳҳор

به هستی نیستی را کرد قهار

Худовандӣ ки фурмонаши равое

خداوندی که فرمانش روایی

Чунин дорад ҳаме дар подшоиӣ

چنین دارد همی در پادشایی

Нахустин ҷавҳар рӯҳонӣон кард

نخستین جوهر روحانیان کرد

Ки ӯро наз макон ва наз замон кард

که او را نز مکان و نز زمان کرد

Бараҳна кард сӯрати шани зи Модат

برهنه کرد صورت‌شان ز مادت

Саросари раҳнамоёни саодат

سراسر رهنمایان سعادت

Ба нури хеши эшонро биёрост

به نور خویش ایشان را بیاراست

Вазишон кард пайдо ҳар чаҳ худ хост

وزیشان کرد پیدا هر چه خود خواست

Нахустин ончӣ пайдо шуд малик буд

نخستین آنچه پیدا شد ملک بود

Вазони пас ҷўҳрӣ кард он фалак буд

وزان پس جوحری کرد آن فلک بود

Вазишон омад ин аҷроми равшан

وزیشان آمد این اجرام روشن

Ба сони гули миёни сабзи гулшан

به سان گل میان سبز گلشن

Баин шклисти эшонро мудаввар

بهین شکلیست ایشان را مدور

Чунон чун беҳтарини лавнии мунаввар

چنان چون بهترین لونی منور

Чу сӯратҳои эшон сӯратӣ нест

چو صورتهای ایشان صورتی نیست

Ки эшонро наҳиф ва офатӣ нест

که ایشان را نهیب و آفتی نیست

На яксонанд ҳамвора ба миқдор

نه یکسانند همواره به مقدار

Ба дидор ва ба кирдор ва ба рафтор

به دیدار و به کردار و به رفتار

Агар бе ахтрстии чархи гардон

اگر بی اخترستی چرخ گردان

Нагаштӣ мухталифи авқоти гиҳон

نگشتی مختلف اوقات گیهان

Набӯдӣ ин илалҳои замонӣ

نبودی این عللهای زمانی

Казу ояд наботии зиндагонӣ

کزو آید نباتی زندگانی

Чу ин моя набӯдӣ растанӣ ро

چو این مایه نبودی رستنی را

Набӯдӣ ҷонвар рӯй з май ро

نبودی جانور روی ز می را

Вагар беосмон будӣ ситора

وگر بی آسمان بودی ستاره

Ҷаҳони пари нур будӣ ҳомўораҳ

جهان پر نور بودی هامواره

Фурӯғи нури зулматро задудӣ

فروغ نور ظلمت را زدودی

Пас ин куну фасод мо набӯдӣ

پس این کون و فساد ما نبودی

Вагар на карда будӣ чархи моил

وگر نه کرده بودی چرخ مایل

Бад-ӣни сони лӯхтакии майли муъаддил

بدین سان لختکی میل معدل

Набӯдӣ фаслҳои соли гардон

نبودی فصلهای سال گردان

На тобистон раседӣ на зимистон

نه تابستان رسیدی نه زمستان

Бзргои комгорои крдгоро

بزرگا کامگارا کردگارا

Ки чандин қудраташ бинмуд мо ро

که چندین قدرتش بنمود ما را

Чунон каши зӯру қӯт бе кронст

چنان کش زور و قوت بی کرانست

Ътобхшӣ ва ҷўдш ҳамчунонаст

عطابخشی و جودش همچنانست

Нагар қудрат намояд оядаш ранҷ

نه گر قدرت نماید آیدش رنج

Нагар бахшиш кунад полоидши ганҷ

نه گر بخشش کند پالایدش گنج

Чу худ қудрат намой ҷовдон буд

چو خود قدرت نمای جاودان بود

Марвро ҷӯаду қудрат бекарон буд

مرو را جود و قدرت بی کران بود

Ба қудрати офариди андоза гирӣ

به قدرت آفرید اندازه‌گیری

зи додари ҷаҳони қудрати пазирӣ

ز دادار جهان قدرت‌پذیری

Ҳиўлӣ хонд ӯро марди доно

هیولی خواند او را مرد دانا

Ба қӯтҳо пазируфтани тавоно

به قوتها پذیرفتن توانا

Чу эзадро диҳишҳо бекарон аст

چو ایزد را دهشها بی کران است

Пазируфтани Марвро ҳамчунон аст

پذیرفتن مرو را همچنان است

Пазиради аФриншҳои зи додар

پذیرد افرینشها ز دادار

Чу аз сиккаи пазиради меҳри динор

چو از سکه پذیرد مهر دینار

Мисол ӯ ба зар монад ки аз зар

مثال او به زر ماند که از زر

Кунад ҳар гӯнаи сӯрати марди заргар

کند هر گونه صورت مرد زرگر

Чу эзади хост кардан ин ҷаҳон ро

چو ایزد خواست کردن این جهان را

Казу кун ва фасодаст ин ва он ро

کزو کون و فسادست این و آن را

Ҳаме донист кин он гоҳ бошад

همی دانست کاین آن گاه باشد

Ки арконаши фурӯд моҳ бошад

که ارکانش فرود ماه باشد

Яке пайванд бирабоед ба гавҳар

یکی پیوند بَرباید به گوهر

Мунаввар гардад онро дар баробар

منور گردد آن را در برابر

Якеро дар кажии сӯрат ба фармон

یکی را در کژی صورت به فرمان

Яке бар ростӣ ӯро нигаҳбон

یکی بر راستی او را نگهبان

Падед оварад онро аз ҳиўлӣ

پدید آورد آن را از هیولی

Чаҳор арқони бад-ӣн ҳар чори маънӣ

چهار ارکان بدین هر چار معنی

Аз он пайвандҳо омад ҳророт

از آن پیوندها آمد حرارات

Дигар пайванд каз вай шуд баравадат

دگر پیوند کز وی شد برودت

Рутӯбати ҷисмҳоро кард чунон

رطوبت جسمها را کرد چونان

Ки гоҳи шакл бастани бад ба фармон

که گاه شکل بستن بد به فرمان

Юбусат ҳамчунон ӯро фурӯ дошт

یبوست همچنان او را فرو داشت

Бидон тақвим ва он таъдил ков дошт

بدان تقویم و آن تعدیل کاو داشت

Чу гаштанди ин чаҳор арқони муҳайё

چو گشتند این چهار ارکان مهیا

Азон гармӣ бар омад сӯии боло

ازان گرمی بر آمد سوی بالا

Вагар сардӣ ба боло бар гузаштӣ

وگر سردی به بالا بر گذشتی

зи ҷунбишҳои гардуни гарми гаштӣ

ز جنبشهای گردون گرم گشتی

Пас онгаҳ чираи гаштӣ ҳар ду гармӣ

پس آنگه چیره گشتی هر دو گرمی

Бирафтӣ сардӣ ватарӣу нармӣ

برفتی سردی و تری و نرمی

Латиф омад азишон боду оташ

لطیف آمد ازیشان باد و آتش

Азирои сӯии болои гашти саркаш

ازیرا سوی بالا گشت سرکش

Бгрдонид мисли чархи гардон

بگردانید مثل چرخ گردان

Ҳамаи нурӣ гузар ёбад даришон

همه نوری گذر یابد دریشان

Бидон то нури меҳру дигари аҷром

بدان تا نور مهر و دیگر اجرام

Расад зи анҷои бад-ӣни алвону аҷсом

رسد ز انجا بدین الوان و اجسام

Заминро нест бо лутфи ошноӣ

زمین را نیست با لطف آشنایی

Ки то бар вай бимонад равшаноӣ

که تا بر وی بماند روشنایی

Вагар чунин набӯдӣ ӯ ба гавҳар

وگر چونین نبودی او به گوهر

Нмондии равшаноӣ аз баробар

نماندی روشنایی از برابر

Чу ҳастӣ ёфтанд ин чори модар

چو هستی یافتند این چار مادر

Ҳавоу хоки поку обу озар

هوا و خاک پاک و آب و آذر

Азишон зоди чандини гӯнаи фарзанд

ازیشان زاد چندین گونه فرزند

зи гавҳарҳо ва аз тухми барӯманд

ز گوهرها و از تخم برومند

Ҳазорон гӯна аз ҳар ҷинси ҷони вар

هزاران گونه از هر جنس جان‌ور

Ҳамеша ҳол гардонанд яксар

همیشه حال گردانند یکسر

Ва лекини олами куну табоҳӣ

و لیکن عالم کون و تباهی

Дигар гаван ёфт фармони илоҳӣ

دگر گون یافت فرمان الهی

Куҷо дар олами мабдау боло

کجا در عالم مبدا و بالا

Ба тартиби ончии бад ба гашти пайдо

به ترتیب آنچه بد به گشت پیدا

Дар ин олам на чунон буд фармон

در این عالم نه چونان بود فرمان

Ки аввали гашти пайдои гавҳар аз кон

که اول گشت پیدا گوهر از کان

Ба тартиби ончӣ ба бади боз пас монад

به ترتیب آنچه به بد باز پس ماند

Табиати эътидол аз пеш ме ронад

طبیعت اعتدال از پیش می‌راند

Чаҳ он Модат казу мардум ҳаме хост

چه آن مادت کزو مردم همی خاست

Худои мо нахусти онро бпирост

خدای ما نخست آن را بپیراست

Фузӯнӣҳои онро кард аҷсом

فزونیهای آن را کرد اجسام

Якоякро дигар ҷинс ва дигар ном

یکایک را دگر جنس و دگر نام

Ба кони андари Марвро заръён аст

به کان اندر مرو را زرعیان است

Ва лек аз дидаи мардум ниҳон аст

و لیک از دیدهٔ مردم نهان است

Нҳстини ҷинс гавҳар хост аз кон

نحستین جنس گوهر خاست از کان

Ба зераши навъи гавҳарҳои алвон

به زیرش نوع گوهرهای الوان

Дувуми ҷинс набот омад ба гиҳон

دوم جنس نبات آمد به گیهان

Сими ҷинси ҳазорон гӯнаи ҳайвон

سیم جنس هزاران گونه حیوان

Чу яздони гавҳари мардуми бполўд

چو یزدان گوهر مردم بپالود

Аз он бо эътидолӣ кандар ӯ буд

از آن با اعتدالی کاندر او بود

Падед оварад мардумро зи гавҳар

پدید آورد مردم را ز گوهر

Барони ҳам гавҳарон бар , кард меҳтар

برآن هم‌گوهران بر، کرد مهتر

Ғарази зишони ҳамаи худ одамӣ буд

غرض زیشان همه خود آدمی بود

Ки ӯрои фаслҳои мардумӣ буд

که اورا فصلهای مردمی بود

Наботи оламу ҳайвону гавҳар

نبات عالم و حیوان و گوهر

Саросари одамиро шуд мусаххар

سراسر آدمی را شد مسخر

Чу ӯро пояи зишон бартар омад

چو او را پایه زیشان برتر آمد

Тамомиро ҷаҳонӣ дигар омад

تمامی را جهانی دیگر آمد

Бадв додааст эзади гавҳари пок

بدو داده است ایزد گوهر پاک

Ки наз бодаст ва наз обаст наз хок

که نز بادست و نز آبست نز خاک

Яке гуяд Марвро рӯҳи қдсо

یکی گوید مرو را روح قدسا

Яке гуяд Марвро нафас гуё

یکی گوید مرو را نفس گویا

Надонад илми куллиро ниҳоят

نداند علم کلی را نهایت

Буруни оради саноат аз саноат

برون آرد صناعت از صناعت

Чу дониш ҷӯяду дониши писандад

چو دانش جوید و دانش پسندد

Биомузади пас онро кори бандад

بیاموزد پس آن را کار بندد

Задуда гардад аз занги табоҳӣ

زُدوده گردد از زنگِ تباهی

Ба чашмаш хор гардад шоҳу шоҳӣ

به چشمش خوار گردد شاه و شاهی

Шавад полуда аз табъи бҳимӣ

شود پالوده از طبع بهیمی

Ба дасти оради кутубҳои ҳакимӣ

به دست آرد کتبهای حکیمی

Нахоҳад ҳеҷ аҷсоми замин ро

نخواهد هیچ اجسام زمین را

Ҳамеша ҷӯяд оёти барин ро

همیشه جوید آیات برین را

Баландӣ ҷӯяд онҷо на маконе

بلندی جوید آنجا نه مکانی

Ва лек аз қадару ъзи ҷовдонӣ

و لیک از قدر و عز جاودانی

Чу руста гардад аз чанголи аздод

چو رسته گردد از چنگال اضداد

Шавад онҷо ки ӯро ҳаст меод

شود آنجا که او را هست میعاد

Шавад монандаи он пешинагон ро

شود ماننده آن پیشینگان را

Казишон моя омад ин ҷаҳон ро

کزیشان مایه آمد این جهان را

Чунин дони кирдигоратро чунин дон

چنین دان کردگارت را چنین دان

БиФгни шаку донишро яқини дон

بیفگن شک و دانش را یقین دان

Макун ташбеҳ ӯро дар сафоташ

مکن تشبیه او را در صفاتش

Ки аз ташбеҳ покизааст зотш

که از تشبیه پاکیزه است ذاتش

Бигуфтам ончӣ донистам зи тавҳид

بگفتم آنچه دانستم ز توحید

Худои хешро тамҷиду тҳмид

خدای خویش را تمجید و تحمید