Бисмии ٱллٰаҳи ٱлрҳмни ٱлрҳим

بِسْمِ ٱللّٰهِ ٱلرَّحْمَنِ ٱلرَّحِیمِ

Раби исру лотъср

ربّ یسّر و لاتعسّر

Ҳамду сипос беҳад бар ҳазрати аҳади самад ,у дуруду саноӣ бе ъад бар пайғамбари мо Муҳамади мтўотроу мтўолёи илои алобд ; аммо баъд , бидон аидки аллٰаҳи бнсри ман ъндаҳ ки маънои ин байт ки :

حمد و سپاس بی‌حد بر حضرت احد صمد‌، و درود و ثنای بی‌عدّ بر پیغمبر ما محمد متواترا و متوالیا الی الابد؛ اما بعد، بدان ایّدک اللّٰه بنصر من عنده که معنای این بیت که:

Ба истилоҳи ин тайифаи ҷамеъи ашёъи ғибои кон ӯ шҳодаҳ , маликои кон ӯ млкўто , нуқӯш эиътиборот ҳастӣ мутлақ над ки вуҷӯди ҳақи иборат аз ӯст , ва дар пардаи сувари ҷамеъи мазоҳири зарроти коинот , офтоб зотаст ки ҷиҳати изҳори сифоти мхтФӣ ва масттар гаштааст .

به اصطلاح این طایفه جمیع اشیاء غیباً کان او شهادة، ملکاً کان او ملکوتا، نقوش اعتبارات هستی مطلق‌ند که وجود حق عبارت از اوست، و در پرده صور جمیع مظاهر ذرات کاینات‌، آفتاب ذات است که جهت اظهار صفات مختفی و مستتر گشته است.

٭и ٭и ٭

٭ ٭ ٭

Ва тааюноту ташаххусоти ашёъ , ҷсмонё ӯ рўҳонёи умӯр эътиборӣанду эътиборӣот мутлақан мъдўмотнд .

و تعینات و تشخصات اشیاء‌، جسمانیاً او روحانیا امور اعتباری‌اند و اعتباریات مطلقا معدوماتند.

Ва аз тааюноту касрат аз ҷиҳати адамяти таъбир ба « ло » мекунанд ; ва « ҳў » ашоротаст ба зоти бҳти ман ҳайси алхФоءу аллотъин ; ва як ҳақиқатаст ки онро « ҳқиқаҳи алҳқоиқ » ва « ҳувияти ғайб » мехонанд , ки аз мартабаи хафоу лои тааюн ба маротиби сувари мазоҳири тааюнот зоҳир гаштааст . Аввал ба сӯрати илми иҷмолӣ зуҳӯр карда ки онро « аҳдиаҳи алҷмъ » ва « барзахи албрзх » мехонанд ва он иборат аз таҷаллӣ зотаст лаззотаи фии зотаи бзотаҳ , аз мартабаи илми иҷмолӣ ба мартабаи илми тафсилӣ ки онро « воҳидят » ва « алуҳият » ва « ҷабарут » гӯйанд , ва дар ин мартабаи ҷамеъи аъёни мумкиноти азло ва абадан дар илми ҳазрат ҳақ ҳозиранд , ки лаҳзае як зарра аз илми вай ғоиб наметавонад шуду мозӣу мстқбл дар ин мақоми ҳама ҳоласт .

و از تعینات و کثرت از جهت عدمیت تعبیر به «لا» می‌کنند؛ و «هو» اشارات است به ذات بحت من حیث الخفاء و اللاتعیّن؛ و یک حقیقت است که آن را «حقیقه الحقایق» و «هویّت غیب» می‌خوانند، که از مرتبه خفا و لا تعیّن به مراتب صور مظاهر تعینات ظاهر گشته است. اول به صورت علم اجمالی ظهور کرده که آن را «احدیّة الجمع» و «برزخ البرزخ» می‌خوانند و آن عبارت از تجلی ذات است لذاته فی ذاته بذاته، از مرتبه علم اجمالی به مرتبه علم تفصیلی که آن را «واحدیت» و «الوهیت» و «جبروت» گویند، و در این مرتبه جمیع اعیان ممکنات ازلاً و ابدا در علم حضرت حق حاضرند، که لحظه‌ای یک ذره از علم وی غایب نمی‌تواند شد و ماضی و مستقبل در این مقام همه حال است.

Ва аз мартабаи ҷабарут ба мартабаи малакӯт ки онро « олами арвоҳ » ва « олами амр » мехонанд ълўёкон ӯ сФлё , ва аз илми малакӯт ба олами малик ки онро « олами шаҳодат » ва « олами аҷсом » мегӯйанд , ва аз сувари бсоит ба сувари мураккабот ки иборат аз маъданӣоту наботот ва ҳайвонотаст , ва сипас мартабаи инсонӣ ки мартаба ҷомеъааст миёни латоифу ксоиФу алавӣу суфлои ниҳоят таназзулотаст . Зеро ки ҷамеъи қувоу рӯҳоният ки дар маротиби таназзулот зоҳир гаштааст , ҳама бо вай ҳасту ҷамеъи ашёи нисбат ба ҳақиқати инсони ҷзӣнд ,у ҷузи биттабъ мақдамаст бар кул ,у ҷомеъиятӣ ки инсони рости ҳеҷ мартаба дигар нест ;у ҳазрати иззат дар каломи Маҷид аз ин маъно хабар медиҳад ки : « إнои ързнои алأмонаҳи алии алсмоўоти волأрзи волҷболи Фأбини أни иҳмлнҳои вأшФқни минҳои вҳмлҳои алإнсон » .

و از مرتبه جبروت به مرتبه ملکوت که آن را «عالم ارواح» و «عالم امر» می‌خوانند علویّاًکان او سفلیاً، و از علم ملکوت به عالم ملک که آن را «عالم شهادت» و «عالم اجسام» می‌گویند، و از صور بسایط به صور مرکبات که عبارت از معدنیات و نباتات و حیوانات است، و سپس مرتبه انسانی که مرتبه جامعه است میان لطایف و کثایف و علوی و سفلی نهایت تنزلات است. زیرا که جمیع قوا و روحانیت که در مراتب تنزلات ظاهر گشته است، همه با وی هست و جمیع اشیا نسبت به حقیقت انسان جزئند، و جز بالطبع مقدم است بر کل، و جامعیتی که انسان راست هیچ مرتبه دیگر نیست؛ و حضرت عزت در کلام مجید از این معنا خبر می‌دهد که: «إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمَانَةَ عَلَى السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالْجِبَالِ فَأَبَیْنَ أَن یَحْمِلْنَهَا وَأَشْفَقْنَ مِنْهَا وَحَمَلَهَا الْإِنسَانُ».

Амонати иборат аз ҷомеъиятаст ;у тасмияи инсон ба инсон аз он ҷиҳатаст ки ӯро бо ҷамеъи маротиби алавӣу суфло мؤонстаст [ аз ҷиҳати ҷомеъият , Флҳзои Ҷабраил ки малик муқаррабаст ] , нисбат ба акмали анбиё ки аз навъ инсонаст ба аҷзи худ иқрор карда , мефармоед ки : « луи днўти анмлаҳи лоҳтрқт » , ва аз ҳоли баъзе , каломи илоҳӣ хабар медиҳад ки : « أўлӣки колأнъоми бали ҳам أзл » ;

امانت عبارت از جامعیت است؛ و تسمیه انسان به انسان از آن جهت است که او را با جمیع مراتب علوی و سفلی مؤانست است [از جهت جامعیت، فلهذا جبرئیل که ملک مقرب است]، نسبت به اکمل انبیا که از نوع انسان است به عجز خود اقرار کرده، می‌فرماید که: «لو دنوت انمله لاحترقت»، و از حال بعضی، کلام الهی خبر می‌دهد که: «أُوْلَئِکَ کَالأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ»؛

Баъд аз тасдиқи ин муқаддамот , бидон аўслки аллٰаҳи илои камоли алмърФаҳ , ки он кас ки гуфт « зи дарёии шаҳодат чун наҳанги ло бар оради ҳў » , аз дарёии шаҳодати фанои тааюнот [ро ] маъаи тааюни алсолк аизо мехоҳад ,у шаҳодат ба маъноӣ шуҳудаст ,у шуҳуд иборатаст аз зуҳӯри ҳақ ба исм « алмоҳӣ » ва « алмъид »у рафъи тааюнот дар назари дидаи аввали солик , ки он дидаро қӯт басират мегӯйанд , ки нафаси нотиқаи инсонӣ ба он дидаи идроки маъонии маъқӯлау латоиф ва арвоҳ мекунад . « чун наҳанги ло бар оради ҳў » яъне : зоти мутлақ ки « ҳў » иборат аз онаст наҳанг « ло »ро ки иборат аз тааюн солик аст баровард , яъне соликро аз мақоми Фноءи фии аллٰаҳ ба мақоми бқоءи боллٰаҳ , ва аз сайри фии аллٰаҳ ба сайри боллٰаҳи расонад ,у таъйини соликро ба наҳанг таъбир кард , аз ҷиҳати ахтФоءи ҷамеъи асмоءу сифоти илоҳӣ дар сӯрати башарӣ , ки « авлиё ӣӣ таҳти қбобӣ » Мусаддиқ ин маъност ; зеро ки фии алҳқиқаҳи қбоби иборат аз сӯрат инсонӣаст .

بعد از تصدیق این مقدمات، بدان اوصلک اللّٰه الی کمال المعرفه، که آن کس که گفت «ز دریای شهادت چون نهنگ لا بر آرد هو»، از دریای شهادت فنای تعینات [را] مع تعین السالک ایضا می‌خواهد، و شهادت به معنای شهود است، و شهود عبارت است از ظهور حق به اسم «الماحی» و «المعید» و رفع تعینات در نظر دیده اول سالک‌، که آن دیده را قوت بصیرت می‌گویند، که نفس ناطقه انسانی به آن دیده ادراک معانی معقوله و لطایف و ارواح می‌کند. «چون نهنگ لا بر آرد هو» یعنی: ذات مطلق که «هو» عبارت از آن است نهنگ «لا» را که عبارت از تعین سالک است برآورد، یعنی سالک را از مقام فناء فی اللّٰه به مقام بقاء باللّٰه، و از سیر فی اللّٰه به سیر باللّٰه رساند، و تعیین سالک را به نهنگ تعبیر کرد، از جهت اختفاء جمیع اسماء و صفات الهی در صورت بشری، که «‌اولیا‌یی تحت قبابی‌» مصدّق این معناست؛ زیرا که فی‌الحقیقه قباب عبارت از صورت انسانی است.

Ва ба наҳанг « ло » аз ҷиҳати адамяти тааюну ташхис ташбеҳ кардааст ва метавонад буд ки аз дарёии шаҳодати калима « лои илоҳи алои аллٰаҳ » хоста бошад ,у наҳанг « ло » иборат аз калима « ло » ,у ваҷҳи мушобеҳати миёни наҳанг ва « ло » аФноӣ ашёст . Яъне ҳаргоҳ ки солики содиқи ошиқ ба калима « ло » рафъ тааюнот кунад ,у зоти мутлақро ки « ҳў » иборат аз онаст аз пардаи ҳиҷоби касрат тааюнот баровард , яъне зоҳир гирданд , таяммум фарз гардад Нӯҳро дар вақти тӯфонаш .

و به نهنگ «لا» از جهت عدمیت تعین و تشخیص تشبیه کرده است و می‌تواند بود که از دریای شهادت کلمه «لا اله الا اللّٰه» خواسته باشد، و نهنگ «لا» عبارت از کلمه «لا»، و وجه مشابهت میان نهنگ و «لا» افنای اشیاست. یعنی هرگاه که سالک صادق عاشق به کلمه «لا» رفع تعینات کند، و ذات مطلق را که «هو» عبارت از آن است از پرده حجاب کثرت تعینات برآورد، یعنی ظاهر گرداند، تیمم فرض گردد نوح را در وقت طوفانش.

« Нӯҳ » дар ин маҳал аз соҳиб камолӣаст ки аз мартабаи фанои фии аллٰаҳ ба мақоми бқоءи аллٰаҳи расида , мтҳққ ба ҷамеъи асмоءу сифоти илоҳӣ шуда бошад ; ва дар ин мақом буд ки ҳазрати рисолат « ман ронии рой алҳақ »у шайхи ҷунайди Бағдодӣ « лӣси фии ҷбтии сӯии аллٰаҳ »у султони боязиди бастомӣ « субҳонии мо аъзами шаънӣ » ,у шайхи Мансур « ано алҳақ »у ҳазрати нўрбхш :

«نوح» در این محل از صاحب کمالی است که از مرتبه فنا فی اللّٰه به مقام بقاء اللّٰه رسیده، متحقق به جمیع اسماء و صفات الهی شده باشد؛ و در این مقام بود که حضرت رسالت «من رانی رای الحق» و شیخ جنید بغدادی «لیس فی جبّتی سوی اللّٰه» و سلطان بایزید بسطامی «سبحانی ما اعظم شأنی» ، و شیخ منصور «انا الحق» و حضرت نوربخش:

Фармуданд .

فرمودند.

Ва ташбеҳи чунин комилӣ ба Нӯҳ аз он ҷиҳатаст ки дар вақти тӯфон ҳар ки мтобът Нӯҳ кард , аз мавҷи бало халосӣ ёфт . Ҳар толибӣ ки тобеъи чунин комилӣ бошад , яқин ки аз мҳолки ҷаҳлу маосии раҳида , муҳаррами сродқоти ҳазрат илоҳӣ хоҳад буд .

و تشبیه چنین کاملی به نوح از آن جهت است که در وقت طوفان هر که متابعت نوح کرد، از موج بلا خلاصی یافت. هر طالبی که تابع چنین کاملی باشد، یقین که از مهالک جهل و معاصی رهیده، محرم سرادقات حضرت الهی خواهد بود.

Ва фарзи гардидани таяммуми мари Нӯҳро иборат аз онаст ки комилӣ ки дар мақоми иршод ғайр бошад , ки албата аз мақоми ҳақиқат ки ҳол ӯсту фии алҳқиқаҳ асласт , ба мартабаи шариъат ки нисбат ба ҳақиқат фаръаст таназзул кунад ;у алои муршид комил набошад .

و فرض گردیدن تیمم مر نوح را عبارت از آن است که کاملی که در مقام ارشاد غیر باشد، که البته از مقام حقیقت که حال اوست و فی الحقیقه اصل است، به مرتبه شریعت که نسبت به حقیقت فرع است تنزل کند؛ و الا مرشد کامل نباشد.

« дар вақти тӯфонаш » яъне : дар айни зуҳӯри ҳақиқат ки камоли маърифату яқин ки « воъбди рбк ҳатто иأтики алиқин » иборат аз онаст , аз мақоми аъло ки хоҷагии ишорат бар онаст , ба мақоми أўи аднӣ ки мақом убудийятасту ғуломии иборат аз онаст , ва аз мартабаи маҳв ба мартабаи сҳў ба ҳукм « лони иҳдии аллоҳи бки рҷлои воҳдои хайри лаки ман алднё » ҷиҳати такмил ноқисон бияёд ва ; ташбеҳи айни тавҳиду фанои тааюнот ба тӯфон , аз он ҷиҳат кардааст ки чунончии оби мзил наҷосотаст , тавҳид низ ки иборат аз зуҳӯр ҳақаст , азолти лавси касрати нуқӯш аз лавҳ вуҷӯд мекунад : нақласт ки Сайиди алтоиФаҳ , шайхи ҷунайди Бағдодӣ ҳар гуҳ аз шароби бодаи висоли ҳазрати маҳбӯби ҳақиқии масти гаштӣ , аз сари завқ ба самоъ дар омадӣ , ва мефармудӣ ки : ин абноءи алмулуки ман ҳзаҳи аллзаҳ !

«در وقت طوفانش» یعنی: در عین ظهور حقیقت که کمال معرفت و یقین که «وَاعْبُدْ رَبَّکَ حَتَّى یَأْتِیَکَ الْیَقِینُ» عبارت از آن است، از مقام اعلی که خواجگی اشارت بر آن است، به مقام أو ادنی که مقام عبودیت است و غلامی عبارت از آن است، و از مرتبه محو به مرتبه صحو به حکم «لان یهدی الله بک رجلا واحدا خیر لک من الدنیا» جهت تکمیل ناقصان بیاید و؛ تشبیه عین توحید و فنای تعینات به طوفان، از آن جهت کرده است که چنانچه آب مزیل نجاسات است، توحید نیز که عبارت از ظهور حق است، ازالت لوث کثرت نقوش از لوح وجود می‌کند: نقل است که سید الطایفه، شیخ جنید بغدادی هر گه از شراب باده وصال حضرت محبوب حقیقی مست گشتی، از سر ذوق به سماع در آمدی، و می‌فرمودی که: این ابناء الملوک من هذه اللذة!

Ба ҳукми ФФии кули шайъи кули шайъ , ин байти муҳтамили маъонӣ бисёраст . Фомо ба мақсӯди нозими орифи солики ин маъно ки мазкӯри гашт ақрб намӯд ; аз ин ҷиҳат бар ҳамин ихтисор рафт .

به حکم ففی کلّ شی کلّ شی، این بیت محتمل معانی بسیار است. فامّا به مقصود ناظم عارف سالک این معنا که مذکور گشت اقرب نمود؛ از این جهت بر همین اختصار رفت.

Аллоҳами вифқи алқоӣлини лмтобъаҳи алмршдин ва мубояъа алкомлину таҳсили камолоти арбоби алиқини баҳақи хотами алнабӣин . ё икроми алокрмин ва ё арҳми алроҳмин ,у силами тслимои ксиро !

اللهم وفق القائلین لمتابعه المرشدین و مبایعه الکاملین و تحصیل کمالات ارباب الیقین بحق خاتم النبیین. یا اکرام الاکرمین و یا ارحم الراحمین، و سلم تسلیما کثیرا!

Ба ҳукми ФФии кули шайъи кули шайъ , ин байти муҳтамили маъонӣ бисёраст . Фомо ба мақсӯди нозими орифи солики ин маъно ки мазкӯри гашт ақрб намӯд ; аз ин ҷиҳат бар ҳамин ихтисор рафт .

به حکم ففی کلّ شی کلّ شی، این بیت محتمل معانی بسیار است. فامّا به مقصود ناظم عارف سالک این معنا که مذکور گشت اقرب نمود؛ از این جهت بر همین اختصار رفت.