Бисмии аллٰаҳи арраҳмони арраҳим , алҳмдоллٰаҳи алзии канти аҳдитаҳи алзотиаҳи мунқатиъаи алошороти Фтҷлии бзотаҳи лаззотаи фии зота , Фозҳри аъёни алммкнот , сами тдлии лозҳори камоли асмоӣаҳ , Фзҳри бсўраҳи алҳқоиқи фии маротиби алтнзлот ,у ҷаъли алонсони фии шуҳуди ъкўси сувари камолоти зотаи колмрот , Фшҳди фии ҳзаҳи сувараи маҳосини виҷҳа , Фоштоқи илои алмдонот , Фохзи болрҷўъи Фднӣ ҳатто васли илои албдоиаҳи ман алнҳоёт ,у алслўаҳу ассаломи алии ман ҳўи мазҳари оёти алкмолот , Муҳамади алмустафоу ?алау асҳоби мо домати аларзу алсмўот !

بسم اللّٰه الرحمن الرحیم، الحمداللّٰه الذی کانت احدیته الذاتیه منقطعه الاشارات فتجلی بذاته لذاته فی ذاته، فاظهر اعیان الممکنات، ثم تدلی لاظهار کمال اسمائه، فظهر بصوره الحقایق فی مراتب التنزلات، و جعل الانسان فی شهود عکوس صور کمالات ذاته کالمرآت، فشهد فی هذه صوره محاسن وجهه، فاشتاق الی المدانات، فاخذ بالرجوع فدنی حتی وصل الی البدایه من النهایات، و الصلوه و السلام علی من هو مظهر آیات الکمالات، محمد المصطفی و آله و اصحاب ما دامت الارض و السموات!

Аммо баъд , яке аз бародарони динии маънои ин ду байти маснавии маънавии ҳазрати мавлавии алъзизро ки :

اما بعد، یکی از برادران دینی معنای این دو بیت مثنوی معنوی حضرت مولوی العزیز را که:

Изоин фақири ҳақир , Муҳамади Лоҳиҷии нури бахше илтимос намӯд , ки ончии забони вақти имлои намояд , дар қайди китобат дар оварда шавад то рафъи шубҳаи толибон содиқ гардад .

ازاین فقیر حقیر، محمد لاهیجی نور بخشی التماس نمود، که آنچه زبان وقت املا نماید، در قید کتابت در آورده شود تا رفع شبهه طالبان صادق گردد.

Бидону слки аллٰаҳи илои маротиби алмшоҳдоти алъёниаҳ , ки зоти аҳадят , ба эътибори антФои асмоءу сифот , муқаддасу мъро аз ҷамъи қуюду нисбат ва изофатаст ва ин мартабаро аҳадяти сарфа май номанд ва бе рангии ашорот бад-ӣн маъност , чаҳ дар ин мартаба аз қайду ранги тақӣад билкул мубаррост ; ва чун аз он мақоми аҳадят ба мартабаи воҳидят ки маншаи асмоءу сифот ва насабаст , таназзул намӯд , муқайяд ба қуюду тааюноти насаби асмоӣии гашт ; ва ҳар чанд аз мартабаи асмоءу сифот ба маротиби афъолу осор таназзул мефармоед , тақӣад бештар мегардаду мтлбс ба либоси қуюди тааюнот бештар мегардад ,у асири ранг шудани ашорот ба ин маъност ; чаҳ ба ранги ҷамеъи маротиби тааюноту ксрот , ӯст ки баромадау зоҳир шудааст .

بدان و صلک اللّٰه الی مراتب المشاهدات العیانیه، که ذات احدیت، به اعتبار انتفای اسماء و صفات، مقدس و معرا از جمع قیود و نسبت و اضافات است و این مرتبه را احدیت صرفه می‌نامند و بی‌رنگی اشارات بدین معناست، چه در این مرتبه از قید و رنگ تقید بالکل مبرّاست؛ و چون از آن مقام احدیت به مرتبه واحدیت که منشاء اسماء و صفات و نسب است، تنزل نمود، مقید به قیود و تعینات نسب اسمائی گشت؛ و هر چند از مرتبه اسماء و صفات به مراتب افعال و آثار تنزل می‌فرماید، تقید بیشتر می‌گردد و متلبس به لباس قیود تعینات بیشتر می‌گردد، و اسیر رنگ شدن اشارات به این معناست؛ چه به رنگ جمیع مراتب تعینات و کثرات، اوست که برآمده و ظاهر شده است.

Ва дар таҷаллии шуҳудӣ ки иборат аз зуҳӯр ҳақаст ба сувари тааюнот ба ҳасби танаввуъоти истеъдодоту қоблёти афроди мавҷӯдоту ксрот , чун тазоду тхолФи асмоءи ҷамолӣу ҷалолии боздиди гашт , он ҳақиқати воҳида ба ҳасби ихтилофи сифот , дар мазҳари ҳидоят ки Мӯсо ишорат бидонаст , зиду мухолифи мазҳари залолат ки дар муқобили Мӯсо воқеъаст , шудааст . Зеро ки нофеъу ғаффор чун мухолифи зор ва қаҳҳораст , ҳар оинаи мазҳар ҳар яке мухолифи мазҳари он дигар тавонад буд . Ва « Мӯсо эй бо Мӯсо эй дар ҷанг шуд » , ?имау ишорати бад-ӣн тазодаст ки дар мартабаи зуҳӯру изҳор ба зуҳӯр пайвастааст . Ва чун дар маротиб , нисфи таназзулоти мадориҷи қавсии нузулии он ҳақиқат , ба мартабаи инсонӣ ба ниҳоят расед , дар нисфи тараққиёт , ибтидои қавси урӯҷӣ дар пайваста , аз мартабаи инсонии бунёди руҷӯъу урӯҷ пайдо омад ,у солик ба сайри илои аллٰаҳ , аз мартабаи ксроти осору афъол ба маротиби таҷаллӣоти асмоӣӣ вусӯл ёфт ва ба сайри фии аллٰаҳ аз мақоми сифот убӯр намӯда , ба мақоми таҷаллии зотӣ тараққӣ намӯда , ва ба ташрифи фанои фии аллٰаҳи мушаррафи гашту нақши тааюноту ксрот аз лавҳи вуҷӯди маҳву муталошӣ шуда , нуқтаи ахира ба нуқтаи аввали пайвасту чунончии аввали ъибн охир гашта буд , охир низ айн аввал шуду пардаи пиндор аз ҷамоли ваҳдат ҳақиқӣ барофтод .

و در تجلی شهودی که عبارت از ظهور حق است به صور تعینات به حسب تنوعات استعدادات و قابلیات افراد موجودات و کثرات، چون تضاد و تخالف اسماء جمالی و جلالی بازدید گشت، آن حقیقت واحده به حسب اختلاف صفات، در مظهر هدایت که موسی اشارت بدان است، ضد و مخالف مظهر ضلالت که در مقابل موسی واقع است، شده است. زیرا که نافع و غفّار چون مخالف ضارّ و قهّار است، هر آینه مظهر هر یکی مخالف مظهر آن دیگر تواند بود. و «موسی‌ای با موسی‌ای در جنگ شد»، ایما و اشارت بدین تضاد است که در مرتبه ظهور و اظهار به ظهور پیوسته است. و چون در مراتب، نصف تنزلات مدارج قوسی نزولی آن حقیقت، به مرتبه انسانی به نهایت رسید، در نصف ترقیات، ابتدای قوس عروجی در پیوسته، از مرتبه انسانی بنیاد رجوع و عروج پیدا آمد، و سالک به سیر الی اللّٰه، از مرتبه کثرات آثار و افعال به مراتب تجلیات اسمائی وصول یافت و به سیر فی اللّٰه از مقام صفات عبور نموده، به مقام تجلی ذاتی ترقی نموده، و به تشریف فنا فی اللّٰه مشرف گشت و نقش تعینات و کثرات از لوح وجود محو و متلاشی شده، نقطه اخیره به نقطه اول پیوست و چنانچه اول عیبن آخر گشته بود، آخر نیز عین اول شد و پرده پندار از جمال وحدت حقیقی برافتاد.

Ва расӣдан ба мақом берангӣ , ашорот ба ин сайру рафъ тааюнот ашёст , ки ҳоли кмли анбиёу авлиё ва урафост . ﷷ

و رسیدن به مقام بی‌رنگی، اشارات به این سیر و رفع تعینات اشیاست، که حال کمل انبیا و اولیا و عرفاست.ﷷ

Ва дар ин мақом , ки зуҳӯри итлоқи зоту маҳву антмос тааюнотаст , чун тааюну қуюду нисбату аснинит муртафаъаст ,у ҷамеъи ашёи ранги ваҳдат гирифтаанд , ҳар оинаи Мӯсоу фиръавн ки дар мартабаи зуҳӯр , тхолФу зиддият ва ҷанг доштанд , дар ин мақом ки мартабаи маҳв тааюнотаст , чунончӣ фармӯдааст оштӣу ягонагӣ ва иттиҳод дошта бошанд .

و در این مقام، که ظهور اطلاق ذات و محو و انطماس تعینات است، چون تعین و قیود و نسبت و اثنینیت مرتفع است، و جمیع اشیا رنگ وحدت گرفته‌اند، هر آینه موسی و فرعون که در مرتبه ظهور، تخالف و ضدیت و جنگ داشتند، در این مقام که مرتبه محو تعینات است، چنانچه فرموده است آشتی و یگانگی و اتحاد داشته باشند.

Зоҳиран муносиб чунон менамӯд ки дар мисраи сонии байти аввал чунин гуфта будӣ ки Мӯсо эй бо фиръавн дар ҷанг шуд ; чаҳ сўртои тазоди миёни Мӯсо ва фиръавнаст . Фомо аз ҷиҳати онкии ҳақиқат ҳар ду , балки ҳақиқати ҳама дар асли як шайъаст , таъбир аз ҳар ду ба Мӯсо фармуд , ва ба фиръавн аз ҷиҳати зарурати шеъри нафармуд . Дигари онкӣ чун Мӯсоу фиръавн ки мазҳари ҷамол ва ҷалоланд , ба файзи раҳмати раҳмонӣ ки таҷаллӣ ҷамоласт мавҷӯд гаштаанд , лоҷарам аз ҳар ду таъбир ба мазҳар ҷамол намӯда , ки Мӯсоаст , то бидонанд , ки ҷалол низ дар ҳита ҷамоласт , ва ба ҳақиқати он ҷанг ки май намояди айн оташӣаст .

ظاهراً مناسب چنان می‌نمود که در مصرع ثانی بیت اول چنین گفته بودی که موسی‌ای با فرعون در جنگ شد؛ چه صورتا تضاد میان موسی و فرعون است. فامًا از جهت آنکه حقیقت هر دو، بلکه حقیقت همه در اصل یک شی است، تعبیر از هر دو به موسی فرمود، و به فرعون از جهت ضرورت شعر نفرمود. دیگر آنکه چون موسی و فرعون که مظهر جمال و جلالند، به فیض رحمت رحمانی که تجلی جمال است موجود گشته‌اند، لاجرم از هر دو تعبیر به مظهر جمال نموده، که موسی است، تا بدانند، که جلال نیز در حیطه جمال است، و به حقیقت آن جنگ که می‌نماید عین آتشی است.

Ва ончӣ дар адабиёти лоҳқ низ мефармоед ки :

و آنچه در ابیات لاحق نیز می‌فرماید که:

Муқаввӣ ҳамин маъност ки гузошт , ва метавонад буд ки « Мӯсо эй бо Мӯсо эй дар ҷанг шуд » он хоста бошад ки дар маротиби зуҳӯру изҳори камоли сифотӣ , тхолФу тазоди миёни ду мазҳари ҷамолӣ низ воқеъаст , чаҳ мазоҳири ҷамолӣ ҳар яке низ аз хусусият хос махсӯсанд ки дайгарӣ дар он хусусияту сифат бо вай шарик нест ,у алои таҷаллии ҳақ мукаррар бошад ва ин хилоф воқеъаст , чаҳ « лои итҷлии фии сувараи мртину лои фии сувараи лоснин » фармӯда комилонаст . Ҳосили алмънӣ он бошад ки зуҳӯри касрати асмоءу сифот , муқтазии тхолФ мазоҳираст , агар чаҳ ҳама ҷамолӣ бошанд ;у хафои сифоту нисбату фанои тааюнот , мӯҷиб иттиҳодаст , агар чаҳ дар мартабаи зуҳӯр дар ҷамоляту ҷалолят мухолиф дошта бошанд ;у тавҷеҳи аввал бо абёти лоҳқи ансбу аввалӣ май намояд , кмолои ихФии алии алмтأмл .

مقوی همین معناست که گذاشت، و می‌تواند بود که «موسی‌ای با موسی‌ای در جنگ شد» آن خواسته باشد که در مراتب ظهور و اظهار کمال صفاتی، تخالف و تضاد میان دو مظهر جمالی نیز واقع است، چه مظاهر جمالی هر یکی نیز از خصوصیت خاص مخصوصند که دیگری در آن خصوصیت و صفت با وی شریک نیست، و الا تجلی حق مکرر باشد و این خلاف واقع است، چه «لا یتجلی فی صوره مرتین و لا فی صوره لاثنین» فرموده کاملان است. حاصل المعنی آن باشد که ظهور کثرت اسماء و صفات، مقتضی تخالف مظاهر است، اگر چه همه جمالی باشند؛ و خفای صفات و نسبت و فنای تعینات، موجب اتحاد است، اگر چه در مرتبه ظهور در جمالیت و جلالیت مخالف داشته باشند؛ و توجیه اول با ابیات لاحق انسب و اولی می‌نماید، کمالا یخفی علی المتأمل.